PHẦN 3 LẬP KẾ HOẠCH PHÒNG
NGỪA GIẢM NHẸ RỦI RO
THẢM HỌA THIÊN TAI CÓ
SỰ THAM GIA CỦA CỘNG
ĐỒNG Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng
1. TỔNG QUAN VỀ LẬP KẾ HỌACH CÓ SỰ THAM GIA
1.1 Tổng quan về phương pháp lập kế họach có sự tham gia
Lập kế hoạch Phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ thiên tai cấp xã, thôn (ấp) là lập kế hoạch
hàng năm hay trung hạn cấp cơ sở, bám sát theo phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm và
dân kiểm tra”, trên cơ sở phương pháp tiếp cận quản lý rủi ro trong thảm họa có sự tham gia
(CBDRM), lồng ghép với hệ thống lập kế hoạch của nhà nước địa phưong ở cấp cao hơn
Mục tiêu của việc lập kế hoạch có sự tham gia bao gồm:
• cùng với những hiểu biết về địa phương mình đánh giá mọi tiềm năng, khó khăn cũng

bảo chất lượng trong công tác lập và thực thi kế hoạch tại địa phương đó. Tuy nhiên, phương
pháp này cần đảm bảo các nguyên tắc, yêu cầu cơ bản sau:
3.1 Đảm bảo phát huy dân chủ cấp cơ sở – sự tham gia ở diện rộng
 Sự tham gia của các hộ gia đình: tất cả (hoặc phần lớn) các hộ gia đình được mời tham
gia vào các cuộc họp ấp trong tiến trình đánh giá rủi ro và đề xuất kế hoạch.
Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2)
Trang
39

Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng
 Khía cạnh giới: phụ nữ có cơ hội bình đẳng tham gia vào tiến trình đánh giá và lập kế
hoạch (cần có tối thiểu 30-40% phụ nữ tham gia vào các cuộc họp và các nhóm làm
việc)
 Lưu ý đến sự tham gia của các nhóm dân tộc, cán bộ và người dân thuộc các nhóm dân
tộc được bình đẳng tham gia vào tiến trình lập và thực hiện kế hoạch.

Đảm bảo tính minh bạch và công khai các nguồn ngân sách và các thông tin liên quan
khác đến người dân

3.2 Dựa trên kết quả đánh giá rủi ro, thực tế và phù hợp bối cảnh địa phương.
 Thực tế, đáp ứng được nhu cầu và ứng dụng được tại địa phương
 Đảm bảo dựa trên kết quả phân tích và đánh giá rủi ro và đề xuất kế hoạch có sự tham
gia.
3.3 Nâng cao năng lực
 Nâng cao năng lực là yêu cầu quan trọng (và tiên quyết) để thực hiện thành công lập
và thực hiện kế hoạch có sự tham gia của người dân.

Việc nâng cao năng lực không đơn thuần diễn ra trong đào tạo mà cả trong tiến trình
thực hiện, theo sau các nỗ lực huấn luyện/hướng dẫn, giải quyết khó khăn trong tiến
trình thực hiện.

Trang
40

Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng
1.4. Cơ sở pháp lí của phương thức lập kế họach kế hoạch có sự tham gia tại
Việt Nam
Song song với tiến trình đổi mới và hội nhập, Viêt Nam đang có nhữnh cải cách và phát triển
khung pháp lí hỗ trợ cho tiến trình phân cấp quản lyis và dân chủ cơ sở. Đâyn là cơ sở pháp lí
cho sự tham gia của cộng đồng và người dân. Tài liệu này chỉ liệt kê (tuy chưa thực đầy đủ )các
văn bản pháp lí liên quan nhằm cung cấp cái nhìn đầy đủ hơn về phương pháp luận, bao gồm :
 Nghị định chính phủ số 79/2003/ND-CP ngày 07 tháng 07 năm 2003/ND-CP ban hành
quy chế thực hiện dân chủ cơ sở (thay cho Nghị định số 29/1998/ND-CP năm 1998),
 Nghị định 08/NĐ-CP ngày 6/2004 về tiếp tục thúc đẩy phân cấp phân quyền trong quản
lý, Nghi định 60/2003/NĐ-CP ngày 6/3/2003 về đổi mới luật ngân sách,
 Nghi quyết 8/CP ngày 30/6/2004 về đẩy mạnh phân cấp quản lý nhà nước, Nghị định
07/CP 31/1/2003 về phân cấp quản lý trong đầu tư xây dựng cơ ấp.
 Pháp lệnh sửa đổi bổ sung Pháp lệnh phòng chống bão lũ 2000; Quyết định số
63/2002/QĐ-TTg về Công tác phòng chống lụt, bão và giảm nhẹ thiên tai.

2. NỘI DUNG KẾ HOẠCH PHÒNG NGỪA, GIẢM NHẸ VÀ ỨNG PHÓ
THẢM HỌA THIÊN TAI

Không có một bản kế họach nào có thể áp dụng cho tất cả các lọai thiên tai và mọi cộng đồng,
địa phương khác nhau. Một bản kế hoạch phòng ngừa và ứng phó thảm họa thiên tai dựa vào
cọng đồng cần thể hiện được một số đặc điểm sau đây:

 Định hướng cho việc giảm nhẹ rủi ro đối với thảm hoạ cụ thể và cho cộng đồng và địa
phương cụ thể
 Nội dung cụ thể và cần được điều chỉnh phù hợp với tình hình, điều kiện thực tế của
từng địa phương và bản chất, đặc điểm của từng loại hiểm họa


2.1.4 Vai trò và trách nhiệm của các bên và cơ chế tổ chức thực hiện kê họach (Ban Phòng
chống bão lụt, đòan thể, thôn, cộng đồng)

CÁC
THÀNH
VIÊN

TRÁCH
NHIỆM

ĐỊA
CHỈ

ĐIỆN
THOẠI

Đảng uỷUy ban nhân dân xãBan phòng chống lụt
bãoHội chữ thập đỏ/ Hội phụ
nữ/Đoàn thanh niên


42

Quản lí rủi ro thiên tai thảm họa dựa vào cộng đồng
2.1 Dự trữ cho địa phương
 Thực phẩm và nước
 Thuốc y tế
 Quỹ dự trữ
2.2 Hoạt động nâng cao vệ sinh trong thiên tai
 Các khóa tập huấn về sức khoẻ thường mắc phải trong trường hợp thiên tai
 Lọc nước, viên thuốc xử lý nước uống
 Hố xí di động
 Phương tiện xử lý chất thải
2.3 Biện pháp an toàn cho trẻ em
 Tập huấn về thiên tai tại nhà trường
 Áo cứu sinh
 Điểm giữ trẻ
 Tập bơi, sơ cứu
2.4 Trợ giúp khôi phục lại sinh kế
 Tư vấn và tập huấn kỹ năng nhằm đa dạng hóa vụ mùa, khuyến nông
 Đa dạng sinh kế
 Tài trợ bằng tín dụng
2.5 Tăng cường các hệ thống thông tin và lập kế hoạch thiên tai
 Lập bản đồ vùng ngập lũ và hiểm họa
 Hệ thống cảnh báo sớm cho cộng đồng
 Tham quan các trạm dự báo
2.6 Trang thiết bị an tòan, liên lạc và cứu hộ
 Điện thoại (gồm cả điện thoại di động)
 Ghe, áo cứu sinh, máy radio
 Bồi dưỡng cho nhân viên cứu hộ
2.7 Tăng cường các biện pháp an toàn cho ngư dân

Hình 1.7 : Chu trình lập và thực hiện kế hoạch Phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ thiên tai có sự tham gia
[1] Chuẩn bị và kế
họach định hướng [6] Giám sát
đánh giá [2]
Đánh giá rủi
ro (HCVA)
[5] Thực hiện

[3] Lập kế
hoạch thôn xã
[4] Phê duyệt và
phản hồi

Nguồn: Phát tiển từ tài liệu Quản lí dự án (PCM) và tài lịêu Lập kế họach phát triển thôn xã -
(VDP/CDP) – Helvetas Việt Nam

 Thống nhất kế hoạch làm việc.
 Thời gian thực hiện: ½ ngày (nhóm làm việc thu thập số lịêu phải chuẩn bị trước đó)
 Công cụ : Mẫu thu thập thông tin kinh tế xã hội (C1), Mẫu thông tin kế họach định
hướng (C2)

3.2 Đánh giá rủi ro thiên tai, xác định nhu cầu, giải pháp ưu tiên tại thôn (ấp) – (Bước 2)
3.2.1 Mục tiêu
 Hiện trạng về rủi ro, hiểm họa, tình trạng tổn thương và năng lực tại thôn (ấp) và xã.
 Chia sẽ các thông tin về rủi ro, định hướng nhà nước và dự án về phòng ngừa và giảm
nhẹ thiên tai. Người dân được chia sẽ và đóng góp hiểu biết và nguồn lực của họ
 Các nhu cầu và các ưu tiên của cộng đồng các giải pháp ưu tiên phù hợp với tình hình
thôn(/ấp).
 Các yếu tố về phương diện kế họach (số lượng, đối tượng hưởng, thời gian thực hiện,
nguồn lực và đóng góp nguồn lực, vai trò của ấp)
Bảng 3.2: Tham khảo chương trình họp thôn lần
Chương trình họp ấp lần 1 (khoảng 3 tiếng đến 1 buổi)
 Khai mạc
 Giới thiệu mục tiêu, lịch trình, thông tin và kế hoạch định hướng (bổ sung giới thiệu
về dự án )
 Giải thích vai trò của nhóm đánh giá và lập kế hoạch (chỉ là nhiệm vụ hỗ trợ tư vấn,
không đóng vai trò đưa ra quyết định)
 Hướng dẫn việc lựa chọn các nông hộ tham gia, lưu ý là do dân đề cử với đại diện
nữ giới chiếm tối thiểu 30-40%, ngoài ra còn có đại diện của hộ gia đình khó khăn,
nhóm hộ bị tổn thương. Một nhóm chuẩn bị thường là 5-7 người cho 1 thôn (ấp)
Chương trình họp ấp lần 2 (khoảng 3 tiếng đến 1 buổi)
Dự án Sẵn sàng ứng phó Getting Prepared (CARE – DIPECHO2)
Trang
45