TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN HOÀNG THỊ QUỲNH
Em xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong trường Đại học Sư
phạm Hà Nội 2 và đặc biệt là các thầy cô giáo trong ngành thư viện thông tin,
khoa CNTT đã hết lòng tận tình giảng dạy cho em trong suốt quá trình học tập
tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.
Em xingửi lời cảm ơn sâu sắc tới ThS.Vũ Thúy Chinh là người đã
nhiệttình hướng dẫn em trong suốt quá trình hoàn thành đề tài khóa luận tốt
nghiệp của mình.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới những người thân trong gia đình và
bạn bè - những người luôn khuyến khích và là nguồn động viên rất lớn đối
với em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Mặc dù có nhiều cố gắng, song kiến thức của em còn nhiềuhạn chế,
không tránh được nhiều thiếu sót. Vì vậy, em rất mong được các thầy, cô
giáo, cùng toàn thể các bạn chỉ bảo, đóng góp ý kiến để khóa luận của em
được hoàn thiện hơn.
Em xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 05 tháng 05 năm 2014
Sinh viên Hoàng Thị Quỳnh LỜI CAM ĐOAN
: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
CSDL
: Cơ sở dữ liệu.
NDT
: Người dùng tin
SP & DV
: Sản phẩm và dịch vụ
TT - TV
: Thông tin -Thư viện
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Tình hình nghiên cứu 2
3. Mục đích nghiên cứu của khóa luận. 3
2.2.4. Các ấn phẩmđịachí 41
2.3. Dịch vụ thông tin địa chí tại thƣ viện tỉnh Hải Dƣơng 41
2.3.1. Dịch vụ cung cấp tài liệu 41
2.3.2. Dịch vụ đa phương tiện 43
2.3.3. Dịch vụ cung cấp thông tin theo yêu cầu 43
2.3.4. Dịch vụ trao đổi thông tin 44
2.3.5. Dịch vụ hỏi đáp và tư vấn thông tin 46
2.4. Nhận xét chung về thực trạng sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí
của thƣ viện tỉnh Hải Dƣơng 47
CHƢƠNG 3:CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNGSẢN
PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN ĐỊA CHÍ TẠI THƢ VIỆN TỈNH
HẢI DƢƠNG 50
3.1. Tăng cƣờng vốn tài liệu địa chí 50
3.2. Nâng cao chất lƣợng sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí 54
3.3. Đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí 56
3.4. Tăng cƣờng Marketing sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí 59
3.5. Nâng cao hiệu quả đầu tƣ cơ sở vật chất, trang thiết bị cho việc tạo
lập cung cấp các sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí 60
3.6. Nâng cao trình độ cán bộ thƣ viện địa chí 60
3.7. Tuyên truyền, giới thiệu tài liệu địa chí 61
3.8. Thƣờng xuyên hƣớng dẫn, đào tạo ngƣời dùng tin 62
KẾT LUẬN 64
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 66
PHỤ LỤC
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong tiến trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của cả nướctỉnh, thành
phố là tế bào phát triển kinh tế. Là địa bàn để thực hiện các chương trình, mục
viện đã không ngừng đa dạng các loại hình SP & DV thông tin địa chí để đáp
ứngnhu cầu tin của người dùng tin.
Theo thời gian cùng với sự trưởng thành và phát triển không ngừng thư
viện tỉnh Hải Dương đã đạt được những thành tựu đáng kể quan trọng. Tuy
nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau mà các SP & DV thông tin địa chí
của thư viện còn nhiều hạn chế và bất cập gây khó khăn cho việc học tập và
nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu về địa phương của bạn đọc, cần khắc phục trong
thời gian tới để hòa chung sự phát triển của đất nước theo hướng CNH, HĐH.
Em nhận thấy việc nghiên cứu phân tích đánh giá thực trạng các SP &
DV thông tin địa chí của thư viện tỉnh Hải Dương và đưa ra giải pháp nhằm
hoàn thiện thực trạng này là điều hết sức cần thiết. Với ý nghĩa như vậy em đã
chọn đề tài:“Sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí tại thư viện tỉnhHải
Dương”làm khóa luận tốt nghiệp.
2. Tình hình nghiên cứu
Công tác địa chí luôn là vấn đề nóng đối với các nhà nghiên cứu quan
tâm, mỗi địa phương trên mọi miền đất nước đều mang đậm nét riêng biệt,
công tác địa chí luôn phong phú về nội dung, đa dạng về hình thức và đặc
trưng cho từng đặc điểm và phương hướng phát triển của mỗi địa phương
cũng khác nhau. Cho tới nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu đã được bảo
vệ về công tác địa chí như: “Nghiên cứu về việc đổi mới công tác địa chí thư
viện tỉnh, thành phố vùng đồng bằng Bắc Bộ” (1996), của Bùi Văn Vựng.
3
Luận văn thạc sĩ: “Công tác địa chí của thư viện tỉnh, thành phố vùng
đồng bằng Sông Hồng”, (1994) của tác giả Nguyễn Văn Cần.
Luận văn thạc sĩ: “Nghiên cứu hoàn thiện hoạt động thông tin địa chí
tại thư viện tỉnh Thái Bình”, (2008) của tác giả Nguyễn Thế Đức.
Tuy nhiên, các đề tài này chủ yếu đề cập tới khía cạnh tổng quát trong
hoạt động địa chí của tỉnh. Hiện nay, nghiên cứu về công tác địa chí tại thư
viện tỉnh Hải Dương chưa nhiều, đáng chú ý là luận văn thạc sĩ:“Công tác sưu
kê, phân tích, so sánh số liệu,khảo sát thực tế, tổng hợp tài liệu.
6.Ý nghĩa của khóa luận
-Khẳng định vai trò của sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí tại thư
viện tỉnh Hải Dương.
- Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ hơn lý luận vềsản phẩm và
dịch vụ thông tin địa chí tại thư viện tỉnh Hải Dương.
-Đánh giá mặt mạnh mặt yếu của hoạt động sản phẩm và dịch vụ thông
tinđịa chí tại thư viện tỉnh Hải Dương.
- Đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hoạt động các sản phẩm
và dịch vụ thông tin địa chí góp phần phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế xã
hội của tỉnhHải Dương.
7. Bố cục của khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,
mục lục, phần nội dung khóa luận chia làm 3 chương:
Chương 1: Thư viện tỉnh Hải Dương với các sản phẩm và dịch vụ
thông tin địa chí.
Chương 2: Thực trạng các sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí tại thư
viện tỉnh Hải Dương.
Chương 3: Các giải pháp nâng cao chất lượng các sản phẩm và dịch vụ
thông tin địa chí của tỉnh Hải Dương.
5
CHƢƠNG 1
THƢ VIỆN TỈNH HẢI DƢƠNG VỚI CÁC
SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN ĐỊA CHÍ
1.1. Khái quát về thƣ viện tỉnh Hải Dƣơng
1.1.1. Vài nét về lịch sử hình thành và phát triển của thư viện tỉnh Hải
Dương
mà thư viện luôn khắc phục những khó khăn, tổ chức bộ máy phục vụ thông
tin, tài liệu tới đông đảo quần chúng nhân dân.
Sau nhiều năm phấn đấu và trưởng thành thư viện lại một lần nữa có sự
thay đổi. Khi hòa bình lặp lại hòa cùng với tiến độ phát triển chung của đất
nước tỉnh Hải Hưng được tách lại như cũ thành tỉnh Hải Dương và Hưng Yên
vào năm 1997. Vì vậy, mà thư viện tỉnh Hải Hưng trở lại với cái tên cũ là thư
viện tỉnh Hải Dương.
Từ vốn sách vẫn còn hạn hẹp ban đầu và đội ngũ cán bộ chưa mạnh
nhưng thư viện đã thu hút đông đảo bạn đọc tới thư viện. Sau khi hoàn thành
việc tách tỉnh tới nay, tính tới năm 2013 thư viện đã có 178.559 cuốn sách,
150.000 đơn vị báo, tạp chí. Hàng năm thư viện bổ sung hơn 10.000 bản sách,
250 loại báo, tạp chí,hàng trăm tài liệu điện tử và các vật mang tin khác. Mỗi
ngày thư viện phục vụ từ215 đến 250 lượt người đọc, thư viện cấp từ 2.500
đến 3000 thẻ bạn đọc và phục vụ 190.000 lượt bạn đọc với 502.848 lượt sách
báo luân chuyển.Với mục đích nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu và tính cần thiết
của bạn đọc và thu hút mọi người tới thư viện sử dụng tài liệu.
7
Từ khi thành lập tới nay thư viện ngày càng phát triển mạnh và được
nâng cao đáp ứng bạn đọc kịp thời. Thư viện đã phục vụ hàng triệu độc giả từ
cán bộ cấp cao của tỉnh,những nhà nghiên cứu khoa học, giáo viên giảng
dạytới toàn nhân dân trong tỉnh đặc biệt là thế hệ học sinh sinh viên là lực
lượng mạnh, tích cực của thư viện.
Để đưa thư viện có tầm quan trọng trong mắt bạn đọc thư viện tỉnh Hải
Dương đã luôn chú ý tới công tác tuyên truyền giới thiệu sách, báo với nhiều
hình thức như: Biên soạn thư mục chuyên đề, giới thiệu sách mới, thư mục
chuyên ngành phục vụ các lĩnh vực khác nhau của bạn đọc. Thư viện đáp ứng
việc cung ứng tài liệu cho các cuộc thi tìm hiểu do Tỉnh và Trung ương đưa
ra. Hàng năm thư viện còn tổ chức trưng bày báo xuân và triển lãm thư pháp
Hán - Nôm, tổ chức nhiều cuộc nói chuyện chuyên đề với độc giả các nhà
- Xây dựng chương trình, kế hoach, dự án, đề án về lĩnh vực hoạt động
của thư viện tỉnh, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức thực hiện sau
khi được phê duyệt.
- Tổ chức phục vụ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người đọc được
sử dụng vốn tài liệu thư viện thông qua các hình thức đọc tại chỗ, mượn về
nhàhoặc phục vụ ngoài thư viện phù hợp với nội quy thư viện.
- Xây dựng và phát triển vốn tài liệu phù hợp với đặc điểm tự nhiên,
kinh tế, văn hóa của địa phương và đối tượng phục vụ của thư viện tỉnh,gồm:
+ Sưu tầm, bảo quản vốn tài liệu cổ, quý hiếm có ở địa phương.
+ Thu thập, tàng trữ và bảo quản lâu dài các tài liệu được xuất bản tại
Hải Dương và viết về Hải Dương.
+ Nhận các xuất bản phẩm lưu chuyển địa phương theo quy định, các
bản sao khoá luận, luận văn tốt nghiệp của sinh viên các trường Đại học được
mở tại Hải Dương, xây dựng bộ phận tài liệu dành cho trẻ em, người khiếm thị.
9
+ Tăng cường nguồn lực thông tin thông qua việc mở rộng sự liên
thông giữa thư viện tỉnh Hải Dương với các thư viện trong nước và nước
ngoài bằng hình thức cho mượn, trao đổi tài liệu và kết nối mạng máy tính khi
được cấp có thẩm quyền cho phép.
+ Thực hiện thanh lọc ra khỏi kho các tài liệu không còn giá trị sử dụng
theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Tổ chức tuyên truyền, giới thiệu kịp thời và rộng rãi vốn tài liệu thư
viện đến với mọi người, đặc biệt là các tài liệu phục vụ công cuộc phát triển
kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh; xây dựng phong trào đọc sách, báo trong
nhân dân.
-Biên soạn các ấn phẩm thông tin - thư mục và phối hợp với các ngành
có liên quan biên soạn, xuất bản tài liệu địa chí theo quy định; cung cấp thông
tin có chọn lọc phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đối tượng phục vụ của
thư viện tỉnh.
độ phục vụ”.
Nếu bộ máy được coi là cơ quan đầu não của một con người thì cán bộ
nhân viên chính là các bộ phận để giúp hoàn thành công việc một cách tốt
nhất. Không một tổ chức cơ quan nào muốn phát triển và hoạt động mạnh đều
phải cải tiến nâng cấp tổ chức và đội ngũ cán bộ theo kịp với sự phát triển của
xã hội ngày nay. Bộ máy tổ chức phù hợp, khoa học, cán bộ năng động, nhiệt
tình, có trách nhiệm vì công việc, có chuyên môn cao là điều kiện cần và đủ
để hoạtđộng thư viện đi lên.
Hiện nay, thư viện tỉnh Hải Dương có tổng số 35 cán bộ nhân viên, làm
việc ở cácphòng bao gồm:
- PhòngNghiệp vụ;
- Phòng Công tác bạn đọc;
11
- Phòng Thông tin - Thư mục - Địa chí;
- Phòng Hành chính - Tổng hợp;
- Phòng Mạng lưới thư viện;
- Phòng Tin học;
Có 1 cán bộ được đào tạo hai thángtại ẤnĐộ để học hỏi kinh nghiệm,
nghiệp vụ cũng như tác phong làm việc nhằm nâng cao chất lượng công việc
tại địa phương đặc biệt là về tiếng anh và tin học. Cán bộ có trình độ cử nhân
đạt 100%, có 2 nghiên cứu sinh, 2 cán bộ là thạc sĩ khoa học thư viện, 2 cán
bộ có văn bằng 2 về hành chính đã được học lớp nghiệp vụ TT - TV.
Trong tổ chức bộ máy tổ chức của thư viện tỉnh Hải Dương gồm có 1
Giám Đốc chịu trách nhiệm điều hành toàn bộ mọi hoạt động của thư viện,
1phó Giám Đốc phụ trách phòng tin học, phòng nghiệp vụ, phòng hành chính
tổng hợp, 1 phó Giám Đốc phụ trách các phòng như: Phòng Công tác bạn đọc,
phòng Thông tin - Thư mục - Địa chí, phòng Mạng lưới thư viện.
1.2.Đặc điểm ngƣời dùng tin và nhu cầu tin
1.2.1. Đặc điểm ngườidùng tin
viện,do đó phương pháp phục vụ chủ yếu cho nhóm này là đưa ra các thông
tin chọn lọc, phục vụ thông tin theo yêu cầu, hình thức sử dụng của họ là
thông tin chuyên đề, thông tin tóm tắt, tổng quát.
Nhóm 2: Nhóm NDTlà cán bộnghiên cứu, giảng dạy
Nhóm cán bộ nghiên cứu và giảng dạy chiếm 31%. Là những người
tham gia giảng dạy ở các trường chuyên nghiệp, giáo viên, cán bộ nghiên cứu,
cán bộ chuyên môn trong các cơ quanTrung ương và thành phố, 100% có
trình độ Đại học trở lên. Đây là nhóm bạn đọc có tầm hiểu biết sâu rộng, có
kinh nghiệm trọng nhiều lĩnh vực. Họ thường quan tâm đến tài liệu chuyên
sâu về 1 ngành khoa học nào đó, hoặc các tài liệu mang tính chất bổ trợ cho
13
công tác nghiên cứu giảng dạy. Tài liệu họ cần là tài liệu có tính cập nhật, bền
vững và đa dạng.
Thông tin họ cần được thể hiện trên nhiều hình thức như: Thư mục
chuyên đề, các thông tin chọn lọc, thông tin chuyên đề, Họ là những người
tham mưu cho cơ quan Đảng và chính quyền các cấp. Họ đóng vai trò quan
trọng trong việc nghiên cứu, chỉ đạo hướng dẫn ứng dụng khoa học kĩ thuật
và công nghệ hiện đại vào sản xuất của cải vật chất và nâng cao chất lượng
cuộc sống.
Nhóm 3: Nhóm NDT là học sinh- sinh viên
Đây là nhóm bạn đọc đông đảo nhất tại thư viện tỉnh Hải Dương, chiếm
43%.Họ là sinh viên của các trường đại học,cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp
và học sinh các trường phổ thông đóng trên địa bàn tỉnh. Nhu cầu đọc của họ
thay đổi theo năm học, cấp học, hoặc ngành nghề họ học. Đối với mỗi giai
đoạn hay cấp độ nghiên cứu, có những nhu cầu thông tin khác nhau. Thông tin
họ cần cần chủ yếu phục vụ cho môn học ở trường, thường là sách giáo khoa,
giáo trình, sách tham khảo, nâng cao. Vì vậy, họ sử dụng là những tài liệu
mang tính kiến thức cơ bản về các ngành khoa học,không có chuyên sâu.
Học sinh, sinh viên là người trẻ tuổi ham hiểu biết, thích học hỏi tìm
quan của chủ thể (cá nhân hoặc nhóm) đối với việc tiếp nhận và sử dụng tài
liệu nhằm duy trì và phát triển các hoạt động sống của con người, là động lực
chủ yếu thúc đẩy phát triển nhận thức của con người và phục vụ phát triển xã
hội. Nhu cầu tin được hình thành bởi hai yếu tố: Giá trị của những tri thức
chứa đựng trong tài liệu và những đòi hỏi thiết yếu của con người trong
những điều kiện, hoàn cảnh nhất định.
Nhu cầu tin của người đọc là yếu tố hàng đầu, có vai trò định hướng
cho mọi hoạt động của thư viện. Ngày nay, các SP & DV thông tin địa chí chỉ
có thể được phát triển khi nó có thị trường. Vì vậy, mọi hoạt động của thư
viện phải được bắt đầu từ việc nghiên cứu nhu cầu của nhiều đối tượng bạn
đọc, trên cở sở này phát triển nguồn lực thông tin tạo ra các SP & DV thông
tin địa chí phù hợp, đáp ứng nhu cầu tin. Từ đó phát huy được vai trò của thư
viện trong xã hội.
16
Trong quá trình khảo sát tìm hiểu đặc điểm người dùng tin tại thư viện
tỉnh Hải Dương với số phiếu phát ra là 100 phiếu đến các đối tượng người
dùng tin có đăng kí thẻ thư viện. Tổng số thu về là 100 phiếu (tỷ lệ
100%).Qua kết quả khảo sát trên cho thấy tỷ lệ NDT là cán bộ lãnh đạo, quản
lý chiếm10%,cán bộ nghiên cứu giảng dạy chiếm 31%, lực lượng đông và
mạnh của thư viện là học sinh - sinh viên chiếm 43% trong tổng số NDT, còn
lại các đối tượng khác chiếm tỷ lệ 16%.
Qua khảo sát cho thấy NDT của thư viện tổng hợp mọi ngành nghề,
mọi lứa tuổi khác nhau và tài liệu tìm hiểu cũng khác nhau. Phần lớn bạn đọc
sử dụng tài liệu địa chí nhằm mục đích học tập chiếm 40% và nâng cao tri
thức chiếm 32% đây thường là nhu cầu của học sinh, sinh viên để tích lũy
thêm kiến thức ngoài học trên lớp đó là việctự học. Bạn đọc sử dụng tài liệu
địa chí nhằm giải trí chiếm 18% vàbạn đọc sử dụng tài liệu địa chí vào mục
đích nghiên cứu chiếm 10%.
Có thể thấy rằng bạn đọc của thư viện tỉnh Hải Dương có nhu cầu về tài
tới thông tin - tri thức, đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của bạn đọc.
1.3. Sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí
1.3.1. Kháiniệm sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí
Trước hết muốn hiểu được khái niệm SP & DV thông tin địa chí nói
riêng chúng ta cần phải hiểu được khái niệm SP & DV thông tin thư viện nói
chung.
Sản phẩm là kết quả đạt được tạo ra do một cá nhân, tập thể hoặc cộng
đồng, tập thể nào đó tạo ra nhằm mục đích nào đó thỏa mãn người dùng tin.
Sản phẩm có thể là vật chất hoặc phi vật chất.
18
Sản phẩm thông tin thư viện(SPTT – TV) là kết quả của quá trình xử lý
thông tin, do cá nhân, tập thể nào đó thực hiện nhằm thoả mãn nhu cầu của
người dùng tin [16, tr.21].
Quá trình lao động để tạo ra sản phẩm chính là quá trình xử lý thông tin
(bao gồm biên mục, phân loại, định từ khoá, tóm tắt, chú giải, biên soạn tổng
quan cũng như các quá trình phân tích tổng hợp thông tin khác). Người thực
hiện quá trình xử lý thông tin không ai khác chính là các chuyên gia làm việc
tại các cơ quan, tổ chức thông tin nào đó.
Các sản phẩm thông tin được hình thành nhằm thoả mãn những nhu cầu
thông tin, chúng phụ thuộc chặt chẽ vào nhu cầu và sự biến động của nhu cầu.
Như vậy, sản phẩm thông tin địa chí là kết quả đạt được của cá nhân
tập thể nào đó trong quá trình xử lý thông tin để tạo ra các sản phẩm địa chí
nhằm thỏamãn nhu cầu tin của bạn đọc về địa phương.
Chất lượng sản phẩm thông tin địa chí được đánh giá qua nhiều khía
cạnh và được phản ánh qua chính bạn đọc.Bởi bạn đọc là người thường xuyên
tiếp xúc và tra tìm tài liệu. Việc đa dạng các loại hình sản phẩm thông tin địa
chí là rất cần thiết bởi công việc này cần phải xử lý nội dung sâu phù hợp với
đối tượng và thói quen của bạn đọc.
Nhu cầu thông tin và nhu cầu trao đổi thông tin thuộc nhóm nhu cầu tinh
1.3.2. Vai trò sản phẩm và dịch vụ thông tin địa chí
Hoạt động thông tin địa chí là hoạt động đặc thù của các thư viện tỉnh,
thành phố. Thông qua hoạt động thông tin địa chí các thư viện tỉnh, thành phố
đã đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương mình nói chung và thư viện tỉnh
Hải Dương nói riêng.
Copyright: Tài liệu đại học ©