1
BIẾN CHỨNG THẬN CỦA BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
PGS, TS Nguyễn Thy Khuê
Biến chứng thận của bệnh ĐTĐ gồm biến chứng ở cầu thận (còn gọi là sơ hóa cầu thận do
ĐTĐ hoặc vắn tắt là bệnh thận ĐTĐ), bệnh lý xơ vữa mạch máu ở thận, bệnh lý nhiễm trùng ở
thận và đường niệu.
BỆNH THẬN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
Bệnh thận ĐTĐ thuộc nhóm biến chứng mạch máu nhỏ, tổn thương chính nằm ở cầu thận
(Cầu thận là nơi mà máu được lọc qua để tạo thành nước tiểu; các chất được lọc qua cầu thận
gồm nước, các chất diện giải như natri, kali, các chất thải trong quá trình chuyển hóa như urê,
acid uric… một số thuốc… Chất đạm hoặc các chất có trọng khối phân tử lớn sẽ được giữ lại
trong máu, bình thường không có đạm trong nước tiểu).
Bệnh thận ĐTĐ có các đặc điểm:
- Tiểu albumin liên tục (>300mg/ngày) xác định ít nhất 2 lần trong vòng 3-6 tháng
- Chức năng lọc của thận giảm dần
- Tăng huyết áp, có thể xuất hiện ở giai đoạn đầu (bệnh ĐTĐ type 2) hoặc trễ
Tầm quan trọng của bệnh thận đái tháo đường
Sự xuất hiện bệnh thận ĐTĐ thay đổi tùy sắc tộc, quốc gia, tính chung vào khoảng 40% các
bệnh nhân ĐTĐ. Đây là nguyên nhân hàng đầu của suy thận giai đoạn cuối, lọc thận và ghép
thận ở các nước phát triển. Tại Việt Nam, bệnh thận ĐTĐ cũng là nguyên nhân chính của suy
thận giai đoạn cuối và lọc thận.
Bệnh thận ĐTĐ thường hiện diện cùng với bệnh võng mạc ĐTĐ, bệnh thần kinh ĐTĐ. Đây
cũng là nguyên nhân làm gia tăng các biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, cơn đau thắt ngực.

Khi nào bệnh nhân đái tháo đường có thể bị biến chứng thận?
Những bệnh nhân đái tháo đường có thêm các tình trạng sau đây dễ bị bệnh thận đái tháo
đường, người ta gọi đó là yếu tố nguy cơ của bệnh thận đái tháo đường:
o Glucose huyết không ổn định, HbA1c cao
o Tăng huyết áp
o Có rối loạn mỡ máu; tăng cholesterol máu

típ 2, cần tìm albumin ngay lúc mới chẩn đoán.
Các triệu chứng lâm sàng như phù, thiếu máu, chán ăn, mệt mỏi, thường chỉ xuất hiện ở giai
đoạn trễ.

3
Lấy nước tiểu như thế nào để tìm albumin, kết quả như thế nào là có bệnh?
Có 3 cách lấy nước tiểu (NT) để tìm albumin vi lượng:
 Lấy một mẫu nước tiểu bất kỳ và đo tỉ số albumin/creatinin trong nước tiểu, cách này
thường được các bác sĩ chỉ định
 Lấy nước tiểu 24 giờ để đo tất cả lượng đạm trong đó. Đồng thời tính toàn bộ thể tích
nước tiểu. Cách này ít được thực hiện vì khó lấy đầy đủ nước tiểu trong 24 giờ.
 Lấy nước tiểu trong một khoảng thời gian (4 giờ hoặc qua đêm) và đo albumin, cách này
cũng không thuận tiện.
Kết quả: Các mức độ albumin trong nước tiểu
Các mức độ
tiểu đạm
Lấy nước tiểu buổi sáng Lấy nước tiểu trong
một khỏang thời gian
Tỉ số albumin/creatinin trong nước
tiểu
Qua
đêm
24 giờ
mg/g
μg/phút

mg/24 giờ
Bình thường <30
<20
<30

CÁC TỔN THƯƠNG KHÁC Ở THẬN CÓ THỂ GẶP Ở BỆNH NHÂN ĐTĐ
Các tổn thương này không phải là riêng có của bệnh ĐTĐ, tuy nhiên khi xảy ra ở bệnh nhân
ĐTĐ, bệnh cảnh có thể nặng hơn và diễn tiến kéo dài nếu glucose huyết không ổn định.
1) Bệnh nhân ĐTĐ khi chụp hình bằng thuốc cản quang dễ bị tổn thương ở thận. Cần bảo đảm bù
đủ nước cho bệnh nhân, ngưng các thuốc như metformin…cho đến khi chụp xong
2) Bệnh nhân ĐTĐ cũng hay bị nhiễm trùng đường tiểu nhất là phụ nữ và người bị tổn đọng nước
tiểu ở bàng quang.
3) Xơ vữa động mạch nặng ở động mạch thận và tình trạng thiếu nước kèm theo có thể đưa đến
tắc mạch máu nuôi thận (nhồi máu thận).
4) Hoại tử gai thận hoặc nhú thận: xảy ra ở bệnh nhân bị nhiễm trùng đường tiểu trên (viêm đài
bể thận) kèm thêm các yếu tố thuận lợi như xơ vữa động mạch, thiếu nước trầm trọng. Bệnh nhân
bị sốt cao, tiểu máu, có thể bị suy thận cấp.
Hình ảnh cầu thận
Dịch và mộ
t số chất trong máu được lọc từ máu
vào ống thận
Ống thận
Mạch máu