Học viện Ngân Hàng
Bài thảo luận
Môn: Đường lối cách mạng của ĐCSVN
SV: Trịnh Thị Phương Linh
Lớp HTTTB-K11 (chiều thứ3)
Câu hỏi 1: Tại sao nói nền kinh tế thị trường ở Việt Nam là nền kinh tế thị
trường định hướng XHCN?
Bài làm
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là tên gọi một hệ thống
kinh tế được Đảng Cộng sản Việt Nam sáng tạo và chủ trương triển khai tại
Việt Nam từ thập niên 1990.
Kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức kinh tế - xã hội, trong đó quá trình sản
xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng đều được thực hiện thông qua thị
trường. Đó là một kiểu tổ chức kinh tế phản ảnh trình độ phát triển nhất định
của văn minh nhân loại. Từ trước đến nay nó tồn tại và phát triển chủ yếu
dưới chủ nghĩa tư bản, là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của chủ
nghĩa tư bản. Chủ nghĩa tư bản đã biết lợi dụng tối đa ưu thế của kinh tế thị
trường để phục vụ cho mục tiêu phát triển tiềm năng kinh doanh, tìm kiếm
lợi nhuận, và một cách khách quan nó thúc đẩy lực lượng sản xuất của xã
hội phát triển mạnh mẽ.
SvnhForum.com Page 1
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thực chất là kiểu tổ chức nền
kinh tế - xã hội vừa dựa trên những nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị
trường, vừa dựa trên những nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội.
Bởi vậy, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có hai nhóm nhân tố
cơ bản tồn tại trong nhau, kết hợp với nhau và bổ sung cho nhau. Đó là,
nhóm nhân tố của kinh tế thị trường và nhóm nhân tố của xu hướng mới
đang vận động, đang phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong đó,
nhóm thứ nhất đóng vai trò "động lực" thúc đẩy sản xuất xã hội phát triển
nhanh, hiệu quả; nhóm thứ hai đóng vai trò "hướng dẫn", "chế định" sự vận
động của nền kinh tế theo những mục tiêu đã xác định, bổ sung những mặt

giải quyết được, có chăng nó chỉ tạm thời xoa dịu được chừng nào mâu
thuẫn mà thôi. Nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa hiện đại đang ngày
càng thể hiện xu hướng tự phủ định và tự tiến hóa để chuẩn bị chuyển sang
giai đoạn hậu công nghiệp, theo xu hướng xã hội hóa. Đây là tất yếu khách
quan, là quy luật phát triển của xã hội. Nhân loại muốn tiến lên, xã hội muốn
phát triển thì dứt khoát không thể dừng lại ở kinh tế thị trường tư bản chủ
nghĩa.
– Mô hình chủ nghĩa xã hội kiểu Xô-viết là một kiểu tổ chức xã hội, tổ chức
kinh tế muốn sớm khắc phục những khuyết tật của chủ nghĩa tư bản, muốn
nhanh chóng xây dựng một chế độ xã hội tốt đẹp hơn, một phương thức sản
xuất văn minh, hiện đại hơn chủ nghĩa tư bản. Đó là một ý tưởng tốt đẹp, và
trên thực tế suốt hơn 70 năm tồn tại, chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô
SvnhForum.com Page 3
đã đạt được nhiều thành tựu vĩ đại, làm thay đổi hẳn bộ mặt của đất nước và
đời sống của nhân dân Liên Xô. Nhưng có lẽ do nôn nóng, làm trái quy luật
(muốn xóa bỏ ngay kinh tế hàng hóa, áp dụng ngay cơ chế kinh tế phi thị
trường), không năng động, kịp thời điều chỉnh khi cần thiết cho nên rút cuộc
đã không thành công.
Vào cuối những năm 70 của thế kỷ XX, những hạn chế, khuyết tật của mô
hình kinh tế Xô-viết bộc lộ ra rất rõ cộng với sự yếu kém trong công tác lãnh
đạo, quản lý lúc bấy giờ đã làm cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
Liên Xô và các nước Đông Âu rơi vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng. Một
số người lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước Liên Xô lúc đó muốn
thay đổi tình hình bằng công cuộc cải cách, cải tổ, nhưng với một “tư duy
chính trị mới”, họ đã phạm sai lầm nghiêm trọng cực đoan, phiến diện (ở
đây chưa nói tới sự phản bội lý tưởng xã hội chủ nghĩa của họ và sự phá hoại
thâm hiểm của các thế lực thù địch), dẫn tới sự tan rã của Liên Xô và sự sụp
đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới. Sự sụp đổ của Liên Xô và các
nước xã hội chủ nghĩa khác ở Đông Âu vào cuối những năm 80, đầu những
năm 90 của thế kỷ XX đã làm lộ rõ những khuyết tật của mô hình kinh tế

trong nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam về chủ nghĩa xã hội và con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Đó là kết quả của cả một quá
trình tìm tòi, thử nghiệm, suy tư, đấu tranh tư tưởng rất gian khổ, kết tinh trí
tuệ và công sức của toàn Đảng, toàn dân trong nhiều năm.
Hội nghị TW khóa VI (tháng 3-1989), phát triển thêm một bước, đưa ra
quan điểm phát triển nền kinh tế hàng hóa có kế hoạch gồm nhiều thành
SvnhForum.com Page 5
phần đi lên chủ nghĩa xã hội, coi “chính sách kinh tế nhiều thành phần có ý
nghĩa chiến lược lâu dài, có tính quy luật từ sản xuất nhỏ đi lên chủ nghĩa xã
hội”. Đến Đại hội VII (tháng 6-1991), Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục nói
rõ hơn chủ trương này và khẳng định đây là chủ trương chiến lược, là con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam. Cương lĩnh xây dựng đất nước
trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội của Đảng khẳng định: “Phát
triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ
nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”. Đại hội
VIII của Đảng (tháng 6-1996) đưa ra một kết luận mới rất quan trọng: “Sản
xuất hàng hóa không đối lập với chủ nghĩa xã hội mà là thành tựu phát triển
của nền văn minh nhân loại, tồn tại khách quan cần thiết cho công cuộc xây
dựng chủ nghĩa xã hội và cả khi chủ nghĩa xã hội đã được xây dựng”. Nhưng
lúc đó cũng mới nói nền kinh tế hàng hóa, cơ chế thị trường, chưa dùng khái
niệm “kinh tế thị trường”.
Và đến Đại hội IX của Đảng (tháng 4-2001) đã chính thức đưa ra khái niệm
“kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Đại hội khẳng định: Phát
triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là đường lối chiến lược
nhất quán, là mô hình kinh tế tổng quát trong suốt thời kỳ quá độ đi lên chủ
nghĩa xã hội ở Việt Nam. Đây là kết quả sau nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi,
tổng kết thực tiễn; và là bước phát triển mới về tư duy lý luận của Đảng
Cộng sản Việt Nam.
Như vậy chủ trương phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa là sự tiếp thu có chọn lọc thành tựu của văn minh nhân loại, phát huy

tiêu kinh tế - xã hội mà nhà nước và nhân dân đã lựa chọn làm định hướng
chi phối sự vận động của nền kinh tế. Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta đã xác định: "Xã hội xã
hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội:
- Do nhân dân lao động làm chủ.
- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và
chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu.
- Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng
lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều
kiện phát triển toàn diện cá nhân.
- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.
- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới".
Cương lĩnh cũng xác định rõ mục tiêu tổng quát phải đạt tới khi kết thúc thời
kỳ quá độ là "xây dựng xong về cơ bản những cơ sở kinh tế của chủ nghĩa xã
hội, với kiến trúc thượng tầng về chính trị và tư tưởng, văn hóa phù hợp, làm
cho nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh".
Với những định hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta nêu trên, thì
mục tiêu hàng đầu phát triển kinh tế thị trường ở nước ta được xác định là
giải phóng và phát triển lực lượng sản xuất, phát triển nền kinh tế, động viên
SvnhForum.com Page 8
mọi nguồn lực trong nước và ngoài nước để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ
thuật của chủ nghĩa xã hội tạo ra sự phát triển năng động, hiệu quả cao của
nền kinh tế, trên cơ sở đó, cải thiện từng bước đời sống của nhân dân, từng
bước thực hiện sự công bằng, bình đẳng và lành mạnh các quan hệ xã hội.
Vì vậy, có thể nói, phát triển kinh tế thị trường ở nước ta là đòn bẩy để phát
triển kinh tế nhanh và bền vững, là phương tiện để thực hiện xã hội hóa xã
hội chủ nghĩa nền sản xuất, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh
tế quốc dân, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội.
Sự thành công của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là ở

lao động tư nhân đó được xã hội thừa nhận.
Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dựa trên nhiều hình thức
sở hữu, như: sở hữu toàn dân mà nhà nước là đại diện chủ sở hữu, sở hữu tập
thể, sở hữu tư nhân và sở hữu hỗn hợp, song chế độ sở hữu công cộng (công
hữu, toàn dân) về tư liệu sản xuất chủ yếu đóng vai trò nền tảng của nền kinh
tế quốc dân. Từ các hình thức sở hữu cơ bản hình thành nhiều thành phần
kinh tế với các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh đa dạng, đan xen, hỗn
hợp.
Việc thực hiện nhất quán, lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế nhiều
thành phần dựa trên cơ sở giải phóng sức sản xuất, động viên tối đa nguồn
lực bên trong và bên ngoài để đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống nhân dân. Bên cạnh đó
SvnhForum.com Page 10
phải chủ động đổi mới, củng cố và phát triển kinh tế nhà nước và kinh tế tập
thể để chúng trở thành nền tảng của nền kinh tế, có khả năng hướng dẫn các
thành phần kinh tế khác phát triển theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa.
Kinh tế nhà nước phải được củng cố và phát triển ở các vị trí then chốt của
nền kinh tế, các lĩnh vực dịch vụ xã hội cần thiết cũng như an ninh - quốc
phòng, mà các thành phần kinh tế khác không có lợi thế hoặc đầu tư không
có hiệu quả. Xác lập, củng cố và nâng cao địa vị làm chủ của người lao động
trong nền sản xuất xã hội, thực hiện công bằng xã hội ngày càng tốt hơn.
Thứ hai, kết hợp nhiều hình thức phân phối, trong đó phân phối theo kết
quả lao động và hiệu quả kinh tế là chính; thực hiện tốt các chính sách xã
hội. Muốn cho nền kinh tế thị trường không ngừng nâng cao đời sống nhân
dân, bảo đảm tốt các vấn đề xã hội và thực hiện công bằng xã hội, thì Nhà
nước phải chủ động thực hiện và điều tiết các quan hệ phân phối, cụ thể như:
- Kết hợp vấn đề lợi nhuận với vấn đề xã hội. Mục đích của sự kết hợp này
là vừa bảo đảm cho các chủ thể tham gia kinh tế thị trường có điều kiện đua
tranh phát huy tài năng và có lợi nhuận cao, vừa tạo được điều kiện chính trị
- xã hội bình thường cho sự phát triển kinh tế.

nghề nghiệp ngày càng cao, tạo ra nhiều việc làm mới, đồng thời sử dụng
hiệu quả nguồn lực ấy, giảm dần tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm, vươn tới
SvnhForum.com Page 12
toàn dụng lao động xã hội. Đó chính là biện pháp quan trọng để vừa thúc
đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa "phát triển sự phong phú của bản chất con
người" trong lao động sáng tạo ra mọi của cải có giá trị cho bản thân, gia
đình và xã hội.
Chính sách xóa đói, giảm nghèo không đơn thuần chỉ là một chính sách từ
thiện, mà là một hệ thống chính sách kinh tế, xã hội, văn hóa, chính trị và
môi trường nhằm tác động trực tiếp và gián tiếp đến các nguyên nhân cơ bản
dẫn đến đói nghèo, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người. Đó là các chính
sách giao quyền sử dụng đất, tạo vốn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ về
giáo dục và y tế, hỗ trợ xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu, phát huy quyền
làm chủ cho người nghèo và cộng đồng nghèo để giúp họ tự vươn lên thoát
nghèo, thu hẹp dần khoảng cách về trình độ phát triển, về thu nhập và mức
sống giữa các tầng lớp dân cư, các thành phần dân tộc, các vùng miền trong
cả nước.
Chính sách an sinh xã hội phải từng bước tạo ra "mạng lưới" gồm nhiều
tầng, nhiều lớp, nhiều hình thức phong phú về bảo hiểm xã hội, cứu trợ xã
hội, ưu đãi xã hội nhằm bảo đảm cuộc sống xứng đáng cho những người về
hưu, người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người tàn tật, người gặp rủi ro bất
hạnh và đặc biệt là những người có công với nước.
Chính sách phòng chống các tệ nạn xã hội phải kết hợp sử dụng nhiều biện
pháp giáo dục, hành chính và pháp luật để giữ vững sự ổn định, an toàn của
một xã hội có kỷ cương; xây dựng lối sống lành mạnh theo quy phạm đạo
đức và chuẩn mực xã hội tiến bộ, văn minh, có tác dụng cảm hóa những
người lầm lỗi, tạo điều kiện cho họ tái hòa nhập cộng đồng.
SvnhForum.com Page 13
Thứ ba, Nhà nước xã hội chủ nghĩa là Nhà nước của dân, do dân, vì dân
thực hiện chức năng quản lý nền kinh tế thị trường dưới sự lãnh đạo của

nguyên tắc thị trường "tự điều chỉnh". Mặt khác, do thị trường trong nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa không phải là thị trường tự
điều tiết hoàn toàn, mà còn phải phục vụ các mục tiêu kinh tế - xã hội của
đất nước trong từng thời kỳ, do đó nó còn phải chịu sự quản lý của Nhà
nước xã hội chủ nghĩa. Do vậy, không thể xem các quan hệ thị trường hoạt
động theo quy luật kinh tế khách quan một cách biệt lập với sự điều tiết của
Nhà nước bằng các chính sách kinh tế của mình.
- Nhà nước thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát nhằm thiết lập kỷ cương
trong hoạt động kinh tế, phát hiện và ngăn chặn các hiện tượng vi phạm
pháp luật và làm sai chính sách, bảo vệ tài sản quốc gia và lợi ích của nhân
dân, góp phần tăng trưởng kinh tế và từng bước thực hiện công bằng xã hội.
Cơ chế thị trường là nhân tố "trung tâm" của nền kinh tế, đóng vai trò "trung
gian" giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Nhà nước ta quản lý nền kinh tế - xã
hội theo nguyên tắc kết hợp thị trường với kế hoạch, phát huy mặt tích cực,
hạn chế và khắc phục mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo vệ lợi ích của
người lao động và của toàn thể nhân dân. Thực chất của vấn đề kế hoạch hóa
trong kinh tế thị trường, xét từ góc độ Nhà nước, có thể được coi là sự kết
hợp giữa điều khiển trực tiếp bằng kế hoạch và điều khiển gián tiếp thông
SvnhForum.com Page 15
qua cơ chế thị trường đối với các hoạt động kinh tế trong xã hội. Trong nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, quản lý kinh tế theo nguyên
tắc kết hợp kế hoạch với thị trường sẽ tạo điều kiện thuận lợi để giải phóng
lực lượng sản xuất, đẩy nhanh sự phát triển kinh tế - xã hội đúng hướng.
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là kiểu tổ chức kinh tế đặc
biệt, vừa tuân theo những nguyên tắc và quy luật của hệ thống kinh tế thị
trường, vừa bảo đảm tính định hướng xã hội chủ nghĩa. Chính tính chất, đặc
trưng cơ bản này chi phối và quyết định phương tiện, công cụ, động lực của
nền kinh tế và con đường đạt tới mục tiêu, là sử dụng kinh tế thị trường,
nâng cao hiệu lực và hiệu quả điều tiết của Nhà nước xã hội chủ nghĩa, phát
triển khoa học và công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, mở cửa và hội nhập

thừa nhận kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư
nhân về tư liệu sản xuất, với lao động của các chủ thể kinh tế và lao động
làm thuê, bao gồm: kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân. Tại Đại
hội lần thứ X, Đảng ta tiếp tục khẳng định thành phần kinh tế tư nhân bao
gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân.
Có thể nói, với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất mà nhân loại đạt
được như hiện nay, việc theo đuổi lợi ích thiết thân của bản thân con người
vẫn chưa thể mất đi, tức là nguồn gốc dẫn đến tình trạng người bóc lột
người. Do đó, nó đòi hỏi phải hình thành một cơ chế vừa có thể kích thích
con người, vừa có thể thực hiện mục tiêu xã hội. Đó chính là cơ chế thị
trường cùng với sự tồn tại khách quan của các hình thức sở hữu đa dạng,
trong đó, sở hữu tư nhân và tương ứng với nó là thành phần kinh tế tư nhân
được coi là động lực quan trọng của sự phát triển.
Nếu so sánh, đối chiếu với các hình thức sở hữu khác, thì phải thừa nhận
rằng, trong nền kinh tế thị trường, sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất là hình
thức sở hữu phù hợp hơn cả. Trong hình thức sở hữu đó, mục đích của sản
xuất hàng hoá không phải là sản xuất ra giá trị sử dụng, mà thông qua sản
xuất giá trị sử dụng để thực hiện giá trị của hàng hoá và từ đó, đạt được lợi
nhuận. Để làm được điều này, trước hết phải xác định rõ quan hệ hàng hoá,
sau đó mới xác định quan hệ lợi ích được thực hiện trong hàng hoá. Do hàng
hoá được sản xuất ra từ các tư liệu sản xuất, nên muốn xác định quan hệ
hàng hoá thì phải xác định được các quan hệ sản xuất để sản xuất ra hàng
hoá đó. Quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất cơ bản đã đáp ứng được
yêu cầu này, bởi một đặc trưng chủ yếu của nền kinh tế thị trường là thừa
nhận lợi ích cá nhân và dựa trên cơ cấu quyền tài sản phân tán.
SvnhForum.com Page 18
2. Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài:
Từ năm 1986, thực hiện chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều
thành phần, cơ cấu các thành phần kinh tế ở Việt Nam đã có những chuyển
biến lớn. Đặc biệt từ sau Đại hội IX của Đảng, khi xác định khu vực kinh tế

quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế”
(2)
.
Việc đổi mới
nhận thức về vị trí và vai trò của kinh tế tư nhân như trên thể hiện sự đánh
giá một cách khách quan và khoa học hơn về khu vực kinh tế này.
Sự phát triển của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa là sản phẩm gắn liền với chủ trương đúng đắn của Đảng về
phát triển nền kinh tế nhiều thành phần. Những thành tựu kinh tế quan trọng
đạt được qua 20 năm đổi mới đất nước là bằng chứng minh động, xác nhận
một cách thuyết phục sự khởi sắc của nền kinh tế nói chung và triển vọng
tiềm tàng của kinh tế tư nhân nói riêng. Bởi vậy, có thể nói, đối với nước ta,
phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, lâu dài trong tiến
trình xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa. Đây có thể coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của công
cuộc đổi mới của đất nước trong những năm sắp tới.
Sự phát triển của kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã
đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế xã hội,
như huy động được nhiều nguồn vốn đầu tư với số lượng lớn vào sản xuất
kinh doanh, góp phần nâng cao sức sản xuất của xã hội, tạo thêm nhiều việc
SvnhForum.com Page 20
làm mới vừa làm tăng của cải vật chất cho xã hội, vừa làm giảm áp lực giải
quyết việc làm cho người lao động, thúc đẩy sự hình thành và phát triển các
loại thị trường, làm tăng sức cạnh tranh của hàng hoá sản xuất trong nước,
tạo ra sự cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế trong hoạt động
sản xuất và kinh doanh, vừa góp phần tạo nên tốc độ tăng trưởng kinh tế cao,
vừa tham gia giải quyết nhiều vấn đề xã hội Sự biến đổi của quan hệ sở
hữu khiến quan hệ quản lý và phân phối cũng thay đổi, do vậy, quan hệ sản
xuất trở nên linh hoạt và phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản
xuất vốn còn thấp và phát triển không đều giữa các vùng, ngành trong cả

mang trong nó một động lực mạnh mẽ - động lực cá nhân, một thuộc tính
tồn tại lâu đài với đời sống con người và xã hội loài người.
Hai là, sự xuất hiện và phát triển của kinh tế tư nhân là một tất yếu, khách
quan trong tiến trình phát triển của xã hội loài người. Nó đang tiếp tục phát
huy tác đụng trong thời đại ngày nay và sẽ còn tồn tại lâu dài trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Ba là, trong xã hội có giai cấp và trong nền kinh tế thị trường hiện nay, sự
phát triển của lực lượng sản xuất không thế tách rời sự phát triển hài hoà
giữa hai khu vực kinh tế cơ bản: kinh tế Nhà nước và kinh tế tư nhân. Kinh
tế Nhà nước và kinh tế tư nhân luôn gắn bó chặt chẽ, mật thiết với nhau, tạo
điều kiện để cùng tồn tại và phát triển. Ở nước ta hiện nay, trong mối quan
hệ giữa kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ
SvnhForum.com Page 22
đạo, quyết định bản chất và định hướng cho sự phát triển của toàn bộ nền
kinh tế, còn kinh tế tư nhân là "chỗ dựa thiết yếu”, "có vai trò quan trọng, là
một trong những động lực của nền kinh tế”. Sở dĩ kinh tế tư nhân có vai trò
như vậy là vì kinh tế tư nhân là "chỗ dựa thiết yếu”, "có vai trò quan trọng,
là một trong những động lực của nền kinh tế”. Sở dĩ kinh tế tư nhân có vai
trò như vậy là vì những lý do sau đây:
- Kinh tế tư nhân tạo ra một khối lượng của cải vật chất to lớn, đóng góp
đáng kể vào giá trị thu nhập của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Cũng cần nói
thêm rằng, hiện nay, không một quốc gia nào trên thế giới lại coi nhẹ vai trò,
vị trí của kinh tế tư nhân.
- Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, ở các nước có nền kinh tế phát triển
cao và hiệu quả, tỷ lệ đóng góp vào tổng sản phẩm quốc dân của khu vực
kinh tế tư nhân bao giờ cũng cao hơn khu vực kinh tế Nhà nước.
- Kinh tế tư nhân tạo ra động lực phát triển mạnh mẽ, đóng góp ngày càng
lớn vào ngân sách Nhà nước, tham gia tích cực và hiệu quả trong việc thực
hiện các mục tiêu xã hội.
- Ở Việt Nam, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, kinh tế tư nhân đã

pháp quản lý phù hợp, không làm mất động lực phát triển của nó, nhưng
cũng không để cho nó vận động một cách tự phát, ngoài vòng pháp luật. Nếu
SvnhForum.com Page 24
không đảm bảo sự phát triển hài hòa, cân đối giữa các thành phần kinh tế có
thể dẫn đến những hệ quả về chính trị và xã hội khó lường.
Để nền kinh tế nhiều thành phần, nhất là kinh tế tư nhân phát triển đúng định
hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước không những phải vận dụng các công cụ
kinh tế, pháp luật để quản lý, mà còn phải có thực lực kinh tế. Vì, nếu kinh
tế nhà nước không có thực lực, không phát triển mạnh mẽ, thì sẽ rất khó
khăn trong việc phát huy vai trò chủ đạo và thực hiện chức năng định hướng
xã hội chủ nghĩa. ở đây, vai trò quản lý và điều hành của Nhà nước xã hội
chủ nghĩa là đặc biệt quan trọng, là một điều kiện tiên quyết trong định
hướng sự phát triển của kinh tế tư nhân. Kinh tế Nhà nước, như Đảng ta
khẳng định, không chỉ giữ vai trò chủ đạo, mà còn "là lực lượng vật chất
quan trọng để Nhà nước định hướng và điều tiết nền kinh tế, tạo môi trường
và điều kiện thúc đẩy các thành phần kinh tế cùng phát triển".
Như vậy, chúng ta chủ trương khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, đồng
thời cũng phải đảm bảo thực hiện định hướng xã hội chủ nghĩa của kinh tế tư
nhân. Đây là vấn đề khá mới mẻ, cho nên chúng ta cần tiếp tục nghiên cứu,
tổng kết thực tiễn, đổi mới tư duy về phát triển kinh tế tư nhân trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Trước hết, chúng ta cần phải tập trung nghiên
cứu sâu sắc và đầy đủ về mặt lý luận việc phát triển kinh tế tư nhân trên con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay dựa trên cơ sở khái quát,
tổng kết kinh nghiệm thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân trong 20 năm đổi
mới để có định hướng và chính sách phát triển đúng đắn, phù hợp. Đồng
thời, cần phải xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách, hệ thống pháp
luật nhằm đảm bảo đầy đủ hành lang pháp lý, tạo điều kiện cho kinh tế tư
nhân phát triển, nâng cao và tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước kết
hợp với việc phát huy tất hơn nữa vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội
SvnhForum.com Page 25