ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

VŨ THỊ NGỌC MINH KHẢO SÁT CÁCH DÙNG TỪ NGỮ CỦA THANH THIẾU
NIÊN TRÊN MỘT SỐ CHƢƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH
ITV, VTV6, YAN TỪ 2010-2012

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC
Hà Nội - 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
 VŨ THỊ NGỌC MINH



. 


c,  . 



 , 














, .

Tc giả luận văn





 
bo, dy d c tp  
    i li c   c ti   ng d 
PGS.TS Trnh Cm Lan i  ng d      
, 

, 



u
ki 





.











 ,
 













, 





.
Xin chân thành cảm ơn!
, 
Tc giả luận văn  Ngc Minh



2
2.2.1. Hiện tượng mở rộng nghĩa 44
2.2.2. Hiện tượng mở rộng phạm vi sử dụng 46
2.3. Hiện tƣợng chuyển nghĩa ẩn dụ và hon dụ 46
2.4. Hiện tƣợng tạo những từ ngữ mới 48
2.4.1. Ghép hai yếu tố của hai từ cũ tạo thành từ mới 48
2.4.2. Tạo những tổ hợp từ mới với hình thức mới bằng cách chêm xen một
vài yếu tố vào các từ cũ nhưng giữ nguyên nghĩa 49
2.4.3. Tạo từ, tổ hợp từ trên cơ sở lợi dụng đồng âm 49
2.4.4. Tạo những từ ngữ mới hoàn toàn 50
2.5. Tiểu kết 53
CHƢƠNG 3 ĐẶC ĐIỂM SỬ DỤNG TỪ NGỮ NƢỚC NGOÀI CỦA
THANH THIẾU NIÊN 54
3.0. Dẫn nhập 54
3.1. Tiếp xúc ngôn ngữ và vay mƣợn từ vựng 54
3.1.1. Tiếp xúc ngôn ngữ 54
3.1.2. Vay mượn từ vựng 55
3.2. Đặc điểm hình thức từ ngữ nƣớc ngoài của thanh thiếu niên 59
3.3. Tạo tổ hợp mới bằng việc ghép yếu tố tiếng nƣớc ngoài với tiếng Việt 65
3.4. Đặc điểm ngữ nghĩa từ ngữ nƣớc ngoài của thanh thiếu niên 67
3.4.1. Giữ nguyên nghĩa của từ ngữ nước ngoài 67
3.4.2. Biến đổi nghĩa của từ ngữ nước ngoài 67
3.4.3. Trường ngữ nghĩa của từ ngữ nước ngoài 69
3.5. Nguyên nhân và ảnh hƣởng của việc sử dụng tiếng Anh xen lẫn với
tiếng Việt 72
3.5.1 Nguyên nhân của việc sử dụng tiếng Anh xen lẫn với tiếng Việt 72
3.5.2 Ảnh hưởng của việc sử dụng tiếng Anh chen lẫn với tiếng Việt 73
3.6. Tiểu kết 74
KẾT LUẬN 75

tin trong m t kh
 i s xut hin cin thoi, mt l

4
ng mi. Nhp sn hin
n sinh ho thuc lp
 m ca gii tr 
tric s i nhc
ng ti s n
chung c trong tt c c bic giao
ti
  Vii tr ng
lp ting nhanh nhy nhng s dng ch yi tr
thuc th h sinh nhc g h 8X,
9X, 10X). H hc t th hi
Hin nay kiu s d lch chun xut hin rng khp  hu h
trang mi,  di c
u qua mng hay tin nhn thoTh  c s
dg rm r trong giao ti vi ting ph 
ging m m nhng t ng l tai xen ln ngoi ng 
bing my bt ng. S ng,
k c  ca gii tr 
 ca gii tr 
trng trong ving ca l
ng i s n ca Ting Vit, trong vic gi  a
Ting Vit. Bo v s a Ting Vi 
ting m  cnh, vc bn
sc tinh t c c, va du nhc nhm mi cn
thit cho cuc srong xu th hi nhp quc t 
rng.


-   .
-  dng t ng ting Vit ca thanh thiu
a chn.

6
-  dng t ng tia thanh
thiy.

4. Nguồn tƣ liệu của luận văn
  p t n sau:
     i tr       
n tin nhn SMS, qua phng vn,
 t s tp phim sitcom c n thanh
thi .
c ca nhng

u kho cu.
5. Phƣơng php nghiên cứu
 ti dng nh

-  ng c c s d 
s bic ng  ng ng lp thanh thi
d
-  c s d m
c ca t ng n tr s dng.
- ng c s d m
ng m vi t ng n thanh thi s dng.
6. Ý nghĩa của đề tài
Lu u  dng  ca


8
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
   giao ti  
n cch s u tranh
n ca mu c ph
c Th ng Phng khnh: " t trong nhng
 hn tng v , bn
sc, tinh hoa ca nc" [11; tr.8] ng H 
Minh v   cp: "Ti ca c
i gi 
 bing khp" (H n ti
i hi ln th III Hi Nt Nam, 1962). n,
 u t mi (t m 

Trong xu th  n c truyn
 thut s   i cho coi rt nhiu l 
th d i,
kt nc mn tic
giao tip m n trc tuyn t    
nhng sn phm htruy mang li. Cc ki
ng li tham gia, nhi tr. T , h 
th chia s nhng tra b 
din ra xung quanh nh.

 c th tht c ng thi, t 
m  trong nh t, t ph
m; tr.23].
Theo Nguyn Thi
v t. Ch t ng hrt nhiu quan ni
nhau trong vi:

10
  H-  
v hai m c tip kt hp
v t th, g; tr.8].
 Mai Ngc Ch - c Nghiu - ng Phin cho
rT  nh nht cu v ng n vng, h
chc vn dc ln t do trong li
 t; tr.142].
   Nguyn Thi- n Thut - Nguyn Minh
Thuyt cho rT  nh nht cc lp v 
 [8; tr.61].
 Nguy ng Vit Nam. Nu
ta cho t ng   nh c
n t t ng Viu mang mt
t phn s ng 
ng Vi nh ngay m 
nhng t ph10; tr.332].
T     thn gii
   t      hc Vi    hin
nhi thng nht. S thng nht 
p mm cho lu tin cho vic kh
hing s dng t ng ca tng lp thanh thi Vit Nam
nhquan nim ca t 

ca ting Anh; rung c ao lin, qua c 
ca ting Ving ng hay cm t c c to lp
 vy.
Thc t kha lu ng ca
thanh thiu nin nay, bn cnh s xut hin nhng t m xut hin
cm t (ngt v nh
cao, hin di n  giao

12
tip mang nhia gii trt trong nhng
hing s dng t ng thuc pha lu
1.1.2. Một số bình diện của từ
1.1.2.1. Bình diện cấu tạo của từ
tiếng
âm tiết. 

nhau. Tiếng 
hình tiết (morphemesyllable) -
 tiếng hay hình tiết 

- Về hình thức
lable).
- Về nội dung
 

 xanh 
xanh xao  xanh lè, xanh le, xanh lét; lạnh  lạnh lẽo, lạnh
lùng, lành lạnh…
- Về ý nghĩa, về giá trị ngữ pháp, về năng lực tham gia cấu tạo từ
tiếng (hình tiết) 

nhánh; mồ, hôi, cà, phê

N
 .
1.1.2.2. Bình diện ngữ nghĩa của từ
a t t trong nhm quan trng nht c
ng hc. C 

14
Mt s a t  vt hay hing do t biu th.
Chng ha t nhà c t [14; tr.119].
m th hai rt ph bin v a t ng nha
t v vi t y. Chng hn:
a t  ng c ting y ca
i [14; tr.119].
m th ba v  mi quan h gia t i
 D. Locc trong cun Thí nghiệm về trí tuệ
loài ngườii ng h. A. A. Reformatskiy vi
quan h ca t vi s vt, hiu th ca s
ki vi s ki14; tr.120].
Quan nim th a t i
 gia t    gia t m, biu
ng. Quan nit ngun t hc thuyt ca F. de Saussure v bn cht
u c giu hi
c biu hin (signifie)u hi
hp ng  th nh c biu hi
ng. [13; tr.120].
Trong 
 



Phương thức loại suy

bidon cresson 


bidon - bình tông    bình tích, bình trà )
cresson - cải xoong cải xanh, cải bẹ )

16
     motoway    railway    ;
laundromat automat.
Phương thức hoà đúc hai từ có sẵn tạo thành từ mới. 

Smog
=
smoke + fog
brunch
=
breakfast + lunch
Motei
=
motor + hotel


рабкор
=
рабоуий + корреспондент
зарплата
=


:
Garage

to garage 
do one's hair

hair-do 
(2) Con đường thứ hai làm xuất hiện từ ngữ mới là vay mượn

17


+ N
: mít tinh, bốc, ten nítga, xăng, sơ mi, xà
phòngbôn sê vich, côm xô môncâu lạc bộ,
ngân phiếu, mậu dịchshi, lượn, bản (g
: telephone, thermodynamiccliche,
boutique


-able, -ible, -ent -ism, -ist, -ite 
-age, -ance, -ate 
            -hoá, -sinh, -
viên

canh + gác (garde  

canh gác
khăn + piêu 

thầymeat,
deer
- Thầy: tthầy giáo, thầy đồ, thầy
khoá, thầy lang, thầy cai, thầy lí, thầy kí, thầy thông 
thầy giáo thầy thuốc.
- Meat thực phẩm deer con vật 

meat thịtdeer  con hươu.
(2) Mở rộng nghĩa của từ:
  
 
 
đồng hồ cái hồ làm
bằng đồng, trong đó chứa nước để cho chảy dần đi, căn cứ vào lượng nước
đã chảy đi nhiều hay ít để tính thời gian

đồng hồ quả lắc, đồng hồ điện tử,v.v

19
 fee  tiền công, tiền thù lao, pen  bút trong
 fee gia súc (
trao ); cpen lông ống,
lông vũ - 
1.2. Tính cộng đồng và tính thời đại của ngôn ngữ
1.2.1. Tính cộng đồng
 n giao ti m hiu nha
th  ng hiu mchung nh
t gii i li vi nhau.
Trong cnhau ng ci
 nghi, khu v cho ta mt

nh a vi nh 
t tp hp nhi chung khi s dng mt
  to nh ca c thu
c trng. Ging 
th ng phn b  ch thuc v mt
cnh, t a hai ho
c7; tr.35].
1.2.2. Tính thời đại
 ng, tu hi
mm ni bt c 
c ci mi  mi mn lch s 
ng s c ca tng ci
  i
 h thng c , s i ch  mt
m nh
Chng hnn ch
chc ng i nhng
t ng : đồng chí, chiến đấu, đồng minh, quyết chiến,

21
quyết thắnga th- hi
ng lm cht sinh hong.
i ng nhiu ca nhng
 tr n g hiu,
hi
1.3. Một số vấn đề về chuẩn ngôn ngữ
Vic s dng ting Vit quy tn nay ca
gii tr khin cho t ng b bin di chun m
v chu n thit ra. Xoay quanh v chun
  