i

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
TRẦN NAM PHONG

VẬN DỤNG TƢ TƢỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
VÀO VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở HUYỆN KỲ ANH,
TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành Chính trị học


TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở HUYỆN KỲ ANH,
TỈNH HÀ TĨNH HIỆN NAY
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Linh Khiếu
Hà Nội – 2013 iii
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư, Tiến sĩ
Nguyễn Linh Khiếu.
Các thông tin thứ cấp sử dụng trong luận văn có nguồn gốc và được
trích dẫn rõ ràng này trung thực, những kết luận nghiên cứu chưa từng được
công bố dưới bất kỳ hình thức nào.
Trần Nam Phong

v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TT
Chữ cái viết tắt
Nội dung
1
THPT
Trung học phổ thông
2
BCH
Ban Chấp hành
3
TNCS
Thanh niên Cộng sản vi
MỤC LỤC
Mở đầu 1
1. Tính cấp thiết của đề tài 1
2. Tình hình nghiên cứu đề tài 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 5
6. Đóng góp của luận văn 5

3.1. Một số vấn đề đang đặt ra đối với việc vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh vào giáo dục đạo đức cho học sinh THPT ở Kỳ Anh hiện nay 63
3.1.1. Nhận thức về vai trò của đạo đức và giáo dục đạo đức theo tư tưởng
đạo đức Hồ Chí Minh 63
3.1.2. Về nội dung giáo dục đạo đức 64
3.1.3. Về hình thức về phương pháp giáo dục đạo đức 65
3.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng đạo
đức Hồ Chí Minh vào giáo dục đạo đức cho học sinh THPT ở Kỳ Anh hiện
nay 66
3.2.1. Quán triệt quan điểm, đường lối của Đảng, nội dung tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh, xác định đúng và cụ thể hơn mục tiêu giáo dục đạo đức cho học
sinh THPT 66
3.2.2. Tăng cường vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc
giáo dục đạo đức cho học sinh trong các trường THPT 68
3.2.3. Giáo dục đạo đức cho học sinh THPT phải gắn với các hoạt động thực
tiễn, đa dạng, phong phú nhằm thực hiện tốt cuộc vận động "Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" 70
3.2.4. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có những năng lực chuyên
môn tốt, đạo đức trong sáng và lòng yêu nghề 74
3.2.5. Phát huy vai trò, tính chủ động, tích cực, tự giác của học sinh nhằm tự
tu dưỡng, rèn luyện theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh 76
3.2.6. Phương pháp phối hợp và các giải pháp tăng cường sự phối hợp giữa
các thiết chế xã hội – văn hóa nhà trường, gia đình và xã hội trong quá trình
giáo dục đạo đức của học sinh 80
3.2.7. Lồng ghép các chương trình góp phần giáo dục đạo đức. Tích cực xây
dựng môi trường xã hội và giáo dục lành mạnh, phát huy vai trò của các nhân
tố giáo dục 84
Kết luận 88
Danh mục tài liệu tham khảo 90



2
học nói chung và đạo đức học sinh nói riêng. Trong những năm gần đây, công
tác giáo dục đạo đức đối với học sinh THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh
Hà Tĩnh đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, nhưng bên cạnh đó vẫn còn
rất nhiều hạn chế cần phải có biện pháp khắc phục.
Trước tình hình đó, vấn đề giáo dục đạo đức (GDĐĐ) cho thanh niên
nói chung, học sinh THPT trên địa bàn huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh nói riêng
ngày càng trở nên cấp bách. Với lý do trên, tôi chọn “Vận dụng tƣ tƣởng
đạo đức Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức cho học sinh trung học
phổ thông ở huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay” làm luận văn thạc sỹ
của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Từ xưa đến nay, thanh niên luôn được coi là rường cột của đất nước,
tương lai của dân tộc và hạnh phúc của mỗi gia đình. Bởi vậy “thanh niên” đã
được nhiều tác giả nghiên cứu, tìm hiểu ở các góc độ khác nhau, cụ thể như:
Tác giả Nguyễn Phương Hồng với “Thanh niên, học sinh với sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” Nxb Chính trị Quốc gia, H. 1997; Tác
giả Văn Lam với “Bồi dưỡng đạo đức cộng sản cho thanh niên” Nxb Thanh
niên, H.1985; Phạm Đình Nghiệp: Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ
Việt Nam trong tình hình mới, Nxb Thanh niên, H. 2000; Đoàn Nam Đàn với Tư
tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, Nxb CTQG, H. 2002. Trần Quy
Nhơn: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên trong cách mạng Việt
Nam”, Nxb TN, H. 2004; Tác giả Võ Minh Tuấn với “Giáo dục ý thức đạo đức
cho sinh viên Việt Nam hiện nay” Nxb Thanh niên, H. 2005; Tác giả Dương Tự
Đam với “Thanh niên giáo dục và phát triển” Nxb Thanh niên, H. 2007; Tác giả
Văn Tùng với “Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên”
Nxb Thanh niên, H.2006; Các tác giả Quang Vinh, Trần Kim Duyên, Văn Song
với “Hồ Chí Minh về giáo dục và tổ chức thanh niên” Nxb Thanh niên, H.
2005…

nhiều các bài viết về đạo đức, giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ trong quá trình

4
đổi mới được công bố trên nhiều tạp chí chuyên ngành, các tạp chí lý luận,
tuyên truyền…
Những công trình nêu trên được tiếp cận từ nhiều khía cạnh khác nhau
và được công bố ở những thời điểm khác nhau nhưng đã từng bước làm sáng
tỏ những vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức cho thanh niên, học sinh trong
điều kiện kịnh tế thị trường. Đó là những thành tựu khoa học và lý luận rất
đáng trận trong và cần được nghiêm túc kế thừa. Tuy nhiên, có thể khẳng định
mặc dù có nhiều tác giả nghiên cứu về thanh niên, học sinh ở những phương
diện khác nhau song về vấn đề giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên nói
chung và học sinh nói riêng thì chưa nhiều. Hơn thế, qua sự tìm hiểu tư liệu,
chúng tôi nhận thấy vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trên địa bàn
huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu,
chưa có bài viết nào được công bố.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích của luận văn
Trên cơ sở tìm hiểu một số nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về
thanh niên, đạo đức, giáo dục đạo đức cho thanh niên - học sinh, nghiên cứu
thực trạng đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh THPT ở huyện Kỳ Anh,
tỉnh Hà Tĩnh hiện nay, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm góp phần nâng
cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh trên địa bàn theo tư tưởng đạo
đức Hồ Chí Minh.
3.2. Nhiệm vụ của luận văn
- Làm rõ một số nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh
niên, đạo đức và giáo dục đạo đức cho thanh niên - học sinh.
- Tìm hiểu thực trạng đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh THPT ở
huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm góp phần nâng cao hiệu quả

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
gồm 3 chương và 7 tiết.

6
Chƣơng 1
TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
CỦA THANH NIÊN VÀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
CHO THANH NIÊN HỌC SINH TRUNG HỌC PHỐ THÔNG

1.1. Quan niệm của Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng của thanh niên
1.1.1. Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vị trí, vai trò của thanh niên
trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam
Các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên đã có
những kết luận khoa học theo những nhận định của Người về vai trò, vị trí của
thanh niên trong tiến trình cách mạng Việt Nam. Chúng tôi rất đồng tình với các
kết quả nghiên cứu đã đạt được. Xin liệt kê những nhận định của Hồ Chí Minh
về vai trò của thanh niên đã được các nhà khoa học nghiên cứu như sau:
1.1.1.1. Thanh niên là lực lượng quyết định vận mệnh của dân tộc, sự
phát triển của đất nước.
Kết luận này dựa trên những luận điểm cơ bản của Nguyễn Ái Quốc –
Hồ Chí Minh. Người khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của
nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, mạnh hay yếu, một phần lớn là
do các thanh niên” [31, tr.185]. Để xứng đáng là người chủ tương lai của đất
nước, Hồ Chí Minh yêu cầu thanh niên phải tự mình phấn đấu học tập, rèn
luyện để nắm lấy tri thức, bồi dưỡng ý chí, nghị lực và tinh thần cách mạng.
Người viết: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt
Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai các cường quốc năm châu được
hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em [30, tr.33].
Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt cộng với những khó khăn khi cùng

Để hoàn thành nhiệm vụ thiêng liêng chống Mỹ cứu nước. Hồ Chí Minh động
viên thanh niên thực hiện tốt vai trò xung kích của mình “Các cháu thanh niên
gái cũng như trai hãy thực hiện tốt “ba sẵn sàng”, xung phong hiến dâng tất cả
tinh thần và lực lượng của tuổi trẻ cho sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, cho Tổ
quốc và chủ nghĩa xã hội ” [37, tr.471].

8
Hưởng ứng lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, tính đến cuối tháng 5/1965 đã có
2 triệu 50 vạn đoàn viên và thanh niên ghi tên thực hiện: “sẵn sàng chiến
đấu”, “sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang” và “sẵn sàng đi bất cứ nơi
nào, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần đến”.
1.1.1.3. Thanh niên là đội xung kích trên các mặt trận
Trong mọi công việc, thanh niên là lực lượng luôn thực hiện khẩu hiệu:
“Đâu Đảng cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên làm” [37, tr.504]. Vì
vậy, Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm tới thanh niên, biểu dương những
việc làm tốt, những hành động anh hùng, dũng cảm sáng suốt của họ. Người
nói: “Khắp thành thị, nông thôn, miền xuôi, miền núi, thanh niên ta ngày nay
đã thành một đội quân to lớn, hăng hái tiến lên, quyết tâm phấn đấu, hy sinh
vì Tổ quốc thân yêu, vì tiến bộ xã hội” [37, tr.162].
Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò xung kích đi đầu của thanh niên
trong hành động cách mạng. Trong một buổi nói chuyện với thanh niên, Bác
nói: “Bác rất yêu mến thanh niên. Vì thanh niên là người xung phong trong
công cuộc phát triển kinh tế và văn hóa trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa
xã hội. Vì thanh niên là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự
vệ, đang hăng hái giữ gìn trật tự, bảo vệ Tổ quốc. Vì trong mọi việc, thanh
niên thi đua thực hiện khẩu hiệu “Đâu Đảng cần thanh niên có, việc gì khó
thanh niên làm”. Theo Hồ Chí Minh “thời đại này là thời đại vẻ vang của
thanh niên. Mà thanh niên phải là đội xung kích trên các mặt trận chính trị,
kinh tế, khoa học, kỹ thuật” [36, tr.390].
Thi đua trong chiến đấu, học tập, lao động sản xuất, thanh niên lập nên

nghiệp cách mạng của Đảng.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Đoàn thanh niên còn có vai trò là người
giáo dục dìu dắt thiếu niên, nhi đồng. Cách mạng là sự nghiệp của nhiều thế
hệ nối tiếp nhau. Việc chuẩn bị thế hệ cách mạng kế tục là một quy luật đảm
bảo cho cách mạng giành thắng lợi trong từng thời kỳ, thúc đẩy xã hội phát triển
không ngừng. Chăm lo, giáo dục, dìu dắt các em thiếu niên, nhi đồng là chiến
lược đào tạo đội ngũ kế cận để chuẩn bị cho tương lai. Thanh niên có vai trò rất
lớn trong việc tổ chức, hướng dẫn, dìu dắt thiếu niên, nhi đồng, giúp các em học

10
tập, vui chơi, lành mạnh, tránh những tác động xấu ngoài xã hội. “Đoàn thanh
niên Lao động phải là cánh tay đắc lực của Đảng trong việc tổ chức và giáo dục
thế hệ thanh niên và nhi đồng thành những chiến sĩ tuyệt đối trung thành với sự
nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản” [36, tr.21].
Rõ ràng, theo Hồ Chí Minh, thanh niên có vai trò vô cùng to lớn trong
tiến trình lịch sử dân tộc và lịch sử cách mạng. Thanh niên là bộ phận quan
trọng của dân tộc, là lực lượng nòng cốt trong cách mạng giải phóng dân tộc
và trong cách mạng xã hội chủ nghĩa. Vận mệnh của dân tộc, tương lai của
đất nước phụ thuộc vào bản chất và bản lĩnh của thanh niên. Thanh niên là lực
lượng to lớn, là đội quân xung kích trên mọi mặt trận, là cánh tay đắc lực và
đội hậu bị của Đảng và còn là lực lượng kế thừa và tiếp bước các thế hệ cha
anh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Song, Hồ Chí Minh không dừng lại ở việc nhìn nhận, đánh giá thanh niên
mà Người thường xuyên chăm lo bồi dưỡng thanh niên, thế hệ kế tục sự
nghiệp vẻ vang của Đảng, của dân tộc:
- Hồ Chí Minh chăm lo bồi dưỡng thế hệ tương lai vì lợi ích của nhân
dân, của Tổ quốc và sự phát triển của nhân loại
Những người cộng sản vốn ý thức được quy luật vận động của lịch sử
thông qua hoạt động có ý thức của con người. Bác Hồ đã nói: Muốn có chủ
nghĩa xã hội thì trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa. Trong

“Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất nếu đám thanh niên
già cỗi của Người không sớm hồi sinh!”. Sau lời cảm thán đượm buồn đó vẫn
toát lên các ý lớn: vận mệnh dân tộc, sự tồn vong của đất nước, tùy thuộc vào
ý chí và nghị lực của thế hệ trẻ.
- Trách nhiệm chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau và sự
làm gương, nêu gương lý tưởng và đạo đức của thế hệ trước
Ngay từ những ngày cách mạng còn trứng nước, cùng với việc tổ chức ra
Hội Việt Nam Thanh niên cách mạng, gửi người vào học trường Quân sự
Hoàng Phố, cử đi đào tạo ở Mátxcơva… Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã
trực tiếp giáo dục thanh niên Việt Nam từ Thái Lan sang, tất cả đều mang họ

12
Lý của Lý Thụy (tên hoạt động của Người ở Quảng Châu) trong đó Lý Tự
Trọng đã được cử về nước để chuẩn bị tổ chức ra Đoàn Thanh niên Cộng sản
sau này. Cho đến những năm tháng cuối đời, đã mấy lần trong Di chúc, Hồ
Chí Minh nhắc đến đoàn viên và thanh niên, Người lưu ý: Đảng phải chăm lo
giáo dục đạo đức cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ
nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”, coi đó là một việc rất quan trọng và
rất cần thiết.
Trong nội dung bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, Bác Hồ đặt lên hàng
đầu vấn đề bồi dưỡng lý tưởng, chí khí và đạo đức cách mạng cho thanh niên. Lý
tưởng mà Bác Hồ quan tâm giáo dục cho thanh niên là lý tưởng độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội, tức là kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa Mác
- Lênin. Ngày nay, các thế lực chống chủ nghĩa xã hội đang tìm cách lung lạc
thanh niên ta bằng cách tách rời độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội. Chúng
ta lựa chọn chủ nghĩa xã hội vì, như Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: chỉ có chủ nghĩa
xã hội mới cứu được nhân loại, đem lại cho mọi người tự do, bình đẳng, bác
ái, đoàn kết, ấm no, việc làm cho mọi người, niềm vui, hoà bình, hạnh phúc.
Phải luôn luôn nâng cao chí khí cách mạng trung với nước, hiếu với dân,
nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng

cách nhìn mang tính khách quan, phù hợp với hoạt động phong phú đa dạng
của đời sống xã hội và của mỗi con người.
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vừa là đạo đức Việt Nam vừa là đạo
đức cộng sản, vừa mang cốt cách của văn hóa đạo đức phương Đông vừa
mang dáng dấp của đạo đức phương Tây.
Theo quan điểm mác-xít, đạo đức xét đến cùng là sự phản ánh của các
quan hệ kinh tế - xã hội. Giá trị đạo đức được xác định ở chỗ nó phục vụ cho
tiến bộ xã hội vì hạnh phúc của con người. “Đạo đức giúp cho xã hội loài
người tiến lên trình độ cao hơn, thoát khỏi ách bóc lột lao động” [59, tr.371].
Bàn về đạo đức cộng sản chủ nghĩa, Lênin cho rằng: “Đó là những gì góp
phần phá hủy xã hội cũ của bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả những
người lao động chung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới của

14
những người cộng sản” [58, tr.452]. Đây là một quan niệm mang tính cách
mạng và khoa học về đạo đức mà quan niệm của các tôn giáo và các nền đạo
đức khác không thể đạt tới. Đạo đức ngoài sự chi phối của các điều kiện kinh
tế- xã hội, còn chịu sự tác động của sự tự ý thức và niềm tin về bản thân mình,
về dân tộc, giai cấp theo những lý tưởng và những định hướng giá trị nhất
định. Do đó, đạo đức có tính độc lập tương đối. Cho nên không thể quả quyết
rằng, sự giàu có về vật chất sẽ gắn liền với sự giàu có về tinh thần đạo đức
hay ngược lại.
Hồ Chí Minh không đưa ra định nghĩa đạo đức là gì. Ta thấy, thông
thường, thuật ngữ đạo đức được Người dùng với 3 nghĩa: rộng, hẹp, và rất hẹp.
Nghĩa rộng, đạo đức là hình thái ý thức xã hội, nhờ đó con người tự giác điều
chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc và làm giàu tính người trong
các quan hệ xã hội, kể cả trong các quan hệ chính trị, tư tưởng. Nghĩa hẹp, đạo
đức là các qui tắc, chuẩn mực dùng điều chỉnh hành vi con người trong quan hệ
giữa người với người trong hoạt động sống. Nghĩa rất hẹp đó là hành vi đạo
đức. Hành vi đạo đức là hành động cá nhân thể hiện quan niệm của cá nhân về

kiến, là thứ đạo đức ích kỷ, nó kìm hãm, trói buộc con người, tàn phá con
người. Còn đạo đức mới đạo đức cách mạng là “Quyết tâm giúp đỡ loài người
ngày càng tiến bộ và thoát khỏi ách áp bức, bóc lột, luôn luôn giữ vững tinh
thần chí công vô tư”; “Lo, thì trước thiên hạ; hưởng, thì sau thiên hạ” là “Vô
luận trong hoàn cảnh nào, người đảng viên cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên
trên hết”, “là hòa mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu
quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng” [33, tr.568].
Hồ Chí Minh xem đạo đức là nền tảng của người cách mạng, cũng giống
như gốc của cây, ngọn nguồn của sông, của suối. Người còn ví đạo đức đối với
người cách mạng như sức khỏe của người gánh nặng và đi xa. Theo Hồ Chí
Minh, nhiệm vụ cách mạng không dễ dàng, đơn giản mà bao giờ cũng khó khăn,
phức tạp. Thực hiện nhiệm vụ cách mạng, đòi hỏi người cách mạng phải có
quyết tâm phấn đấu thật cao, phải dám hy sinh, phải kiên trì bền bỉ “thắng không
kiêu, bại không nản”. Vì thế “Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm
nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ vẻ vang” [35, tr.283].

16
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, Đảng phải “là đạo đức, là văn minh”
thì mới hoàn thành sứ mệnh lịch sử vẻ vang của mình là lãnh đạo cuộc đấu tranh
giành độc lập và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta. Người
cũng nhắc lại ý của V.I. Lênin: Đảng Cộng sản phải tiêu biểu cho trí tuệ, danh
dự, lương tâm của dân tộc mình và của thời đại. Người đòi hỏi đội ngũ cán bộ,
đảng viên của Đảng phải có đầy đủ những phẩm chất cần có để tham gia và cống
hiến nhiều nhất trong cuộc đấu tranh cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và
dân tộc Việt Nam. Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tổ chức tiên
phong của thanh niên Việt Nam là cánh tay đắc lực, đội hậu bị của Đảng, tập
hợp đại đa số thanh niên trong trường học. “ Đạo đức”, “văn minh” theo chư
hiền Hồ Chí Minh đó là văn hoá chính trị. Điều cốt lõi là lấy dân làm gốc, tôn
trọng dân, lo cho dân, tiếp thu ý kiến phê bình của dân, sửa chữa khuyết điểm.

dân tin, cho bộ đội tin ở mình.
- Nhân: Là phải có lòng bác ái, yêu nước, yêu đồng bào, yêu bộ đội của mình.
- Dũng: Là phải mạnh dạn, quả quyết nhưng không phải làm liều. Phải
có kế hoạch. Phải kiên quyết làm ngay. Nguy hiểm cũng phải làm. Nghĩa là
phải có lòng dũng cảm trong công việc.
- Liêm: Là không tham danh vị, không tham sống, không tham tiền, không
tham sắc. Người cán bộ đã dám hy sinh cho Tổ quốc, hy sinh cho đồng bào, hy
sinh vì nghĩa không tham gì hết [31, tr.223-224].
Đối với đoàn viên thanh niên cộng sản, theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách
mạng của họ khác các thanh niên bình thường ở chỗ: “Bất kỳ ở cương vị nào,
bất kỳ làm công việc gì đều không sợ khó, không sợ khổ, đều một lòng một
dạ phục vụ lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mục đích xây
dựng chủ nghĩa xã hội” và “Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể, nó phải
đánh thắng và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân” [36, tr.306].
Ngay đối với thiếu niên, nhi đồng, Hồ Chí Minh cho rằng: “Đạo đức
cộng sản chủ nghĩa đối với các cháu là chăm học, giúp người lớn, đoàn kết, có
kỷ luật…” [36, tr.680].

18
Hồ Chí Minh là người đã từng hoạt động trong các phong trào thanh
niên khi còn trẻ, từng tham gia đại hội Quốc tế thanh niên cộng sản, là người
trực tiếp sáng lập, lãnh đạo các tổ chức thanh niên tiên tiến ở nước ta. Chính
vì vậy, Người đã nhìn nhận, đánh giá một cách khách quan về vị trí, vai trò
của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, qua đó Người định hướng công tác
giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên. Người khẳng định thanh
niên không chỉ là người chủ tương lai của đất nước, mà còn là “lớp người tiếp
sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách, dìu dắt
thế hệ thanh niên tương lai - tức là các cháu nhi đồng” [36, tr.488]. Để làm tròn
sứ mệnh cao cả và vẻ vang này, thanh niên phải rèn luyện tinh thần và lực
lượng của mình, trước hết là phải tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng.