1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGÔ THỊ CẨM LỆ
PHÁP LUẬT VỀ THUẾ THU NHẬP DOANH
NGHIỆP
VÀ THỰC TIỄN TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Hµ néi - 2012

2


Trang

Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng MỞ ĐẦU
1

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA PHÁP LUẬT VỀ THUẾ THU
NHẬP DOANH NGHIỆP VÀ THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT
VỀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM
6
1.1.
Nhng v lý lun c bn v thu thu nhp doanh nghip
6
1.1.1.
Khái nim thu thu nhp doanh nghip

50
1.3.1.
Nhm ca pháp lut v thu thu nhp doanh nghip
hin nay
50
1.3.2.
Nhng bt cp ca pháp lut v thu thu nhp doanh nghip
hin hành
52

Chương 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THUẾ THU NHẬP
DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
59
2.1.
Nhng nh hng cu kin kinh t xã hi, chính tr n
59 5
tình hình áp dng pháp lut thu thu nhp doanh nghip
2.1.1.
Tình hình th gii
59
2.1.2.

61
2.2.
Tình hình thc hin pháp lut v thu thu nhp doanh nghip
trên a bàn Hà Ni
63

HIỆU QUẢ ÁP DỤNG TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
98
3.1.
Phng hng hoàn thin pháp lut v thu thu nhp doanh nghip
98
3.2.
Các gii pháp c th nhm hoàn thin pháp lut v thu thu
nhp doanh nghip hin hành
105
3.3.
Mt s bin pháp nhm nâng cao hiu qu áp dng pháp lut
thu thu nhp doanh nghia bàn Hà Ni
111
3.3.1.
y mnh công tác tuyên truyn, giáo dc và cung cp dch
v h tr ng np thu
111
3.3.2.
ng công tác thanh tra, kim tra và x lý các vi phm
pháp lut v thu thu nhp doanh nghip
112
3.3.3.
Ci cách hành chính và hii hóa công tác qun lý thu
115
3.3.4.
y mnh trin khai ng dng công ngh thông tin vào công
tác qun lý thu
116
3.3.5.
ng công tác qun lý và s d


8

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu
bảng
Tên bảng
Trang
2.1
Kt qu thu thu TNDN trên tng ngua bàn
Hà Ni t - 2011
71 9
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Hi nhp quc t là xu th tt yn ra ngày càng mnh
m trên phm vi toàn cu, trong tt c   c c i sng kinh t.
Nhc thc hin chính sách m ca và ch
ng hi nhp quc t s phát huy ni lm bc lp, t ch,
ng và cùng có l ng và phát trin quan h hp tác trong

xã hi trong quá trình phát trin kinh t.
y, vio lut, chính sách thu 
cùng quan trng c n kinh t, chính tr, xã hi và v mt pháp
lý. Trong quá trình phát tri ng và Nng
n v này th hin bng s i ca ba Lut thu thu nhp
doanh nghip (1997, 2003, 2008) ch i mt h
thbng dn thi hành ca Chính ph, B Tài chính vi ni dung c
th hóa nhnh ca Lut thu thu nhp doanh nghip (TNDN). Tuy
nhiên, trong quá trình áp dn pháp lut vào thc tin vn còn mt
khong cách khá ln gin và thc t áp dng, vn còn nh
bt cp trong vic áp dng nhc bit là nhng trung tâm
kinh t, nhng vùng kinh t trm thì v này ngày càng tr nên .
Thành ph Hà Ni là mt trong nh i
np thu  thu thu TNDN ln cho c (NSNN).
Tuy nhiên do nhiu nguyên nhân khác nhau mà nh   ng
viên thu TNDN vào NSNN còn gp nhin tn ti mt s bt
cp trong quá trình áp dng pháp lut v thu TNc bit các hing
gian ln thu, trn thu, n thu chim t l cao so vi c c. Nhn thc
c tm quan trng trong công tác áp dng pháp lut thu TNDN vào thc
ti tài tp trung nghiên cu các v pháp lut v thu TNDN và chn
thành ph Hà Ni  nghiên cu quá trình áp dng pháp lut thu
TNDN trong thc tin, tìm ra nh   t cp trong quá trình áp
dng pháp lung thn ngh góp phn làm cho chính sách 11
thu TNDN hic hoàn thi c kt qu cao
 tu kin ti np thu mà vm bo s thu
NSNN và vai trò cc v qun lý thu i vi doanh nghip. T 
tng pháp lý lành mnh cho s phát trin ca các doanh nghip và

ng và gii pháp nhm hoàn thinh ca pháp lut thu TNDN
hin hành và các bin pháp nhm nâng cao hiu qu áp dng pháp lut thu
a bàn Hà Ni.
4. Nhiệm vụ của luận văn
- Lum, vai trò ca thu TNDN.
Lun trnh ca pháp lut thu TNDN và phân
m, bt cp ca pháp lut thu TNDN hin hành.
- Luu v thc trng áp dng pháp lut thu TNDN trên
a bàn Hà Ning thi, lung bt cp trong quá trình áp
dng cánh ca pháp lut thu a bàn Hà Ni.
- T nhng nghiên cu v thc trng pháp lut thu TNDN và thc
tin áp da bàn Hà Ni, lu xut các gii pháp c th nhm
hoàn thin h thng pháp lut thu TNDN hin nay và các bin pháp nhm nâng
cao hiu qu áp dng pháp lut v thu TNDN a bàn Hà Ni.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài
 u công trình khoa h      c thc
hin d t lch s và duy vt bin chng ca
ch ác- ng H ng
li, chính sách cng và mt s v lý lun có liên quan.
 tài còn s dn khác
tùy thuc vào tng ni dung c th ng hp nhm làm rõ các
nh ca pháp lut v thu TNDN. T t s ng mc, bt
cp khi áp dnh c th vào thc tc
s dng nht s u lut c thng
kê các s liu v thu TNDN a bàn Hà Ni13
cho vic nghiên c  i nhi khác nhau góp
phn hoàn thia v "Pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp

Thứ nhất: Thu nhp luôn gn lin vi mt ch th nhnh trong nn
kinh t, xã hi th hin tính s hu ca thu nhng vinh
thu nhp ca ch th khác nhau trong mt thi gian nhc biu hin
i hình thc giá tr là hình th bic tng s thu
nhp t các ngun khác nhau ca mt cá nhân hay mt pháp nhân khác.
Thứ hai: Thu nhc hình thành thông qua quá trình phân phi ln
u và phân phi li thu nhp quc dân.
Vy, thu nhập là nhng khoi dng tin t hoc hin vt ca
các t chc hoc cá nhân nhc thông qua các hong sn xut kinh
doanh, dch v, t ng, t quyn s hu, quyn s dng v tài sn, tin
vn mà có hoc các khon thu nhp khác mà xã hi dành cho trong mt thi
k nhng là mt  15
  vào các tiêu th   i ta chia ra các thu nhp
nhng các yêu cu qup công ty, thu nhp
cá nhân, thu nhng xuyên, thu nhng xuyên, thu nhp t
ng và các thu nhp khác.
Thuế thu nhập là mt loi thu tr   c tip vào các thu
nhp thc t ca các t chc và cá nhân. Thu thu nhp gm có thu TNDN
và thu thu nhp cá nhân.
b) Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp
Thu TNDN xut hin khá sm trong lch s phát trin ca thu. Hin
nay  c phát trin, thu TNDN gi c bit quan trng trong
vim bo nh ngun thu NSNN và thc hin phân phi thu nhp. Mc
thu cao hay thp áp dng cho các ch th thung np thu TNDN là
 thuc vào quu tit thu nhp và mc tiêu
t ra trong phân phi thu nhp ca tng quc gia trong tn lch s
nhnh. Thu TNDN i bt ngun t yêu cu thc hin ch

Thứ tư: Thu TNDN áp dng mc thu sut thng nht.
V nguyên tc, thu có tính cht  tin. Tuy nhiên, do nhu
kin c th mà mt s  t Nam áp dng mc thu sut
thng nht.
1.1.3. Vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp
 c ta hin nay ngun thu t thu không nhng nhu cu
ng xuyên ngày càng t 
phát trin h tn kinh t xã hi và các
khon chi khác. Và, thu là ngun thu ch yu c công c
quan tr c quu tit mi hong sn xut kinh doanh,
dch v và phân phi tiêu dùng trong xã hi. Thu TNDN là mt trong nhng
sc thu ng cho s tn ti và phát trin cc, th
hi
Thuế TNDN là khoản thu quan trọng của NSNN
Thu TNDN là loi thu trc thu và khon thu t loi thu này chim
mt t trng lc th hin bi phm vi 17
áp dng ca thu TNDN i rng, bao quát các ngun thu t i
ng np thu tin hành hong sn xut ki thu nhp  mi
c, trên ma bàn. Mt khác, cùng vng kinh t,
quy mô ca các hoc m rng, hiu qu kinh
c nâng cao, tích  ni b ca doanh nghip ngày càng
nhiu s to ngun thu v thu TNDN cho ngân sách quc gia ngày càng ln.
Thc t chng minh, hu hc phát trin loi thu trc thu chim t
trng ln trong tc lc có thu nhp quc dân và
thu nhi thp thì thu ng chim t trng ln.
 Vit Nam, "t trng thu thu nhp doanh nghip trong tng s thu
c 

phát trin quá mc nn kinh t n s mi.
Thông qua vinh ph 
thu vi thu sut cao hoc thp vào các ngành ngh, các mt hàng c th th
hin mc tiêu khuyn khích hay không khuyn khích ci vi
nhng ngành nghc nhnh trong nn kinh t nhm bo s cân
i gia các ngành ngh trong nn kinh tc không ch khuyn khích
ng vit mc thu sut hp lý mà còn s dng bin pháp
min, gim thu TNDN  t bin pháp khuy     
ngành nghc cn tp trung khuyn khích
m bu kinh t theo vùng, ngành hp lý.
c có th  TNDN hoc gim thu i vi thu
nhp ca các doanh nghi kích thích hoc hn ch s phát trin c
vc, các ngành ngh khác nhau ca nn kinh t. Viu chnh chính sách
thu u ngành hp lý theo yêu cu phát
trin ca nn kinh t trong tc có th y s phát
trin ca các ngành quan trng nht, gi vng v trí then cht trong nn kinh
t hoc san bng t  ng gia các ngành ngh thông qua chính
sách thu TNDN.
y, thu TNDN là mt trong nhng công c  u
chu vùng, ngành kinh t hp lý. 19
Ngoài ra, c còn s dng thu TNDN làm công c góp phn
 y phát trin sn xu  i vi các doanh nghip gp khó
 kinh doanh mi thành lp bng vic s
dng bin pháp min, gim thu TNDN theo m khác nhau.
Thuế TNDN là một công cụ của Nhà nước thề hiện chính sách công
bằng xã hội
Mt trong nhng vai trò ca thu u tit thu nhm

1.2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
HIỆN NAY
Ti Vit Nam, cùng vi công cuc ci cách thu    
1990, Lut thu li tc hin, Lut thu li
tc dn dn bc l nhi m và không còn phù hp vi tình hình
phát trin kinh t Vin m rng quan h hp tác vi các
c trong khu vc và th gii. Vì vy, Lut thu TNDN c ban hành
nhm bo s phù hp vi yêu cu phát trin ca nn kinh t trong giai
n mi cc. Lut thu TNDN lc Quc hc
Cng hòa xã hi ch t Nam thông qua ngày 10/5/1997 và có hiu
lc thi hành t ngày 01/01/1999 thay cho Lut thu li ti thu
có vai trò quan trng trong h thng pháp lut thu ca Vit Na
thu nhp ca các doanh nghip trong khu
vc kinh t      c hay các doanh nghi   c
ngoài. Loi thu này có mt ph ri mi
 qun lý kinh tnh v thu TNDN c chú trng xây
dng, t c hoàn thin, góp phn ci thi     p dn,
y sn xut, kinh doanh phát trin.
Hin nay các quan h pháp luc thu TNDN u
chnh bi Lut thu TNDN hin hành. Lut Thu TNDN c Quc hi
u lc k t ngày 1 tháng
nh v
nhnh v  ng pháp tính
thunh v  TNDNnh v u 21
khon thi hành. Lut thu TNDN hin hành bao gm các nn
sau 
1.2.1. Ngƣời nộp thuế


c;
- Các t chc thành lp và hot ng theo Lut hp tác xã;
- Các doanh nghic thành lnh ca pháp luc
i là doanh nghi ng trú ti Vit Nam;
 ng trú ca doanh nghi sn xut, kinh
doanh mà thô này, doanh nghic ngoài tin hành mt phn
hoc toàn b hong sn xut, kinh doanh ti Vit Nam mang li thu nhp,
bao gm:
n
vn ti, hm m, m du, khí hom khai thác tài nguyên thiên nhiên
khác ti Vit Nam; 22
+ m xây dng, công trình xây dng, lt, lp ráp;
 cung cp dch v, bao gm c dch v i
làm công hay mt t chc, cá nhân khác;
+ i lý cho doanh nghic ngoài;
i din ti Ving hi din có thm quyn
ký kt hng tên doanh nghic ngoài hoi din không có
thm quyn ký kt hng tên doanh nghing
xuyên thc hin vic giao hàng hóa hoc cung ng dch v ti Vit Nam.
ng hp Hi  hai ln mà Cng hòa xã hi
ch t Nam ký knh khác v  ng trú thì thc hin
nh ca Hi
- Các T chc khác có hong sn xut kinh doanh hàng hóa hoc
dch v và có thu nhp chu thu;
- Doanh nghic ngoài, t chc ngoài sn xut kinh doanh
ti Vit Nam không theo Lut Doanh nghip hoc có thu nhp

thu TNDN
ng hp doanh nghi  phát trin khoa hc và
công ngh thì thu TNDN phi n
Thu TNDN
phi np
=
Thu nhp
tính thu
-
Phn trích lp
qu KH&CN
x
Thu sut
thu TNDN
ng hp doanh nghip thu TNDN hoc loi thu 
thu TNDN  ngoài Vit Nam thì doanh nghic tr s thu TNDN ã
ni a không quá s thu TNDN phi np theo quy nh ca Lut
thu TNDN.
Kỳ tính thuế ng hp doanh
nghip áp dch thì k tính thu xác
ng. K tính thu i vi doanh nghip
mi thành lp và k tính thu cui vi doanh nghip chuyi loi
hình doanh nghip, chuyi hình thc s hu, sáp nhp, chia tách, gii th,
phá snh phù hp vi k k nh ca pháp lut v
k toán.
ng hp k tính thu u tiên ca doanh nghip mi thành lp
k t c cp Giy chng nh tính thu 
cui vi doanh nghip chuyi loi hình doanh nghip, chuyn
i hình thc s hu, hp nht, sáp nhp, chia, tách, gii th, phá sn có thi
gian ngc cng vi k tính thu i vi

thu và các khon l c kt chuyn t nh.

Thu nhp
tính thu
=
Thu nhp
chu thu
-
Thu nhc
min thu
+
Các khon l c kt
chuynh
b) Thu nhập chịu thuế
Khon 2 u 7 Lut thu TNDN hin hành nh v thu nhp chu
thu "Thu nhập chịu thuế bằng doanh thu trừ các khoản chi được trừ

25
của hoạt động sản xuất, kinh doanh cộng thu nhập khác, kể cả thu nhập nhận
được ở ngoài Việt Nam" [31].
Thu nhp chu thu trong k tính thu bao gm thu nhp t hong
sn xut, kinh doanh hàng hóa, dch v và thu nhp khác.
Thu nhp chu thu trong k tính thu c 
Thu nhp
chu thu
=
Doanh

26
-            
giá bán trừ giá mua của chứng khoán được chuyển nhượng, trừ các chi
phí liên quan đến việc chuyển nhượng chứng khoán;
- 
    tổng số tiền thu được trừ giá vốn hoặc chi phí tạo ra
quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ được chuyển giao, trừ chi phí duy trì, nâng
cấp, phát triển quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ được chuyển giao và các

- doanh thu
cho thuê trừ các khoản trích khấu hao cơ bản, chi phí duy tu, sửa chữa, bảo
dưỡng tài sản, chi phí thuê tài sản để cho thuê lại (nếu có) và các chi phí khác

- 
số tiền thu từ chuyển nhượng, thanh lý tài sản trừ giá trị còn lại của tài sản
ghi trên sổ sách kế toán tại thời điểm chuyển nhượng, thanh lý 

-       tổng số tiền thu từ bán
ngoại tệ trừ giá mua của số lượng ngoại tệ bán ra  



- 



