1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
****************

NGUYỄN THỊ BÍCH NGỌC NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG NĂNG LƢỢNG XANH NHẰM
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KHU DU LỊCH CÁT BÀ

LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH
HÀ NỘI, 2014
3

MỤC LỤC Trang
LỜI CAM KẾT

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC
1
DANH MỤC BẢNG BIỂU
4
DANH MỤC HÌNH VẼ
5

MỞ ĐẦU
6
1
Lý do chọn đề tài
6
2
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu
7
3

25
1.2.2
Năng lượng gió
28
1.2.3
Năng lượng địa nhiệt
29
1.2.4
Năng lượng sinh khối
34
1.3
Hiện trạng sử dụng năng lượng xanh trong du lịch ở Việt Nam
37
1.3.1
Hiện trạng sử dụng năng lượng mặt trời trong du lịch ở Việt Nam
37
4

1.3.2
Hiện trạng sử dụng năng lượng gió trong du lịch ở Việt Nam
39
1.3.3
Hiện trạng sử dụng năng lượng địa nhiệt trong du lịch ở Việt Nam
41
1.3.4
Hiện trạng sử dụng năng lượng sinh khối trong du lịch ở Việt Nam
41
1.3.5
Hiện trạng sử dụng năng lượng thủy điện nhỏ trong du lịch ở Việt Nam
42

sinh tại khu du lịch Cát Bà
63

Tiểu kết chƣơng 2
66
Chƣơng 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP SỬ DỤNG NĂNG LƢỢNG XANH
NHẰM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KHU DU LỊCH CÁT BÀ.
67
3.1
Cơ sở đề xuất các giải pháp sử dụng năng lượng xanh nhằm phát
triển bền vững khu du lịch Cát Bà
67
3.2
Các giải pháp sử dụng năng lượng xanh nhằm phát triển bền vững
khu du lịch Cát Bà
69
3.2.1
Một số giải pháp khai thác và sử dụng năng lượng xanh đối với khu
69
5

vực công cộng
3.2.1.1
Giải pháp ứng dụng năng lượng mặt trời
69
3.2.1.2
Giải pháp ứng dụng Biogas
70
3.2.1.3
Giải pháp ứng dụng năng lượng Sóng biển

79
3.2.3.1
Sử dụng bình đun nước nóng năng lượng mặt trời
79
3.2.3.2
Sử dụng tấm pin năng lượng mặt trời
80
3.2.3.3
Sử dụng bếp đun năng lượng mặt trời
81
3.2.3.4
Giải pháp cho chiếu sang
82
3.2.3.5
Giải pháp cho thiết bị điện
82
3.2.3.6
Các giải pháp khác
83
3.3
Kiến nghị
83
3.4
Đề xuất
84

Tiểu kết chƣơng 3
87
KẾT LUẬN
89

7

DANH MỤC HÌNH VẼ
Trang
Hình 1: Khách sạn Calton
8
Hình 2: Khách sạn Montage
8
Hình 3: Cao ốc văn phòng

8

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Năng lượng xanh là năng lượng mà khi được sử dụng, nó có ít tác động
tiêu cực đến môi trường hơn so với các loại năng lượng từ nhiên liệu hóa
thạch truyền thống như than, dầu, khí [11, 20]. Những dạng năng lượng xanh
ngày nay thường đề cập đến là: năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng
lượng sinh khối, năng lượng thủy triều và năng lượng địa nhiệt. Ngoài ra còn
rất nhiều loại năng lượng được cho là “xanh”, thậm chí cả năng lượng hạt
nhân vì trong trạng thái hoạt động an toàn, nó sản sinh ra lượng chất thải thấp
hơn nhiều lần so với việc sử dụng than đá hoặc dầu [11]. Theo quan điểm mở
rộng, khái niệm “xanh” còn có thể hiểu là sử dụng năng lượng tiết kiệm và
hiệu quả trong các ngành kinh tế và trong du lịch [6, 23], ví dụ như gần đây
chúng ta có khái niệm khách sạn xanh, nhà hàng xanh, khu du lịch xanh, khu
nghỉ dưỡng xanh…
Việc sản xuất và sử dụng năng lượng xanh được coi là vấn đề bức thiết
với hầu hết trong các ngành của các quốc gia trên thế giới trong đó có ngành
du lịch, đặc biệt trong các nước đang phát triển như Việt Nam với trình độ
công nghệ còn lạc hậu, thiết bị sử dụng trong sản xuất công nghiệp, dịch vụ
và du lịch còn nhiều bất cập, hiệu suất thấp, tiêu tốn nhiều năng lượng và gây
ô nhiễm môi trường.
Mặt khác, mỗi hình thức chế tạo và sử dụng năng lượng đều ít nhiều gây
ảnh hưởng đến môi trường, nhưng trong số đó năng lượng xanh là loại năng
lượng gây ít tác động hơn cả. Hầu hết những người theo trường phái ủng hộ
năng lượng xanh đều cho rằng: “nhân loại càng sử dụng năng lượng xanh
nhiều bao nhiêu thì hành tinh của chúng ta sống lâu hơn bấy nhiêu.”
Hình 1: Khách sạn Calton
+ Khách sạn Montage
Khách sạn Montage tọa lạc tại Beverly Hills của Mỹ cũng là khách sạn đi
đầu trong việc sử dụng năng lượng xanh đặc biệt là năng lượng mặt trời nhằm
mục đích tiết kiệm nguồn năng lượng không thể tái tạo.

Hình 2: Khách sạn Montage
+ Cao ốc văn phòng sử dụng năng lƣợng mặt trời
Cao ốc được xây dựng ở thành phố Đức Châu, tỉnh Sơn Đông, Tây Bắc
Trung Quốc. Tòa nhà rộng 75.000m2 được thiết kế dạng cấu trúc đồng hồ mặt
trời và đáp ứng yêu cầu sử dụng năng lượng tái sử dụng để thay thế các loại
11

nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm môi trường. Tòa nhà cung cấp không gian
cho các trung tâm triển lãm, khu vực nghiên cứu, trung tâm hội họp và huấn
luyện, một khách sạn. Hình 3: Cao ốc văn phòng
Cấu trúc được đặt tên là "Án Nhật Nguyệt" và mặt tiền có màu trắng
tượng trưng cho năng lượng sạch. Cấu trúc bên ngoài chỉ sử dụng 1% thép
cho thiết kế tổ chim và các hệ thống cách nhiệt cho tường và mái giảm được

Hình 5: Bát năng lượng mặt trời tại Auroville, Ấn Độ
Còn rất nhiều các khách sạn, tòa nhà, khu du lịch trên thế giới cũng đã,
đang sử dụng năng lượng xanh nhằm mục đích bảo vệ môi trường hướng tới
sự phát triển bền vững như: khách sạn Santa Monica ở Los Angeles của Mỹ);
khách sạn Stadthalle của Áo; tòa nhà Sun Dial được xây dựng tại Trung
Quốc…
Mặt khác, bình nước nóng năng lượng mặt trời cũng được sử dụng rộng
khắp tại nhiều nước trên thế giới. Sử dụng bình nước nóng năng lượng mặt
trời giảm bớt đun nước nóng bằng điện nhằm tiết kiệm điện. Công nghệ nhiệt
mặt trời có thể được sử dụng cho đun nước nóng, sưởi ấm không gian, làm
mát không gian và quá trình sinh nhiệt.

Hình 6: Thiết bị đun nước bằng năng lượng mặt trời
14

Hệ thống nước nóng năng lượng mặt trời sử dụng ánh sáng mặt trời để
làm nóng nước. Hệ thống có thể làm nước nóng với nhiệt độ lên đến 60°C có
thể được cung cấp bởi hệ thống sưởi ấm mặt trời. Mặt khác, không gian phơi
tại các hộ kinh doanh quy mô lớn sử dụng năng lượng mặt trời còn tiết kiệm
điện và năng lượng trong việc sấy, sưởi quần áo.
Hơn thế nữa tại các hộ kinh doanh quy mô lớn tại các quốc gia cũng có
thể sử dụng năng lượng mặt trời để chưng cất làm cho nước mặn hoặc nước lợ
uống được. Công nghệ này đã được sử dụng tại Indonesia, muốn làm được
điều này thì trước khi khử trùng nước năng lượng mặt trời cần phải phơi sáng
các chai nhựa polyethylene terephthalate rồi đổ đầy nước dưới ánh sáng mặt
trời trong vài giờ. Thời gian phơi sáng khác nhau tùy thuộc vào thời tiết và
khí hậu từ tối thiểu là sáu giờ đến hai ngày trong điều kiện hoàn toàn u ám.
Đó là khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giời như là một phương pháp khả thi
cho xử lí nước hộ gia đình, hộ kinh doanh quy mô lớn như tại khu du lịch Cát
Bà nhằm mục đích lưu trữ nước một cách an toàn và tiết kiệm nước. Hơn hai

tạo điện cho các khách sạn sử dụng.
Ngoài chiếu sáng, năng lượng mặt trời còn có thể ứng dụng trong lĩnh
vực nhiệt, đun nấu… Từ năm 2000 – 2005, trung tâm Nghiên cứu thiết bị áp
16

lực và năng lượng mới do Đại học Đà Nẵng phối hợp với Tổ chức phục vụ
năng lượng mặt trời triển khai Dự án “Bếp năng lượng mặt trời” cho các hộ
dân tại làng Bình Kỳ 2, phường Hòa Quý, quận Ngũ Hành Sơn - Đà Nẵng
[16]. Bên cạnh đó, trung tâm nghiên cứu năng lượng mới cũng nghiên cứu
năng lượng mặt trời để đun nước nóng và đưa loại bình đun nước nóng này
vào ứng dụng tại một số khu du lịch của các tỉnh: Hải Phòng, Quảng Ninh,
Nam Định, Thanh Hóa, Sơn La…
- Vùng đồng bằng sông Hồng và duyên hải Đông Bắc bao gồm thủ đô
Hà Nội, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nam,
Ninh Bình, Nam Định, Hải Phòng, Quảng Ninh gắn với vùng kinh tế trọng
điểm phía Bắc. Các địa bàn trọng điểm là thủ đô Hà Nội, Nam Định với đền
Trần, Phủ Dầy, Hải Phòng với Đồ Sơn, Cát Bà, Quảng Ninh với Hạ Long, Bái
Tử Long, Ninh Bình.
Điển hình về ứng dụng năng lượng xanh tại vùng du lịch này là ứng
dụng trong lĩnh vực kinh doanh khách sạn. Ở Hà Nội có khách sạn Fortuna,
khách sạn được coi là một trong những “tòa nhà xanh” tiêu biểu của Hà Nội
về ứng dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng hiệu quả.

Hình 8: Khách sạn Fortuna
17

Trước đây, nhu cầu sử dụng điện năng của tòa nhà là tương đối lớn,
cao điểm lên đến 493.900 kWh/tháng, do đó, tiết kiệm năng lượng là giải
pháp rất quan trọng giúp tòa nhà tiết kiệm chi phí. Anh Phạm Văn Vinh - kỹ
sư trưởng khách sạn chia sẻ: Trước đây khách sạn không sử dụng hệ thống

đủ cung cấp nước nóng cho 50 phòng lưu trú của khách sạn, hội trường, nhà
ăn Chi phí đầu tư cũng chỉ ngang với việc lắp đặt bình đun nước nóng bằng
điện. Phó giám đốc Điện lực Cửa Lò Trần Văn Dũng cho biết, với khách sạn
Đại Tây Dương, ngoài lợi ích từ việc không phải đầu tư 50 bình nóng lạnh
bằng điện ra, bằng việc lắp đặt các dàn nước nóng năng lượng mặt trời, tính ra
trong 4 tháng kinh doanh mùa du lịch trọng điểm của cả năm tại nơi đây,
khách sạn tiết kiệm được 12.000 kWh, với giá bán điện kinh doanh dịch vụ
hiện nay khoảng 2.000 đồng/kWh, bình quân mỗi tháng khách sạn Đại Tây
Dương tiết kiệm được hơn 8 triệu đồng nhờ việc không phải đun nước nóng
bằng điện.
Mặt khác, ngoài việc lắp đặt bình nước nóng năng lượng mặt trời trên
tầng thượng của khách sạn, tại quầy lễ tân của khách sạn, nhân viên trực lễ tân
còn trực tiếp theo dõi, quản lý hệ thống đóng, cắt các thiết bị điện trong từng
phòng. Trong trường hợp khách lưu trú tại các phòng quên tắt điều hòa, quạt,
bóng đèn… chỉ cần một thao tác nhỏ, những thiết bị trong phòng sẽ tự động
ngắt, dừng hoạt động.
19

Bên cạnh đó ở Cửa Lò còn một số khách sạn đã sử dụng năng lượng
xanh trong kinh doanh khách sạn và nhà nghỉ như: khách sạn Thái Bình
Dương, Việt Anh, khách sạn Khánh Hằng, Hoàng Lan… thương hiệu bình
nước nóng năng lượng mặt trời của những nhà cung cấp có tên tuổi như Tân
Á Đại Thành, Sơn Hà, Phú Lạc Khang, Mặt trời Bách Khoa, Gia Nam hay các
sản phẩm của Toàn Mỹ.
- Vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ bao gồm các tỉnh: Quảng Nam,
thành phố Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, KHánh Hòa, Ninh
Thuận, Bình Thuận gắn với vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, với hệ
thống biển đảo Nam Trung Bộ. Các địa bàn trọng điểm: Đà Nẵng, Quảng
Nam, Nha Trang, Ninh Chữ, Phan Thiết, Mũi Né.
Mới đây, để hướng tới một nhà ga hàng không xanh, đạt tiêu chuẩn

Năm 1995, hơn 180 nhà dân và một số công trình công cộng tại buôn
Chăm, xã Eahsol huyện Eahsol tỉnh Đăk Lăk đã sử dụng điện mặt trời. Gần
đây, dự án phát điện ghép giữa pin mặt trời và thủy điện nhỏ, công suất 125
kW được lắp đặt tại xã Trang, huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai và dự án phát
điện lai ghép giữa pin mặt trời và động cơ gió với công suất 9 kW đặt tại làng
Kongu 2, huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum, do Viện năng lượng thực hiện góp
phần cung cấp điện cho khu vực đồng bào dân tộc thiểu số. [11]
- Vùng Đông Nam Bộ bao gồm thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh
Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Phước, Tây Ninh gắn với
vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và hành lang du lịch xuyên á. Các địa bàn
trọng điểm: thành phố Hồ Chí Minh, Vũng Tàu – Côn Đảo, Tây Ninh.
Tại vùng Đông Nam Bộ, chúng ta có một số ví dụ như sau: Khách sạn
Sammy tọa lạc tại 157 Thùy Vân - Thành phố Vũng Tàu - Tỉnh Bà Rịa -
Vũng Tàu được xây dựng theo lối kiến trúc Pháp từ năm 1993 và đưa vào sử
21

dụng từ năm 1996.

Hình 10: Khách sạn Sammy
Nằm ngay bên bờ biển Bãi Sau, khách sạn rất thuận tiện cho khách nghỉ ngơi,
du lịch và mua sắm, nhận thấy tầm quan trọng của việc tiết kiệm điện về mặt
kinh tế cũng như môi trường, Ban giám đốc khách sạn quyết định đầu tư, cải
tạo hệ thống điều hòa không khí và thay thế các thiết bị chiếu sáng tiết kiệm
điện, thay đổi cách vận hành hợp lý cho tất cả các thiết bị nhằm tiết kiệm chi
phí trong sản xuất kinh doanh khách sạn [23]. Trước khi tiếp cận với các giải
pháp tiết kiệm năng lượng mỗi năm khách sạn tiêu thụ trên 1 triệu KWh điện
năng tương đương gần 2 tỷ đồng. Sau khi cải tạo hệ thống chiếu sáng, hệ
thống điều hòa không khí và áp dụng một số giải pháp tiết kiệm điện khác,
mức tiêu thụ điện tại khách sạn còn khoảng 800 nghìn KWh tương đương 1,5
tỷ đồng. Đối với thiết bị thông gió và điều hòa không khí, để tiết kiệm điện

sạn 5 sao Majestic thuộc Saigontourism là một trong 10 khách sạn tốt nhất tại
thành phố Hồ CHí Minh đã quyết định chọn hệ thống đun nước nóng sử dụng
năng lượng mặt trời để thay thế cho các bình đun nước nóng điện hiện tại.
Ông Tào Văn Nghệ, giám đốc khách sạn Majestic sử dụng năng lượng mặt
trời để đun nước nóng đã tiết kiệm tới 60% chi phí tiền điện. Ông cho rằng,
với việc ứng dụng năng lượng mặt trời nhằm tiết kiệm điện, chi phí và giảm ô
nhiễm môi trường, khách sạn Majestic sẽ tiếp tục thể hiện vị trí đầu tàu và mở
ra một trào lưu mới cho việc ứng dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng tại
hệ thống khách sạn của Saigontourism. Bên cạnh đó, còn có rất nhiều khách
sạn tại các khu du lịch thuộc vùng Nam Bộ đã ứng dụng năng lượng mặt trời
trong việc sử dụng năng lượng tại khách sạn như: khách sạn 4 sao Diamond -
Phan Thiết, khách sạn 4 sao Cap Saint Jacques - Vũng Tàu, khách sạn 3 sao
Sài Gòn, khách sạn NorFolk của NorFolk Group, khu Resort 3 sao Sơn Long
Thuận - Phan Rang. [9, 23]
23

* Tại Cát Bà đã có một số các dự án sử dụng năng lượng xanh tuy nhiên
hiện nay vẫn chưa có đề tài nào nghiên cứu đầy đủ, chi tiết về năng lượng
xanh nhằm phát triển khu du lịch Cát Bà.
4. Mục tiêu nghiên cứu
Đánh giá được thực trạng những ưu, khuyết điểm và tồn tại trong việc sử
dụng năng lượng xanh đã, đang và sẽ được sử dụng trong lĩnh vực du lịch ở
Cát Bà.
Đề xuất các giải pháp phù hợp sử dụng công nghệ năng lượng xanh nhằm
nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, phát triển bền vững trong ngành du
lịch nói chung và tại khu du lịch Cát Bà nói riêng.
5. Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các nguồn năng lượng xanh tại Cát
Bà và các giải pháp có tiềm năng ứng dụng trong phát triển du lịch như năng

cho 3 khu vực: Khu vực dân sinh, khu vực công cộng, khu vực lưu trú.
7. Cấu trúc của luận văn
Ngoài các phần mở đầu, kết luận và phụ lục, luận văn được chia thành 3
chương:
Chương 1. Tổng quan về năng lượng xanh
Chương 2. Hiện trạng và tiềm năng ứng dụng năng lượng xanh tại khu du
lịch Cát Bà
Chương 3. Một số giải pháp sử dụng năng lượng xanh nhằm phát triển bền
vững khu du lịch Cát Bà
25

Chƣơng 1. TỔNG QUAN VỀ NĂNG LƢỢNG XANH
1.1. Khái niệm và vai trò về năng lƣợng xanh
1.1.1. Khái niệm về năng lượng xanh
Năng lượng xanh là loại năng lượng được tạo ra từ nguồn năng lượng
thân thiện với môi trường như năng lượng gió, năng lượng mặt trời, năng
lượng thủy triều, năng lượng sóng, địa nhiệt, năng lượng sinh khối…hầu hết
các nguồn năng lượng xanh gần như vô tận và ít gây ô nhiễm môi trường. [11,
19, 20]
Năng lượng mặt trời được sử dụng bằng bức xạ ánh sáng và nhiệt từ mặt
trời. Năng lượng mặt trời ngày nay được biết đến gần như là nguồn năng
lượng vô tận ít gây ô nhiêm và than thiện với môi trường. Kết luận về tiềm
năng nguồn năng lượng mặt trời ngày càng đúng với các nước kém và đang
phát triển, nơi nguồn năng lượng này còn chưa được ứng dụng rộng rãi.
Người ta có thể hình dung một cách định tính rằng, cứ 1 năm, mặt trời gửi tới
1m
2