LỜI MỞ ĐẦU
Trên thế giới hiện nay có rất nhiều cách phân nhóm các hệ thống pháp luật khác
nhau. Căn cứ vào mục đích nghiên cứu của mình mà các học giả lựa chọn các tiêu chí
phù hợp để phân nhóm các hệ thống pháp luật trên thế giới.
NỘI DUNG
1. MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC PHÂN CHIA CÁC HỆ THỐNG PHÁP LUẬT TRÊN
THẾ GIỚI CHỦ YẾU NHẰM MỤC ĐÍCH SƯ PHẠM.
Sự phân chia tạo thuận lợi cho việc giới thiệu tổng quát các hệ thống pháp luật,
giúp nhà luật học có bức tranh toàn cảnh về các hệ thống pháp luật trên thế giới.
Nguyên nhân là do trên thế giới có hơn hai trăm hệ thống pháp luật khác nhau, mỗi hệ
thống có những điểm riêng biệt, ta không thể và không có thời gian nghiên cứu được
hết tất cả các hệ thống pháp luật đó. Thay vì nghiên cứu từng hệ thống pháp luật, việc
phân nhóm giúp ta sắp xếp có trật tự các hệ thống pháp luật trên thế giới, từ đó nghiên
cứu các vấn đề cốt lõi của các dòng họ pháp luật thông qua việc nghiên cứu những hệ
thống pháp luật điển hình của nó. Hơn nữa, việc phân nhóm cũng tạo thuận lợi cho
việc nghiên cứu từng hệ thống pháp luật cụ thể mà ta quan tâm. Với việc xác định
những đặc điểm của các nhóm pháp luật, khi cần nghiên cứu hệ thống pháp luật nào
đó, ta sẽ dễ dàng đi vào nội dung cụ thể của hệ thống này khi đã có những tri thức cơ
bản về hệ thống pháp luật đó nếu biết hệ thống pháp luật này thuộc dòng họ nào.
2. CÁCH LỰA CHỌN CÁC TIÊU CHÍ PHÂN NHÓM CÁC HỆ THỐNG PHÁP
LUẬT TRÊN THẾ GIỚI CÓ SỰ THAY ĐỔI THEO THỜI GIAN.
Trước đây, nhiều học giả cố tìm ra tiêu chí duy nhất (như hệ thống kinh tế, hệ
thống chính trị...) để phân loại bởi họ cho rằng đó mới là biện pháp khoa học nhất. Ví
dụ như trong quá khứ các học giả đã căn cứ vào tiêu chí hệ thống kinh tế để phân
nhóm các hệ thống pháp luật trên thế giới. Sự bất hợp lý ở chỗ xét về tiêu chí này thì
Pháp và Anh có hệ thống kinh tế tương đối giống nhau nhưng hệ thống pháp luật lại
không hề tương đồng, nếu như Anh coi trọng án lệ thì Pháp lại coi trọng pháp luật
thành văn trong việc giải quyết tranh chấp. Vì vậy xu hướng chọn duy nhất 1 tiêu chí
đang dần bị thay thế bởi một xu hướng phân chia dựa trên một vài tiêu chí khác nhau.
1
Thực tế, có nhiều cách phân loại như: Zweigert và Kotz dựa vào tiêu chí lịch sử, tầng

common law và civil law, nhưng không đủ xác định được sự khác biệt giữa hệ thống
pháp luật thuộc dòng họ civil law và hệ thống pháp luật thuộc dòng họ xã hội chủ
nghĩa. Tiêu chí hệ tư tưởng giúp phân biệt dòng họ pháp luật bị ảnh hưởng bởi tôn
giáo (luật Hồi giáo và luật Hindu) và dòng họ pháp luật xã hội chủ nghĩa với các dòng
họ khác. Tuy nhiên, tiêu chí này không có giá trị để phân biệt dòng họ common law và
dòng họ civil law hay dòng họ La Mã – Giécmanh theo cách phân chia của R.David
hoặc để phân biệt dòng họ pháp luật La Mã với dòng họ pháp luật Giécmanh, dòng họ
pháp luật Bắc Âu và dòng họ common law theo cách phân chia của Zweigert và Kotz.
Về tiêu chí nguồn luật, hiện nay, hầu hết các nước đều sử dụng các loại nguồn
tương tự như nhau do xu hướng hội tụ pháp luật. Tiêu chí này có thể được sử dụng để
phân biệt nguồn của dòng họ pháp luật Hồi giáo và dòng họ pháp luật Hindu với các
hệ thống pháp luật thuộc dòng họ common law, dòng họ civil law và dòng họ pháp
luật xã hội chủ nghĩa, tuy nhiên, nếu xét ở khía cạnh khái quát chung thì khó có thể
xác định được hệ thống pháp luật nào thuộc dòng họ common law và hệ thống pháp
luật nào thuộc dòng họ civil law.
Ngoài các tiêu chí trên còn một số yếu tố khác cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến
việc xếp hệ thống pháp luật cụ thể nào đó vào dòng họ pháp luật cụ thể, như tiêu chí
mức độ chi tiết của mục tiêu, thời điểm tiến hành phân nhóm các hệ thống pháp luật...
Cũng có thể xếp một số hệ thống pháp luật vào bất cứ dòng họ pháp luật nào hoặc
không xếp vào dòng họ pháp luật nào cụ thể (những hệ thống pháp luật có tính chất
hỗn hợp và những hệ thống pháp luật đang trong giai đoạn thay đổi)...
KẾT LUẬN
Việc phân chia các hệ thống pháp luật và đưa hệ thống pháp luật vào nhóm nào đó chỉ
mang tính chất tương đối. Do đó, sẽ là sai lầm nếu khẳng định cách phân nhóm nào đó
là không chính xác. Cho đến nay, dù sử dụng nhiều tiêu chí khác nhau, các dòng họ
pháp luật được xác định vẫn rất quen thuộc đối với các nhà luật học là dòng họ
common law, dòng họ civil law, dòng họ pháp luật xã hội chủ nghĩa và một số nhón
pháp luật khác gắn với các tôn giáo khác nhau là luật Hồi giáo, luật Hindu.
3
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO