General Chemistry
Chương 3:Định luật tuần hoàn
và HTTH các nguyên tố hoá học
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 2 of 35
Nội dung
3.1 Định luật tuần hoàn và điện tích hạt nhân
3.2.Bảng hệ thống tuần hoàn và các nguyên tố hóa
học và cấu trúc electron nguyên tử
3.3 Cấu trúc bảng hệ thống tuần hoàn dưới ánh sáng
cấu tạo nguyên tử
3.4 Sự thay đổi tính chất các nguyên tố trong hệ
thống tuần hòan
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 3 of 35
3.1 Định luật tuần hoàn
và điện tích hạt nhân
•
1869, Dimitri Mendeleev
Lother Meyer
When the elements are arranged in order
of increasing atomic mass, certain sets of
properties recur periodically.
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 4 of 35
Nội dung định luật
•
Mendeleev ch n kh i l ng ngt và tính ch t hóa h c làm ọ ố ượ ử ấ ọ
tiêu chu n h th ng hóa các nguyên t , ông cho r ng kh i ẩ để ệ ố ố ằ ố
l ng ngt quy t nh tính ch t hóa h c c a nguyên tượ ử ế đị ấ ọ ủ ố
•
“ Tính ch t c a các n ch t, thành ph n và tính ch t các ấ ủ đơ ấ ầ ấ
h p ch t c a các nguyên t hóa h c ph thu c tu n hoàn vào ợ ấ ủ ố ọ ụ ộ ầ
kh i l ng nguyên t ”ố ượ ử

•
Các nguyên t c s p x p theo tr t t t ng d n ố đượ ắ ế ậ ự ă ầ
i n tích h t nhân Z. Do s i n tích h t nhân Z trùng đ ệ ạ ố đ ệ ạ
v i s th t nguyên t , vì v y s th t c a nguyên ớ ố ứ ự ố ậ ố ứ ự ủ
t c ng cho ta bi t s electron trong nguyên tố ũ ế ố ử
•
Các nguyên t có tính ch t hoá h c gi ng nhau c ố ấ ọ ố đượ
x p trong cùng m t c t, m i c t là m t nhómế ộ ộ ỗ ộ ộ
•
M i hàng (b ng dài) c g i là m t chu k . ỗ ả đượ ọ ộ ỳ
Chu k là m t dãy các nguyên t s p x p theo s th t ỳ ộ ố ắ ế ố ứ ự
t ng d n, b t u là m t kim lo i i n hình (kim ă ầ ắ đầ ộ ạ đ ể
lo i ki m), cu i chu k là m t phi kim i n hình ạ ề ố ỳ ộ đ ể
(halogen) và k t thúc là m t khí hi mế ộ ế
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 7 of 353.2.2 Các loại bảng hệ thống
3.2.2 Các loại bảng hệ thốngtuần hồn
tuần hồn
1.Bảng HTTH dạng ngắn:
+ Các nguyên tố được bố trí thành cột (nhóm) có số
thứ tự từ I – VIII gồm nhóm chính và nhóm phụ và 7 chu
kỳ (từ 1 – 7) được xếp thành 10 hàng ngang. Ngồi ra còn
có 2 hàng ngang để ngồi bảng chính là các ngun tố họ
lantanit và actinit
+ Các nhóm ngun tố được bố trí thành 8 cột dọc,

- Chu k 7: v lý thuy t cú 32 nguyờn t nh ng hi n nay ch a
y (ch cú 23 nguyờn t -B ng c cú 19 nguyờn t ) g m 2
nguyờn t phõn nhúm chớnh, 7 nguyờn t chuy n ti p v 14 nguyờn
t nhúm actinit. õy l chu k d dang
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 10 of 35
Bảng HTTH dạng ngắn
1
2
3
4
5
6
7
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
I II III
IV
V
VI VII
VIII
IA IB
IIA IIB

Y
In
La
Tl
Ac
C
Si
Ti
Ge
Zr
Sn
Hf
Pb
Ku
N
P
V
As
Nb
Sb
Ta
Bi
Ns
O
S
Cr
Se
Mo
Te
W

H
A
N
G
OXIT
CAO NHAT
HYDRUA
R
2
O
RO
R
2
O
3
RO
2
R
2
O
5
R
2
O
7
RO
4
RH
RH
2

Lr
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 11 of 35
2. Bảng hệ thống tuần hoàn dạng dài
•
M i chu k ch x p trong m t hàng (ngoài 2 h lantanit và ỗ ỳ ỉ ế ộ ọ
actinit c x p riêng) và nói chung h các nguyên t s,p,d c đượ ế ọ ố đượ
x p liên t c nhauế ụ
•
Các nhóm nguyên t tách h n thành nh ng c t riêng, trong ó phân ố ẵ ữ ộ đ
nhóm chính c g i là nhóm A còn phân nhóm ph c g i là đượ ọ ụ đượ ọ
nhóm B
•
B ng d ng dài không g n và ch t ch b ng d ng ng n, ả ạ ọ ặ ẽ ằ ạ ắ
nh ng có u i m ph n ánh c rõ ràng s phân chia các h ư ư đ ể ả đượ ự ọ
nguyên t theo c i m c u t o electronố đặ đ ể ấ ạ
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 12 of 35
Bảng HTTH
Bảng HTTH
KL ki mề
KL ki m thề ổ
KL chuy n ti pể ế
Halogen
Khí hiếm
Lanthanides và Actinides
Nhóm chính
Nhóm chính
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 13 of 35
3.2.3.Hệ thống tuần hoàn và cấu hình electron nguyên tử
Qua khảo sát cấu trúc e ngtử của các ngtố trong bảng HTTH,
người ta nhận thấy sự sắp xếp e trong lớp vỏ ngtử có tính tuần

2s
1
1s
2
2s
2
1s
2
2s
2
2p
1
1s
2
2s
2
2p
2
1s
2
2s
2
2p
3
1s
2
2s
2
2p
4

6
3s
1
1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
3p
1
1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
3p

5
1s
2
2s
2
2p
6
3s
2
3p
6
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 16 of 35
Hệ thống tuần hoàn và cấu hình electron nguyên tử
•
Nguyên t mà trong nguyên t phân l p s ang xây d ng và ố ử ớ đ ự
hoàn t t là nguyên t s, nguyên t mà phân l p p ang xây ấ ố ố ớ đ
d ng và hoàn t t là nguyên t p. Các chu k 1, 2, 3 bao g m ự ấ ố ỳ ồ
các nguyên t s và pố . Các nguyên t s và p u thu c nhóm A ố đề ộ
(phân nhóm chính)
•
Chu k 4,5 ngoài các nguyên t s và p, còn có các nguyên t có ỳ ố ố
phân l p 3d và 4d ang xây d ng và hoàn t t ó là ớ đ ự ấ đ các nguyên
t dố thu c nhóm B (phân nhóm ph )ộ ụ
•
Chu k 6: Ngoài các nguyên t s,p,d còn có 14 ỳ ố nguyên t fố ,
chu k 7 m c dù ch a y nh ng v nguyên t c có ỳ ặ ư đầ đủ ư ề ắ
32 nguyên t t ng t nh chu k 6ố ươ ự ư ỳ
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 17 of 35
3.3 Cấu trúc HTTH dưới ánh sáng cấu tạo nguyên
tử

+ Dãy th 2 g m 10 nguyên t t Y(39) n Cd (48)ứ ồ ố ừ đế
Các nguyên t 2 dãy trên u có có c u trúc electron ng ố đề ấ ứ
v i công th c chung ( n-1)dớ ứ
1-10
ns
2
.
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 19 of 35
Chu kỳ
•
Chu k 6 là chu k hoàn ch nh có 32 nguyên t x p ỳ ỳ ỉ ố ế
thành 2 hàng ngang. 14 nguyên t t hi m h lantanit ố đấ ế ọ
c x p vào cùng m t ô v i nguyên t La. V c u trúc đượ ế ộ ớ ố ề ấ
electron g m có 2 nguyên t s, 14 nguyên t f, 10 nguyên ồ ố ố
t nhóm d và 6 nguyên t p .ố ố
•
Chu k 7 là chu k ch a k t thúc, m i có 19 nguyên t ỳ ỳ ư ế ớ ố
c tìm th y g m có 2 nguyên t s, 14 nguyên t f và đượ ấ ồ ố ố
m t s nguyên t d. Chu k 7 gi ng nh chu k 6 có ộ ố ố ỳ ố ư ỳ
14 nguyên t t hi m h actinit x p cùng ô v i ố đấ ế ọ ế ớ
nguyên t Ac.ố
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 20 of 35
3.3.2 Nhóm

Nhóm g m các nguyên t có s electron l p ngoài cùng ồ ố ố ở ớ
ho c c a nh ng phân l p ngoài cùng gi ng nhauặ ủ ữ ớ ố

S electron l p ngoài cùng ho c nh ng phân l p ố ở ớ ặ ở ữ ớ
ngoài cùng b ng s th t c a nhómằ ố ứ ự ủ


ns
1
)
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 22 of 35
-Ngồi ra còn có các ngun t phân nhóm ph th c p, ngun t f,ố ụ ứ ấ ố
những nguên tố nằm ngoài bảng HTTH , có c u hình e các ấ ở
phân l p ngồi cùng làớ ( n-2)f
1-14
(n-1)d
0-1
ns
2
- Ghi chú: Các ngun t Zn, Cd, Hg có c u hình electron là dố ấ
10,
chúng
khơng c coi là ngun t chuy n ti p c ng khơng ph i là đượ ố ể ế ũ ả
kim lo i i n hìnhạ đ ể
•

Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 23 of 35
Group 1A: The Alkali Metals
Na
Li
K
-
Alkali metals emit characteristic colors when placed
in a high temperature flame.
Nhóm nguyên tố
Prentice-Hall © 2002 General Chemistry: Chapter 10 Slide 24 of 35
Nhận xét:

x p vào nhóm IIIB và c ngoài b ng chính. Vì v y th t ế đượ để ả ậ ứ ự
c a các ô trong HTTH c a b ng chính không x p m t cách liên ủ ủ ả ế ộ
t cụ