1 Tài liệu dành cho giáo viên và học sinh
ôn thi đại học
File word, pdf

NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Môn: Ngữ Văn

"Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chi ắt làm nên"Anh chị suy nghĩ gì về lời khuyên đó?
9. Đề bài: Trong thế giới khốc liệt của AIDS không có khái niệm “chúng ta và họ”, “ thế giới đó”,
im lặng đồng nghĩa với cái chết. Hãy sát cánh cùng tôi, bởi lẽ cuộc chiên chống lại HIV/AIDS bắt đầu
từ chính các bạn” ( Côphi Annan – Thông điệp phòng chống AIDS 1-12-2003 ) Anh chị có thể làm gì
để hưởng ứng lời kêu gọi ấy?
10. Đề bài: Nạn bạo hành trẻ em và phụ nữ
11. Đề bài: Anh chị nghĩ gì về những khu rừng đang ngày càng bị tàn phá?
12. Đề bài: Anh chị có suy nghĩ gì về câu nói của nhà khoa học người Anh Phơ-răng-xít Bê-cơn
(thế kỉ XVI-XVII) : “Tri thức là sức mạnh”
13. Câu hỏi ôn tập
3

1. Đề bài: Suy nghĩ về phong trào ủng hộ “ Quỹ vì người nghèo”

A. Hướng dẫn cách làm
1. Giải thích
Xóa đói giảm nghèo là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta: “Xóa đói giảm nghèo là
nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, phải huy động nguồn lực của toàn xã hội cùng nhà nước giải
quyết, từng bước thanh toán đói nghèo, thu hẹp khoảng cách về trình độ phát triển, mức sống
giữa các vùng, tầng lớp dân cư”
Tham gia phong trào ủng hộ “Quỹ vì người nghèo” thể hiện tấm lòng cao cả nhân văn
“Thương người như thể thương thân” , “là lành đùm lá rách”, “lá rách ít đùm lá rách nhiều”. Mọi
người đều nên có ý thức ủng hộ “Quỹ vì người nghèo” .
Phong trào ủng hộ “Quỹ vì người nghèo” thu được kết quả to lớn trong nhiều năm qua, góp
phần cùng nhà nước làm giảm số lượng và tỷ lệ người nghèo. Việt Nam đã được Liên Hợp Quốc
biểu dương và tặng giải thưởng vì đã thành công lớn trong công cuộc xóa đói giảm nghèo.



2. Phong trào ủng hộ “ Quỹ vì người nghèo” thể hiện tinh thần đoàn kết, nhân văn,
của nhân dân ta.
Phong trào ủng hộ “ Quỹ vì người nghèo” thể hiện tinh thần đoàn kết, nhân văn cao cả
trong tâm hồn con người Việt Nam. Mọi người dân nước ta đều hiểu sâu sắc “Một miếng khi đói
bằng một gói khi no”. Trải qua bao gian khổ, hy sinh trong các cuộc kháng chiến chống giặc
ngoại xâm và thiên tai bão lụt, dân ta luôn có truyền thống “Thương người như thể thương thân” ,
“là lành đùm lá rách”, “lá rách ít đùm lá rách nhiều”. Hình ảnh cụ già bớt chút lương hưu, các em
học sinh bớt tiền ăn sáng của bố mẹ cho để san sẻ với bạn nhỏ bất hạnh hơn mình luôn làm cho
mọi người xúc động và thức tỉnh lương tâm trách nhiệm ủng hộ “Quỹ vì người nghèo”.
Công cuộc xóa đói giảm nghèo còn phải tiếp tục lâu dài , là mục tiêu “Thiên niên kỷ của
Liên Hợp Quốc” cũng như của Nhà nước Việt Nam. Chúng ta hàng năm phải có ý thức và hành
động thiết thực cùng toàn dân, toàn hệ thống chính trị tham gia công cuộc xóa đói, giảm nghèo,
mà cụ thể nhất là ủng hộ “Quỹ vì người nghèo”. “Nhường cơm sẽ áo, chị ngã em nâng”

3. Mọi người nuôi dưỡng ý thức và hành động thiết thực ủng hộ quỹ vì người nghèo.
5

Nước ta là nước đang phát triển, thu nhập thấp, đại bộ phận dân cư sinh sống, làm nghề
nông, thiên tai, bão lụt, hạn hán, dịch bệnh ở người và gia súc, rủi ro trong làm ăn, tai nạn trong
sinh hoạt làm cho người ta nghèo đi. Số lượng người nghèo của nước ta rất đông, từ tỷ lệ khoảng
60% cách đây 30 năm, nay vẫn còn khoảng 15% tức là hơn 10 triệu dân trong diện người nghèo.
Công cuộc xóa đói giảm nghèo còn lâu dài và mỗi người chúng ta phải kiên trì hành động, luôn
nuôi dưỡng tấm lòng nhân văn cao cả, nghĩa hiệp để có việc làm, hành động đóng góp ủng hộ
quỹ vì người nghèo.
Ông cha chúng ta có khái niệm “nợ đồng lần”. Người ta giúp mình việc gì đó không phải
để mong được mình trả ơn, mà mong mình sẽ lại đi giúp những người khác. Như thế, những tấm
lòng thơm thảo sẽ được nhân lên, những hoàn cảnh được chia sẻ sẽ được tăng lên theo cấp số
cộng, cấp số nhân. Nhờ đó, xã hội chúng ta sẽ đầy những tấm lòng nhân ái, cuộc sống ấm áp ngày
càng tươi đẹp, thanh bình, hạnh phúc. Giúp đỡ người nghèo, ủng hộ quỹ vì người nghèo là một

3. Nguyên nhân.
- Ý thức tuân thủ pháp luật về giao thông của một bộ phận dân cư chưa cao.
- Đường giao thông còn bất cập, không đáp ứng nhu cầu về số lượng và chất lượng, dễ gây ách
tắc và xảy ra tai nạn.
4. Phải hành động quyết liệt để giải quyết vấn nạn giao thông.
- Nhà nước và nhân dân cùng góp sức phát triển có cơ sở hạ tầng giao thông, làm nhiều đường đi
và đường đi tốt.
- Mọi người dân phải hiểu rõ và tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật về giao thông. "An toàn giao
thông là không tai nạn". BÀI LÀM THAM KHẢO
Mở bài:
“Nỗi đau này không riêng của ai, của chung đất nước nỗi đau này”. Đó là nỗi đau do tai
nạn giao thông gây ra. Vậy nguyên nhân của tai nạn nhức nhối này là vì đâu? Hậu quả của nó thế
nào? Làm cách nào để ngăn chặn? Tuổi trẻ chúng ta phải làm gì để góp phần giảm thiểu tai nạn
đó?
7

Thân bài:
1.Vai trò của giao thông, vận tải
Giao thông vận tải có một vai trò vô cùng quan trọng đối với một con người nói riêng, đối
với một đất nước nói chung. Nó là nhu cầu đi lại giao lưu, làm việc,… rất thiết yếu của con người
từ xưa tới nay, như cơm ăn, nước uống vậy. Nhìn vào mạng lưới giao thông, trình độ các phương
tiện giao thông hiện đại có thể đánh giá nền văn minh, tình hình kinh tế, chất lượng cuộc sống
của người dân ở một nước. Chẳng hạn các nước văn minh phương Tây như: Pháp, Đức,
Mỹ…giao thông vô cùng phát triển. Hiện nay giao thông ở nước ta đã và đang có sự phát triển,
tiến bộ vượt bậc. Mạng lưới giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt…đang mở ra chằng chịt
như đường vẽ trên bàn cờ - xe máy, ô tô, tàu hỏa, máy bay…đang thay dần cho đi bộ, xe đạp
chậm chạp làm lãng phí thời gian, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

-Quan trọng hơn là nguyên nhân về phía con người, chủ thể tham gia giao thông: hoặc là hạn chế
hiểu biết, không nắm vững luật, hoặc là vì tham tiền, hám lợi mà phóng nhanh, vượt ẩu. Chưa kể
có người lái xe trong trạng thái say bia, say rượu. Thậm chí còn có kẻ ngông cuồng tham gia vào
trò đùa tử thần: đua xe, đánh võng, lạng lách. Đã có biết bao tai nạn thương tâm gây ra cho người
lái và người đi đường.
5.Tuổi trẻ học đường phải làm gì để góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông bi thương
này?
Là tuổi trẻ đang ngồi trên ghế nhà trường- mùa xuân tương lai của xã hội, chúng ta phải có
ý thức tham gia giao thông, có văn hóa giao thông. Trước hết nghiêm túc học tập nắm vững luật
giao thông. Phải chấp hành nghiêm chỉnh quy định an toàn giao thông; đi đúng phần đường,
không vượt đèn đỏ, không lạng lách, đánh võng, đua xe trái phép; không đi xe khi chưa đến tuổi
và không có bằng chính hiệu. Cùng với mọi người tích cực tuyên truyền luật giao thông trong
toàn xã hội.

Kết luận

Những điều đã trình bày trên cho thấy, ở nước ta, tai nạn giao thông đã trở thành nỗi kinh
hoàng chưa thể kiểm soát nổi như con ngựa bất kham đang lao về phía vực. Nhưng ghìm cương
9

ngựa bên bờ vực thẳm vẫn còn chưa muộn. Tuổi trẻ chúng ta là tuổi “Đâu cần thanh niên có.
Đâu khó có thanh niên”, hãy lên tiếng, hãy tích cực hành động hơn nữa để góp phần giảm thiểu
tai nạn này làm cho mọi người được sống trong nụ cười và hạnh phúc.
3. Đề bài: Vào đại học có phải là con đường tiến thân duy nhất của
thanh niên học sinh hiện nay không?
BÀI VIẾT THAM KHẢO
Mở bài

nghĩa như đạo lí của dân tộc “không sợ nghèo tiền, bạc tài sản, chỉ sợ nghèo chữ”. Họ luôn luôn
tâm niệm một điều “để chữ lại cho con” như để lại một tài sản vô giá.
Như vậy, rõ ràng cần phải coi việc vào đại học là một con đường tiến thân đẹp đẽ, xứng
đáng là một giấc mơ tốt đẹp. Phải dồn mọi tâm huyết thơi gian, sức lực để đạt kết quả tốt trong kì
thi đại học này.
2. Ý kiến không đồng tình, ý kiến phản đối
a. Tuy nhiên, vào đại học hoàn toàn không phải là con đường duy nhất. Con đường vào đời,
vào chân trời hạnh phúc ngày nay của tuổi trẻ cũng đã từng mở ra rất nhiều cánh của. “Có cửa
sơn xanh, có cửa màu ghi nhạt”. Cha ông ta bảo “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”. Làm công
nhân, làm người thợ lành nghề, có thu nhập cao, đời sống no đủ, gia đình yên ấm, vật chất dồi
dào, tinh thần phong phú… chẳng phải là giấc mơ đẹp đó sao? Nhà nước ta cũng đã mở ra các
trường dạy nghề, đào tạo công nhân có kĩ thuật cao. Các trường ấy cũng mở rộng của để đón
chào các bạn trẻ.
b. Nếu hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, trình độ học lực hiện tại còn có hạn thì hãy tạm gác
giấc mơ xa vào đai học, mà hãy thực hiện giấc mơ gần. Chọn ngay một nghề chuyên môn, học tốt
nghề nghiệp của mình. Đây là một con đường không kém triển vọng và đặc biệt nó sẽ giải quyết
được một nghịch lí đáng buồn ở nước ta hiện nay: “thầy nhiều thợ ít”, số công nhân lành nghề,
lực lượng trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất lại ít hơn số kĩ sư, cử nhân tốt nghiệp từ các trường
đại học.
11
c. Các bạn hãy xem cuộc đời là một trường đại học. Đại văn hào nước Nga Goocki xem đó
là “trường đại học của tôi”. Dù tiến thân bằng con đường nào cũng phải không ngừng học, học
trong thực tế, học trong sách vở, bạn vẫn có thể leo lên được đỉnh vinh quang (Nguyên Hồng, Vũ
Trọng Phụng chỉ học hết tiểu học mà trở thành nhà văn nổi tiếng, nhiều người dân trở thành nhà
phát minh sáng chế và được vinh danh là “giáo sư thông minh”; Bills Gates – Chủ tịch tập đoàn
Microsft, chưa hề qua một trường đại học chính quy nào mà vẫn trở thành chuyên gia máy tính và
tỉ phú bậc nhất của nhân loại…).
Kết luận
Đừng nên xem vào đại học chỉ là con đường “chỉ có một và chỉ có một mà thôi” để đạt bằng
mọi giá như quay cóp trong thi cử, chạy bằng, chạy điểm. Và khi không được vào đại học thì có

Hình tượng cô thanh niên xung phong trong thơ Phạm Tiến Duật, “Người mẹ cầm sung”
của Nguyễn Thi về hình tượng người mẹ, chị Sứ v v

4.Phê phán lối sống chưa đẹp của một số bộ phận thanh niên

Một bộ phận thanh niên ngày nay chưa có lẽ sống đẹp, dẫn tới lối sống chưa đẹp. Họ đua
đòi, ăn chơi, lười học, lười làm việc, xa hoa, lãng phí. Họ nhận nhiều hơn cho, vay mà không trả.
Nhiều khi họ trở thành người bất hiếu, vô ơn bạc nghĩa, huỷ hoại cuộc đời họ và phá hoại xã hội

B. BÀI LÀM THAM KHẢO
I/ Mở bài

“Cái quý giá nhất của con người là đời sống. Vì đời người chỉ sống có một lần”. Vậy phải
sống sao cho “khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì
dĩ vãng ti tiện và đớn hèn?”. Để trả lời với tất cả chúng ta câu hỏi đó, trong bài “Một khúc ca
xuân”, Tố Hữu đã tâm sự bằng những câu thơ giản dị mà rất sâu sắc:
…“Nếu là con chim, chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc là phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình?”
II/ Thân bài
13

1) Sống phải có ích
Bằng hình ảnh “Nếu là con chim, chiếc lá; Thì con chim phải hót, chiếc là phải xanh”, Tố
Hữu muốn khẳng định trước hết sống phải có ích cho đời. Là con chim không chỉ biết kêu mà cao
hơn nữa phải biết cất tiếng hót ca lanh lảnh hót cho đời, tạo nên những bản nhạc rộn rã tươi vui
cho đất trời. Cũng như vậy, đã là chiếc lá thì chiếc lá phải xanh tươi đưa lại sức sống cho cây cối,
làm mát mắt cho đời và hút nhiều thán khí, nhả ra nhiều ô-xy đem lại sự sống cho con người và
muôn loài vật trên trái đất này. Ngay cả những sinh vật hết sức nhỏ bé như thế, mà chúng còn biết

Thụ, Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Thị Sáu, Nguyễn Viết Xuân, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót,
Nguyễn Văn Trỗi, Lý Tử Trọng, Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc,…Họ sẵn sàng “cho” cả
cuộc đời, sẵn sàng đổ máu mình cho Tổ quốc đơm hoa Độc lập, kết trái tự do. “Và em nữa.
Lưng đèo Mụ Gia, ai biết tên em? Chỉ biết cô gái nhỏ anh hùng. Sống chết từng đêm; Mà lòng
thanh thản lạ: Đâu phải hy sinh, em vinh dự vô cùng”. (Tố Hữu – gửi TNXP).
Noi theo những tấm gương cao đẹp đó, giờ đây, những người đang sống lại tiếp tục hy
sinh, cống hiến tâm trí và sức lực của mình để làm giàu cho Tổ quốc:
“Ta lại hành quân như năm nào đánh Mĩ
Những sư đoàn không súng, lại xung phong
Ta lại thắng như những chàng dũng sĩ
Biến và hoang vu, thành cơm áo hoa hồng.”
(Tố Hữu).
Hàng ngày, hàng giờ trên đất nước ta có biết bao con người đã “cho” đi những giọt mồ hôi
thấm đẫm tâm não để “nhận” lại những công trình khoa học, những sản phẩm lao động; hoặc
“cho” đi những giọt máu đào nhân đạo để cho người bệnh có nụ cười ngọt ngào, vì sự sống
được hồi sinh; hoặc “cho” đi những đồng tiền mà mình tiết kiệm được để cho những người
nghèo, cơ nhỡ có những điều kiện vật chất tối thiểu để hướng cuộc đời về phía tương lai.

4)Phê phán lối sống chưa đẹp của một số bộ phận thanh niên.
Bên cạnh biết bao con người ngày đêm miệt mài học tập, lao động, cống hiến tài năng sức
lực cho xã hội, đất nước, thì có một bộ phận không nhỏ của thanh niên lại chỉ biết “vay” và
15
“nhận”, thậm chí còn “nhận” quá nhiều mà không chịu “trả”. Họ đua đòi theo con đường ăn
chơi hưởng lạc: đến với vũ trường, tìm đến “nàng tiên nâu”. “cái chết trắng”, để tiêu vèo hết
cuộc đời trong chốc lát, vi những thú vui vô nghĩa, mà không hề biết hổ thẹn. Những người có
lối sống ích kỷ và bất nhân, vô ơn bạc nghĩa ấy thật đáng phê phán, lên án, phỉ nhổ.

III/ Kết luận
Như vậy, mấy câu thơ giản dị của Tố Hữu đã thể hiện một lẽ sống biết “vay”-“trả”; “cho”-
“nhận” đúng lương tâm và đạo lí rất đẹp của người Việt Nam xưa nay. Hiểu được lẽ sống đó,

về lí tưởng.
- Theo định nghĩa của Từ điển Tiếng Việt “Lí tưởng là tư tưởng và mục đích được coi là cao
nhất, tốt đẹp nhất cần đạt đến”.
- Lí tưởng là mục đích, ước mơ, nó có ý nghĩa định hướng cho cuộc sống con người, giúp
con người khát vọng lớn lao, nghị lực phi thường để vươn tới sự nghiệp cao cả, có ích.
- Cần phân biệt lí tưởng với “tham vọng”, “dục vọng”, “mưu đồ”
- Chứng minh bằng thực tế lịch sử cuộc sống
2. Vì sao cuộc sống thiếu lí tưởng không phải là cuộc sống?
- Thiếu lí tưởng, con người sẽ không có ước mơ, không có khát vọng, không có mục tiêu
làm phương hướng dẫn đường, dẫn đến hậu quả con người sẽ kém dần nghị lực, trở thành lười
biếng, bất lực, hoài nghi, ích kỉ và đau khổ. Cuộc đời của họ sẽ trở nên tẻ nhạt, lông bông, vô
nghĩa lí.
3. Bàn luận, bình luận, mở rộng và liên hệ với bản thân
- Cuộc sống có lí tưởng đẹp sẽ đưa cuộc đời ta tới tuổi thanh xuân huy hoàng, tráng lệ.
Ngược lại, cuộc sống không có lí tưởng sẽ dẫn đến một cuộc đời lặng lẽ, trôi qua một cách bình
thản, trôi qua một cách vô vị với những “dĩ vãng ti tiện và đớn hèn”
- Dự định, ấp ủ lí tưởng của bản thân.
Kết luận:
Khẳng định thêm một lần nữa vai trò quyết định của lí tưởng trong cuộc sống, đặc
biệt là với lứa tuổi thanh niên, “mùa xuân của xã hội”.
BÀI VIẾT THAM KHẢO
Mở bài
17
Một chiếc thuyền sẽ trôi lay lắt trên dòng sông mù sương, chẳng bao giờ có thể tìm được
một bến đậu bình an, tươi sáng, nếu không có một bánh lái vững vàng, đúng đắn. Cũng như vậy,
một con người sẽ khó có được một cuộc sống có ý nghĩa, đáng tự hào, nếu thiếu một lí tưởng cao
đẹp. Để khẳng định vai trò vô cùng to lớn có ý nghĩa quyết định của lí tưởng đối với một cuộc
đời, nhà văn Nga vĩ đại Lép Tônxtôi đã nói: “Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Không có lí tưởng
thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng thì không có cuộc sống”.
Thân bài

Những điều đã trình bày trên đây cho thấy lí tưởng quả đúng là vô cùng quan trọng, có ý
nghĩa “như ngọn đèn chỉ đường” cho mỗi cuộc đời. Một điều cần phải khẳng định là lí tưởng
sống của con người phải gắn chặt với xã hội, với lợi ích của người dân, đất nước, thì lí tưởng đó
mới cao cả, mới thiết thực và đúng đắn. Đừng nhầm lí tưởng với tham vọng cá nhân tầm thường,
những ham muốn độc ác, tội lỗi. Chẳng hạn muốn mình nổi tiếng đã cố đạt được bằng mọi cách
như các tên hôn quân, bạo chúa trong lịch sử sẵn sàng chà đạp lên số phận mọi người để gặt hái
“chiến công” cho mình. Hay ngày nay có nhiều thanh niên khát khao làm giàu không chính đáng,
thích hưởng lạc nên đã lao vào những cuộc “đỏ đen” chơi đề, đánh bạc, trộm cắp, cướp giật, miệt
mài truy hoan thâu đêm suốt sáng trong các vũ trường, quán karaoke…
2. Vì sao cuộc sống thiếu lí tưởng không phải là cuộc sống?
Cuộc sống thiếu lí tưởng, hoặc lí tưởng viễn vông, tách rồi hiện thực, không nhằm vào một
cái gì có ý nghĩa cả, sẽ làm cho con người kém dần nghị lực, trở thành lười biếng, bất lực, hoài
nghi, ích kỉ và đau khổ. Cuộc đời của họ sẽ trở nên tẻ nhạt, chán ngắt, héo hắt đến thảm hại và vô
nghĩa lí biết chừng nào! Chẳng thế mà nhà tỷ phú Bill Gates, người được tuổi trẻ toàn nhân loại
hết sức ngưỡng mộ vì ý chí tiến thủ, khát vọng làm giàu chân chính, đã từng phát biểu: “Nếu cả
đời chỉ cầu sự bình an, không bao giờ để bản thân theo đuổi những mục tiêu cao hơn, không dám
giang rộng đôi cánh bay lên, như thế thì cuộc đời chẳng còn ý nghĩa gì”.
3. Kết luận
- Anh chị đã ấp ủ cho mình ước mơ, lí tưởng gì? Vì sao anh, chị lại xác định cho mình lí
tưởng đó? Anh, chị sẽ hành động như thế nào để biến ước mơ của mình thành hiện thực? 19

6. Đề bài: Truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam (đề mở)
A. HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
“Để bài đặt ra một luận đề vừa lí thú lại vừa thiết thực trong cuộc sống của dân tộc ta cũng
như của mỗi học sinh chúng ta. Đó là một đạo lí đã trở thành truyền thống đẹp của dân tộc Việt
Nam từ bao đời nay: tôn sư trọng đạo. Ai cũng cảm nhận được vẻ đẹp của đạo lí này, nhưng hiểu
cho hết ý nghĩa sâu xa của nó - cả ngày xưa và hôm nay – thì không đơn giản chút nào. Người

3. Bình luận mở rộng : Ý nghĩa của Tôn sư trọng đạo
Tôn sư trọng đạo hàm chứa một ý nghĩa sâu sắc. Trước hết, đó là sự suy nghĩ, nhìn nhận
đúng đắn và tiến bộ của nhân dân ta về một nghề đáng được coi trọng và một con người đáng
được tôn vinh. Nó chứng tỏ dân tộc ta là một dân tộc văn hiến và hiếu học, bởi coi trọng nghề dạy
học là một biểu hiện sâu sắc của một dân tộc hiếu học. Nhưng ý nghĩa sâu xa của tôn sư trọng đạo
chính là nó gắn bó mật thiết với sự nghiệp trồng người để nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài làm cho dân giàu nước mạnh, xã hội phát triển tốt đẹp. Xưa, ông cha ta đã nói
«hiền tài là nguyên khí của quốc gia»; nay, ta lại khẳng định «giáo dục đào tạo là quốc sách hàng
đầu» - những điều đó không thể không liên quan đến truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc
ta. Tôn sư trọng đạo đã trở thành một đạo lí, một truyền thống tốt đẹp của nhân dân ta chính là
như thế. Nó là sức mạnh tinh thần, tình cảm lớn lao và bền vững của dân tộc để góp phần xây
dựng nên một nước Việt nam văn hiến và giàu mạnh.
4. Truyền thống tôn sư trọng đạo được kế thừa và phát triển trong xã hội ta hiện nay.
Truyền thống tốt đẹp đó đã được nhân dân ta kế thừa và phát huy trong cuộc sống hiện
nay. Trên khắp đất nước, ở đâu cũng vậy, từ thành thị đến nông thôn, miền xuôi miền ngược,
người dân Việt nam đều yêu quý, tôn trọng ông thầy, đều dành cho thầy những tình cảm ưu ái
nhất, đặc biệt là lòng biết ơn sâu sắc thầy đã dạy con cái họ nên người. Trong hoàn cảnh nước
nhà còn nghèo, đời sống thầy giáo còn nhiều khó khăn, họ đã tận tình giúp đỡ thầy một cách chân
thành và cảm động. Các dân tộc vùng cao đã coi các thầy giáo, cô giáo miền xuôi lên dạy học
21
như người con của quê hương mình. Người thầy được tôn vinh thì nghề dạy học cũng được coi
trọng. Không phải ngẫu nhiên mà giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu và ngày 20 – 11 hàng
năm đã trở thành ngày hội lớn của toàn dân để tôn vinh người thầy và nghề dạy học cao quý.
Hình ảnh cha mẹ học sinh tặng hoa các thầy, cô giáo trong ngày 20 – 11 và cả những cán bộ cấp
cao của Đảng và Nhà nước đến thăm thầy giáo cũ đã nói lên sâu sắc truyền thống và đạo lí cao
đẹp. Từ một đạo lý truyền thống của dân tộc, tôn sư trọng đạo đã mang một ý nghĩa cách mạng
mới trong thời đại ngày nay gắn liền với tư tưởng «trồng người» của chủ tịch Hồ Chí Minh. Nó
không chỉ là đạo lí, tình cảm mà còn là tinh thần, sức mạnh, hành động cách mạng để đưa đất
nước đi lên ngày càng giàu mạnh, văn minh. Đó là nét mới của truyền thống tôn sư trọng đạo
trong cuộc sống hiện nay của nhân dân ta.

tật, bất hạnh một cách có hiệu quả nhất:
 Giúp đỡ về vật chất (tiền bạc, nhà cửa) để họ vượt qua.
 Giúp đỡ về tinh thần, nghị lực, nghề nghiệp, cách sống để họ tạo dựng cuộc sống, đi lên
bằng chính đôi chân của mình.
 Lập các hội từ thiện, các tổ chức nhân đạo giúp người nghèo, người tàn tật,
- Nêu những tấm gương tiêu biểu:
+ Về những cá nhân, tổ chức giúp đỡ người nghèo, người tàn tật có hiệu quả.
+ Về những tấm gương vượt khó đi lên của chính những người nghèo, người tàn tật.
BÀI LÀM THAM KHẢO
Mở bài:
Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải thương nhau cùng.
23
Nhân dân ta vốn có truyền thống nhân đạo. "Thương người như thể thương thân", "Lá lành
đùm lá rách" không chỉ là những câu nói cửa miệng mà chính là tấm lòng sâu thẳm và hành động
chí tình của những người con Lạc cháu Hồng trên dải hình chữ S từ bao đời nay đã cưu mang,
đùm bọc lẫn nhau. Ngày xưa đã thế, ngày nay lại càng hơn thế. Truyền thống tốt đẹp của dân tộc
đã gặp ánh sáng khoa học của thời đại để tạo nên những hiệu quả to lớn đẩy lùi cái đói nghèo và
những cuộc đời bất hạnh vẫn còn trong xã hội trên bước đường đi lên của đất nước.
Thân bài:
1) Vì sao đất nước ta vẫn còn đói nghèo và những cuộc đời bất hạnh
Đất nước đang đổi mới, phát triển, đi lên nhưng cái đói nghèo và những cuộc đời bất hạnh
vẫn còn hiện hữu trong xã hội - chua xót và nhức nhối! Vì sao như vậy và cần nhìn nhận hiện
tượng đó như thế nào? Đi lên từ một đất nước nông nghiệp lạc hậu hàng ngàn năm nay, không thể
một sớm một chiều có thể xoá bỏ ngay được cái đói nghèo ấy. Lại nữa, và đây mới là nguyên
nhân chủ yếu, đất nước ta đã trải qua ba mươi năm chiến tranh ác liệt, hậu quả của nó để lại
không chỉ là cái đói nghèo mà còn là những cuộc đời bất hạnh của bao nhiêu con người tàn tật do
chiến tranh, đặc biệt là những di chứng khôn lường của chất độc màu da cam đi-ô-xin mà kẻ thù
đã rải xuống trên nhiều vùng đất nước và nhiễm độc vào hàng triệu con người. Nhìn nhận như
vậy mới thấy được tội ác tày trời của kẻ thù xâm lược, càng nhận rõ sự đau khổ ghê gớm của

Những nghĩa cử ấy, những tấm lòng ấy chắc chắn sẽ sưởi ấm, động viên nhiều cho những
người nghèo, người bất hạnh vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống. Sự giúp đỡ về vật
chất (tiền của, nhà cửa) là rất cần để tạo dựng cuộc sống cho họ. Đó là yếu tố cần thiết ban đầu.
Nhưng điều quan trọng hơn là phải truyền cho họ nghị lực, niềm tin và cách sống tự lập trên
chính đôi chân và bàn tay của họ. Ai đó đã nói rất đúng: "Cho con cá đã quý, nhưng cho cái cần
câu để câu cá còn quý hơn". Phải tạo cho họ một nghề nghiệp ổn định để họ tự sống và chính họ
sẽ tự xoá bỏ cái đói nghèo và đẩy lùi sự bất hạnh của mình từng bước. Điều này mang ý nghĩa
nhân văn lớn lao khi chính họ sẽ tự định đoạt lấy cuộc đời và hạnh phúc của họ. Trong thực tế đã
có nhiều tấm gương người nghèo, người tàn tật, bất hạnh tự đi lên bằng nghị lực, niềm tin, sức
mạnh của mình và họ đã trở thành những người hữu ích cho xã hội, được xã hội tôn vinh và yêu
25
quý. Đó cũng là một tiền đề quan trọng giúp cho đất nước xoá bỏ đói nghèo, tiến lên xây dựng
một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh như mong muốn của Đảng và nhân dân ta. 8. Đề bài: Bác Hồ khuyên thanh niên:
"Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chi ắt làm nên"
Anh chị suy nghĩ gì về lời khuyên đó?

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
I. Hiểu được nội dung cơ bản lời khuyên của Bác
.
Bằng hình ảnh tượng trưng, với lối nói cường điệu, qua 4 câu thơ trên, Bác Hồ muốn
khuyên thanh niên một bài học có ý nghĩa như là chân lý của cuộc sống, của sự thành đạt trong sự
nghiệp. Không có công việc nào là dễ dàng, mà bất cứ việc gì cũng khó khăn gian khổ. Nhưng
nếu chúng ta có sự "bền lòng", kiên trì vượt khó, không nản chí, sờn lòng, thì chẳng có "việc gì"
là "khó" cả. Thậm chí, nếu ta có sự quyết chí và một nghị lực mạnh mẽ vươn lên trên mọi khó