SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUỐC OAI
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HOÀ THẠCH
______________________________
BÀI DỰ THI
CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG
THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH THCS
Địa chỉ: Hoà Thạch – Quốc Oai – Hà Nội
Điện thoại: 0433 676 763
Email:
Họ và tên học sinh: Lưu Thuỷ Tiên
1
Phụ lục
Cấu trúc bài dự thi:
CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT
CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH THCS
A. Trang bìa:
1. Sở Giáo Dục và Đào tạo: Thành phố Hà Nội
2. Phòng Giáo Dục và Đào tạo: Huyện Quốc Oai
3. Trường: THCS Hoà Thạch
4. Địa chỉ: Hoà Thạch – Quốc Oai – Hà Nội
5. Điện thoại: 0433 676 763
6. Email:
Tên tình huống: Hãy ngăn chặn những tai nạn do sấm sét gây ra.
Let's prevent accidents caused by lightning.
Môn học chính: Vật lý
Các môn họ tích hợp: Ngữ văn, địa lý, tiếng anh,
7. Thông tin về học sinh:
• Họ và tên: Lưu Thuỷ Tiên
• Ngày sinh: 27 - 5 - 2001

Để giải quyết tình huống này, em đã tìm hiểu và thấy rằng có thể áp dụng nhiều
kiến thức một số môn học trong nhà trường để giải quyết thấu đáo tình huống mà em
đưa ra phía trên, cụ thể là vật lý, sinh học, địa lý, hoá học,… Ví dụ:
- Với môn Ngữ Văn: Lối văn nghị luận thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống.
- Với môn Tin Học: Soạn thảo văn bản với phần mềm Microsoft Word.
- Với môn Tiếng Anh: Trong phần nhan đề, viết dưới hình thức khẩu hiệu song ngữ:
Hãy ngăn chặn những tai nạn do sấm sét gây ra.
Let's prevent accidents caused by lightning.
3
Để hoà cùng chủ trương, không khí xây dựng môi trường học tiếng Anh trong trường
THCS.
Còn với các môn học khác, em xin trình bày cụ thể trong phần thuyết minh giải quyết
tình huống.
4. Giải pháp và giải quyết tình huống:
 Trình bày khái niệm sấm sét là gì? Giải thích hiện tượng sấm sét trong tự nhiên. Sét
đánh là gì?
 Tại sao lại nhìn thấy tia chớp trước rồi sau đó một lúc mới nghe tiếng sấm rền, đôi
khi ta chỉ nhìn thấy tia chớp mà không hề nghe thấy tiếng sấm đi kèm ?
 Ảnh hưởng của sấm sét đến tính mạng và tài sản của con người.
 Tại sao không nên tránh mưa ở dưới gốc cây đa, cây sồi…?
 Cách phòng tránh tai nạn do sấm sét gây ra. Cấp cứu người bị sét đánh như thế nào?
Làm sao để bảo vệ nhà cửa, công trình, vật gia dụng…?
 Hiện tại về kỹ năng phòng tránh, hạn chế tai nạn do sấm sét gây ra của trường THCS
Hoà Thạch và học sinh trường THCS Hoà Thạch. Từ đó nói đến sự cần thiết, tầm quan
trọng của việc phòng tránh, hạn chế tai nạn do sấm sét gây ra. Trách nhiệm của học sinh
về việc tự biết cách phòng tránh, hạn chế tai nạn do sấm sét gây ra.
 Tác dụng của việc hiểu và biết cách phòng tránh, hạn chế tai nạn do sấm sét gây ra.
5. Thuyết minh về tiến trình giải quyết tình huống:
Hãy ngăn chặn những tai nạn do sấm sét gây ra.
Let's prevent accidents caused by lightning.

N
2 +
O
2
→ 2NO
Nếu có đám mây dông tích điện đi gần mặt đất tới những khu vực trống trải, gặp một
vật có độ cao như cây cối, người cầm cuốc xẻng thì sẽ có hiện tượng phóng tia lửa
điện giữa đám mây và mặt đất. Đó là hiện tượng sét đánh.
Các bạn ạ, các bạn có biết điện thế của sự phóng điện có thể từ vài chục đến vài trăm
triệu volt không? Một con số thật sự rất lớn. Không những thế, cường độ dòng điện của
nó từ 10A- 30kA, có nghĩa là một tia sét thông thường có thể thắp sáng bóng đèn 100W
trong ba tháng. Ngoài ra, chiều dài của sét trung bình là 5 km, nhưng cũng có khi tới
10km cơ đấy; vận tốc phóng điện từ 15000- 36000km/s; đường kính của tia sét khoảng
40- 50cm, phần lõi tia sét khoảng 15cm; đường đi của những tia sét là không thẳng vì
nó phải chọn con đường nào cản điện ít nhất, nghĩa là đi vào các nơi tập trung nhiều
phần tử dẫn điện nhất.
5

Hình 1: Một số hình ảnh về sấm sét
 Mặc dù tia chớp và tiếng sấm được phát ra đồng thời, nhưng tại sao chúng ta luôn
luôn nhìn thấy tia chớp trước rồi sau đó một lúc mới nghe tiếng sấm rền? Nguyên nhân
là vì ánh sáng được lan truyền với tốc độ lớn hơn tốc độ âm thanh rất nhiều lần. Trong
không khí, cứ mỗi giây ánh sáng đi được xấp xỉ 30 vạn km. Với tốc độ này chỉ trong
một giây có thể bay 7 vòng xung quanh đường xích đạo trái đất! Trong khi đó âm thanh
truyền trong không khí với tốc độ 340m/s, tức là chỉ xấp xỉ 1 phần 90 vạn tốc độ ánh
sáng. Từ nơi xảy ra phóng điện, ánh sáng truyền xuống mặt đất thường chỉ tốn khoảng
thời gian bằng 1 phần vài chục vạn giây. Với cũng quãng đường đó, âm thanh phải đi
với thời gian dài hơn nhiều (Bài 13 - Vật lí 7: Môi trường truyền âm). Dựa vào kiến
thức này, chúng ta có thể tính được khoảng cách từ nơi phóng điện tới nơi chúng ta
đứng thông qua khoảng thời gian nhìn thấy tia chớp tới lúc nghe được tiếng sấm. Đôi

tượng một bộ não đã bị dòng điện khổng lồ "nấu chín"), dẫn tới chứng mất ngủ hoặc
7
mất trí nhớ tạm thời. Về lâu dài, các chấn thương thần kinh sẽ gây nên sự thay đổi về
tính cách, mất khả năng học hỏi và tiếp thu, rối loạn giấc ngủ, chứng động kinh, Cuối
cùng, các nạn nhân thường bị chấn động, tê liệt cơ tay/chân (tạm thời hoặc vĩnh viễn),
thủng màng nhĩ, đục thủy tinh thể và rất nhiều sự đau đớn khác nữa.
Các bạn có biết không, hậu quả sẽ nặng nề hơn nếu người bị sét đánh đang cầm kim
loại trong tay (tất nhiên, việc này khiến cho xác suất bị sét đánh tăng cao ngay từ đầu).
Các đồ trang sức, phụ kiện bằng kim loại (nhất là bạc và vàng) có thể bắt điện và nóng
lên nhanh chóng, gây thêm nhiều vết bỏng trầm trọng ngoài da vì chúng dẫn điện tốt
(đơn chất kim loại) (Bài 20- Vật lý 7: Chất dẫn điện và chất cách điện, dòng điện trong
kim loại; Bài 6- Hoá học 8: Đơn chất và hợp chất - phân tử).
Thật may mắn, cứ 10 người bị sét đánh thì chỉ có 1 người chết. Trong giai đoạn
1981-2010, trung bình mỗi năm có tới 54 vụ tử vong vì sét đánh. 90% nạn nhân sét
đánh có khả năng sống sót.
Đối với vật dụng, đồ điện tử, sét cũng
gây ra nhiều thiệt hại lắm! Nhiệt và sức
công phá từ sét sẽ làm cháy xém, thậm
chí tan nát cả giày dép, quần áo. Điện
thoại, máy tính cá nhân và các thiết bị
điện tử khác có thể bị hư hỏng do sét
đánh, khi chúng đi qua các ổ cắm điện
thoại, cáp internet, hoặc ổ cắm điện. Với
các thiết bị điện khi sét đánh vào các cột
điện sẽ làm tăng áp đột ngột làm chập
Hình 4: Ổ điện cháy do sét đánh điện và cháy tất cả các linh kiện điện tử
(hình 4). Với những ai đang dùng điện thoại sẽ rất nguy hiểm cho màng nhĩ vì nó sẽ tạo
ra một tiếng rít rất to và dài cũng như bị điện giật nếu là điện thoại có dây. Và thậm chí
khi không đánh vào đâu sét cũng sẽ tạo ra các xung điện từ mạnh (đặc biệt là sét dương)
sẽ phá hỏng các linh kiện điện tử.

Thứ hai, bạn nên thực hiện quy tắc nghe nhìn bằng cách sau: Khi sét xảy ra, thoạt
tiên bạn sẽ thấy tia chớp loé lên và sau đó là có tiếng sấm kèm theo. Nếu bạn tính
khoảng thời gian từ lúc tia chớp loé lên và lúc nghe thấy tiếng sấm thì có thể xác định
được khoảng cách tới nơi sét xảy ra. Chia số giây cho 5 thì được khoảng cách đến tia
sét. Ví dụ đếm được 5 giây thì sét cách vị trí đứng là khoảng 1 dặm (1,6 km) và sau 10
giây thì khoảng cách là 2 dặm (3,2 km). Bạn đừng quên nếu như khoảng thời gian bạn
đếm được từ khi thấy chớp và nghe tiếng sấm nhỏ hơn 30 giây, thì bạn đã nằm trong
tầm ngắm của tia sét rồi và phải cẩn thận. Nếu thời gian này nhỏ hơn 20 giây thì phải di
chuyển đến nơi an toàn hơn. Khi nghe thấy tiếng sấm đầu tiên bất kể là gì cũng cần phải
thấy nguy hiểm đã đến. Hãy nhớ sét có thể đánh cách xa nơi có mưa tới 15–20 km.
Khi trời sắp xảy ra dông, thì biện pháp tránh sét tốt nhất là nên về nhà. Chỗ an toàn
để tránh sét là toà nhà, hay công sở có lắp đặt hệ thống chống sét. Khi ở trong nhà thì
bạn nên đứng xa cửa sổ, cửa ra vào, các đồ dùng điện, tránh các chỗ ẩm ướt như buồng
tắm, bể nước, vòi nước, không nên dùng điện thoại trừ trường hợp rất cần thiết.
Trong trường hợp không kịp chạy tìm nơi ẩn náu an toàn, tuyệt đối không dùng cây
cối làm chỗ trú mưa, tránh các khu vực cao hơn xung quanh, những nơi chứa nước như
bãi biển, ao, hồ, mương, tránh xa các vật dụng kim loại như xe đạp, xe máy, hàng rào
sắt bạn nên tìm chỗ khô ráo, nếu xung quanh có cây cao hơn thì nên tìm chỗ thấp, tìm
vị trí cây thấp. Nguyên tắc cơ bản để có tư thế tránh sét tốt nhất là hạ người càng thấp
càng tốt, tránh bị sét đánh trực tiếp và giảm tối đa diện tích tiếp xúc giữa cơ thể và mặt
đất. Nếu có điều kiện, bạn nên dùng vải hoặc quần áo cuộn chặt lại thành một cuộn có
độ dày khoảng 10 cm rồi quỳ lên đó để cách ly hoàn toàn sự tiếp xúc của cơ thể với mặt
đất. Nếu bạn đang đi theo một nhóm thì phải nhanh chóng tách ra, không nên tập trung
cùng một chỗ. Với những người đang điều khiển ôtô, nếu không tìm được chỗ trú thực
sự an toàn thì hãy ngồi yên trong xe. Không đứng thành nhóm người gần nhau. Nếu như
bạn cảm thấy tóc bị dựng lên (như cảm giác điện khi sờ tay trước mặt tivi) thì điều đó
có nghĩa là có thể bị sét đánh bất cứ lúc nào. Lập tức cúi ngồi xuống và lấy tay che tai,
10
không nằm xuống đất hay đặt tay lên đất, nhón chân. Nếu khoác thêm một chiếc áo
mưa, bạn đã có "vỏ bọc" tránh thiên lôi rất hiệu quả đấy. Đối với các vật có bề mặt kim

giảm tối đa thiệt hại về tính mạng và tài sản. chính vì vậy nên cần phải hướng dẫn giáo
dục phòng chống sét an toàn cho mọi người.
6. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống:
Các bạn ạ! Mỗi môn học trong nhà trường đều cung cấp cho chúng ta những kiến
thức cơ bản về các lĩnh vực khoa học khác nhau. Đi sâu vào từng môn học, chúng ta lại
có cơ hội khám phá ra vô vàn những điều thú vị mà xâu chuỗi lại ta thấy chúng quan hệ
chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau, giúp ta có những hiểu biết về các vấn đề khoa học
đời sống một cách toàn diện. Là học sinh, chúng ta cần trang bị cho mình hành trang tri
thức, nâng cao hiểu biết để hiểu rõ, hiểu sâu nhiều bài học, nhiều môn học. Tham gia
cuộc thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành
cho học sinh THCS” là cách giúp học sinh chúng ta tăng cường khả năng vận dụng
kiến thức tổng hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu để gắn lí thuyết với thực hành theo
phương pháp “Học đi đôi với hành” để giải thích các hiện tượng trong thực tế cuộc sống
một cách chính xác, khoa học. Với tình huống trên, nếu được tuyên truyền rộng rãi đến
tất cả các bạn học sinh Hà Nội nói chung và học sinh trường THCS Hoà Thạch nói
riêng sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về những vấn đề liên quan tới sấm sét như: Nguyên
nhân dẫn tới hiện tượng sấm sét. Mức độ nguy hiểm của sấm sét đối với con người.
Cách giảm thiểu tối đa tác hại của thiên tai do sấm sét gây ra. Điều đó thật bổ ích và có
ý nghĩa thiết thực trong cuộc sống. Tài sản và tính mạng của chúng ta được an toàn đó
chính là niềm hạnh phúc của mỗi người, mỗi gia đình và toàn xã hội, phải không các
bạn?
Trên đây là một trong nhiều tình huống thực tiễn mà học sinh trường THCS Hoà
Thạch đã gặp và giải quyết. Trong quá trình giải quyết tình huống có thể còn có những
hạn chế nhất định, rất mong được sự góp ý của các thầy cô và các bạn.
Hoà Thạch, ngày 23 tháng 11 năm 2014
Tác giả

Lưu Thuỷ Tiên
12