V
BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO
TRƯỜNG ðẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
----------------------------------------
NGUYỄN THỤY GIANG THỦY
PHƯƠNG PHÁP KHAI THÁC CÁC KIẾN THỨC
VĂN HỌC SỬ TRONG ðỌC – HIỂU VĂN BẢN
VĂN HỌC LỚP 11 - CHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC Thành phố Hồ Chí Minh – 2009 BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO
TRƯỜNG ðẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
----------------------------------------
Danh mục các bảng
MỞ ðẦU .......................................................................................................1
CHƯƠNG 1 - KIẾN THỨC VĂN HỌC SỬ TRONG CHƯƠNG TRÌNH
NGỮ VĂN THPT......................................................................................16
1.1
Những vấn ñề chung .................................................................................16
1.1.1 Vị trí, vai trò của kiến thức văn học sử trong chương trình Ngữ văn THPT...16
1.1.2 ðặc ñiểm của kiến thức văn học sử trong chương trình Ngữ văn THPT ........19
1.1.3 Mục tiêu, nội dung của kiến thức văn học sử trong chương trình Ngữ văn
THPT ..........................................................................................................26
1.1.4 Nguyên tắc dạy học văn học sử trong chương trình Ngữ văn THPT..............29
1.2
Hệ thống kiến thức văn học sử cơ bản trong chương trình Ngữ văn
THPT (kiểu bài văn học sử)......................................................................32
1.2.1 Kiến thức chung về lịch sử phát triển của văn học Việt Nam ........................32
1.2.2 Kiến thức về các thời kỳ, giai ñoạn văn học..................................................34
1.2.3 Kiến thức về tác gia, tác giả văn học.............................................................35
1.2.4 Kiến thức về các tác phẩm văn học...............................................................36
CHƯƠNG 2 - PHƯƠNG PHÁP KHAI THÁC CÁC KIẾN THỨC VĂN
HỌC SỬ TRONG ðỌC – HIỂU VĂN BẢN VĂN HỌC ........................38
2.1
Tình hình giảng dạy các kiến thức văn học sử trong chương trình Ngữ
Thời gian và tổ chức thực nghiệm............................................................88
3.2.1 Thời gian thực nghiệm..................................................................................88
3.2.2 Tổ chức thực nghiệm....................................................................................88
3.3
Giáo án thực nghiệm.................................................................................89
3.3.1 Yêu cầu chuẩn bị..........................................................................................89
3.3.2 Giáo án.........................................................................................................91
3.4
Xử lý kết quả thực nghiệm .....................................................................112
3.5
Kết luận chung về thực nghiệm..............................................................115
3.5.1 ðánh giá từ kết quả kiểm tra kiến thức của học sinh ...................................115
3.5.2 ðánh giá từ những nhận xét, góp ý của giáo viên về giờ dạy thực nghiệm ..115
KẾT LUẬN...............................................................................................117
TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................121
PHỤ LỤC..................................................................................................127
1
MỞ ðẦU
1. Lí do chọn ñề tài
Là một trong những môn học quan trọng hàng ñầu của chương trình
giảng dạy phổ thông, văn học luôn hướng con người ñến chân - thiện - mĩ ñể
tâm hồn mỗi chúng ta cảm thấy yêu hơn cuộc sống, nhân loại. Không những
thế, văn học còn cho chúng ta thấy rõ từng bước ñi, nhịp ñập, hơi thở của
lịch sử xuyên suốt qua từng chặng ñường, từng thời kỳ, từng giai ñoạn với
những nấc thăng trầm khác nhau. Chính vì vậy mà trong công việc dạy học
văn, việc khai thác và truyền thụ các kiến thức, hiện tượng văn học trong mối
quan hệ gắn bó với lịch sử, thời ñại là một vấn ñề mang ý nghĩa phương pháp
luận rất quan trọng .
Hiện nay, một số giáo viên thường có xu hướng coi trọng phần ñọc –
hiểu văn bản mà xem nhẹ hoặc bỏ qua các bài khái quát, các phần mục tìm
hiểu tác giả, tác phẩm, hoặc những kiến thức ñó nếu có thì cũng chỉ ñược
nhắc ñến một cách qua loa, sơ sài, không liên hệ với phần văn bản và cũng
không phục vụ cho việc ñọc - hiểu văn bản.
ðọc – hiểu văn bản văn học thực chất là phương pháp tiếp nhận nghệ
thuật ngôn từ bằng sự cảm thụ trực tiếp, là sự hiểu thấu ngôn ngữ và là sự
phân tích, phát hiện ý nghĩa sâu xa trong văn bản. Mục ñích của ñọc – hiểu là
hình thành và duy trì những ấn tượng nghệ thuật ñể học sinh tiếp tục ñi sâu
vào nội dung tư tưởng và hình thức ngôn ngữ tác phẩm. Theo tinh thần này,
ñọc – hiểu văn ở trung học phổ thông chính là toàn bộ quá trình tiếp nhận,
giải mã các văn bản văn học tiêu biểu cho các thể loại ở từng giai ñoạn lịch
sử văn học, qua ñó cung cấp và hình thành ở học sinh những kiến thức cơ
bản về lịch sử văn học, lí luận văn học, tác giả và tác phẩm văn học, làm nền
tảng ñể từng bước xây dựng văn hóa ñọc cho học sinh.
2
- Có chắc rằng, tri thức văn học sử cũng như lí luận văn học một khi
nằm trong văn bản, ñược lồng ghép vào văn bản sẽ có tác dụng và phục vụ
ñạt hiệu quả như mong muốn ?
Thiết nghĩ, dù có phân loại dựa theo tiêu chí nào thì người dạy vẫn cần
phải biết cân nhắc, kết hợp hài hoà giữa các kiến thức, các nội dung bài
giảng, phải biết khai thác các yếu tố lịch sử văn học, khai thác các giá trị của
văn bản và phải làm sao lồng ghép các kiến thức văn học sử vào quá trình
ñọc – hiểu văn bản cho thật hiệu quả. ðồng thời, cần phải thấy ñược sự hiện
diện của bóng dáng văn học sử ở mỗi thời kỳ trong từng tiết học, giờ học ñọc
– hiểu văn bản.
Dạy văn là cung cấp cho học sinh những tri thức về ñọc - hiểu cũng
như những tri thức về lí luận văn học và lịch sử văn học. Nhất là khi chương
trình buộc phải tích hợp ñọc - hiểu với lịch sử văn học thì công việc giảng
dạy, cung cấp kiến thức cho các em lại càng khó khăn hơn. Trong khi ñó,
phương pháp dạy lịch sử văn học hiện nay còn nhiều ngộ nhận, lúng túng,
bất cập, chưa ñược giải ñáp...
Kiến thức văn học sử không chỉ tập trung thể hiện ở các dạng bài khái
quát mà còn hiện hữu trong các tác phẩm. Vì vậy, phương pháp khai thác
kiến thức văn học sử có cả ở hai dạng : một dạng ñược thể hiện rõ thông qua
các bài khái quát về tác gia, tác giả, tác phẩm, thời kỳ, giai ñoạn văn học ;
một dạng tiềm ẩn trong các văn bản bằng những kí hiệu, hình tượng, ngôn từ
nghệ thuật. Với dạng kiến thức còn tiềm ẩn này, chúng ta cần phải có
phương pháp khai thác phù hợp, khoa học. Bởi lẽ, bất kỳ một văn bản hay
một tác phẩm ñược viết ra bao giờ cũng dựa theo những lập trường, quan
ñiểm, quan niệm về hoàn cảnh lịch sử, xã hội nhất ñịnh. Cho nên, hầu như
khi tìm hiểu chúng, ta không thể bỏ qua kiến thức văn học sử và lí luận văn
học.
Thử hình dung nếu ta phân tích tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam
Cao hay bất kỳ một tác phẩm nào khác chẳng hạn, ñôi lúc ta vô tình hay hữu
5 2. Lịch sử vấn ñề
Văn chương hình thành, tồn tại và phát triển trong một dòng chảy, như
một dòng chảy. Nó là sự kết tinh, kế thừa giữa truyền thống và hiện ñại. Văn
chương nghệ thuật không bao giờ ngưng ñọng. Có khi nó phải trải qua những
thác ghềnh, những con sóng lớn dữ dội, nhưng có khi lại trôi ñi một cách
phẳng lặng, bình yên. “Thầy giáo dạy lịch sử văn chương là người có ý thức
về dòng chảy ñó, biết nó bắt nguồn từ ñâu (…) ñể biết khi nào dòng chảy văn
chương lại ñổ dốc, khi nào lại có chiều ngưng ñọng, tỏa rộng” [32, tr.9].
Quả thật, văn học sử có ñặc ñiểm và sức mạnh riêng trong môn văn ở
trường trung học phổ thông. Kiến thức văn học sử như là kiến thức “giao
thoa” giữa khoa học và nghệ thuật, ñồng thời văn học sử còn là kiến thức có
tính hệ thống ña chiều, tính bao hàm, khái quát về ngoại diên và nội hàm của
tri thức,…
Với những ñặc ñiểm trên, tri thức văn học sử ở trường trung học phổ
thông xứng ñáng ñể chúng ta khai thác và vận dụng một cách nghiêm túc,
hiệu quả.
Liên quan về ñề tài này ñã có không ít các công trình ñề cập ñến trên cả
hai phương diện nghiên cứu văn học sử và giảng dạy văn học sử. Tuy nhiên
trong khuôn khổ cho phép của ñề tài người viết chỉ giới thiệu một số công
trình nghiên cứu, giảng dạy tiêu biểu ñể xác ñịnh rõ hơn quan ñiểm cũng
như cơ sở lí luận, phương pháp luận cho ñề tài.
2.1 Nói về công trình nghiên cứu văn học sử, ñầu tiên phải kể ñến cuốn
Việt Nam văn học sử yếu của Dương Quảng Hàm. Nội dung cuốn sách gồm
hai phần : phần 1 – lược khảo về văn học lịch sử Việt Nam, phần 2 – trích
lục những bài thơ văn cổ kim. Mặc dù ñã xuất bản cách ñây rất lâu nhưng
cho ñến nay nhiều kiến giải trong ñó vẫn ñược các nhà nghiên cứu quan tâm
tìm hiểu….
cứu văn học sử thông qua một số bài nghiên cứu chuyên sâu. Ví dụ, nói về
7
mục ñích, nhiệm vụ nghiên cứu của văn học sử, trong bài viết Những giới
hạn của lịch sử văn học của Trương ðăng Dung có nêu : “Lịch sử văn học
không nhằm mục ñích mô tả, hoàn toàn theo trật tự thời gian, các tác phẩm
văn học nằm rải rác ñây ñó, mà chủ yếu là phát hiện ra những mối quan hệ,
những tương ñồng và khác biệt giữa các tác phẩm, ñưa ra các sự kiện văn
học biệt lập vào quá trình chung. Theo ñó, chỉ có những tác phẩm văn học
tồn tại nối tiếp nhau về mặt thời gian. Công việc của nhà nghiên cứu lịch sử
văn học, bề ngoài cũng giống nhà sử học là phục chế lại quá khứ, gợi lại một
thời ñại ñã qua bằng các cứ liệu lịch sử…” [7, tr.58-59].
Lâu nay, có người vẫn cho rằng nghiên cứu lịch sử văn học là một công
việc nghiêm ngặt, bất biến và theo những nguyên tắc cố ñịnh. Nhưng thật ra,
Viết sử văn học - một công việc luôn phải ñổi mới, Nguyễn Văn Dân có viết :
“Thực tế là so với lí luận văn học và phê bình văn học, lịch sử văn học ñã ñi
ñến chỗ có tầm hoạt ñộng rộng lớn hơn ; nó có liên qua ñến rất nhiều lĩnh
vực, bao quát một không gian rộng lớn cả về chiều dọc lẫn chiều ngang và
không thể bỏ qua các diễn biến của xã hội. Thậm chí trên một phương diện
nhất ñịnh lịch sử văn học còn phải thâu tóm cả lý luận và phê bình văn học.”
[65, tr.11].
ðể bổ sung cho vấn ñề vừa nêu trên, Trần Thanh Nam còn ñưa ra Cách
nhìn mới về những vấn ñề văn học sử Việt Nam, nội dung có ñoạn viết như
sau : “Vào những năm gần ñây trong tất cả các lĩnh vực của ñời sống xã hội
ñang diễn ra một sự ñổi mới toàn diện, nhằm hiện ñại hoá ñất nước và nhanh
chóng ñưa nuớc ta theo kịp các nước phát triển trong khu vực và thế giới.
Trong lĩnh vực nghiên cứu văn học nói chung và văn học sử nói riêng chúng
ta ñã mạnh dạn gạt bỏ những quan ñiểm lỗi thời, hẹp hòi và ñưa ra những
nhận ñịnh mới, những ñánh giá mới phù hợp với xu thế mới của thời ñại”
như sự ñổi mới về nhận thức phân kỳ văn học, ñổi mới phương pháp nghiên
những hiểu biết về văn học theo quan ñiểm ñồng ñại và lịch ñại. Chương
trình văn học sử ở phổ thông trung học có nhiệm vụ nâng cao, hệ thống hoá
kiến thức văn học sử ở phồ thông cơ sở lên một bước” [28, tr.210]. Ở chỗ
khác (Phương pháp dạy văn học sử trên quan ñiểm hiện ñại ) lại “chú ý ñặc
9
biệt ñến chức năng của văn học trong nhà trường và yếu tố học phát triển
như một cơ sở tâm lí học của việc dạy văn học sử (…). Yêu cầu cơ bản của
ñổi mới phương pháp dạy học văn hiện nay là chuyển từ phương pháp thông
tin tiếp thụ sang phương pháp học sáng tạo. Phương pháp mới phê phán lối
dạy áp ñặt, ñưa kết luận có sẵn cho học sinh ở các bài giảng văn học sử” [28,
tr.246]. Bên cạnh ñó, tác giả còn nêu ra một số phương pháp giảng dạy văn
học sử ở trường THPT như : Phương pháp diễn giảng, phương pháp ñặt câu
hỏi, phương pháp nghiên cứu, phương pháp trực quan, phương pháp sử
dụng sách giáo khoa, phương pháp trần thuật và kể chuyện có nghệ
thuât…Những vấn ñề mà tác giả nêu ra rất hữu ích, cần thiết và chúng ta có
thể học hỏi ñược nhiều kinh nghiệm, ñặt biệt về phương pháp dạy học các
kiểu bài văn học sử một cách khoa học, hiệu quả. Tuy vậy, giáo sư vẫn có
lời nhận xét thêm rằng : “Cho ñến nay trên các tư liệu về khoa học phương
pháp dạy văn, chưa có một ñịnh nghĩa sự phân loại về phương pháp dạy lịch
sử văn học” hay như : “Việc phân loại các kiểu bài văn học sử ñến nay vẫn
chưa thật sự xác ñịnh. Bản thân sự sắp xếp trật tự kiểu bài của chương trình
sách giáo khoa trong nhiều năm qua luôn luôn có sự thay ñổi” [28, tr.252]…
Dưới góc ñộ và phạm vi nghiên cứu của ñề tài, cuốn Giáo trình
phương pháp giảng dạy văn học xuất bản cách ñây hơn 30 năm chỉ nói ñến
“Vấn ñề diễn giải trong một bài văn học sử”, “Vấn ñề sử dụng sách giáo
khoa”, “Cách ghi bảng và hướng dẫn học sinh ghi chép”.
Rõ ràng, kiến thức văn học sử còn nhiều vấn ñề ñể chúng ta khai thác.
Không chỉ ở việc nghiên cứu, giảng dạy hay phân loại mà thực tế lâu nay
việc khai thác, vận dụng chúng trong quá trình ñọc hiểu văn bản nhìn chung
khác (lí luận văn học, văn học nước ngoài, tiếng Việt,…).
Ngoài ra trong một số công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài
tiêu biểu như : giáo trình Phương pháp luận dạy văn học, Z. Ia Rez (chủ
biên), Phương pháp giảng dạy ở trường phổ thông của V. A. Nhicônxki
cũng có nhiều ý kiến ñáng chú ý liên quan ñến phương pháp giảng dạy văn
11
học sử. ðây là những tài liệu dịch nhưng lại có một vị trí hết sức quan trọng
trong lịch sử xây dựng và phát triển phương pháp dạy học văn.
Giáo trình của Z. Ia Rez hướng dẫn các biện pháp ñể dạy “Phần mở ñầu
của việc ñọc tác phẩm” hoặc ñể dạy “Tiểu sử nhà văn”… Rez cho rằng :
“Một trong những nhiệm vụ của việc nghiên cứu tiểu sử nhà văn trong nhà
trường là chỉ ra cho ñược người nghệ sĩ ñã ñưa vào tác phẩm của mình
những ấn tượng nào về cuộc sống và nghệ thuật và ñưa chúng vào như thế
nào” [51, tr.171-172]. “Nghiên cứu tiểu sử nhà văn phải gây cho học sinh
mối quan tâm ñến nhân cách của nhà văn, ñến những tìm tòi về mặt tư tưởng
ñược phản ánh trong sáng tác. Tiểu sử và quá trình sáng tác của nhà văn
chính là chìa khoá ñể giải quyết những vấn ñề phức tạp của việc phân tích tác
phẩm văn học trong nhà trường” [51, tr.175]. Bên cạnh ñó, ông còn nêu ra
các hình thức có ý nghĩa phương pháp trong vịêc nghiên cứu tiểu sử nhà văn
(giáo viên phải thường xuyên ñặt các em trước một nhiệm vụ nào ñó cần giải
quyết, tạo ñiều kiện cho học sinh tiếp xúc vói nhà văn, tự mình tranh luận và
nói chuyện với ông ta,…)
Trong khi ñó, cuốn Phương pháp giảng dạy ở trường phổ thông của
V. A. Nhicônxki nhắc ñến các nguyên tắc và phương pháp giảng văn chương
và giảng dạy lịch sử văn học, tác giả ñề cập riêng một số biện pháp ñể dạy
các ñề tài tổng quát (tương tự như dạy giai ñoạn văn học sử)…
Tuy nhiên, vấn ñề khai thác các kiến thức văn học sử ứng dụng vào
phần ñọc – hiểu văn bản cụ thể trong từng khối lớp dường như chưa ñược
nhiều công trình nghiên cứu khoa học cũng như các khóa luận, luận văn tốt
- Nghiên cứu những kiến thức văn học sử trong chương trình sách giáo
khoa Ngữ văn hiện hành.
- Nghiên cứu tình hình và ñề xuất giải pháp cải tiến, ñổi mới phương
pháp khai thác các yếu tố văn học sử trong ñọc - hiểu văn bản cụ thể ở trường
THPT...
13
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích, tổng hợp : ñược sử dụng ñể nghiên cứu lịch sử
vấn ñề và phát hiện rút ra những kết luận cần thiết về cơ sở lí luận thông qua
việc tìm hiểu các tư liệu, giáo trình, tạp chí, các bài nghiên cứu thuộc các lĩnh
vực Lí luận văn học, Tâm lí học, Giáo dục học, Phương pháp dạy học văn,…có
liên quan trực tiếp ñến phạm vi ñề tài.
- Phương pháp so sánh, ñối chiếu : ñược sử dụng trong quá trình triển
khai nội dung ñề tài ; dùng ñể so sánh, ñối chiếu các sự vật - hiện tượng một
cách khách quan, ñạt hiệu quả.
- Phương pháp ñiều tra, khảo sát : ñược sử dụng ñể thu thập những tư liệu
thực tế về tình hình dạy học văn ñang diễn ra ở trường THPT Dân Lập An ðông
và một số trường THPT khác trên ñịa bàn TP. Hồ Chí Minh có liên quan trực
tiếp ñến nhiệm vụ nghiên cứu của ñề tài.
- Phương pháp thống kê : ñược sử dụng ñể xử lí các số liệu thu thập trong
quá trình khảo sát, bổ sung cho phương pháp phân tích, tổng hợp nhằm ñạt tới
những kết luận chính xác, khách quan.
- Phương pháp thực nghiệm : dùng thực nghiệm các giáo án ñề xuất ñể
kiểm nghiệm khả năng ứng dụng của ñề tài vào quá trình dạy học ñọc hiểu văn
bản văn học.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của ñề tài nghiên cứu
- Thấy ñược tầm quan trọng của việc khai thác các kiến thức văn học sử
quan ñiểm lí luận mà chương một ñã ñề cập.
- Chương thứ ba : Thực nghiệm sư phạm
Là chương mang tính chất kiểm nghiệm, ñánh giá tính khả thi của ñề tài.
Trong chương ba có ñưa ra một mô hình giáo án mẫu thuộc văn bản thơ trong
chương trình sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập 2 cho phép khai thác các yếu tố
văn học sử một cách hiệu quả nhất. Tuy nhiên ñây chỉ là một mô hình thử
nghiệm, tuỳ vào mỗi thể loại văn bản ở từng khối lớp mà chúng ta sẽ ñịnh
15
hướng, tổ chức cho học sinh khai thác những kiến thức văn học sử khác nhau.
Không nhất thiết phải tuân theo những công thức cố ñịnh, sẵn có mà ñòi hỏi phải
biết phối hợp giữa tất cả các kiến thức có trong văn bản…
16 CHƯƠNG 1 - KIẾN THỨC VĂN HỌC SỬ TRONG CHƯƠNG
TRÌNH NGỮ VĂN THPT
1.1 Những vấn ñề chung
1.1.1 Vị trí, vai trò của kiến thức văn học sử trong chương trình
Ngữ văn THPT
Kiến thức văn học sử trong chương trình sách giáo khoa Ngữ văn THPT
hết sức phong phú, ña dạng, có khả năng cung cấp cho học sinh một vốn hiểu
biết về lịch sử phát triển văn học dân tộc, bao gồm những tác giả, tác phẩm
tiêu biểu cho từng thời kỳ, giai ñoạn phát triển của nền văn học dân tộc cùng với
các ñề tài, thể loại, ngôn ngữ, quan ñiểm sáng tác,…
Trong chương trình, học sinh chỉ ñược học trực tiếp một số tác giả tiêu
biểu, chọn lọc. Nhưng qua sự hướng dẫn của giáo viên, qua bài giảng, sách vở,
giáo trình, các em sẽ làm quen với hàng trăm tên tuổi nhà văn, nhà thơ nổi tiếng
trong và ngoài nước. Vốn tri thức văn học này là hành trang cơ bản, tối thiểu cần
thường xuyên cho học sinh lòng yêu nước và lòng nhân ái – hai nét cốt lõi và
gắn chặt với nhau của tâm hồn, tình cảm Việt Nam.
Kiến thức văn học sử ở trường phổ thông còn có khả năng rèn luyện tư
duy logic và tư duy hình tượng cho học sinh. Tư duy logic và tư duy hình tượng
rất cần thiết cho việc tiếp nhận tri thức văn chương, ñặc biệt ñối với tri thức văn
học sử nói riêng. Trong các tiết học của từng kiểu bài văn học sử, học sinh sẽ
ñược rèn luyện các kỹ năng như : phân tích, tổng hợp, cụ thể hoá, khái quát hoá,
ghi nhớ, suy luận, ñối chiếu, so sánh, hệ thống hoá, trích dẫn, minh hoạ,… ñể từ
ñó, vận dụng vào quá trình ñọc – hiểu các dạng văn bản. Ngoài ra, giờ học lịch
sử văn chương trong nhà trường còn hình thành ở học sinh thói quen tự nghiên
cứu và “làm việc với sách giáo khoa” như : xác ñịnh các luận ñiểm chính của bài
học, hệ thống hoá các luận cứ, luận chứng, các thuật ngữ, phạm trù, ñịnh nghĩa,
18
khái niệm cơ bản của bài học, nhận biết mối liên hệ trước sau và tầm quan trọng
của bài học.
Hầu như các kỹ năng trên hiện rất ít giáo viên quan tâm khi dạy các kiểu
bài văn học sử. Chúng ta phải tập cho các em tìm hiểu các sự kiện của thời ñại,
phân loại các sự kiện ñó, ñể mà rút ra các nhận ñịnh về thời ñại làm cơ sở cho
việc phân tích văn học. Ngược lại, yêu cầu các em dẫn chứng về mặt nhận ñịnh
văn học sử là tập cho các em kỹ năng cụ thể hoá. Từ các chi tiết ñược phân tích
về mặt tác phẩm, ta cũng có thể dùng phần khái quát hoá làm nhận ñịnh chung
về tác phẩm cho học sinh…Ví dụ :
- Vì sao văn học trung ñại từ thế kỷ XVIII ñến hết thế kỷ XIX xuất hiện
trào lưu nhân ñạo chủ nghĩa? Hãy chỉ ra những biểu hiện phong phú, ña dạng
của nội dung nhân ñạo trong giai ñoạn này?
- Vì sao văn học hiện ñại từ ñầu thế kỷ XX ñến Cách mạng tháng Tám
1945 lại diễn ra quá trình hiện ñại hóa? và xuất hiện nhiều trào lưu, xu hướng
văn học (lãng mạn, hiện thực)?
Ngoài ra, kiến thức văn học sử trong chương trình góp phần giúp học
Kiến thức văn học sử trong chương trình Ngữ văn THPT là những kiến
thức có tính giao thoa giữa khoa học và nghệ thuật, có quan hệ tương tác ở
nhiều bình diện và là những kiến thức bao hàm, nhiều cấp ñộ, vận ñộng trong
dòng chảy tiến bộ của văn học.
Khái niệm giao thoa ñược hiểu là trong kiến thức khoa học có yếu tố
nghệ thuật, trong tư duy lí luận có tư duy nghệ thuật, trong cảm nhận lí tính có
cảm tính. Các yếu tố này có tác dụng hỗ trợ, bổ sung cho nhau ñể tạo nên hiệu
quả thẩm mĩ khi tiếp nhận.
Nói ñến tri thức mang tính khoa học là nói ñến hệ thống các ñịnh nghĩa,
khái niệm, nhận ñịnh văn học sử về giai ñoạn, thời kỳ, thể loại, tác gia, tác
Copyright: Tài liệu đại học ©