BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
_________________
Ngô Như Quỳnh
NGHỆ THUẬT TIỂU THUYẾT
CUỐN THEO CHIỀU GIÓ
CỦA MARGARET MITCHELL LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2009
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
_________________ Ngô Như Quỳnh


đã động vi
ên tinh thần để tôi hoàn thành tốt công việc và học tập, đặc biệt
là Luận văn này.
Dù đã rất cố gắng nhưng với nhiều yếu tố chi phối, Luận văn chắc
chắn còn không ít thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý từ quý thầy cô
và bè bạn.
Xin trân trọng cảm ơn!

TPHCM, tháng 12/2009
Ngô Như Quỳnh
MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Mục lục
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chương 1: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG CỐT TRUYỆN........................ 19
1.1. Tình huống ............................................................................................... 20
1.1.1. Tình huống làm hoán đổi vai trò................................................... 20
1.1.2. Tình huống ước mơ bị thực tế hủy hoại ....................................... 26
1.1.3. Tình huống hiểu lầm thay đổi số phận.......................................... 27
1.1.4. Tình huống trở về.......................................................................... 33
1.1.5. Tình huống kết hôn ứng phó......................................................... 34
1.2. Chi tiết ..................................................................................................... 38
1.2.1. Chi tiết biểu tượng ........................................................................ 39
1.2.1.1. Cánh cửa đóng (closed door) và những bí mật
................ 39
1.2.1.2. Giấc mơ sương mù........................................................... 46
1.2.1.3. Chiếc áo cooc –se của Scarlett......................................... 48
1.2.2. Chi tiết đối lập trong sự thống nhất .............................................. 51
1.2.2.1. Sự chia cắt nhưng thống nhất của đất nước trong

Năm 1936, sự ra đời đột ngột của một cuốn tiểu thuyết từ một tác giả
gần như vô danh trong giới tiểu
thuyết – Margaret Mitchell, với cái
tên tựa đề tác phẩm nghe khá nên thơ
lấy ý từ câu thành ngữ nổi tiếng của
người Mỹ, “Gone with the wind”, tức
“Cuốn theo chiều gió”, đã lập tức tạo
nên niềm hứng khởi tột độ cho độc
giả Mỹ. Họ đón nhận cuốn tiểu
thuyết với đủ mọi cảm
xúc say mê,
bồi hồi, và cả chê bai, dè bỉu, nhưng
sẵn sàng thâu đêm suốt sáng theo
đuổi cho kì hết câu chuyện chỉ để
biết kết cục của nó ra sao.
Một năm sau, tác phẩm tiếp tục làm một phát “chỉ thiên” vào những
độc giả còn ngờ vực về sức hút của nó với việc đoạt giải thưởng Pulitzer, giải
tiểu thuyết x
uất sắc nhất của Hiệp hội phát hành sách Hoa Kỳ năm 1937 (giờ
là Giải thưởng sách toàn quốc), rồi huy chương kỷ niệm Carl Bohnengerger
của Hiệp hội Thư viện Florida, và huy chương vàng của Cộng đồng Nam
New York. Đến lúc cuốn tiểu thuyết được chuyển thể thành phim vào 1939,
để lại gây kì tích thắng 8 giải Academy Awards, thì độc giả mới thôi ngỡ
ngàng trước cuốn tiểu thuyết có một không hai này [73, tr.34].
Tuy thế, trước thực tế là không ít tác phẩm khi ra đời “gióng t
rống khua
chiêng” nhưng sau đó lặng yên không kèn trống và bị vất vào nhà kho, nên
không riêng những độc giả khó tính mà ngay cả những độc giả cuồng tín,
hậu chiến. Hitler cấm cuốn này khi chiếm đóng châu Âu vì Scarlett là một biểu tượng nguy hiểm của sự kháng cự. Ngày nay, “Cuốn theo chiều gió” đã
thành một hiện tượng toàn cầu, đã bán hơn 30 triệu bản và 200 ấn bản đã
được phát hành ở 40 nước. Cuốn sách (và cả phim) tiếp tục được đón nhận
rộng rãi ở châu Âu, đồng thời cũng được gieo trên những mảnh đất văn hoá
màu mỡ với những ấn bản tiếng nước ngoài đã được xuất bản ở những nơi có
thị trường sách tương đối nhỏ, n
hư Czechoslovakia, Bugari, Etiopia, Latvia,
và cả Việt Nam.
Với những con số đáng kinh ngạc như thế, “Cuốn theo chiều gió” đã
trở thành huyền thoại trong lịch sử ngành xuất bản, tiểu thuyết Mỹ bán chạy
nhất mọi thời đại. Hàng loạt nhà phê bình văn chương và những cây bút nổi
tiếng của các báo lớn đua nhau lao vào cuộc để lý giải sức h
út của tác phẩm
có doanh số kỷ lục 50.000 bản một ngày này. Nhiều lí do được đưa ra để rồi
kết luận chung vẫn chỉ là ở dạng giả thuyết. Điều đó cũng không có gì đáng
ngạc nhiên, vì chính Margaret Mitchell, người trong cuộc, cũng bị choáng
ngợp bởi kì tích của đứa con tinh thần mình viết nên. Bà thật sự bất ngờ và
sau đó là hỗn loạn trước tiếng tăm của “
Cuốn theo chiều gió”. Bà bị bao vây,
cuộc sống riêng tư của bà bị những kẻ xâm phạm tàn phá, người lạ mặt gọi
điện liên miên, gửi những thư từ kỳ quặc, lôi bà vào những vụ kiện tụng, lấy
tên tiểu thuyết đặt tên cho một trò thoát y… Vào tháng 8 năm 1936, Margaret
Mitchell đã viết cho Harold Latham, người đàn ông khiến nàng thành công:
“How did you know six months ago that “Gone with the wind” would be a
success…? I do not see how you anticipated the enomous sales which have
been so unexpected and bewildering to me” (“Làm sao mà sáu tháng trước
ngài có thể biết được “Cuốn t

công việc giảng dạy trong tương lai.
2. Lịch sử vấn đề
Đối với một tác phẩm nổi tiếng mang tầm vóc toàn cầu như “Cuốn theo
chiều gió”, số lượng tác phẩm nghiên cứu phê bình về nó là nhiều không đếm
xuể. Nhất là từ sau khi bộ phim được chuyển thể thành phim vào 1939, cùng
với việc thu hút một lượng lớn độc giả, hàng loạt bài nghiên cứu, đánh giá về tác phẩm cũng ra đời. Theo đánh giá bước đầu của chúng tôi thì dư luận khen
hay chê, tâng bốc hay lên án các khía cạnh trong tác phẩm cũng khá phong
phú. Vì đây là tác phẩm văn học nước ngoài, nên chúng tôi sẽ xem xét lịch sử
vấn đề dưới hai điểm nhìn: của những tác giả nước ngoài và tác giả trong
nước.
2.1. Các công trình, bài nghiên cứu, bài báo của các tác giả nước ngoài
“Khai sinh” trên đất Mỹ để rồi vượt biên giới đi khắp năm châu, nếu
dùng một con số chính xác để thống kê số lượng tài liệu nghiê
n cứu về “Cuốn
theo chiều gió” e là một việc không tưởng. Do vậy, những tác phẩm tiếng
Anh chúng tôi đề cập dưới đây chỉ là một phần nhỏ trong nguồn tư liệu về
“Cuốn theo chiều gió” mà chúng tôi có được, và đồng thời giúp ích chúng tôi
trong việc tiếp cận cuốn tiểu thuyết lừng danh này dưới góc độ khoa học.
2.1.1. Trước hết, liên quan đến tầm ảnh hưởng sâu rộng của Cuốn
theo chiều gió, không thể không chú ý đến những tác phẩm viết tiếp “C
uốn
theo chiều gió”
Nổi tiếng có thể kể đến là phần hậu
“Scarlett” của Alexandra Ripley (1991) và
Rhett Butler’People (tạm dịch là “Người
của Rhett Butler”) của Donald McCaig
(2007). Đây là 2 tác phẩm được viết dưới sự

câu chuyện từ góc nhìn của Rhett. Tác
phẩm song hành hiện đã bị bỏ dang dở
này có lẽ sẽ giết chết Scarlett O’Hara với
“cái chết trong văn chương đáng ghi nhớ
nhất từ khi Anna Karenina quăng mình
trước xe lửa” [91
].
Năm 2001, hai năm sau khi Quỹ di
sản Margaret Mitchell kiện thành công
nhà văn Pháp Régine Desforges đạo văn “Cuốn theo chiều gió”, họ tiếp tục với tác phẩm The Wind Done Gone (tạm dịch là “Ngọn gió đã đi”) của nhà
văn Mỹ - Phi Alice Randall, kết tội nó đã đạo văn trắng trợn chủ đề và nhân
vật của Margaret Mitchell, và được chấp thuận. Cuốn “Ngọn gió đã đi” đã
viết nhiều chi tiết kinh khủng: nhân vật chính, Cynara, từng là một nô lệ máu
lai, con gái của người địa chủ da trắng (Gerald O’Hara) và bà vú, vì vậy là chị
em cùng cha với “Other” – tên của Randall đặt cho Scarlett. Như Pat Conroy
đã dự tính, Randall cũng giết chết “Other”, và vì thế Cynara cưới người đàn
ông goá vợ “R” (Rhett) – nhưng quan hệ của họ bị lụi tàn bởi những bí mật
trong gia đình về tì
nh dục dị chủng. Sự trào phúng của Randall đã thể hiện
một góc nhìn không mấy lãng mạn về những bí mật về chủng tộc và tình dục
của miền Nam và sự đạo đức giả. Tuy nhiên, cuốn tiểu thuyết đã kết thúc có
hậu, với khu đồn điền được truyền lại, dù là từ một “R” giờ đã điên loạn, cho
người quản gia da đen của ông – và tất cả những thành viên gia đình bất kể
chủng tộc đều được chôn chung một chỗ. Nhà phê bình Marjorie Garber đã
nói rằng cuốn tiểu thuyết có thể là một “sự trả đũa văn hoá”, cất tiếng nói cho
phụ nữ và nô lệ bị bắt phải im
lặng [91].

Đó là lý do vì sao mà chúng ta không được mặc xác những tội lỗi của
Scarlett, thật đáng tiếc) [50
].
Bài viết của Chris Vials với nhan đề “Erskine Caldwell’s Challenge to
Gone with the Wind and Dialectical Realism” (tạm dịch “Thách thức của
Erskine Caldwell với “Cuốn theo chiều gió” và Chủ nghĩa hiện thực biện
chứng”) đã làm một cuộc so sánh giữa “Cuốn theo chiều gió” và God’s
Little Acre (tạm dịch là “Đồng cỏ nhỏ của Chúa”). Bài viết phân tích và so
sánh hai tác phẩm để thấy được xu hướng chính trị của hai tác giả. Margaret
Mitchell và Caldwell viết từ hai tư tưởng chính t
rị đối lập trong khoảng thời
gian từ thập niên 1930 và 1940, và vị trí chính trị của họ cho nhau biết chân
dung của chính mình trong tác phẩm. Hình ảnh về miền Nam mà Caldwell xây dựng cho dân chúng cả nước giữ một ngụ ý chính trị khác hoàn toàn với
“Cuốn theo chiều gió”. Bối cảnh của tác phẩm “Cuốn theo chiều gió” đã cho
những độc giả thời kỳ khủng hoảng một quá khứ thiên đường để nhìn về. Tác
phẩm khắc hoạ người Mỹ da đen như những người đơn giản và yếu ớt, và
người Mỹ da trắng nghèo như là những kẻ xảo nguyệt. Tác p
hẩm đã xem xét
lại cả quá khứ của chế độ nô lệ và sự cần kíp một tầng lớp chủ nô cầm lái
trong hiện tại. Tiểu thuyết Đồng cỏ nhỏ của Chúa, ngược lại, đã tránh né tầng
lớp chủ nô để tập trung sự chú ý vào những người da trắng nghèo cố gắng
chạy ăn từng bữa ở vùng thôn quê đang héo tàn của Georgia và những thị trấn
kiệt quệ của miền Nam
Carolina trong thời kỳ Đại khủng hoảng. Quan niệm
của Caldwell về miền Nam đã trái ngược hẳn với Margaret Mitchell [71].
So sánh “Cuốn theo chiều gió” và “Absalom, Absalom!” của
W.Faulkner, thì có nhiều bài viết sắc sảo, có thể kể đến như: bài viết “What

những kẻ đạo đức giả, sự xâm lăng và định kiến, thì Rhett đã nhận ra được
toàn bộ sự kinh hoàng của miền Nam trong công cuộc Tái thiết, và bắt đầu
hiểu đúng giá trị của lối sống của miền Nam cũ và sự hoàn hảo của nó. Anh
đã nhận ra rằng điều mà anh thực sự muốn là “cuộc sống yên bình đường
hoàng mà những người dịu dàng đã sống trong những ngày đẹp đẽ ôn hoà đã
qua” [92]
. Anh biết rõ rằng những ngày cũ đã ra đi, và anh có thể cũng đã
biết, trong trong góc nào của tiềm thức rằng, chúng tuy lỗi thời thật, nhưng
chúng đã tốt hơn nhiều cái cuộc sống của công cuộc Tái thiết này. Và vì thế,
anh đi “săn tìm những thị trấn cổ xưa và những đất nước cổ xưa, nơi mà

những ngày cũ vẫn còn nương nán lại” [92]. Sự hiểu biết của Quentin đã đẩy
anh khỏi miền Nam xa hơn, trong khi của Rhett đã đưa anh lại gần hơn.
Trọng tâm của bài viết Martin là hai huyền thoại tranh đấu với nhau:
huyền thoại miền Nam của “đồn điền địa đàng”, một nơi của cái đẹp và bình
yên tuyệt đối và huyền thoại chung của nước Mỹ về “tự lập tự cường” ở vùng
khai hoang. Cả hai, theo Martin, là huyền thoại của sự trong trắng, và cả hai tiểu thuyết đã đập vỡ cái trong trắng đó, mang hai huyền thoại đó đến với
nhau và cho thấy sự xung khắc căn bản của chúng. Martin đã tập trung vào
thảo luận hai nhân vật đã cố gắng sống qua những huyền thoại trong trắng đó
là Scarlett O’Hara và Thomas Sutpen [55].
2.1.3. Chiếm một con số khá lớn là những tài liệu chuyên sâu nghiên
cứu về tác giả Margaret Mitchell và tác phẩm “Cuốn theo chiều gió” của
bà, có thể kể tên vài tác phẩm t
iêu biểu như:
Trước hết là cuốn sách nổi tiếng về tác giả Margaret Mitchell của Anne
Edwards “Road to Tara: the life of Margaret Mitchell” (tạm dịch “Đường
về Tara: cuộc đời của Margaret Mitchell”). Trong tác phẩm này, Edwards đã

Gần gũi với chúng ta là bài viết của
Mart
Stewar
t
, “Teaching Gone with
the Wind in the Socialist Republic of VietNam” (tạm dịch là “Dạy “Cuốn theo
chiều gió” ở Việt Nam”). Bài viết kể về những kinh nghiệm của tác giả có
được trong khoảng thời gian tham dự học bổng Fullbright ở thành phố Hồ Chí
Minh. Từ những buổi tổ chức thảo luận chuyên để cho sinh viên Việt Nam,
tác giả đã rút ra những kết luận thú vị về tiếp nhận trên góc độc văn hóa. “Đối
với đa số độc giả tha
m dự chuyên đề, các nhân vật của cuốn tiểu thuyết là sự
hấp dẫn chính. Mặc dù họ nhận ra rằng những nhân vật đó đôi lúc mờ nhạt,
và chỉ có Rhett và Scarlett có nhiều đất diễn hơn, họ chỉ ra cái mà họ cho là
xu hướng chung của hành vi con người đã được đại diện bởi bộ tứ Scarlett,
Melanie, Rhett và Ashley. Nhìn chung, thay vì ngợi ca đặc trưng của từng
nhân vật một, những người tham dự hội thảo chuy
ên đề Hoa kỳ học của tôi
tìm kiếm những tính chất có liên quan với nhau khi phân tích giọng văn và
nhân vật trong truyện và tiểu thuyết. Họ nhận ra tố chất của những nhân vật
chính mà tất cả độc giả đều nhận ra, nhưng họ hiểu những tố chất ấy dựa
trên nền văn hoá của họ. Hành vi và phẩm chất của Scarlett được soi sáng
bằng hành vi và phẩm chất của Melanie, và ngược lại, tương tự với Rhett và
Ashley. Cả bốn người đều đại diện cho những sự kết hợp và trao đổi
khác
nhau của đạo đức và cả thói xấu căn bản của con người. Sự phân loại của họ là quen thuộc với hầu hết độc giả: Melanie là người phụ nữ hoàn hảo, hình
tượng tiêu biểu của tình yêu vị tha và tấm lòng thương cảm dành cho người


dưới nhiều góc độ khác nhau: chiến tranh, tình yêu, nữ quyền, vấn đề chủng
tộc… Tác giả này cũng có nhiều bài viết như “Southern Daughter: The Life of
Margaret Mitchell”; “Gone with the Wind and the Southern Cultural
Awakening”…thể hiện quan điểm đánh giá sắc sảo và am hiểu về “Cuốn theo
chiều gió” [63].
2.1.4. Các đánh giá, nhận xét của những nhà phê bình uy tín trên
các báo, tạp chí Mỹ thì cũng có nhiều ý kiến khen chê trái chiều.
Những nhà phê bình chính của cả miền Bắc lẫn miền Nam đã phù hợp
với hứng t
hú của cộng đồng về “Cuốn theo chiều gió”. J. Donald. Adams viết
trên New York Times Book Review ngày 5/7/1936 rằng ““Cuốn theo chiều
gió” là một trong những tiểu thuyết đầu tay nổi bật nhất từng được văn hào
người Mỹ viết”, và tiếp tục “Nó là một, vâng là một trong những quyển tuyệt
nhất về quyền năng tường thuật, tính dễ đọc mà chưa có một cuốn truyện nào
trong nền tiểu thuyết Mỹ qua được” [73, tr.6]. Theo ý Henry Steele
Commager, Jr. viết t
rong cuốn NewYork Herald Tribute Book ngày 5/7/1936,
“câu truyện được kể với chân thật và đam mê, được soi sáng bởi sự thấy hiểu,
được dệt bằng tư liệu lịch sử và sự tưởng tượng có sắp xếp, sẽ luôn luôn hấp
dẫn” [73, tr.9].
Hai tác giả nổi tiếng miền Nam cũng khen ngợi cuốn sách. Ellen
Glasgow cho rằng nó là “một bức họa can trường, lãng mạn mà không ủy mị,
về một truyền thống và lối sống đã mất đi,” [73, tr.11]
và mong nó “luôn được
đọc và trân trọng”. Stephen Vincent Benet cũng nói “Margaret Mitchell đã
viết một câu chuyện về chiến tranh và tái thiết vững vàng và sinh động hấp
dẫn, với chi tiết thực tế và góc nhìn độc đáo, nó nên được đọc rộng rãi như nó
đáng được”[73, tr.12].
Không phải nhà bình luận nào cũng cho rằng “Cuốn theo chiều gió”

cuộc đời của Margaret Mitchell đã làm nên một “Cuốn theo chiều gió” đậm
chất hiện thực. Phần chính của luận văn này đi lý giải những yếu tố làm nên
khuynh hướng hiện thực của “
Cuốn theo chiều gió”, bao gồm: nghệ thuật xây dựng cốt truyện, bối cảnh, xây dựng nhân vật điển hình cũng như làm rõ mối
tương quan giữa hoàn cảnh điển hình và nhân vật điển hình. Nhìn chung công
trình này bước đầu có nhiều gợi ý về nghệ thuật tiểu thuyết “Cuốn theo chiều
gió”, nhưng hướng tiếp cận còn bao quát, chưa cụ thể, thiên hướng “kể
chuyện” nhiều hơn là phân tích, làm rõ bằng luận cứ luận chứng.
Luận văn của tác giả Diễm Hương thiên về nội dung, m
à trọng tâm là
về đề tài “Chiến tranh Nam Bắc Mỹ”. Tác giả đã dành thời gian điểm qua
những nét chính trong cuộc đời tác giả, từ đó đi sâu khai thác sự thể hiện của
chủ để “chiến tranh” trong tác phẩm qua sự thăng trầm của đời sống nhân vật
dưới những biến chuyển của thời cuộc. Chương về nghệ thuật chỉ ở dạng khái

quát, trong đó tác giả quan tâm đến bút pháp hiện thực, nghệ thuật xây dựng
nhân vật, nhấn mạnh vào yếu tố tâm lí nhân vật, làm rõ bằng việc phân tích
các nhân vật tiêu biểu của tác phẩm như Scarlett, Rhett.
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Hậu cũng đi theo con
đường của các công trình trên, đi từ bối cảnh đất nước, cuộc đời tác giả, đến
việc khẳng định yếu tố “thời đại” có vai trò quan trọng trong việc tạo nên sự
thành công của t
ác phẩm. Chương về nghệ thuật cũng đi khai thác một số yếu
tố chính yếu như nghệ thuật xây dựng bối cảnh, nhân vật, trần thuật, nhưng
còn ở mức độ chung chung, sơ lược, chưa đi sâu phân tích cụ thể.
Dĩ nhiên còn có thể kể đến một số bài báo giấy và báo mạng có liên
quan đến “Cuốn the

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Tác phẩm
“Gone with the wind” tiếng Anh xuất bản tại nhà sách Avon,
Mỹ và bản dịch “Cuốn theo chiều gió” của cả 2 tác giả Dương Tường (NXB
Văn học 1987, đăng trên ebook) và Vũ Kim Thư (NXB Văn học, 2001).
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Với đề tài “Nghệ thuật tiểu thuyết “Cuốn theo chiều gió” của Margaret
Mitchell”, chúng tôi sẽ đi trực tiếp vào việc tì
m hiểu đặc điểm nghệ thuật của
cuốn tiểu thuyết trên các bình diện: - Nghệ thuật xây dựng cốt truyện
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật
- Nghệ thuật trần thuật
4. Phương pháp nghiên cứu
Xuất phát từ giới hạn đề tài, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, chúng
tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
4.1. Phương pháp tiếp cận lịch sử văn hóa
4.2. Phương pháp so sánh đối chiếu văn bản
4.3. Phương pháp phân tích tổng hợp
4.4. Phương pháp hệ thống
5. Đóng góp và bố cục luận văn
Từ những nghiên cứu có tính chất cơ sở được đề cập trong phạm v
i
nghiên cứu, chúng tôi sẽ cố gắng chỉ ra những thành công của Margaret
Mitchell trong nghệ thuật viết tiểu thuyết, cũng như góp phần lý giải cho sức
hấp dẫn của tiểu thuyết “Cuốn theo chiều gió”.
Luận văn ngoài phần Dẫn nhập và Kết luận, phần Nội dung sẽ gồm 3

cách rời rạc, mãi đến khi giao kịch bản bà vẫn chưa viết… chương đầu. Càng
thú vị hơn khi được biết đoạn đầu tiên chắp bút lại chính là đoạn cuối cùng
của tác phẩm. Câu văn ở cuối truyện “Tomorrow is another day” cũng đã
được chọn làm tiêu đề tác phẩm. Ấy thế nhưng khi hoàn tất và xuất bản
(1936), kể cả độc giả kĩ tính nhất cũng khó t
hấy dấu hiệu ráp nối nào. Điều
này tự thân cho thấy tính chặt chẽ của cốt truyện mà Margaret Mitchell đã chủ
tâm tạo ra trong “Cuốn theo chiều gió”. Vậy điều gì làm nên điều kì diệu ấy? Để trả lời câu hỏi này, chúng tôi
sẽ đi vào lý giải và phân tích những khía cạnh độc đáo nhất trong nghệ thuật
xây dựng cốt truyện của Margaret Mitchell mà theo chúng tôi là nắm giữ bí ẩn
của sức hút từ cốt truyện, bao gồm: hệ thống tình huống, chi tiết và kiểu kết
thúc truyện.
1.1. Tình huống
Tình huống truyện là thời điểm một sự việc, một sự kiện xảy ra với
nhân vật, đặt trong t
ình thế đó nhân vật buộc phải thể hiện thái độ, hành động
và có giải pháp cụ thể. Tình huống được xây dựng không chỉ nhằm thúc đẩy
phát triển hành động nhân vật mà còn đóng vai trò khơi nguồn, châm ngòi, lý
giải nguyên cớ, nguồn cơn của những tâm trạng, những biến đổi vi diệu trong
tâm hồn nhân vật.
Đặt nhân vật vào một tình huống nào đó dưới dạng những điều kiện
xúc tác để mô
tả chiều sâu đời sống tâm linh con người, chớp lấy những
khoảnh khắc đặc biệt để khắc họa tính cách, số phận, cuộc đời nhân vật là
cách mà Margaret Mitchell đã làm và làm một cách hết sức uyển chuyển.
Cùng với chi tiết, tình huống tạo cho mạch truyện một đường dây chặt
chẽ với sự logic trước sau của sự kiện có liên quan tới số phận, tính cách