TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA: NGỮ VĂN
TRỊNH THỊ SINH

THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG
TẬP THƠ LỠ BƯỚC SANG NGANG
CỦA NGUYỄN BÍNH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học
Th.S NGUYỄN PHƯƠNG HÀ


Hà Nội, tháng 5 năm 2014
Sinh viên

Trịnh Thị Sinh

Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh Lớp: K36C – Ngữ văn
MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Lịch sử vấn đề 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5
5. Phương pháp nghiên cứu 5
6. Đóng góp của khóa luận 6
7. Bố cục 6
NỘI DUNG 7
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 7
1.1. Khái niệm thế giới nghệ thuật 7
1.2. Tác giả Nguyễn Bính 9
1.2.1. Cuộc đời 9
1.2.2. Sự nghiệp sáng tác 11
1.3. Tập thơ Lỡ bước sang ngang 15
CHƯƠNG 2: HÌNH TƯỢNG CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG TẬP
THƠ LỠ BƯỚC SANG NGANG CỦA NGUYỄN BÍNH 17
2.1. Cái tôi thôn dân 18
2.1.1. Cái tôi thôn dân gắn bó với nếp sinh hoạt của làng quê xưa 18
2.1.2. Cái tôi thôn dân gắn bó với tâm hồn, suy nghĩ, tình cảm của
người dân quê 21

nhiều các trường phái thơ ca nước ngoài thì Nguyễn Bính vẫn đắm say, mơ
mộng với hồn quê, tình quê. Ông vẫn mải miết tìm về với các thể thơ dân tộc
với lối ví von so sánh quen thuộc mà ý vị, đậm đà. Vậy nên, tiếng thơ Nguyễn
Bính như một nốt nhạc nhẹ nhàng, bình dị, ngân nga trong bản hợp tấu thơ Mới
đa thanh, đa điệu. Cũng chính vì vậy mà đến hôm nay, thơ Nguyễn Bính vẫn
được nhiều người tìm đọc để rồi say mê và tụng ca. Trải qua bao thử thách của
thời gian, thơ ông ngày càng được khẳng định. Từng vần thơ của ông cứ day
dứt, ám ảnh khôn nguôi trong lòng độc giả bởi nó không chỉ là những vần thơ
thể hiện tài năng hay xúc cảm của riêng thi nhân mà nó đã chạm sâu tới những
ngõ ngách tâm tư sâu kín của lòng người. Nghiên cứu về thơ Nguyễn Bính
chính là cơ hội để chúng ta được đắm mình trong thế giới thơ ca đích thực và
đồng thời góp một phần để tiếng thơ ấy ngân nga vang vọng hơn nữa.
2. Đặc biệt, tập thơ Lỡ bước sang ngang, ra đời năm 1940 đã trở thành
sáng tác tiêu biểu cho phong cách thơ Nguyễn Bính. Có thể khẳng định tập
thơ là sự thăng hoa của tâm hồn người “thi sĩ giang hồ” với biết bao cung bậc
cảm xúc yêu thương, hờn ghen, xót xa, lỡ dở… Đồng thời, ở đó cũng là sự kết
tinh bao nét tài hoa trong nghệ thuật thơ Nguyễn Bính. Lỡ bước sang ngang
đã trở thành tập thơ tiêu biểu cho hồn thơ và phong cách thơ ông. Tìm hiểu về
thế giới nghệ thuật trong tập thơ chính là chìa khóa để mở cách cửa bước vào
vườn thơ Nguyễn Bính trước Cách mạng.
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 2 Lớp: K36C - Ngữ văn
3. Không chỉ vậy, Nguyễn Bính là một tác giả văn học được giảng dạy
và học tập trong nhiều cấp bậc nhà trường từ trung học phổ thông tới cao
đẳng, đại học. Việc nắm bắt thơ Nguyễn Bính như một chỉnh thể có quy luật
vận động nội tại sẽ giúp quá trình nghiên cứu, học tập về thơ ông thuận lợi,
hiệu quả hơn.
Như vậy, xuất phát từ sự trân trọng thơ ca dân tộc, lòng yêu thích
những vần thơ mộc mạc mà đằm sâu ý tình, cũng như mong muốn góp một
phần nhỏ vào việc dạy học tác giả, tác phẩm Nguyễn Bính trong nhà trường,

nam chí bắc thuộc Lỡ bước sang ngang”. Cũng theo Thụy Khuê, Nguyễn
Bính đã “ nói hộ một thế hệ đàn bà, một thế hệ lỡ bước”. Như vậy, thơ ông đã
trở nặng tâm tư của bao người và nói lên trọn vẹn những nỗi niềm chua xót,
trái ngang của bao thân phận phụ nữ trong xã hội. Vậy Lỡ bước sang ngang
chính là tiếng lòng chưa ngỏ của của bao người đàn bà sau lũy tre xanh được
Nguyễn Bính đồng cảm, xót thương.
Trong công trình nghiên cứu “Nguyễn Bính, thi sĩ giang hồ” của Trần
Đình Thu, tác giả đã dày công phân tích một số bài thơ đặc sắc nhất của tập
Lỡ bước sang ngang. Với bài Lỡ bước sang ngang thì được ông đánh giá là
“bài thơ tạo ra hiệu ứng kì lạ nhất”. Hay bài Mưa xuân ông nhận xét: “Thơ
Nguyễn Bính viết về xuân rất nhiều nhưng bài Mưa xuân này có một vẻ đẹp
lung linh huyền diệu hơn cả”. Có thể thấy, tập thơ Lỡ bước sang ngang có rất
nhiều bài thơ có giá trị, tạo được ấn tượng sâu sắc cho người đọc.
Với chuyên luận “ Nguyễn Bính, thi sĩ của đồng quê”, tác giả Hà Minh
Đức đã trình bày những nhận định của mình về thơ Nguyễn Bính ở một số
phương diện cụ thể. Tác giả cho rằng: “Nguyễn Bính đã miêu tả chân tình và
xúc động những mối tình quê. Hình ảnh những cô gái quê trong thơ Nguyễn
Bính gây nhiều ấn tượng với người đọc. Người con gái dệt cửi (Mưa xuân), cô
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 4 Lớp: K36C - Ngữ văn
lái đò, cô hái mơ là những người lao động cần mẫn, có cuộc sống giản dị, kín
đáo và tế nhị trong đời sống tình cảm”. Như vậy, người phụ nữ trong Lỡ bước
sang ngang luôn là những hình ảnh đẹp, chân phương mà lay động, day dứt
khôn nguôi trong lòng người đọc.
Điểm lại lịch sử nghiên cứu thơ Nguyễn Bính, trong bài nghiên cứu
“Nguyễn Bính, thi sĩ của yêu thương”, tác giả Lại Nguyên Ân lại có nhận xét
thú vị về tập thơ Lỡ bước sang ngang: “thơ Nguyễn Bính làm theo lối “thác
lời”, “làm lời” người khác, nói hộ chuyện người khác - một cô gái dệt cửi,
một thiếu phụ hái dâu, một người chị “lỡ bước sang ngang”, một cô lái đò,
một bà mẹ tiễn con gái về nhà chồng… ông rất tài nhập vai người khác và

những nét đặc sắc trong thế giới nghệ thuật của tập thơ ở một số phương diện như:
cái tôi trữ tình, thời gian, không gian nghệ thuật, ngôn ngữ và giọng điệu.
- Khẳng định những giá trị của tập thơ trên cả hai phương diện nội
dung và hình thức thể hiện.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Như tên gọi khóa luận, chúng tôi tìm hiểu thế giới nghệ thuật trong tập
thơ Lỡ bước sang ngang của Nguyễn Bính
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Với khuôn khổ là phạm vi một khóa luận tốt nghiệp, chúng tôi chỉ khảo
sát ba mươi lăm bài thơ trong tập Lỡ bước sang ngang của Nguyễn Bính, Nxb
Lê Cường, 1940.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thống kê, phân loại.
- Phương pháp so sánh.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp.
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 6 Lớp: K36C - Ngữ văn
6. Đóng góp của khóa luận
- Tìm hiểu và làm sáng tỏ thế giới nghệ thuật trong tập thơ Lỡ bước sang
ngang của Nguyễn Bính ở hai phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật.
- Đóng góp vào việc giảng dạy và học tập thơ Nguyễn Bính trong nhà
trường.
7. Bố cục
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung khóa
luận gồm ba chương:
Chương 1. Những vấn đề chung
Chương 2. Hình tượng cái tôi trữ tình trong tập thơ Lỡ Bước sang
ngang của Nguyễn Bính
Chương 3. Một số phương diện biểu hiện hình thức nghệ thuật trong

nó phản ảnh thế giới ấy. Thế giới nghệ thuật có không gian riêng, thời gian
riêng, có quy luật tâm lí riêng, có quan hệ xã hội riêng, quan niệm đạo đức,
thang bậc giá trị riêng chỉ xuất hiện một cách ước lệ trong sáng tác nghệ
thuật” [5,302].
Trong luận án tiến sĩ khoa học “Sự hình thành và những vận động của
chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa trong văn học Việt Nam hiện đại”, tác giả
Nguyễn Trọng Nghĩa cho rằng: “thế giới nghệ thuật là một phạm trù mĩ học
bao gồm tất cả các yếu tố của quá trình sáng tạo nghệ thuật và tất cả kết quả
của quá trình hoạt động nghệ thuật của nhà văn. Nó là một chỉnh thể nghệ thuật
và là một giá trị thẩm mĩ. Thế giới nghệ thuật bao gồm hiện thực- đối tượng
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 8 Lớp: K36C - Ngữ văn
khách quan của nhận thức nghệ thuật, cá tính sáng tạo nhà văn hay chủ thể
nhận thức nghệ thuật, ngôn ngữ hay chất liệu nghệ thuật. Trong thế giới nghệ
thuật chứa đựng sự phản ánh nghệ thuật, tư tưởng của nhà văn. Thế giới nghệ
thuật không chỉ tương đương với tác phẩm nghệ thuật mà còn rộng hơn bản
thân nó. Nó có thể bao gồm tất cả các tác phẩm nghệ thuật của một nhà văn,
một trào lưu nghệ thuật, một thời kì nhất định của văn học, một nền văn học
của dân tộc hay nhiều nền dân tộc nhưng đồng thời cũng có thể liên quan tới
nhiều yếu tố của sáng tạo nghệ thuật nhỏ hơn khái niệm hiện tượng nghệ thuật.
Thế giới nghệ thuật là thế giới thứ hai được người nghệ sĩ tạo dựng,
trong đó chứa đựng hiện thực và quan niệm về hiện thực, tự nhiên và con
người là thế giới sinh động và đa dạng vô cùng, mỗi nhà văn, mỗi trào lưu văn
học, mỗi dân tộc, mỗi thời kì lịch sử đều có thế giới nghệ thuật của riêng mình”.
Như vậy, thế giới nghệ thuật là một chỉnh thể bao gồm mọi cấp độ của
sáng tạo nghệ thuật. Nó là đứa con tinh thần của nhà văn nên vừa phản ánh
hiện thực vừa phản chiếu cái tôi của người nghệ sĩ. Vì vậy, nó có sự độc đáo
riêng biệt, không trùng lặp ở mỗi tác phẩm, mỗi tác giả cũng như trào lưu văn
học. Đặc biệt, trong thơ trữ tình, thế giới nghệ thuật là một thế giới phong
phú, đa dạng và luôn biến động vừa phản ánh vừa phụ thuộc vào thế giới tư

(Nhà tôi)
Mẹ mất sớm, cha lấy vợ kế, gia đình ngày càng sa sút nên ba anh em
Nguyễn Bính được gửi về nhà ngoại nuôi nấng. Ở thôn Vân, Nguyễn Bính
được cậu là Bùi Trọng Khiêm nuôi dạy chu đáo. Người cậu vốn nổi tiếng văn
hay, giỏi ứng đối lại giàu lòng yêu nước. Ở với cậu, Nguyễn Bính có cơ hội
được vun trồng vốn văn chương, mở rộng hiểu biết về nhân tình thế thái, bồi
đắp lòng yêu mến, đắm say non nước quê hương.
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 10 Lớp: K36C - Ngữ văn
Đến khi anh trai Trúc Đường đỗ thành chung, được dạy học ở một
trường tư thục thuộc Hà Đông, Nguyễn Bính giã biệt ngôi nhà, mảnh vườn
nhỏ ở dưới quê để theo anh lên kinh thành.
Bỏ lại vườn cam, bỏ mái gianh
Tôi đi dan díu với kinh thành
(Hoa với rượu)
Ở với anh trai, Nguyễn Bính được học thêm tiếng Pháp và Pháp văn.
Nhà thơ có cơ hội tiếp xúc, va chạm với những nét văn hóa mới mẻ, hiện đại.
Điều này đã tác động mạnh mẽ tới con người cũng như hồn thơ Nguyễn Bính
sau này.
Cuộc đời Nguyễn Bính là những chuyến đi dài. Đi để thỏa chí ngao du
bốn bể, đi để trải nghiệm, đi để tìm cảm hứng cho thơ ca chắp cánh, đi để kết
giao bè bạn và đi cũng còn là do hoàn cảnh “cơm áo không đùa với khách thơ”.
Trong những cuộc hành trình ấy, đồng hành với ông luôn là thơ và những
người bạn văn chương cùng ôm giấc mộng lãng du. Ông cùng nhiều bạn tri kỉ,
bạn văn chương đi tới nhiều miền đất khác nhau như: Hà Nội, Thái Nguyên,
Phú Thọ, Sài Gòn Ông đi sâu vào cực nam của Tổ quốc và dừng chân lại ở
Hà Tiên. Đầu 1945, ông lại đi Hậu Giang, Mĩ Tho, Cần Thơ. Khi Cách mạng
tháng Tám thành công, Nguyễn Bính hồ hởi cùng hòa vào dòng thác của thời
đại mới. Ông hăng hái tham gia Cách mạng, gắn kết cuộc đời mình với đất và
người Nam bộ.

những sáng tác đầy tâm huyết, chân thành. Nguyễn Bính đã để lại một khối
lượng sáng tác đồ sộ, phong phú với nhiều tập thơ, truyện thơ, kịch thơ,
truyện, kịch bản chèo như: Lỡ bước sang ngang, Tâm hồn tôi, Mười hai bến
nước, Ngậm miệng, Cô Son… Trong đó thơ ca là mảng kết tụ đủ đầy tài năng
và tinh huyết của cuộc đời ông. Hành trình sáng tác của Nguyễn Bính có thể
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 12 Lớp: K36C - Ngữ văn
chia thành hai giai đoạn chính: trước và sau Cách mạng tháng Tám. Ở mỗi
giai đoạn sáng tác, bằng sự tài hoa của mình, Nguyễn Bính đều ghi lại những
dấu ấn sâu sắc.
a. Trước Cách mạng tháng Tám:
Nguyễn Bính là thi sĩ của làng quê, hồn quê. Tiếng thơ của ông góp
một sắc điệu riêng cho thế giới thơ lãng mạn, cho phong trào thơ Mới đương
thời. Ông đến với thơ ca từ rất sớm. Ngay từ khi đặt chân vào địa hạt ấy
Nguyễn Bính đã sớm nhận được sự chào đón, mến mộ. Bài thơ đầu tiên ông
viết khi mới mười ba tuổi và đã đoạt giải nhất trong cuộc thi thơ ở hội Phủ
Giày, Nam Định. Đây là minh chứng cho một hồn thơ dào dạt xúc cảm và
cũng là minh chứng cho cái duyên đến với thơ ca của thi nhân. Năm 1937, bài
thơ Cô hái mơ xuất hiện đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc.
Giai đoạn từ năm 1937 tới 1942 là thời kì sáng tác sung sức của
Nguyễn Bính, là điểm sáng chói ngời trong hành trình thơ trước cách mạng
của ông. Dẫu có rất nhiều nhà thơ viết về làng quê nhưng với bút pháp tài hoa
và hồn thơ tinh tế, các sáng tác của Nguyễn Bính vẫn mang một sắc điệu, một
dáng dấp riêng không nhòa lẫn. Bởi thơ ông không đơn thuần là bức tranh quê
mà cao hơn, sâu hơn đó là tiếng nói của những tâm hồn mộc mạc, dung dị
chốn quê nhà. Chính vì vậy, Nguyễn Bính được coi là đại diện xuất sắc cho
những cây bút say mê viết về làng quê Việt Nam. Giai đoạn này, Nguyễn
Bính có nhiều tập thơ được đánh giá cao. Sau thành công của bài thơ Cô hái
mơ, tập thơ Tâm hồn tôi tiếp tục được giải khuyến khích của Tự lực văn đoàn.
Từ đó ông liên tiếp có thơ in trên các báo. Đặc biệt năm 1940, có một sự kiện

tâm huyết, Mừng Đảng ra đời.
Hòa bình lập lại cho tới những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời dù
hoàn cảnh sống gặp nhiều gian khó song bút lực nhà thơ vẫn dồi dào. Sống
giữa miền Bắc hòa bình lòng nhà thơ lại hướng về miền Nam đau thương.
Nguyễn Bính làm thơ để vạch trần tội ác của Mĩ Diệm, phản ánh ca ngợi và
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 14 Lớp: K36C - Ngữ văn
cổ vũ tinh thần chiến đấu kiên cường của đồng bào miền Nam cũng như thể
hiện niềm thương nhớ, khát vọng thống nhất đất nước, non sông về một mối.
Năm 1955, Nguyễn Bính cho in liên tiếp ba tập thơ Đồng Tháp Mười, Trả ta
về, Gửi người vợ miền nam. Ba tập thơ như món quà dành tặng cho miền đất
Nam Bộ yêu thương, nơi nhà thơ gắn bó suốt một thời trai trẻ sục sôi nhiệt
huyết.
Về sống giữa miền bắc, khát vọng hòa bình thống nhất đất nước càng
cuộn cháy trong lòng nhà thơ. Nỗi niềm đó được gửi trọn trong những sáng
tác như: Tiếng trống đêm đêm xuân, Nước giếng thơi, Tình nghĩa đôi ta, Đêm
sao sáng. Trong những ngày cuối đời, dẫu “cơm áo gạo tiền không đùa với
khách thơ”, dẫu đất nước vẫn chìm ngập trong đau thương, mất mát nhà thơ
vẫn hòa mình vào nhịp sống sục sôi của đất nước, gắn bó với xóm làng. Tiếng
thơ của ông vẫn ngân vang đầy tha thiết, tự hào.
Những ngày cuối năm 1966, Nguyễn Bính đến thăm nhà một người bạn
thơ ở xã Hòa Lí, huyện Lí Nhân. Khi ra vườn ngắm cảnh, nhà thơ trúng gió
lạnh, thổ huyết rồi không qua khỏi.
Như vậy, tuy cuộc đời nhà thơ đã khép lại đột ngột và ngắn ngủi nhưng
trong những năm tháng đó bằng tài năng và tâm huyết của một nhà thơ chân
thành, tha thiết với quê hương đất nước, Nguyễn Bính đã để lại cho muôn đời
sau một hành trình thơ gửi trọn tấm lòng của người con đất Việt. Nhà lí luận
văn học Sedrin đã từng nói về sức sống bất diệt của văn chương chân chính:
“Văn học nằm ngoài những quy luật của sự băng hoại. Chỉ mình nó không
thừa nhận cái chết”. Và theo chúng tôi, văn thơ của Nguyễn Bính chính là một

nghệ thuật thơ ca của Nguyễn Bính. Với tập thơ này, tác giả sử dụng lớp ngôn
ngữ nôm na giản dị, những hình ảnh thơ đặc sắc, những biện pháp nghệ thuật
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 16 Lớp: K36C - Ngữ văn
quen thuộc, giọng điệu thơ gần gũi với âm điệu của ca dao dân ca… Vậy mà,
khi tập hợp những nét nôm na, giản dị, quen thuộc ấy lại, Nguyễn Bính đã in
sâu vào lòng người đọc những ấn tượng sâu sắc. Tập thơ Lỡ bước sang ngang
trở thành minh chứng cho phong cách thơ tài hoa mà giản dị của “thi sĩ đồng
quê” - Nguyễn Bính.

Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 17 Lớp: K36C - Ngữ văn
CHƯƠNG 2: HÌNH TƯỢNG CÁI TÔI TRỮ TÌNH
TRONG TẬP THƠ LỠ BƯỚC SANG NGANG CỦA NGUYỄN BÍNH

Trong chuyên luận Thơ trữ tình Việt Nam 1975-1990, tác giả Lê Lưu
Oanh có đề cập đến thế giới nghệ thuật của thơ trữ tình. Ở đây, tác giả đã chi
tiết hóa khái niệm này thông qua hình tượng cái tôi trữ tình. Tác giả cho rằng:
“cái tôi trữ tình là một thế giới nghệ thuật bởi thế giới nội cảm này là một thể
thống nhất có ngôn ngữ và quy luật riêng phụ thuộc vào lịch sử cá nhân, thời
đại Đi sâu vào thế giới nghệ thuật được coi là một kênh giao tiếp với những
mã số, kí hiệu, giọng nói, chương trình riêng cần có thao tác phù hợp. Thế
giới nghệ thuật của cái tôi trữ tình là một thế giới mang lại giá trị thẩm mĩ”.
Hình tượng cái tôi trữ tình là một kiểu nhân vật trong thế giới nghệ thuật
thơ trữ tình. Khác với tác phẩm tự sự, thơ trữ tình là tiếng nói trực tiếp biểu lộ
những suy tư, trăn trở, chiêm nghiệm của mỗi tác giả. Vì vậy, cái tôi trữ tình
trong thơ có biểu hiện vô cùng phong phú, đa dạng. Đặc biệt, trong quá trình
sáng tác, cái tôi nghệ sĩ bước vào nghệ thuật trở thành một hình tượng trọn vẹn.
Lúc này, cái tôi nghệ sĩ tương đồng với chủ thể trữ tình đang tự bộc lộ với toàn
bộ sức mạnh nhân cách và khả năng của nó. Tuy nhiên, cái tôi trữ tình cũng

đọc bắt gặp xiết bao tình cảm yêu mến, trân trọng của một người con dành
cho miền đất mình sinh ra. Trước hết đó là sự yêu mến và mong muốn gìn giữ
những nét đẹp trong phong vị sinh hoạt xưa của làng quê Việt Nam.
Đi vào thế giới nghệ thuật thơ Nguyễn Bính trong Lỡ bước sang
ngang, ta được đắm mình trong không khí làng quê xưa với bao sinh hoạt
giản dị như đêm hội chèo:
Hội chèo làng Đặng đi ngang ngõ
Mẹ bảo: thôn Đoài hát tối nay
Khóa luận tốt nghiệp Trường đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Trịnh Thị Sinh 19 Lớp: K36C - Ngữ văn
Hội chèo diễn ra vào mùa xuân, khi mưa xuân giăng mắc và hoa xoan
phủ khắp nẻo đường làng. Đây vừa là sinh hoạt văn hóa của làng quê để xua
vơi những lo toan, cực nhọc nhưng cũng là cơ hội, là bến duyên cho nam
thanh nữ tú hò hẹn:
Chờ mãi anh sang anh chẳng sang
Thế mà hôm nọ hát bên đàng
Năm tao bẩy tuyết anh hò hẹn
Để cả mùa xuân cũng nhỡ nhàng.
(Mưa xuân)
Tiếng trống đêm hội đã gắn bó và trở thành món ăn tinh thần không thể
thiếu của người dân quê. Đêm hội chèo làm tăng sự náo nức, nhộn nhịp cho
một làng quê yên lành. Mỗi lứa tuổi lại tìm thấy cho mình một niềm riêng
trong đêm hội chung ấy. Vì vậy, tiếng trống chèo vang xa như sự giục giã,
mời gọi con người tìm đến với nhau để rồi vẫn tiếng trống ấy vẫn đoạn đường
ấy nhưng khi lỡ hẹn, lòng cô thôn nữ có bao ngẩn ngơ, ngậm ngùi. Nguyễn
Bính đã tinh tường ghi lại cảm xúc của cô thôn nữ khi tình cảm mới chớm nở
vừa chân thành, tha thiết vừa e ấp, ngại ngùng.
Trong thơ Nguyễn Bính, đám cưới dẫu nghèo khó nhưng vẫn đủ đầy
những tục lệ bao đời của làng quê. Đó là hình ảnh cô dâu mới nước mắt ngập
đầy khóc thương cha mẹ trong tấm áo cưới chào họ hàng hai bên:

tằm, ươm tơ, dệt vải… Đây là những công việc quen thuộc của biết bao người
bà, người mẹ, người chị gái. Ngày ngày họ lam lũ với vườn dâu, miệt mài bên
khung cửi, con thoi. Những công việc ấy khiến cho ta liên tưởng về cuộc sống
của miền quê nghèo khó, vất vả nhưng yên bình, đậm sâu tình nghĩa. Ở nơi
ấy, có những người phụ nữ ngày đêm cần mẫn, tần tảo lo toan cho gia đình để
chồng vững tâm đèn sách, có người mẹ già đắng lòng, nuốt nước mắt mặn
chát trong ngày vu quy của con gái…