Tiểu luận triết học
đặt vấn đề
Qua 15 năm đổi mới thực hiện Cơng lĩnh xây dựng đất nớc trong thời
kỳ quá độ lên CNXH và Chiến lợc ổn định đất nớc 10 năm ( 1991-2000) d-
ới sự lãnh đạo của Đảng, toàn Đảng và toàn dân ta đã vợt qua mọi khó
khăn, thử thách đạt đợc những thành tựu to lớn và rất quan trọng.
Kinh tế thị trờng định hớng XHCN là nội dung cốt lõi của chính sách
đổi mới toàn diện nền kinh tế Việt nam đợc chính thức bắt đầu kể từ Đại
hội lần thứ VI Đảng Cộng sản Việt nam (1986). Với mục tiêu hàng đầu là
giải phóng sức sản xuất, động viên tối đa mọi nguồn lực bên trong và bên
ngoài cho công nghiệp hoá hiện đại hoá, nâng cao hiệu lực kinh tế xã hội.
Phát triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN phải là quá trình thực hiện
dân giàu, nớc mạnh, tiến lên hiện đại trong một xã hội nhân dân làm chủ,
nhân ái, có văn hoá, có kỷ cơng xoá bỏ áp bức, bất công, tạo điều kiện cho
mọi ngời có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc. ( Chiến lợc ổn định và
phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000, NXB sự thật, Hà Nội).
Đây là tiểu luận đầu tay của em nên chắc chắn không thể tránh khỏi
những sai sót em rất mong nhận đợc sự góp ý nhiệt tình của thầy giáo để
những lần sau em sẽ làm tốt hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.

1
Tiểu luận triết học
Nội dung
I. Sự cần thiết khách quan phải phát triển nền
kinh tế thị trờng định hớng XHCN ở nớc ta.
1. Kinh tế thị trờng và những đặc trng của nó.
1.1 Thế nào là kinh tế thị trờng.
Về phơng diện kinh tế có thể khái quát rằng, lịch sử phát triển của sản
xuất và đới sống xã hội của nhân loại đã và đang trải qua hai kiểu tổ chức
kinh tế thích ứng với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất và phân công

do những đòi hỏi khách quan của sự phát triển lực lợng sản xuất. Nó là ph-
ơng thức sinh hoạt kinh tế của sự phát triển. Sự cạnh tranh trong cơ chế thị
trờng theo quy luật giá trị đòi hỏi các chủ thể sản xuất kinh doanh không
ngừng đổi mới ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất lao
động, tiết kiệm chi phí, mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh. Quá trình
hình thành và phát triển kinh tế thị trờng là quá trình mở rộng phân công
lao động xã hội phát triển khoa học công nghệ mới và ứng dụng chúng vào
thực tiễn sản xuất kinh doanh. Sự phát triên của kinh tế thị trờng gắn liền
với quá trình phát triển của nền văn minh nhân loại, của khoa học kỹ thuật,
của lực lợng sản xuất. Nhiều học giả đã khẳng định rằng: giai đoạn kinh tế
hàng hoá giản đơn gắn liền với nền văn minh nông nghiệp và kỹ thuật thủ
công; giai đoạn kinh tế thị trờng tự do gằn liền với nền văn minh công
nghiệp và kỹ thuật cơ khí; giai đoạn kinh tế thị trờng hiện đại gắn liền với
nền văn minh trí tuệ và kỹ thuật vi đIện tử tin học.
1.2 Những đặc trng chung của nền kinh tế thị trờng.
Do kinh tế thị trờng là sự phát triển cao của nền kinh tế hàng hoá và
mọi yếu tố của sản xuất đều đợc thị trờng hoá cho nên kinh tế thị trờng có
những đặc trng chủ yếu sau:
Một là, tính tự chủ của các chủ thể kinh tế rất cao, các chủ thể kinh tế
tự bù đắp những chi phí và tự chịu trách nhiệm đối với kết quả sản xuất
kinh doanh của mình, đợc tự do liên kết, tự do kinh doanh theo luật định.
Kinh tế hàng hoá không bao dung hành vi bao cấp nó đối lập với bao cấp và
đồng nghĩa với tự chủ năng động.
3
Tiểu luận triết học
Hai là, hàng hoá trên thị trờng rất phong phú, phản ánh trình độ
cao của năng suất lao động xã hội, trình độ phân công lao động xã hội, sự
phát triển của sản xuất và thị trờng.
Ba là, giá cả đợc hình thành ngay trên thị trờng, vừa chịu tác động của
quan hệ cạnh tranh, quan hệ cung cầu hàng hoá và dịch vụ.

giảm nghèo, không để diễn ra chênh lệch quá đáng về mức sống và trình độ
phát triển giữa các vùng, các tầng lớp dân c.
Năm là, tăng cờng quản lý vĩ mô của nhà nớc khai thác triệt để vai trò
tích cực đi đôi với khắc phục và ngăn ngừa hạn chế những tác động tiêu cực
của cơ chế thị trờng. Đảm bảo sự bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ trớc
pháp luật của mỗi doanh nghiệp và cá nhân không phân biệt thành phần
kinh tế.
Sáu là, giữ vững độc lập, chủ quyền và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc
trong quan hệ kinh tế với bên ngoài.
2.2 Những nội dung cơ bản của nền kinh tế thị trờng định hớng
XHCN.
Nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN là nền kinh tế hàng hoá nhiều
thành phần, vận động theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc theo
định hớng XHCN. Nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN có những nội
dung cơ bản sau:
- Mục đích của nền kinh tế thị trờng là phát triển lực lợng sản xuất, phát
triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của XHCN, nâng cao
đời sống nhân dân.Phát triển lực lợng sản xuất hiện đại gắn liền với xây
dựng quan hệ sản xuất phù hợp trên cả ba mặt sở hữu, quản lý, phân phối.
- Tiêu chuẩn căn bản để đánh giá hiệu quả xây dựng quan hệ sản xuất theo
định hớng XHCN là thúc đaảy lực lợng sản xuất, cải thiện đời sống nhân
dân, thực hiện công bằng xã hội.
5
Tiểu luận triết học
- Có nhiều hình thức sỡ hữu, nhiều thành phần kinh tế trong đó kinh tế
nhà nớc giữ vai trò chủ đạo, kinh tế nhà nớc cùng với kinh tế tập thể trở
thành nền tảng vững chắc. Chế độ sở hữu cộng cộng(công hữu) về t liệu sản
xuất chủ yếu sẽ từng bớc đợc xác lập và chiếm hữu thế tuyệt đối khi CNXH
đợc xây dựng xong về cơ bản.
- Kinh tế thị trờng định hớng XHCN là nền kinh tế có sự quản lý của nhà n-

+ Kích thích nâng cao năng suất, chất lợng và hiệu quả kinh tế, hàng hoá
dịch vụ dồi dào và luôn đợc cải tiến.
+ Tăng tính năng động và điều chỉnh của nền kinh tế.
+ Thúc đẩy tiêu dung đổi mới công nghệ.
+ Nâng cao năng lực quản lý.
Về mặt tiêu cực và hạn chế.
+ Phân hoá giầu nghèo- phân hoá giai cấp.
+ Sự phát triển mù quáng của các doanh nghiệp riêng lẻ tất yếu dẫn đến
khủng hoảng chu kỳ, triệt tiêu lẫn nhau và thất nghiệp.
+ Động cơ săn đuổi lợi nhuận tối đa luôn gắn liền với những thủ đoạn
không lành mạnh: đầu cơ, buôn lậu và lối sống duy vật chất xem thờng
truyền thống và các chuẩn mực đạo đức xã hội.
+ Giá cả hình thành tự do trên thị trờng tự nó không phải lúc nào cũng phản
ánh đúng quan hệ giá trị do: độc quyền của những doanh nghiệp lớn và nớc
lớn trong việc khống chế mức lu thông và giá cả, đầu cơ nâng cao giá hoặc
bán phá giá.
+ Đạo đức và bản sắc dân tộc.
3. Vai trò của nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN với công cuộc xây dựng
XHCN ở Việt Nam.
7
Tiểu luận triết học
Phát triển trở thành nhiệm vụ, mục tiêu số một đối với toàn Đảng,
toàn dân ta trong bớc đờng đi tới. Muốn vậy, phải chuyển toàn bộ nền kinh
tế quốc dân sang trạng thái của sự phát triển là phát triển nền kinh tế thị tr-
ờng cùng với nó là thực hiện công nghiệp hoá-hiện đại hoá. Sự phát triển
kinh tế xã hội nào rút cuộc cũng nhằm những mục tiêu xã hội, nhân văn
nhất định. Phát triển theo nghĩa đầy đủ là bên cạnh sự gia tăng về lợng còn
bao hàm cả sự thay đổi về chất. Phát triển là nâng cao phúc lợi nhân dân,
nâng cao tiêu chuẩn sống và cải tiến giáo dục, sức khoẻ và bình đẳng về xã
hội là tất cả những yếu tố cơ bản của phát triển kinh tế. Đảm bảo các quyền