108
ASPECTS ABOUT COOKING TRAINING SERVICES
FOR TOURIST AT HANOI
Cooking training service for tourist already appears from 1990s in Hanoi. This
service has been existed in various type and attracted many tourists. The article gives
an overview about roles of cooking training service in tourism activities as well as the
development of those services in the world. The article also introduces the actuality of
cooking training service and solutions to develop it for tourists at Hanoi. VÀI NÉT VỀ DỊCH VỤ DẠY NẤU ĂN CHO KHÁCH DU LỊCH TẠI HÀ NỘI
Vũ Hương Lan
1
Ăn uống không chỉ thoả mãn nhu cầu cơ bản, nhu cầu không thể thiếu của con
người mà nó còn được nâng lên thành văn hoá, thành nghệ thuật: văn hoá ẩm thực,
nghệ thuật ẩm thực. Khi đi du lịch, du khách không chỉ dừng lại ở nhu cầu ăn uống
bình thường mà phải là ăn ngon, ăn các đặc sản vùng miền, và với sự phát triển của
nhu cầu du lịch ngày nay, nhiều du khách không chỉ dừng lại ở mức thưởng thức các
món ăn mà còn muốn tự tay học lấy cách chế biến các món ăn đó, thông qua các món
ăn để tìm hiểu về một nền văn hoá ẩm thực của địa phương.
MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
Du lịch ẩm thực là hình thức du lịch với mục đích chính của chuyến đi là để
được thưởng thức hoặc học cách chế biến những món ăn, đồ uống tại địa phương, bên
cạnh đó còn là phương thức tìm hiểu con người, nền văn hóa của điểm du lịch trải
nghiệm cuộc sống. Dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách là một nhân tố quan trọng cấu
thành trong du lịch ẩm thực.
“Tâm lý của du khách khi đến các điểm du lịch thường muốn khám phá những
điều mới lạ. Một trong những cái lạ hấp dẫn du khách là ẩm thực. Mỗi vùng đất đều có
Dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách là loại hình dịch vụ cung cấp cho du khách
những hiểu biết về văn hóa ẩm thực vùng miền, về các loại món ăn, đồ uống, đồng
thời du khách có cơ hội được học và tự thực hành chế biến các loại món ăn, đồ uống
trong chương trình.
Dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách đã ra đời và rất phát triển như các tour du lịch
học nấu ăn (cooking tour), các khoá học nấu ăn (cooking course), các lớp học nấu ăn 110
(cooking class). Địa điểm để học thường là các trường dạy nấu ăn dành riêng cho
khách (cooking school) hoặc tại các nhà hàng, các khách sạn.
Dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách có vai trò rất quan trọng đối với ngành du lịch
vì nóp góp phần thu hút khách du lịch, tăng lượng doanh thu từ du lịch, góp phần giới
thiệu về bản sắc văn hóa của đất nước, của vùng miền và làm đa dạng hóa các loại
hình dịch vụ bổ sung phục vụ như cầu của du khách.
Để dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách có thể hình thành và phát triển được thì
cần các điều kiện về cơ chế chính sách thuận lợi, điều kiện về cầu và điều kiện về cung
đó à nguồn tài nguyên, cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn nhân lực…
KHÁI QUÁT VỀ DỊCH VỤ DẠY NẤU ĂN CHO KHÁCH DU LỊCH TRÊN
THẾ GIỚI
Dịch vụ dạy nấu cho khách du lịch trên thế giới rất phát triển. Theo thống
kê, ở châu Âu có 27 quốc gia cung cấp dịch vụ này. Trong đó tiêu biểu là Italia, Tây
Ban Nha, Pháp, Hy Lạp. Ở châu Á cũng có tới 13 nước có dịch vụ dạy nấu ăn cho
khách du lịch, tiêu biểu là Thái Lan, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam. Tương tự ở châu
Mỹ có 9 nước và châu Phi có 5 nước có dịch vụ này. Các lớp dạy nấu ăn thường được
tổ chức tại các nhà hàng, khách sạn hay các trung tâm dạy nấu ăn.
Thái Lan là một nước trong khu vực Đông Nam Á rất thành công trong loại
hình du lịch nấu ăn này. Ẩm thực Thái Lan rất đặc biệt, là sự pha trộn tinh tế giữa thảo
dược, gia vị và thực phẩm tươi sống với những phong cách chế biến đặc biệt, với các
vị đặc trưng là cay, chua và ngọt. Văn hoá ẩm thực của Thái đã làm say lòng biết bao
cáo hình ảnh đất nước, con người Hà Nội nói riêng cũng như của dân tộc Việt Nam nói
chung tới bè bạn quốc tế qua việc dạy nấu ăn cho du khách nước ngoài đang được các
cơ sở khai thác du lịch hướng tới. Ở Hà Nội hiện nay có nhiều điểm dạy nấu ăn cho
người nước ngoài là tại nhà hàng Spices Garden của Sofitel Legend Metropole Hà Nội,
trường Hoa Sữa, nhà hàng Ánh Tuyết và nhà hàng Highway 4, Hanoi Cooking centre,
Old Hanoi Restaurant Cooking Class, Hidden Hanoi Vietnamese Language, Cultural
& Culinary Center Tuy nhiên, hầu hết các điểm này đều có quy mô tương đối nhỏ.
Dưới đây, tác giả trình bày về dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách ở những cơ sở
có tiếng ở Hà Nội đó là khách sạn Sofitel Metropole Hà Nội, trường TCKTDL Hoa
Sữa, nhà hàng Highway 4 và nhà hàng Ánh Tuyết.
Dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách tại khách sạn Sofitel Metropole Hà Nội 112
Thành công nhất trong dịch vụ dạy nấu ăn cho khách ở Hà Nội phải kể đến
khách sạn Sofitel Metropole Hà Nội. Đây là loại hình loại hình dịch vụ bổ sung đặc
trưng riêng mà khách hàng không thể tìm thấy tại các khách sạn khác trên địa bàn Hà
Nội. Dịch vụ này của khách sạn ra đời vào năm 1996 dưới thời Tổng giám đốc Gilles
Cretallar- người luôn quan tâm chú trọng phát triển hoạt động kinh doanh các sản
phẩm ẩm thực tại khách sạn. Đây cũng là dịch vụ góp phần khẳng định tên tuổi của
khách sạn này. Dịch vụ này đã thu hút rất nhiều khách có nhu cầu học nội trợ và thích
tìm hiểu về ẩm thực Việt Nam. Có rất nhiều du khách nước ngoài trong đó có cả “ Tây
ba lô” đến để học một món ăn Việt Nam làm vốn bởi theo họ sau mỗi lớp học như vậy
họ không chỉ biết nấu một vài món ăn Việt Nam mà còn hiểu thêm được nhiều điều
mới mẻ, lạ lẫm về văn hóa của con người Việt Nam.
Khách hàng – học viên đăng ký loại hình lớp học nấu ăn thông qua bộ phận
“Concierge”. Các sản phẩm sẽ đưa ra để dạy học viên rất đa dạng bao gồm món chính
và món khai vị đậm đà chất Việt.
Chương trình 1: “Khám phá hương vị địa phương”. Chỉ với 100USD, khách
hàng sẽ được tham gia một lớp học từ 10h00 sáng cho tới 14h00. Bắt đầu là việc gặp
dụng gia vị, các phương pháp chế biến món ăn truyền thống của người Việt. Tôi thấy
các giáo viên rất giỏi về chuyên môn, nhiệt tình trong giảng dạy. Sau khi về nước tôi
sẽ thực hành những món ăn mà tôi đã học được cho cả gia đình thưởng thức”.
Dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách tại trường Trung cấp kinh tế du lịch Hoa Sữa
Dịch vụ dạy nấu ăn cho người nước ngoài tại trường trung cấp Kinh tế - Du lịch
Hoa Sữa được hình thành từ năm 2001. Dịch vụ ra đời xuất phát từ ý tưởng mở lớp
dạy nấu ăn cho người nước ngoài trên cơ sở lớp tiệc của đầu bếp Nguyễn Phương Hải
– trưởng bộ phận tiệc của nhà trường. Trong quá trình dạy nấu ăn cho sinh viên Việt
Nam, Nguyễn Phương Hải luôn trăn trở một điều, món ăn Việt Nam được đánh giá là
ngon và có cách chế biến cầu kỳ, tinh tế, đây là một nguồn tài nguyên quý, chúng ta
cần phải khai thác, giới thiệu, quảng bá món ăn Việt Nam tới đông đảo bạn bè quốc tế.
Bên cạnh đó, có rất nhiều khách du lịch nước ngoài có mong muốn được học cách nấu
món ăn Việt. Từ thực tế đó, thầy đã đề nghị với ban giám hiệu nhà trường thành lập
một bộ phận dạy nấu ăn cho khách du lịch nước ngoài tại trường trung cấp kinh tế du
lịch Hoa Sữa.
Từ những ngày đầu thành lập tới nay bộ phận dạy nấu ăn cho khách du lịch
nước ngoài tại trườngtrung cấp kinh tế du lịch Hoa Sữa đã trải qua 10 năm xây dựng 114
và trưởng thành, thu hút được rất nhiều khách du lịch sử dụng dịch vụ, từ đó giới thiệu
rộng rãi món ăn Việt Nam ra thế giới và mở ra nhiều hướng hợp tác giữa các cá nhân,
tổ chức quốc tế với nhà trường để giúp đỡ những học sinh có hoàn cảnh khó khăn -
góp phần thực hiện sứ mệnh của nhà trường.
Lớp dạy nấu ăn cho khách du lịch nước ngoài được xây dựng trong khuôn viên
của trường trung cấp Kinh tế - Du lịch Hoa Sữa, tại quận Hoàng Mai, Hà Nội. Lớp học
được bố trí trong một không gian đẹp, rộng, thoáng với trang thiết bị đầy đủ, hiện đại
phục vụ cho việc dạy và học (Tivi, máy quay, máy chiếu…) Ngoài ra, tại lớp học còn
có một bộ sưu tập gồm rất nhiều các dụng cụ mâm, bát, khay, đĩa cổ, thích hợp với
từng loại món ăn đặc trưng – đây là điểm khác biệt của lớp dạy nấu ăn tại trường Hoa
lớn của Hà Nội: Indochina, Vidotour… tổ chức chương trình “Dạy nấu ăn cho du
khách”. Trong suốt chuyến du lịch, du khách sẽ có 1 ngày đến Nhà hàng để “học” chế
biến món ăn cùng với các đầu bếp chuyên nghiệp và các hướng dẫn viên du lịch. Sau
đó, du khách sẽ được thưởng thức chính “tác phẩm” của mình.
Trong căn phòng dạy nấu các món ăn Việt Nam của nhà hàng Highway 4, Aline
và Jolly - hai phụ nữ đến từ nước Úc - đang xoay xở với đũa, soong, nồi và ngổn
ngang những gia vị “made in Việt Nam”. Bút, giấy máy ảnh bên cạnh, những đôi mắt
xanh chăm chú quan sát và làm theo từng động tác của cô giáo Liên - đầu bếp của nhà
hàng. Họ đang hoàn tất một thực đơn hấp dẫn canh ngao, cơm rang “xa lộ”, cá cuốn.
Trước đó, hai “học trò” này đã làm một vòng quanh chợ Hàng Bè để làm quen
với các loại rau thơm, gia vị Chế biến xong món nào, du khách sẽ được thưởng thức
luôn thành quả của mình. Ngày càng có nhiều công ty lữ hành đưa lớp học nấu ăn vào
trong tour dành cho khách nước ngoài. Chị Vũ Anh, Công ty du lịch Tre Xanh, cho
biết: “Hầu hết du khách nước ngoài đều hào hứng tham dự lớp học dạy nấu ăn.
Thậm chí có những khách đã biết về tour này và đề nghị cho vào lịch trình của
họ trong thời gian ở Hà Nội”. Anh Dan Dockery, quản lý nhà hàng Highway 4 nói:
“Chúng tôi có hai đến ba lớp một tuần và chưa bao giờ vắng khách cho dù vào mùa
vắng khách du lịch. Khách dự cooking class chủ yếu do các công ty lữ hành giới thiệu
đến, cũng có những khách tự tìm đến do đã được biết về ẩm thực VN qua mạng
Internet”
Dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách tại Nhà hàng Ánh Tuyết
Vốn là người Hà Nội gốc, bà Phạm Ánh Tuyết, chủ nhà hàng 25 Mã Mây vẫn
giữ được nét độc đáo của các món ăn truyền thống trong đó có phở và nem. Nhà hàng 116
này là địa chỉ hiếm hoi còn lưu giữ được những nét của Hà Nội cổ nên nó là sự lựa
chọn của nhiều khách du lịch nước ngoài. Không chỉ dừng ở việc giới thiệu món ăn Hà
Nội, từ vài năm nay, bà Tuyết đã tổ chức dạy người nước ngoài nấu ăn. Bà không coi
lợi nhuận là tất cả, điều bà muốn là để mọi người hiểu về một Hà Nội gần gũi, thanh
ưu điểm như chất lượng dịch vụ tốt, vệ sinh sạch sẽ; phần lớn du khách đều rất hài
lòng, thích thú khi sử dụng dịch vụ. Tuy nhiên, dịch vụ này cũng còn tồn tại nhiều hạn
chế như sản phẩm dịch vụ chưa đa dạng, điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, không
đủ rộng để có thể phục vụ lượng lớn du khách, nhân lực phục vụ dịch vụ dạy nấu ăn
cho khách du lịch nước ngoài còn mỏng và yếu. Mặt khác, do còn hạn chế về tuyên
truyền quảng bá nên dịch vụ này chưa thu hút được nhiều khách sử dụng dịch vụ trong
tương quan với lượng khách du lịch đến Hà Nội.
Để góp phần đẩy mạnh việc phát triển dịch vụ dạy nấu ăn cho khách du lịch tại
Hà Nội trong thời gian tới, cần phải thực hiện một số giải pháp như cải tiến cơ chế
chính sách, thu hút vốn đầu tư để xây dựng trường dạy nấu ăn cho khách du lịch nước
ngoài, đa dạng hóa dịch vụ và sản phẩm, xây dựng tour du lịch ẩm thực mới cho các
cơ sở cung cấp dịch vụ, nâng cao chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng
chính sách giá cả phù hợp, đẩy mạnh tuyên truyền quảng bá …
KẾT LUẬN
Du khách đến với Hà Nội, tìm hiểu văn hóa Hà Nội nếu bỏ qua ẩm thực Hà Nội
thì quả thực đó là một sự thiếu sót trong cuộc hành trình văn hóa. Đến với các lớp dạy
nấu ăn, du khách không chỉ hiểu biết về ẩm thực Việt Nam nói chung, của Hà Nội nói
riêng mà còn giúp cho khách có được những trải nghiệm khó quên trong qua trình học
và thực hành chế biến.
Những lớp học nấu ăn như trên không chỉ đem lại hiệu quả về kinh tế mà còn
góp phần đưa văn hóa ẩm thực của nước ta đến với các bạn bè quốc tế. Du khách tới
Hà Nội, tham gia lớp học nấu ăn sẽ được tự mình “chạm tay” vào nền văn hóa “ẩm
thực” của người Hà Nội nói riêng và của người Việt nói chung. Trong thời gian qua,
dịch vụ dạy nấu ăn cho du khách tại Hà Nội đã được khẳng định là một dịch vụ có sức
hấp dẫn lớn cho du khách, chính vì vậy, việc phát triển, tuyên truyền quảng bá sâu
rộng về dịch vụ này là điều vô cùng cần thiết. 118
Một số hình ảnh: