1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRẦN THỊ MAI PHƢƠNG

BIỂU TƢỢNG CÁ TRONG CA DAO DÂN TỘC KINH VÀ
MỘT SỐ DÂN TỘC THIỂU SỐ VÙNG NÚI PHÍA BẮC

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội – 2014

2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI



- 
 -  

Trong 



Hà Nội, tháng 12 năm 2014

 Trần Thị Mai Phƣơng

4
LỜI CAM ĐOAN

 
 
          







6
1.5.2. Ẩn dụ 39
1.5.3. Hoán dụ 40
1.5.4. Công thức lặp 41
 42
Chƣơng 2. BIỂU TƢỢNG CÁ TRONG CA DAO MỘT SỐ DÂN TỘC
THIỂU SỐ VU
̀
NG NÚI PHÍA BẮC 44
2.1. Biểu tƣợng cá trong ca dao dân tộc Tày, Nùng 44
2.1.1. Vài nét khái quát về dân tộc Tày, Nùng 44
2.1.2.Thống kê tần số xuất hiện và giải mã biểu tượng cá trong ca dao
dân tộc Tày, Nùng 45
2.2. Biểu tƣợng cá trong ca dao dân tộc Giáy 49
2.2.1. Vài nét khái quát về dân tộc Giáy 49
2.2.2.Thống kê tần số xuất hiện và giải mã biểu tượng cá trong ca dao
dân tộc Giáy 51
2.3. Biểu tƣợng cá trong ca dao dân tộc Thái 56
2.3.1. Vài nét khái quát về dân tộc Thái 56
2.3.2.Thống kê tần số xuất hiện và giải mã biểu tượng cá trong ca dao
dân tộc Thái 57
2.4. Biểu tƣợng cá trong ca dao dân tộc Mƣờng 66
2.4.1. Vài nét khái quát về dân tộc Mường 66
2.4.2. Thống kê tần số xuất hiện và giải mã biểu tượng cá trong ca dao
dân tộc Mường 67
2.5. Các biện pháp nghệ thuật chủ yếu đƣợc sử dụng để biểu hiện biểu
tƣợng cá trong ca dao các dân tộc Thái, Mƣờng, Giáy, Tày - Nùng 73
2.5.1. So sánh 74
2.5.2. Ẩn dụ 74


KHXH



LATS

THCN


- 
VHTT 9
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

 


 

l                 

 


 


 
 
. Từ điển biểu tượng văn hóa thế giới 
 
 
    


C 
 
 
1968,  Những yếu tố trùng lặp
trong ca dao trữ tình

11




 



- Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt
Nam “Một đặc điểm trong tư duy hình tượng của nhân
dân Việt Nam về cuộc đời: đời người với đời con cò và con bống”
 
 . 




 Biểu
tượng nghệ thuật trong ca dao truyền thống người Việt n
 
 
  ; p    
    ; c         
.
Thế giới loài vật
trong ca dao người Việt 


13
Nghiên cứu văn học
dân gian từ mã văn hóa dân gian :  
. 
.  

 
 
ca dao 
 
 
Suy nghĩ về một số biểu
tượng đặc thù trong truyện cổ miền núi  

 

Thế giới biểu
tượng thần thoại trong mo Mường 

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 
- , 
  


- 
                

15
             

4. Phạm vi tƣ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu
4.1. Phạm vi tư liệu
- Kho tàng ca dao người Việt ( 2
 
- Tổng tập văn học dân gian các dân tộc
thiểu số ở Việt Nam18, 19,  

- Tổng tập văn học các dân tộc thiểu số Việt
Nam(
- 
D

 


 



6. Cấu trúc luận văn





g 

 


 .

17
Chƣơng 1
BIỂU TƢỢNG CÁ TRONG CA DAO DÂN TỘC KINH

1.1. Giới thuyết một số khái niệm
1.1.1. Khái niệm ca dao, dân ca



- Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam




 , tr.30].
- Thi pháp ca dao 


Tìm hiểu nguồn gốc biểu tượng
trong ca dao Việt Nam : 





       
, tr.330].

19
Nghiên cứu văn học dân gian từ mã
văn hóa dân gian 



c
 
tr.62- 63].
CN
 





1.2. Nguồn gốc biểu tƣợng cá trong ca dao

-  


cảnh mà tan nỗi sầu, Mua tờ tranh điệp tươi màu, Mua đàn gà lợn thi nhau
đẻ nhiều. 





21









- - Phong
               



 


 
   




Thân em như cá lội tránh mồi/ Em tìm nơi sông lớn, vịnh bồi ẩn thân
(CDK); Mến em, em vẫn chưa về anh/ Lúc này bốn góc trời tối mờ/ bốn góc trời
tối mịt/ Cá nhảy nhót mặt sông/ Cá nhảy mừng mặt suối/ Anh muốn bắt khó
lòng. (CDG)

23

“cá mắc câu”, “cá mắc
lưới”, “cá trong lờ”cá chậu chim lồng


“cá - nước” 
:
Trong anh chỉ một lòng mãi mãi/ Như cá nước đời đời không xa
(CDT,N); Ta cũng nhớ tựa như nước nhớ cá. (CDG)
 


 Nam.
1.3. Vài nét khái quát về dân tộc Kinh
 , 










L
  

25
  
 








      Sự tích Hồ Gươm, Thánh Gióng, Con
Rồng cháu Tiên Cây khế, Tấm Cám 
, ,
ca dao, 
 


1.4. Thống kê tần số xuất hiện và giải mã biểu tƣợng cá trong ca dao dân tộc Kinh
1.4.1. Thống kê tần số xuất hiện
Trong Kho tàng ca dao người Việt do 



, Biểu trưng
trong tục ngữ người Việt      
