ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
HOA MẠNH HÙNG
Động lực hình thái cửa sông ven biển
đồng bằng Bắc bộ Việt Nam phục vụ
khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên
môi trường cửa sông ven biển Hà Nội - 2001
MUC LUC
Mò dau
Chuong
IrTong quan
ve cac
Ioai
cùa
song
vìét

yév\
td
Irong
phAn
Ioai
eira
song
Viél
Nam 20
1.3.2.
Cac Ioai
eira
song Viet Nam 24
1.4. Khài
qiiàt
dòng
lire
phàt
trién eira song
ven bién
dóng bang Bàc Rò
3!
1.4.1.
Cùa Nam Triéii
34
1.4.2.
ara Vàn
Oc 35
1.4.3.
CiraThài

ddng
bang Bac BO 41
2.1.
Càc nhàn
tdkhf bau
vùng
eira
song ven bién dóng
bang Bàc
Bò 41
2.1.1.
Che dò
gió
41
2.1.2.
Ch^
dò
mira
42
2.1.3.
NhCrng
dang
nhiéu
dóng
klii
bau -
Ihòi tiCfl
dae
biCl
43

2.3.1.
Nhiei
dò cùa nuore bién vùng
eira song
dóng
bang Bile
Bò 62
2.3.2. Dò man
cùanuóc
vùng
eira song
dóng
bang
Bàc Bò 63
2.3.3.
Do
diic
vùng
eira song
66
2.4. Dac diém dia
chat va tram lich
bién dai 69
2.4.1.
Dac diém dia
chà'l kliii virc
69
2.4.2. Dac diém
tram tich hién
dai

Chu'oTig
3: Dac diém dòng
luc
hình
thài vùngcù*a
song ven bién
dóng
bang
Bac Bò 91
3.1.
Dòng
lire
bùn
cài
vùng
ciia
song ven bién dóng
bang BSc
Bò 93
3.1.1.
Dièn
bién
bùn
cài
Irong
song
vùng dóng
bang
93
3.1.2. Vàn chuyén bùn

bàni:
Bàc
Bó 116
3.3
^uà irình phai irién
bài bòi cùa
song
dóng bang Bàc Bó 125
3.3.!
Xu the
bién
dóng càc bài boi
eira song
dai ven
bién 125
3.3.1
Qua
irình phàl irién
cùa vùng cùa
song
ven bien Bàc Bó 134
Kéì luànchuofng
3 143
Chuang 4:
Dinh huóng
khai thàc,
sii
dung
hgp
ly

de
co linh ben
vung, hiéu
qua
trong khai thàc
lai
nguyén
ihién
nhién a vùng
etra song
dóng
bang
Bàc Bó 150
4.3.
Phuong huófng
khai thàc su dung hap
ly
tài nguyén
va
bào ve
mòi truòng
òvìing eira song
dóng
bang
Bàc Bò 152
4.3.1.
Tài nguyén
dal bài bòi
va
vàri déquai de là'n

thiét
cùa luàn àn
Cùa
song \'en
bién
\^iei
Nam nàm irong vùng
nhièl
dai gió mùa
chiù
ành huòng
manh me cùa bào va xoày thuan
nhiéi
dai vào
Ioai
manh
irén
the
gioi.
Han
nùa
linh da
dang
ve
hình thài. phuc tap ve dòng lue
ò
vùng
cùa song
phàn ành rò day là noi quy tu
cùa càc

phàt
Irién
cùa
song
ven bién dóng
bang
Bàc
Bó là
mòi
qua
irình
vò
ciìng phùc
tap, song chùng
luón
gàn chat vói
qua
trình phàt
trién, thành tao cùa
dói
bò bién nói chung
va
Delta cùa
song
nói riéng. Do
dò vièc
nghién
cùu
dóng lue hình thài cùa
song

nghla
ve
ly
luàn
va
thuc tién.
2.
Muc dich
va
y nghla cùa
luqn ón
Làm sàng tò dac diém dóng
lue
hình thài cùa
song
ven bién dóng
bang
Bàc
Bò
irén
ca sa phàn lich dành già càc nhàn lo tàc dóng
dén
qua
irình
phàt trién vùng
cùa
song
ven bién.
Viéc nghién cùu dòng lue
va

-2
Két
qua cùa luàn àn góp phàn làm co so cho viéc hoach dinh càc ké hoach
va
bién phàp
su
dung hap ly
làu dai
dói vai viéc phàt
irién
kinh té ò vùng cùa
song
ven
bién dóng
bang
Bàc Bó.
3. Phqm vi, dói
taqng va nhiénn
vu cùa luqn àn
- Trén co sa phàn
Ioai
mot so' cùa song Viét Nam
va
khài quàt
qua
trình phàl
trién mot
so
cùa
song

quan tói
qua
trình phàl trién cùa
song
ven bién dóng
bang
Bàc Bó.
Nhiém vu
cùa
luan àn:
+ Nghién cùu càc nhàn lo ành huòng tói qua trình dóng
lue
phàt trién cùa
song
ven bién dóng
bang
Bàc Bò.
+ Dành già hién trang
va tinh loàn
xàc dinh dóng
lue
hình thài, luang boi
tich
thành tao bài boi a
mot
so'
cùa song dóng
bang
Bàc Bó nhàm làm
sàng tò qua trình dóng lue phàl

va
phàn chia càc don vi, yéu tó ành huòng dén qua trình phàt trién cùa
song
phuc vu cho viéc phàn Ioai cùa
song
ò Viet Nam.
+ Khài quàt dóng lue phàl trién cùa
mot
so cùa song dién hình ò Viet Nam
3-
+ Di
sàu
phàn
lich
càc yéu tó tu nhién (càc nhàn tó khi
hàu.
thuy vàn. hai
vàn, dia
chat,
dia mao)
va
càc tàc dóng cùa con nguòi co
Hèn
quan lai
dòng
lue
phàl trién cùa
song
ven bién dóng
bang

lue
phàl trién cùa
song
ven bién là két
qua
tàc dóng
luang ho
làu
dai va
phùc tap giua càc nhàn tó nói sinh
va
ngoai sinh, noi
iranh
chà'p manh me cùa bón
quyén: thach quyén, thuy quyén, sinh quyén,
khi
quyén duói su tàc dóng
tich circ
cùa con nguòi. Qua trình dóng
lue
vùng cùa
song
ven bién là
qua
trình luang tàc
giiìa
càc yéu tó dóng lue cùa hai khói nuóc man
va
nuóc
ngol,

tich long
hap
trén quan diém he
Ihóng
cùa càc phuang phàp dia chat, dia mao, thuy - thach
dòng lue,
phuong
phàp bàn
dò,
vién thàm, phuong phàp
ihóng
ké, so sành
- Phuang phàp dia mao - dia chà'l duac két hap vói càc dot khào sàt cùa de àn
''Diéu
tra ca bàn tài nguyén mói truòng nhàm khai thàc
hgp
ly dal hoang hoa càc
bai boi ven
bién
cùa
song
Viét Nam
"
tu 1996 -
1998,
Phuang lién khào
sài
duói
nude là làu "33". Càc
luyén

cm. Ngoài viéc khào
sài
dia
hbh day
va
là'y
màu tram
lich day con
tién hành do
dac thuy
hai
vàn.
d^
dò
due.
nhièi
dò,
dò
man nuóc Khào
sài irén
bò'
là do
ve
dia
hình bò
va
bài bién.
lày
màu
tram lich

mòi
so
dién bién cùa bò bién qua càc thòi ky khàc nhau. Phuang phàp vién thàm
con
giùp
cho viéc
vach
ranh
«iói
dia hình
va
tram lich
mot
càch nhanh
chón«,
han the nùa nò
con
cho phép khói phuc lai càc dòng
song va
càc lach
iriéu
co, càc
con
cài,
càc
lóp
phù
ihuc
vài,
càc

\'en bién dóng
bang
Bàc Bò là dói
luang
dia ly tu nhién dac biet,
nguyén nhàn thành tao
va
phàl trién cùa chùng là su chi phói phùc tap giua càc yéu
tó tu nhién lù nhiéu phia, eó ành
huong
tàc dóng cùa con nguòi, trong dò dóng
lue
song
- bién dòng vai
irò
chù yéu nhung yéu lo dòng lue
song
(dòng chày, dòng boi
lich) trói han hàn dòng lue bién.
- Dóng lue hình thài, luang
bòi
tich
va
toc dò phàl trién ò càc doan cùa
song
dóng
bang
Bàc
Bó
phu thuóc chat che vào

ihuòng
trói vào mùa lù.
- Trén ca so xàc dinh
qu}'
luài va
bàn
chat
phàl trién bài bòi cùa
song
dóng
bang
Bàc Bó
de
xuà't phuang huóng khai thàc
va su
dung hap ly
lai
nguyén mói
truòng cùa
song
ven bién
6.
Nhung
dòng góp mói cùa
lècinvàn
%
- Luàn àn dà phàn
Ioai
cùa
song

song
cung cap vào mùa mua lù
(chiém
lói 75
-=-
80
%
long
lupng
bùn
cài).
- Luàn àn dà dành già khà nàng quai
de làh
bién, thoàt lù
va
kién nghi dinh
huóng, khai thàc
su
dung bop ly tài nguyén thién nhién vùng cùa
song va
bào ve
mói truòng ven bién dóng
bang
Bàc Bó.
7.
C<3 SO
tài liéu
Luan àn
duge
xày dung trén co sa tài liéu cùa chinh tàc già thu thap

va
buóc dau de xuà't càc bién phàp phòng chóng chù yéu"
(1984-1986). "Co sa khoa hoc quai
de là'n
bién Con Vành va khai thàc
su
dung bop
ly
vùng cùa song Ba
Lai"
(1986-1990).
"Dàc
diém càc
qua
trình dóng lue
va
hién
irang
boi
xói
ven bién dóng
bang song
Hóng'^
« j
994).
"Khai thàc va su dung hgp ly
6-
tài nguyén va bào
ve
mói truòng càc bài bòi ven bién cùa

con su
dung
mot
so
lai
liéu dà cóng bó cùa tàc già
va
dóng
nghièp
trén càc tap
chi,
luyén
tap cóng trình nghién cùu
va
tham khào nhiéu
lai
liéu,
tu liéu khàc eó lién quan dà dugc cóng bó hoàc dang
Imi irir
lai Vién Dia
L5^
va
càc
caquan
khàc.
8.
Càu
trùc
cùa
luqn ón

vùng cùa
song
ven bién dóng
bang
Bàc Bó
Chuang HI: Dac diém dóng
lue
hình thài cùa
song
ven bién dóng
bang
Bàc Bó
Chuang
IV:
Dinh huóng khai thàc
su
dung hgp ly tài nguyén
va bào
ve
mói truòng cùa
song
ven bién dóng bang Bac Bó
Luan àn dugc hoàn thành vói su huóng dàn khoa hoc cùa PGS. TSKH.
Nguyén Vàn Cu - Phó vién
truòng
Vién Dia
ly,
Trung làm Khoa hoc Tu nhién
va
Cóng nghé Quó'c

thè
càn bó phòng
Tài nguyén nuóc cùa
song va
bién, Phàn vién Tài nguyén nuóc
va
Mói truòng,
\'ièn
Dia
1\
dà góp phàn khóng nhò vào thành cóng cùa luan àn.
Tàc già
con
nhàn dugc nhùng y kién dóng góp
qui bau
cùa càc giào su
va
càc
dóng nghiep. Nhàn dip này tàc già xin chàn thành càm
on
càc co quan, càc thày
co,
càc dóng nghiep dà giành su giùp dà
qui bau
ve linh
thàn
va
vài
chà'l trong thòi gian
ihuc

song
ven bién lù làu dà eó
sue
hap dàn. thu hùt dugc su chù y cùa nhiéu nhà
nghién cùu tu nhién. Nhùng nghién cùu mang
linh chat
phuang phàp luàn dugc dành
dàu
bang
càc cóng trình cùa N.Ya. Danilevski (1869) [79], V.V. Doculraev (1978)
[80].
G.R. Credner (1878)
[114],
F.R
Gullive (1899)
[115],
J. Barrel (1912)
[113],
E.M.
Marion (1945) [95],
RJ.
Russell (1936
-
1958)
[116], [117]
Dành già su phàl trién
va
hình thành cùa
song
theo diéu kién dia

càc thòng so ky thuat
do dac thuy vàn
de
dành già hién trang
va
xu the phàl trién cùa
song,
chua chi ra
dugc ca che hình thành
va
vai
irò
tàc dóng qua lai cùa càc yéu tó
song va
bién.
Móc quan trong trong lich
su
nghién cùu cùa
song
dà dugc I. V. Xamoilov
[101] tóng két trong càc cóng trình nghién cùu cùa mình vào nàm 1952. Òng dà
Ihiéì lap
sa dò tuang tàc giua nuóc
song va
nuóc bién trong càc diéu kién song gió
khàc nhau
de
mmh chùng cho su hình thành dia hình cùa
song
cùng vói qua trình

de
nghi nhùng phuang phàp
linh
loàn toc
dò
dòng
chà)'
va dò man
cùa nuóc. Cóng trình cùa V.N.
Mikhailo\
dà
de
cap
dén
mò hình ly
thuyéi
qua
ifinh
tuàn hoàn cùa nuóc a vùng thém vói viéc
tinh
càc he qua cùa dòng
mài
dò.
Óng dà
xày dung thành cóng mò hình dòng chày phàn tàng
va
nhùng thay dói càc dàc trung
dòng chày trong
y\mg
chày

A.M.
Simolov (1958)
[104],
V.P. Zencovich (1960 - 1962) [84], [85], O.C Leontrev
(1955 - 1961) [91], [92],
N.I.
Makkaveev [94], X.X.
Baidm
(1962) [74], M.M.
Pogov
(1957)
[100].
O
nuóc la càc cóng trình nghién cùu vùng cùa song duói càc triéu dai phong
kién
Ihuòng
dugc gàn lién vói càc cóng trình quai
de
làn bién lap àp ma róng vùng
dal mói ven cùa
song.
Nhìn chung
dò
là nhùng cuóc chinh phuc
long
song,
quai
de
làn bién mò róng dóng
bang va

1925,
cùng vói viéc nguòi Phàp xày dung mot so tram thuy vàn ò khu vue cùa
song
nhàm muc
dich
phuc
\ai Igi fch
khai thàc tài nguyén.
Tu
nàm
1954 NTià
nuóc ta dà tap trung xày dung mang luói thuy vàn, hai vàn
^nJng
cùa
song
va ven bién. Song song vói càc tram do dac co dinh chùng ta dà
thành lap càc doàn khào
sài
vùng cùa
song
ven bién, tó chùc hgp tàc khào
sài
nghién
cùu vùng ven bién nuóc ta vói càc chuyén
già
Lién Xó, Trung Quóc Két qua là
chùng la dà thành lap dugc càc bàn
dò
dia hình khu
\arc

già Ha
Nói v.v
cìing
vói su ra dòi cùa hàng loal càc
de lai
cap Nhà nuóc, cap
Bó.
Dàc
biél
càc chuang trình nghién cùu bién mang tmh Quóc
già
dà dugc lién
hành lù nàm 1980 cho lói nay da góp phàn làm sàng tò quy luat
va
co che cùa càc
giai
doan phàl trién bar cùa song,
qua
trình kéo
dai long
dàn,
dò
là nhùng màt xich
quan trong ca bàn nhàl cùa càc
qua
trình thành tao
va
phàt
irién
Delta. Dàng chù

nguyén thién
nhién vùng ven bién cùa
song.
Song chùng la cung càn thày ràng nhùng vàn
de
ly
ihuyét ve
dòng
lue
a
\Tjng
cùa
song
cho dén nay vàn chua dugc nghién cùu
hoàn chinh, chua xàc dinh dugc bàn chat co hoc eó
linh
quy
luàt
cùa su hình
thành
va
phàt trién cùa càc chàu thó. Dò là càc vàn
de ve
dia mao, dóng lue
dòng chày, càn càn bòi
lich,
ành huòng càc boat dóng cùa con nguòi dén dòng
lue vùng cùa
song
Do

Bàc Bó
\^ièl
Nam.
il
L2.
KHÀI
NIÈIVl
CÙA
SONG VA
RANH
GIOÌ
VÙNG CÙA SONG
1,2.1.
Cùa
song
Cùa
song
là noi nuóc
song
dò ra bién bay là doan cuòi cùng cùa mot con
song
- mól dói
tugng
dia ly dàc biet, noi chuyén tiép
giùa song va
bién.
Cùa
song
là noi tranh chàp giùa nuóc bién
va

pina
trong cùa
song:
0 vi tri
day Iruc long
dàn
song
dat
dò
sàu lan
nhàl, noi bé màt muc nuóc
song dai
tói do dò'c nhò nhà't, ranh giói cuoi cùa
\àing
khóng hi nhiém man.
- Giài han phia ngoài cùa song: 0 ranh giói ngoài cùa càc bar dào cùa
song,
noi dòng chày, dòng bòi
tich song
bi tàt dàn.
Che
dò
thuy vàn cùa
song là
che dò thuy vàn
song
bién. Chùng phu thuóc
vào che do thuy vàn loàn
luu \arc song
(dòng chày, dòng bùn càt, qua trình dòng

Dòng lue phàt trién
long
dàn cùa song dugc dac trung bòi tmh chat xói mòn
Clic
bò a day
long
dàn
song
dóng thòi xuà't hién dòng
bòi tich
dugc dem ra bién,
duói su tàc dóng cùa dòng
song,
dòng triéu dàn dén thành tao
dai
càt ngàm, bar
ngàm dugc phàn bó
ò
cùa
song
hoàc dgc ven bò tao nén càc
con
càt, bài triéu, tién
thàn cùa dóng
bang Deha
cùa
song.
12-
Duòi góc dò
dóng

Saphianov [102] càc tàc già dà chia vùng cùa
song
ra làm ba
phàn;
phàn thuóc
song,
cùa
song va
cùa
song
ven bién. Ba phàn cùa
vìmg
cùa
song
nà}'
dugc xem nhu là
mot
he Ihóng nhà't, nò tón lai khóng
chi
eó càc dàc
irung
hình thài khàc nhau,
ma
con co
che
dò
thuy dóng lue
va
diéu kién cành quan tu nhién cùng
rat

kìn
ùng vói cùa
song
dang phàt
trién a giai doan dàu, giai doan lap day vùng vinh
va
hình thành dóng
bang
Delta.
Dang ha ùng vói cùa
song
phàt trién
co
qua trình trao
dói
tu do giùa nuóc song
va
nuóc bién
va chiù
ành huong manh cùa càc yéu tó dóng lue bién (cùa
song co
dang
lói).
- Doan ngoài cùa
song
Ihuòng dugc ggi là vùng
ria
ven bién cùa
song,
noi

phia ngoài là duòng bién man
22%o
trong mùa mua lù. Vói nhàn dinh này. vùng cùa
song
ven bién dóng bang Bàc Bó dugc xàc dinh
va
phàn chia nhu sau (hình 1.1) :
Phàn
ihuòc song co
giói han trén
irùng
vói giói han (nguòng) trén cùa vùng
cùa
song,
là noi khóng
chiù
ành huòng cùa thuy triéu
va
nuóc dàng vào mùa kiét. là
noi
song bài
dàu phàn nhành dò là noi phàn nhành cùa
song Hong
sang
song
NTiué.
Giói han duói cùa phàn này dugc xàc dinh bòi duòng bién man
4%o
vào mùa kiét.
Phàn cùa

tuang ùng vói dò sàu
6
m nuóc tra vào,
day
là vùng
chiù
ành huong cùa
song,
dòng
chày, thuy triéu
Giói han cùa vùng cùa
song
nhu dà trình
bay
ò trén cho chùng ta thày cùa
song
eó
che
dò dóng lue
rat
phùc tap, the hién mói tuang tàc càc yéu tó lù nhiéu
quyén: thuy quyén, thach quyén,
khi
quyén, sinh quyén
va
tàc dóng cùa con nguòi.
Do
dò
viéc nghién cùu dóng lue vùng bién cùa
song,

ngòi
va
bién
co
tàc dung
truc tiép tói càc
qua
trình dòng lue vùng ven bién cùa
song,
con
nhóm yéu tó tu
nhién khàc Ihuòng gay ành huòng ò hai dang: tàc dóng truc tiép
va
giàn tiép
co
nhùng tàc dóng dièn ra nhanh manh
va
eó nhùng tàc dóng lù lù làu
dai
nhung eó vai
Irò
quan trong.
14-
OScm€>6ng
HÌNH 1.1 SO
BÒ
CÀC DON
Vj
VÙNG
CITA

Trong 4 nhóm
yéu
tò
trén,
nhóm
yéu
lo
song
ngòi
va
bién eó tàc dóng truc
tiép lói càc qua trình dóng
lire
cùa
song
ven bién.
Duófi
day là càc ành
huàng
cùa
liìng
nhóm yéu lo lai vùng cùa
song
ven
bién.
1.2.2.1. Nhóm càc yéu
tò song
ngòi
Co
vai

cùa song càng duac mò róng.
qua
trình lién hoà cùa
song va
thành tao chàu thó dién ra càng nhanh. Dòng chày là chi liéu dành già
nàng
luang
cùa
qua
trình
long
dàn
va
khà nàng van chuyén bùn càt, no eó ành huong truc tiép
lói loàn bó luói thuy vàn cùa song
va
khà nàng giù nuóc trong dóng
bang
Delta.
Dòng bùn
cài
trong
song
là mot trong nhùng yéu tò quan irong quyét dinh cuòng do
bién dang
long
dàn cùa
song.
Lirotig
bùn

chày bién thién càng manh
va qua
trình xói la boi lap
long
dàn xày ra càng nhanh.
0 chùng
mire
nào
dò,
dòng chày - muc nuóc
va
luu luang bùn
cài
eó quan he hùu co
vói nhau. Dòi vói vùng cùa
song co
thuy triéu lón thì dao dóng muc nuóc lù trong
-16-
sóng giàm dàn tri so khi ra gàn phia cùa. thay
vàt>
dò dao dóng do thuy triéu
thucfng
trói han
va
dóng vai
irò
chinh.
1.2.2.2.
Nhóm càc yéu
tò bién

bién
va
dòng chày
song:
là càc
\'éu
tò bién quan trong nhàl trong
qua
trình dong
lue
vùng ven bién nói chung
va
vùng cùa
song
ven bién nói riéng. Bàn
chà'l
vai
ly cùa qua trình tuang tàc giùa
song
bién
va
dia hình bò trong
qua
trình tich
tu - xói la, di chuyén bùn
cài
là
khu3Tih
huóng diéu chinh lai su càn
bang

gay ra hien
tuang don
ù
nuóc ò cùa
song
trong mùa
10.
Ngoài ra, dao dóng thuy triéu vói
bién
do
lón con
tao ra dai
song
vò khà róng truóc cùa
song.
1.2.2.3, Nhóm
càc
yéu to
tu
nhién khàc
-
Khi
bau dóng vai
irò rà'l
lón,
co
ành huòng quyét dinh dén che dò gió,
song
va
dòng chày ven bò cùng nhu dac diém

thóng qua càc yéu lo mua - àm -
dòng chày.
17
- Thàm
ihuc vài
vùng cùa
song
ven bién: Dóng vai trò
''ào
giàp'
bào ve dói
bò truóc càc tàc nhàn phà huy nhu
song va
dòng chày. Ngoài ra, thàm thuc
vai con
2Óp phàn làm tàng nhanh
qua irình
làng dong
va lich
tu bùn càt.
Nguge
lai, diéu
kién thó nhuong se quyét dinh
gióng,
loài
thuc
vai
phàt trién trong vùng cùa
song
day bién dóng.

qua
trình chuyén dòng nàng
-
ha cuc bó vò
trai
dàt ihuòng gay ra
hién tuang
dói
huóng dòng
chày,
phàn nhành
song
hoàc lap
day long
song.
1.2.2.4. Nhóm yéu
tó'
nhàn sinh
Ngày nay vói nhip
dò
phàt trién manh me cùa khoa hoc ky thuat, tàc dóng
cùa con nguòi tói thién nhién nói chung
va
dóng lue vùng cùa
song
ven bién nói
riéng ngày càng sàu sàc. Càc tàc dóng này ành huòng truc tiép
va
giàn tiép tói vùng
cùa song.

cung nhu xói lo
bò
làm cho càn
bang
dòng lue tu nhién bi phà va.
Ngoài càc tàc dóng truc tiép, con nguòi
con
gay ra nhùng tàc dóng giàn tiép
dén vùng cùa
song
thóng qua càc yéu tò dóng
lue song
- bién: nan phà rùng phòng
bó dàu nguón, xày dung càc kho nuóc lón a thugng nguón làm thay dói
che
do
thuy vàn
song
ngòi. Rùng dàu nguón bi tàn phà dà
gay
tàc hai ghé góm trong khà
nàng chò'ng lù, diéu
liei
dòng chày. Càc ho chua, kho nuóc lón hình thành làm thay
dói
che
do thuy vàn
song,
mói truòng sinh thài
^và-cuó'i-eùng co

1.3. CÀC LOAI CÙA SONG VEN BIEN VIET NAM
Cùa
song
ven bién Viét Nam là vùng cùa
song co
thuy
iriéu,
noi dién ra càc
qua
trình dòng lue phùc lap, noi thuòng xuyén xày ra tranh chàp mành
liét
giùa càc
nhóm yé'u tò nói lue
va
ngoai
lue.
Do vày, viéc phàn
Ioai
cùa
song
ven bién Viél
Nam mang mot y nghla quan trong trong viéc àp dung càc phuong phàp nghién cùu
phù bop nhàm phuc vu cho càc chuyén ngành, dòi tugng lién quan tói viéc khai thàc
su
dung hap ly eó hiéu qua lành thó cùa
song
ven bién.
Trong nhiéu cóng trình nghién cùu ve cùa
song
trén

• Cùa
song
Delta chàu thó.
• Esluary (cùa
song
hình phèu)
2)
Dira
theo chi tiéu phàn vùng
khi
bau, càc cùa
song
phàn chia ra càc nhóm:
• Cùa
song
vùng cuc dai.
• Cua song vùng ón dai.
• Cùa
song
vùng nhiét dói
va
càn nhiét dói.
3) Dua trén hình dang cùa
song va
duòng bò bién, chia ra càc
Ioai:
• Cùa
song
dang thàng
va

thùy -
hai
vàn chia ra hai nhóm:
• Cùa
song
ven bién ha (bay dai duang).
• Cùa
song
ven bién kin (bay bién nói dia).
6) Dua theo
che
dò dòng bùn càt
(lién
quan lói
toc dò
phàt trién cùa
song va
Della)
chia ra càc nhóm:
• Cùa
song
co dòng bùn càt dói dào.
• Cùa
song
eó it (hoàc rat it)
bìm
cài.
7) Theo
che dò va
dac tinh thuy triéu phàn ra càc

• Cùa
song
eó bar phàl trién dang dào chàn.
• Cùa
song
eó bar phàt trién dang doi kéo
dai.
• Cùa song co bar phàl trién dang huóng làm phàn
cliia long
dàn chinh
20
10) Dua trén chi tiéu dành già cuòng dò cùa càc yéu tò dóng lue
song
- bién.
co thè
chia ra cùa
song chiù
tàc dóng cùa càc yéu tò bién là chinh
va
cùa song
chiù
tàc
dóng cùa càc yéu tò
song
là chinh.
Nhìn chung, trong
bft cu
càch phàn chia nào cùng it nhiéu déu de cap dén
càc yéu tò dóng lue vùng ven bién cùa
song mot

Vàn Cu làm chù nhiém là co de càp dén viéc phàn
Ioai
cùa
song.
Trong cóng trình
này ò phàn phàn
Ioai
cùa
song
Viet Nam càc tàc già dà
su
dung chù yéu hai phuang
phàp co bàn, dò là phàn Ioai theo dà'u biéu dia chat
;
dia mao
va
hình thài dóng lue
thuy vàn,
va
phàn
Ioai
theo mùc dò
tac
dòng cùa càc yéu tò dóng
lue.
Thuc chà'l hai
nguyén tàc phàn
Ioai
cùa
song

trong phan
loqi
cùa song Viet Nann
Xuàt
phàt trén quan diém nghién cùu he thòng, càc nhàn tò tu nhién tàc dóng
qua lai làn nhau Irong mot he thòng nhà't ò vùng cùa song cùng nhu trén ca so phàn
Ioai
cùa nhiéu tàc già trén
thè
giói [75], [96],
[101],
dàc biél là hai phuang phàp
phàn
Ioai
cùa
song
Viet Nam cùa PGS. TSKH. Nguyén Vàn Cu [14], viéc phàn
Ioai
cùa
song
a Viet Nam duac xàc dinh
bang
lo
hgp
cùa càc yéu tò nhu sau (hình 1.3):
1.3.1.1.
Phàn lue
dia
kécan
cùa

Q
U
^<
H
_
1
>•
1
^
CQ
U
o
«e
2
U
i^'
""
[C
e
tir
u
!^
1^
?^
A
e
~
2
5
•e

2
HUÒN
THÓ
TRÉ
A
>•
o
•<
L.
-<
e 2
1
i
e
Itisi
z z a "-^
O
o
e-
2 2
<
•-
>
o
z
•z.
e
<:
^
= a

'
i
•
o
2
V.
•<
C
' '
2
i
5
-^
s
D
•^ '
'5
2
O O
^
e/;
5
o
Zi
o
ce
z.
c
2.
2