Bài 9: Sự biến đổi tuần hoàn tính chất của các nguyên tố hoá học - Định
luật tuần hoàn.(Tiết 1)
I. Mục tiêu:
Học sinh biết: Các khái niệm: tính kim loại, tính phi kim, độ âm điện, nội dung định luật tuần hoàn.
Học sinh hiểu: Theo chiều tăng của điện tích hạt nhân của nguyên tử các nguyên tố
- Tính kim loại và phi kim của các nguyên tố biến đổi tuần hoàn.
- Hoá trị của các nguyên tố trong hợp chất với O, H biến đổi tuần hoàn.
- Sự biến đổi tuần hoàn về thành phần và tính chất của hợp chất các nguyên tố.
Học sinh vận dụng: Giải thích, so sánh tính kim loại, tính phi kim của đơn chất, tính chất axit-bazơ
của các hợp chất của các nguyên tố nhóm A.
II. Chuẩn bị:
Phần mềm dạy học trên máy vi tính, bảng biểu diễn sự thay đổi bán kính, tính kim loại, tính phi kim,
bảng biến đổi tính axit-bazơ của các oxit và hiđroxit.
Phơng pháp dạy học: đàm thoại, gợi mở.
III. Tiến trình dạy học:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Hoạt động 1: (5 phút)
Yêu cầu hai học sinh:
- Viết cấu hình e của: N(7), O(8), F(9).
- Viết cấu hình e của : P(15), S(16), Cl(17).

Ta đã biết cấu hình e của các nguyên tố trong bảng HTTH
biến đổi tuần hoàn. Ta lại thấy các cặp nguyên tố F và Cl; O
và S; N và P có những tính chất tơng tự nhau.
Vậy tính chất của các nguyên tố có biến đổi tuần hoàn nh
cấu hình e?
i. sự biến đổi tính kim loại, phi kim của
các nguyên tố.
Hoạt động 2: (5 phút)
Ta có khái niệm:
Tính kim loại là tính chất của một nguyên tố mà nguyên

nguyên tố càng mạnh.
Khái niệm về tính phi kim:
Vậy phi kim là những nguyên tố mà nguyên tử của nó dễ
thu electron để trở thành ion âm.
Nêu tên một số phi kim trong chu kì 2, 3. Chỉ ra một số
phản ứng đã biết trong đó nguyên tố thể hiện tính phi kim.
Nguyên tử càng dễ thu electron để trở thành ion âm thì tính
phi kim càng mạnh.
Chiếu bảng HTTH và nêu rõ:
Ranh giới tơng đối giữa các nguyên tố kim loại và phi
kim là đờng rích rắc in đậm. Phía bên trái là các nguyên tố
kim loại, phía bên phải là các nguyên tố phi kim.
Hoạt động 3: (10 phút)
1. Sự biến đổi tính chất trong 1 chu kì:
Hơn 100 nguyên tố hoá học trong bảng HTTH ta sẽ không
đủ thời gian để nghiên cứu tỉ mỉ về từng nguyên tố. Ta xét
xem trong bảng HTTH thì tính kim loại và phi kim biến đổi
theo quy luật gì?
Trớc hết ta xét xem trong 1 chu kì, tính kim loại và phi
kim biến đổi nh thế nào theo chiều tăng dần của điện tích hạt
nhân.
Chiếu hình 2.1 Sgk, lấy chu kì 3 làm thí dụ.
Nhận xét sự biến đổi bán kính nguyên tử các nguyên tố
trong chu kì 3? Giải thích?

Dựa vào sự biến đổi bán kính nguyên tử và kiến thức về lực
điện, hãy dự đoán sự biến đổi về khả năng nhờng e (đặc trng
cho tính kim loại) cũng nh thu e (đặc trng cho tính phi kim).
(Minh họa: Na tác dụng với H
2

2
đẩy I
2
từ dung dịch
muối. Yêu cầu học sinh viết phơng trình, nhận xét).
Chiếu hình 2.1 Sgk, lấy nhóm VIIA làm ví dụ.
Em hãy nhận xét về chiều biến thiên bán kính nguyên tử
trong nhóm VIIA theo chiều từ trên xuống. Mức độ biến đổi
nh thế nào (nhanh hay chậm)? Giải thích?
Từ nhận xét trên, dự đoán sự biến đổi tính kim loại, phi
kim.
Kết luận: Trong một phân nhóm A thì tính kim loại tăng
dần đồng thời tính phi kim giảm dần theo chiều tăng của
điện tích hạt nhân.
Quy luật trên đợc lặp lại ở các nhóm khác.
Chiếu bảng HTTH.
Trong bảng HTTH hãy tìm ra nguyên tố kim loại mạnh
nhất và nguyên tố phi kim mạnh nhất. Giải thích?
Lu ý: Fr là nguyên tố phóng xạ nhân tạo. Trớc khi tìm ra
nguyên tố này ngời ta đã biết một số đặc điểm dựa vào định
luật tuần hoàn.
II. sự biến đổi tuần hoàn của độ âm điện:
Hoạt động 5: (10 phút)
Độ âm điện của 1 nguyên tử đặc trng cho khả năng hút
electron của nguyên tử đó khi hình thành liên kết hoá học.
Trong phân tử HCl, cặp electron dùng chung giữa H và Cl
lệch về phía nào? Tại sao?
Theo em độ âm điện có liên quan gì đến tính kim loại và
phi kim?
Vậy độ âm điện càng tăng thì tính kim loại giảm và tính

electron nên độ âm điện càng lớn thì khả
năng thu electron càng lớn, tính phi kim
càng mạnh.
mạnh nhất, quy ớc F có độ âm điện là 4 rồi từ đó xác định độ
âm điện của các nguyên tố khác.
Chiếu bảng 6 Sgk.
Em có nhận xét gì về sự biến đổi độ âm điện của các
nguyên tố trong 1 chu kì và 1 phân nhóm A xét theo chiều
tăng dần điện tích hạt nhân?
Quy luật biến đổi nh trên có phù hợp với quy luật biến đổi
tính kim loại và phi kim không? Nêu ví dụ minh hoạ.
Hoạt động 6: (3 phút)
Bài tập: 4, 5 làm ở nhà.
Trong 1 chu kì theo chiều tăng dần của điện
tích hạt nhân thì độ âm điện tăng dần.
Trong 1 phân nhóm chính theo chiều điện
tích hạt nhân tăng dần thì độ âm điện giảm
dần.
Quy luật trên phù hợp với quy luật biến đổi
tính kim loại và phi kim.