Lời nói đầu
Đất nớc ta trong tiến trình chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung
quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN, chúng ta luôn hớng tới
mục tiêu xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh . Do đó đòi hỏi phải có
những cơ chế, chính sách cần thiết để công chúng đợc tiếp cận, tham gia giám sát hoạt
động của Nhà nớc, ngăn ngừa các hành vi tham nhũng, lãng phí của công, các hành vi
cửa quyền hách dịch, xa rời quần chúng. Nhà nớc phải thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát
hoạt động tài chính của nền kinh tế thị trờng, đảm bảo tính kinh tế, tính hiệu lực và hiệu
quả trong quản lí và sử dụng công quỹ Quốc gia, góp phần làm trong sạch bộ máy Nhà n-
ớc, đấu tranh chống tệ lãng phí và nạn tham nhũng trong cơ quan công quyền. Để thực
hiện đợc nhiệm vụ to lớn đó, vào ngày 11/7/94, Thủ tớng Chính phủ đã ban hành Nghị
định số 70/1994/NĐ - CP về việc thành lập cơ quan Kiểm toán Nhà nớc( KTNN )- cơ quan
Kiểm toán tối cao trong việc kiểm tra, kiểm soát hoạt động thu chi Ngân sách Nhà n-
ớc( NSNN ) và sử dụng tài sản công của QG. Nh vậy sự ra đời của KTNN VN là một tất
yếu khách quan trong tiến trình xây dựng Nhà nớc pháp quyền XHCN, nó đánh dấu bớc
phát triển mới của hệ thống các công cụ kiểm tra, kiểm soát ở Việt nam trong điều kiện đổi
mới và hội nhập kinh tế Quốc tế, khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nớc trong việc thiết
lập trật tự, kỉ cơng trong lĩnh vực quản lí nền tài chính QG, tăng cờng tính minh bạch và
công bằng xã hội.
Từ ý nghĩa trên em đã quyết định lựa chọn đề tài: "Một số ý kiến về cơ cấu tổ chức
và hoạt động của KTNN ở Việt Nam". Bằng phơng pháp nghiên cứu chủ yếu là
phân tích những lí luận cơ bản của ngành KTNN, em đã đi vào tìm hiểu thực trạng
ngành KTNN VN từ đó đa ra những ý kiến kiến nghị của bản thân nhằm làm hoàn
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Chuyên đề KTNN tạ thanh hiền
NH44-B
1
thiện hơn nữa chức năng nhiệm vụ và vai trò của KTNN trong việc thực hiện mục
tiêu xây dựng nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN.
Nội dung đề tài gồm 2 nội dung chính nh sau:
Phần một: Khái quát cơ bản về cơ cấu tổ chức và hoạt động của KTNN

3
KTNN là cơ quan của Chính phủ,do đó Tổng Kiểm toán Nhà nớc do Thủ t-
ớng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức; là ngời đứng đầu và lãnh đạo
Kiểm toán Nhà nớc, chịu trách nhiệm trớc Chính phủ, Thủ tớng Chính phủ về
toàn bộ hoạt động của Kiểm toán Nhà nớc. Giúp việc cho Tổng Kiểm toán Nhà
nớc có các Phó Tổng Kiểm toán Nhà nớc. Phó Tổng Kiểm toán Nhà nớc do Thủ
tớng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức theo đề nghị của Tổng Kiểm
toán Nhà nớc. Số lợng Phó Tổng Kiểm toán Nhà nớc không quá ba ngời.
Việc lập các chơng trình, kế hoạch kiểm toán hằng năm, tổ chức thi và cấp
chứng chỉ kiểm toán viên, ban hành chuẩn mực kiểm toán do Thủ tớng Chính
phủ quy định.
- Quan điểm thứ hai cho rằng KTNN do Quốc hội lập, Tổng Kiểm toán Nhà
nớc do Quốc hội bầu, các Phó Tổng KTNN do Tổng KTNN đề nghị, Quốc hội
phê chuẩn hoặc ủy ban Thờng vụ Quốc hội bổ nhiệm. Tổng KTNN phải báo cáo
kế hoạch kiểm toán hằng năm trớc Quốc hội và báo cáo kết quả kiểm toán với
Quốc hội, ủy ban Thờng vụ Quốc hội và Chính phủ. Khi đó, tính độc lập trong
hoạt động của cơ quan KTNN tơng tự nh Viện Kiểm Sát nhân dân tối cao và
Tòa án nhân dân tối cao ở nớc ta, nhng không thuộc hệ thống cơ quan t pháp .
Đối với nớc ta trong công tác quản lý kinh tế - xã hội phải thực hiện
nguyên tắc " Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ ", vì vậy cần
có tính thống nhất giữa Đảng và Nhà nớc; giữa Quốc hội, Chính phủ, các cơ
quan t pháp nhằm thực hiện mục tiêu chung theo định hớng Xã hội chủ nghĩa.
Khác hẳn với các nớc có thể chế chính trị tam quyền phân lập, việc xác định
cơ quan KTNN đặt ở đâu là một vấn đề hết sức quan trọng. ở nớc ta, KTNN
thuộc Quốc hội hoặc Chính phủ thì mục tiêu hoạt động của KTNN đều không
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Chuyên đề KTNN tạ thanh hiền
NH44-B
4
thay đổi, đó là cung cấp thông tin tài chính đợc kiểm toán phục vụ công tác

Kiểm toán Nhà nớc bổ nhiệm và miễn nhiệm .
Ngoài các kiểm toán chuyên ngành tại trung ơng còn có các kiểm toán
Nhà nớc các khu vực đóng trên các địa bàn trọng điểm, hiện tại KTNN có 5
KTNN các khu vực đóng tại Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh,
Thành phố Đà Nẵng, Thành phố Cần Thơ, Thành Phố Vinh. Trong quá trình
hoạt động nếu xét thấy cần thiết, thì Tổng KTNN thống nhất với Bộ Trởng Bộ
Nội vụ trình Thủ tớng Chính Phủ quyết định thành lập KTNN khu vực trực
thuộc KTNN.
Các đơn vị của KTNN tham gia vào hoạt động kiểm toán ngân sách Nhà
nớc gồm có: Kiểm toán ngân sách Nhà nớc I, kiểm toán ngân sách Nhà nớc
II, kiểm toán Chơng trình đặc biệt, Kiểm toán Đầu t - Dự án I, kiểm toán Đầu
t- Dự án II. Các đơn vị này chủ yếu thực hiện nhiệm vụ kiểm toán báo cáo
quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán thuộc ngân sách trung ơng ( các
bộ, ngành trung ơng ), trong đó kiểm toán ngân sách Nhà nớc ngoài nhiệm vụ
kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách của các bộ ngành trung ơng còn
tham gia kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách của một số tỉnh, thành phố
trực thuộc trung ơng có vị trí quan trọng đối với hoạt động thu, chí NSNN.
KTNN các khu vực chịu trách nhiệm kiểm toán báo cáo quyết toán thu NSNN
trên địa bàn, chi ngân sách địa phơng của một số tỉnh, thành phố trực thuộc
trung ơng đóng trên địa bàn do Tổng Kiểm toán Nhà nớc giao.
Ngoài các đơn vị kiểm toán chuyên ngành và kiểm toán khu vực KTNN còn
có các đơn vị tham mu giúp việc Tổng KTNN, nh : Vụ giám định và kiểm toán
chất lợng kiểm toán, Vụ pháp chế, Vụ tổ chức cán bộ, Văn phòng Kiểm toán
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Chuyên đề KTNN tạ thanh hiền
NH44-B
6
Nhà nớc, Trung tâm Khoa học đào tạo và bồi dỡng cán bộ, Trung tâm Tin học
và Tạp chí kiểm toán.
2. Quyền hạn và trách nhiệm của KTNN

Quản lý hồ sơ, tài liệu đã đợc kiểm toán theo quy định của Nhà nớc; giữ gìn
bí mật tài liệu, số liệu kế toán và thông tin về hoạt động của đơn vị đợc kiểm
toán theo quy định của pháp luật; cung cấp kết quả kiểm toán cho các cơ quan
Nhà nớc có thẩm quền và công khai báo cáo kết quả kiểm toán hàng năm theo
quy định của pháp luật.
Ban hành, hớng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện các tiêu chuẩn, quy trình,
quy phạm và các phơng pháp chuyên môn nghiệp vụ kiểm toán áp dụng trong
các tổ chức, đơn vị trực thuộc KTNN theo quy định của pháp luật.
Khi thực hiện nhiệm vụ kiểm toán, cơ quan KTNN độc lập, chỉ tuân theo
pháp luật; chịu trách nhiệm trớc pháp luật về kết luận kiểm toán của mình.
KTNN có quyền yêu cầu các cơ quan đơn vị, tổ chức thuộc đối tợng kiểm
toán của KTNN cung cấp các báo cáo quyết toán, báo cáo tài chính, dự toán
ngân sách và báo cáo quyết toán ngân sách, các chứng từ, sổ kế toán, các tài
liệu khác có liên quan; yêu cầu các đơn vị có liên quan cung cấp các tài liệu cần
thiết khi thực hiện công tác kiểm toán theo quy định của pháp luật.
Thông qua hoạt động kiểm toán, kiến nghị với đơn vị đợc kiểm toán sửa
chữa những sai phạm, chấn chỉnh và hoàn thiện công tác quản lí kinh tế, tài
chính và chế độ kế toán; kiến nghị với Chính phủ,Thủ tớng Chính phủ và các cơ
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Chuyên đề KTNN tạ thanh hiền
NH44-B
8
quan quản lí Nhà nớc sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách và pháp luật cho
phù hợp.
Kiến nghị với cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền hoặc chuyển hồ sơ sang cơ
quan bảo vệ pháp luật xử lý những vi phạm pháp luật của cơ quan, đơn vị, tổ
chức và cá nhân đã đợc làm rõ thông qua kiểm toán.
Quyết định các dự ản đầu t về Kiểm toán Nhà nớc thuộc thẩm quyền theo quy
định của pháp luật; tham gia thẩm định các đề án, dự án quan trọng thuộc chuyên
môn, nghiệp vụ theo yêu cầu của Chính phủ hoặc Thủ tớng Chính phủ.

Theo quy dịnh của chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế thì mỗi nhiệm vụ kiểm
toán đều phải lập kế hoạch kiểm toán.
Kế hoạch kiểm toán là việc thiết lập các phơng pháp, cách thức và thủ tục
kiểm toán phù hợp với đối tợng đợc kiểm toán. Đồng thời xác định mục tiêu,
nội dung kiểm toán; nhân sự, thời gian và các phơng tiện cũng nh kinh phí ngân
sách phục vụ cho cuộc kiểm toán nhằm hạn chế rủi ro kiểm toán đến mức thấp
nhất.
Hoạt động của Kiểm toán Nhà nớc phải tuân thủ pháp luật. ở hầu hết các n-
ớc trên thế giới, KTNN hoàn toàn độc lập trong quá trình xây dựng kế hoạch
kiểm toán, không chịu bất kì một áp lực nào, đây là điều kiện quan trọng bảo
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Chuyên đề KTNN tạ thanh hiền
NH44-B
10
đảm tính độc lập cho hoạt động kiểm toán. Đối với KTNN VN, theo quy định
của pháp luật thì KTNN có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch kiểm toán hằng năm
trình Thủ tớng Chính phủ và tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm toán đã đợc Thủ t-
ớng Chính phủ phê duyệt. Để tiến hành kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách,
KTNN phải tiến hành lập kế hoạch kiểm toán theo trình tự: kế hoạch kiểm toán
ngân sách năm, kế hoạch kiểm toán một cấp ngân sách và xây dựng đề cơng
kiểm toán chi tiết.
Do xuất phát từ đặc điểm tổ chức NSNN của nớc ta theo nguyên tắc tập
trung, thống nhất. Mỗi đơn vị dự toán là một bộ phận cấu thành của một cấp
ngân sách, ngân sách câp dới là bộ phận của ngân sách cấp trên. NSNN là số
liệu tổng hợp toàn bộ số thu- chi của ngân sách Trung ơng và ngân sách của các
cấp chính quyền địa phơng. Do đó phạm vi của kiểm toán NSNN rất rộng, nó
đòi hỏi phải sử dụng các biện pháp ( hoặc các tổ ) kiểm toán viên khác nhau, có
những chuyên môn khác nhau, cũng chính vì vậy việc xác định mục tiêu chung
của kiểm toán NSNN là rất phức tạp.
Hàng năm trên cơ sở nhiệm vụ kế hoạch kiểm toán đợc Chính phủ giao,

toán. Cụ thể gồm 2 nội dung chính nh sau:
- Nghiên cứu kiểm tra đánh giá hệ thống kiểm toán và hệ thống kiểm soát
nội bộ của đơn vị đợc kiểm toán. Đây là nội dung rất quan trọng giúp kiểm toán
viên đánh giá về rủi ro kiểm toán đề ra phơng pháp kiểm toán phù hợp áp dụng
cho công cuộc kiểm toán. Vì vậy kiểm toán viên phải có sự hiểu biết đầy đủ về
cơ cấu kiểm soát nội bộ để lập kế hoạch kiểm toán.
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Chuyên đề KTNN tạ thanh hiền
NH44-B
12
- Thu thập các bằng chứng, phân tích, đánh giá là cơ sở để đa ra kết luận về
báo cáo tài chính đang kiểm toán.
3. Kết thúc kiểm toán
Trong bớc này kiểm toán viên phải thực hiện các công việc sau:
- Lập báo cáo kiểm toán
- Hoàn chỉnh hồ sơ kiểm toán
- Giải quyết những sự việc phát sinh sau kiểm toán ( nếu có )
Báo cáo kiểm toán là việc đa ra ý kiến nhận xét đánh giá và kết luận của
kiểm toán viên dựa trên các bằng chứng đã thu thập đợc làm căn cứ cho việc
diễn đạt nhận xét của mình về các thông tin tài chính báo cáo quyết toán và nêu
lên những kiến nghị mà đơn vị cần sửa chữa khắc phục.
Đối với KTNN, sau khi tiến hành kiểm toán, KTNN có trách nhiệm báo cáo
với Quốc hội, Uỷ ban Thờng vụ Quốc hội, trong đó nhiệm vụ báo cáo kết quả
kiểm toán NSNN có vai trò hết sức quan trọng, giúp Quốc hội phê duyệt quyết
toán NSNN hằng năm. Thực hiện nhiệm vụ này KTNN có trách nhiệm trình bày
quan điểm và báo cáo những vấn đề thuộc về nghĩa vụ của mình, với chức năng
là công cụ kiểm tra, kiểm soát tài chính góp phần giữ nghiêm nguyên tắc thu chi
NSNN và giải tỏa trách nhiệm cho Chính phủ và các cơ quan chức năng có liên
quan.
Báo cáo kiểm tra gồm các nội dung sau: