BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

Lê Đình Phi
MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM VỚI VIỆC PHÁT
HUY QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN DÂN LAO ĐỘNG
Ở HUYỆN CẨM XUYÊN - TỈNH HÀ TĨNH TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC
Mã số: 60.31.02.01
Người hướng dẫn khoa học: TS. ĐINH THẾ ĐỊNH
Nghệ An - 2014
1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ ĐÌNH PHI
MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM VỚI VIỆC PHÁT
HUY QUYỀN LÀM CHỦ CỦA NHÂN DÂN LAO ĐỘNG
Ở HUYỆN CẨM XUYÊN - TỈNH HÀ TĨNH TRONG
GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH TRỊ HỌC
Mã số: 60.31.02.01
Người hướng dẫn khoa học: TS. ĐINH THẾ ĐỊNH
Nghệ An - 2014
Lời cảm ơn
Trong quá trình học tập tại Trường Đại học Vinh tôi đã nhận được rất
nhiều sự quan tâm, giúp đỡ từ phía Nhà trường, Thầy cô và đồng nghiệp.
Nhân dịp luận văn được bảo vệ, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu,

13
3
Chương 1. Vị trí, vai trò của của Mặt trận tổ quốc Việt Nam
trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động
13
4
1.1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị nước ta
13
5
1.1.1. Khái niệm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
13
6
1.1.2. Bản chất của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
15
7
1.1.3. Chức năng, nhiệm vụ của MTTQ VN trong hệ thống chính
trị
18
8
1.2. Dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động
21
9 1.2.1. Khái niệm dân chủ
21
10
1.2.2. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động
23
11 1.3. MTTQ VN với việc phát huy quyền làm chủ nhân dân lao
động
25
12

42
20
2.1.1. Cơ cấu tổ chức của MTTQ huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh
42
21
2.1.2. Hoạt động của MTTQ huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh
44
22
2.2. Vai trò của MTTQ huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh trong
việc phát huy vai trò làm chủ của nhân dân lao động hiện nay
57
23
2.2.1. Vai trò của MTTQ trong công tác tuyên truyền, giáo dục
chính trị, vận động nhân dân thực hiện các chương trình kinh tế…
58
24
2.2.2. Mặt trận Tổ quốc huyện Cẩm Xuyên trong vai trò tổ chức
hiệp thương chính trị, giới thiệu đại biểu dân cử, tham gia ………
60
25
2.2.3. Vai trò của MTTQ huyện Cẩm Xuyên trong thực hiện chức
năng giám sát hoạt động của chính quyền……
63
26
2.2.4. Vai trò của Mặt trận Tổ quốc huyện Cẩm Xuyên trong việc
thực hiện chức năng phản biện xã hội
66
27
Kết luận chương 2
67

5
36
3.2.3. Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân trong quá trình dân
chủ hóa đời sống xã hội trên địa bàn dân cư
89
37
3.2.4. Phát huy vai trò của MTTQ huyện Cẩm Xuyên trong việc
thực hiện chức năng phản biện xã hội với việc hoạch định…………
94
38
Kết luận chương 3
97
39
C. KẾT LUẬN
98
40 E. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100
41 F. PHỤ LỤC 103
A. MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sự hình thành chế độ dân chủ là kết quả của quá trình phát triển kinh tế
và chính trị, có tác động to lớn đến diện mạo chung của xã hội, đến sự tăng
trưởng kinh tế và giải phóng năng lực sáng tạo của con người. Song, hiệu quả
tác động của dân chủ lại phụ thuộc vào sự hoàn thiện của HTCT với tư cách là
hệ thống các thiết chế chính trị và cơ chế thực hiện quyền lực chính trị.
Đại hội IX, X và XI của Đảng đã đặc biệt quan tâm đến đổi mới HTCT
trong thời kỳ quá độ lên CNXH nhằm từng bước xây dựng và hoàn thiện nền
dân chủ XHCN, coi đó là một trong những nhiệm vụ cơ bản và cấp bách của
quá trình đổi mới.
Mặt trận Tổ quốc vừa là phương thức, vừa là môi trường để nhân dân
thực hiện quyền lực chính trị của mình. Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và

qua cho thấy, công cuộc đổi mới ở Cẩm Xuyên có những thành tựu của việc
xây dựng và phát huy nền dân chủ XHCN ở nhiều mức độ khác nhau, nhiều
hình nhiều vẻ, được tích lũy từ thực tiễn cách mạng phong phú của nhân dân
7
toàn huyện. Kinh tế phát triển với tốc độ cao, chính trị ổn định, quốc phòng an
ninh được giữ vững, công tác xây dựng Đảng và hoạt động của MTTQ và các
đoàn thể nhân dân có nhiều chuyển biến tích cực, đời sống vật chất tinh thần
của nhân dân ngày càng được nâng cao, bộ mặt nông thôn có nhiều khởi sắc.
Những kết quả nêu trên, đã khẳng định MTTQ và các đoàn thể nhân dân giữ vai
trò nòng cốt, đi đầu trong các phong trào thi đua. Điều đó ngày càng cho thấy
MTTQ huyện Cẩm Xuyên đã và đang thật sự là một nhân tố quan trọng trong
cơ chế hiện thực hóa quyền lực chính trị của nhân dân Cẩm Xuyên hiện nay.
Nhận thức được vấn đề này, Chúng tôi chọn đề tài: "Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam với việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động ở huyện
Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn Thạc sĩ.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Ở nước ta, việc củng cố và hoàn thiện HTCT nói chung và với từng thành
tố cấu trúc nên HTCT, cũng như với MTTQ nói riêng, luôn là vấn đề đặc biệt,
thu hút sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nhiều nhà khoa học.
Trong các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, đặc biệt các Văn kiện
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, VIII, IX, X, XI và các Nghị quyết Hội
nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương (khóa IX), Nghị quyết Hội nghị
lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương (khóa IX), Nghị quyết Hội nghị lần thứ
bảy Ban chấp hành Trung ương (khóa X), Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban
chấp hành Trung ương (khóa XI), Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp
hành Trung ương (khóa XI). Kết luận số 65-KL/TW, ngày 04/3/2010 của Ban
Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa VIII)
… đều đề cập đến vấn đề xây dựng và thực hiện QCDC cơ sở.
Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bổ sung sửa đổi
năm 2013; Nghị định 29/CP, Quy chế thực hiện dân chủ ở xã, ngày 11/5/1998;

nay", 1999, do TS Đặng Đình Tân làm chủ nhiệm, trong đó có hai vấn đề: Nhân
dân lao động thực thi quyền lực chính trị thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
và tổ chức công đoàn trong hệ thống chính trị Việt Nam từ 1945 đến nay; về
"Đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nhằm thực hiện tốt quy
chế dân chủ ở cơ sở tại các vùng nông thôn miền núi phía Bắc nước ta", 1999,
do TS Nguyễn Quốc Phẩm làm chủ nhiệm. Đổi mới phương thức lãnh đạo của
Đảng đối với MTTQ và các đoàn thể nhân dân trong thời kỳ mới, do Đỗ Quang
Tuấn chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006.
Xét về góc độ nghiên cứu vai trò của các đoàn thể chính trị xã hội trong
việc phát huy quyền dân chủ của nhân dân, nhìn chung các công trình nghiên
cứu trên đã lồng ghép vấn đề đoàn thể nhân dân vào trong các công trình khoa
học mang tính tổng thể và mới chỉ được đề cập như một yếu tố cấu thành trong
mối quan hệ giữa các thành tố của HTCT nhằm thực hiện quyền lực của nhân
dân nói chung, chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu, riêng biệt về
thực thi quyền lực chính trị của nhân dân lao động thông qua MTTQ và đặc biệt
là MTTQ cấp huyện và cấp tỉnh, ở nước ta hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
Phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam trong việc phát huy quyền làm chủ
của nhân dân lao động ở huyện Cẩm Xuyên trong giai đoạn hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ
Một là: Làm rõ cơ sở lý luận về vị trí, vai trò của MTTQ Việt Nam trong
việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động.
Hai là: Khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của
MTTQ huyện Cẩm Xuyên trong việc phát huy quyền làm chủ về chính trị của
nhân dân.
10
Ba là: xây dựng hệ thống những giải pháp nhằm tăng cường vai trò của
MTTQ Việt Nam trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động ở
huyên Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh.

chương
Chương 1. Vị trí, vai trò của Mặt trận tổ quốc Việt Nam trong việc phát
huy quyền làm chủ của nhân dân lao động
Chương 2. Thực trạng, vai trò của Mặt trận tổ quốc huyện Cẩm Xuyên,
tỉnh Hà Tĩnh trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động
Chương 3. Phương hướng và những giải pháp tăng cường vai trò Mặt
trận tổ quốc trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động ở huyện
Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh.
12
B. NỘI DUNG
CHƯƠNG I
VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM
TRONG VIỆC PHÁT HUY QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN
LAO ĐỘNG
1.1. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị
1.1.1. Khái niệm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Khái niệm Mặt trận, theo cách hiểu chung nhất: Mặt trận là một tập hợp
các lực lượng, các tổ chức, các cá nhân cùng theo đuổi một mục tiêu, một định
hướng, một lý tưởng.
Mặt trận cũng được hiểu theo nghĩa là một liên minh chính trị rộng rãi.
Tại Điều 9 của Hiến pháp năm 2013 đã hiến định "Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức chính trị, các
tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai
cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài"
[18; 11].
Nói một cách khác, MTTQ là một liên minh chính trị của mọi người Việt
Nam yêu nước, là một liên minh chính trị của các giai cấp, các đảng phái, các
13
dân tộc, các tôn giáo, các nhân sĩ yêu nước và tiến bộ của dân tộc để hướng vào
mục tiêu giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng xã hội dân giàu, nước

MTTQ Việt Nam là một bộ phận quan trọng trong công tác vận động
quần chúng của Đảng, giữ vai trò to lớn trong việc củng cố và tăng cường khối
đại đoàn kết dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Có thành tích đó là nhờ: Hồ
Chí Minh và Đảng ta có ý thức sâu sắc về sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn
dân. Bởi vì Bác Hồ và Đảng ta luôn nhìn thấy ở mỗi người Việt Nam một người
yêu nước và MTTQ là sự tập hợp và nhân lên gấp bội nhiệt tình yêu nước ấy.
Đại hội XI của Đảng khẳng định chủ trương nhất quán của Đảng ta là:
"Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tiếp tục tăng cường tổ chức, đổi
mới nội dung, phương thức hoạt động, khắc phục tình trạng hành chính hóa,
phát huy vai trò nòng cốt tập hợp, đoàn kết nhân dân xây dựng cơ sở chính trị
của chính quyền nhân dân; thực hiện dân chủ, giám sát và phản biện xã hội;
tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh; tổ chức các phong
trào thi đua yêu nước, vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện các nhiệm vụ
phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại" [12; 246].
1.1.2. Bản chất của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam từ năm 1930 đến nay không có thời
kỳ nào vắng bóng tổ chức MTTQ. MTTQ Việt Nam, Mặt trận Dân tộc giải
phóng miền Nam Việt Nam và Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa
bình Việt Nam đã đoàn kết quân dân cả nước làm tròn nhiệm vụ lịch sử vẻ vang
giải phóng miền Nam, thực hiện thống nhất nước nhà, hoàn thành cuộc cách
mạng dân tộc dân chủ nhân dân, đưa cả nước tiến lên CNXH. Bản chất của Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam được thể hiện:
15
- MTTQ Việt Nam kết hợp nhuần nhuyễn tính dân tộc và tính giai cấp.
Tính dân tộc luôn rộng rãi và nổi trội, tính giai cấp là cơ sở, là định hướng để
giữ vững và phát huy tính dân tộc Tính dân tộc rộng rãi biểu hiện từ mục tiêu
đến cơ cấu, thành phần của MTTQ. MTTQ không có hội viên chỉ có thành viên
nên hoạt động của MTTQ thực chất là hoạt động của từng thành viên.
- Tính thống nhất về tư tưởng và hành động của MTTQ
Tất cả các thành viên của MTTQ đều do Đảng Cộng sản lập ra, đều gắn

(bổ sung, phát triển năm 2011) đã ghi đầy đủ hơn: "Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,
các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết
toàn dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp, chính đáng của nhân dân " [5; 96].
MTTQ Việt Nam đã làm tốt vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích cho
nhân dân trong các lĩnh vực như tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; bầu
cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HÐND; giám sát đại biểu dân cử, cán bộ, công
chức Nhà nước; giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo; tổ chức các cuộc
vận động, các phong trào thi đua yêu nước của nhân dân, tham gia thực hiện các
chương trình kinh tế - xã hội của Nhà nước; tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử
tri và nhân dân để phản ánh với cơ quan có thẩm quyền
Hiến pháp đã hiến định những nhiệm vụ cơ bản của MTTQ Việt Nam đó
là "tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ,
tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng
Ðảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc "[18; 11-12].
Nghị quyết Ðại hội X của Ðảng, tại mục X về Phát huy sức mạnh đại
đoàn kết toàn dân tộc có ghi: "MTTQ Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có
17
vai trò rất quan trọng trong việc tập hợp, vận động, đoàn kết rộng rãi các tầng
lớp nhân dân; đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân; đưa các chủ
trương, chính sách của Ðảng, Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn hóa, xã
hội, quốc phòng, an ninh vào cuộc sống, góp phần xây dựng sự đồng thuận
trong xã hội". [10; 124].
Cùng với việc phát triển các hình thức tổ chức, các tổ chức thành viên
đã đổi mới hình thức vận động để thu hút ngày càng rộng rãi các nhân sĩ, trí
thức, chuyên gia, người tiêu biểu trong các dân tộc thiểu số, các chức sắc tôn
giáo, người có uy tín trong cộng đồng tham gia công tác MTTQ, làm cho
MTTQ ngày càng mang tính chất quần chúng sâu sắc và thể hiện rõ hình ảnh
của khối đại đoàn kết toàn dân.

trở lên. Họ là những người đang lao động hết mình trên mặt trận sản xuất nông
nghiệp, lĩnh vực trung tâm, nhân tố quyết định của sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước. Hiện có 63 tỉnh thành hội nông dân, trên 540 huyện quận
hội, trên 9.330 hội nông dân xã phường, gần vạn chi hội nông dân thôn, bản, ấp.
+ Hội Cựu chiến binh Việt Nam (thành lập 12/1989), có 80 vạn hội viên
đại biểu cho khoảng 4,5 triệu cựu chiến binh (chiếm khoảng 15% dân số, trong
đó có trên 13% tham gia cấp ủy địa phương, 14% tham gia công tác trong các
cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở, 48% đang lao động trong nông
nghiệp, sinh hoạt trong hơn 9.530 tổ chức hội cơ sở. Đây là tổ chức chính trị -
xã hội tiêu biểu của các "Anh bộ đội cụ Hồ" đã từng vào sinh, ra tử, chiến đấu,
hy sinh một phần xương máu cho sự nghiệp giành, giữ và bảo vệ nền độc lập
cho Tổ quốc. Họ là những người lính đã chuyển ngành, hoặc nghỉ hưu, có mặt
19
trên mọi lĩnh vực, có vai trò đặc biệt quan trọng trong động viên toàn dân tham
gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
+ Đảng Cộng sản Việt Nam (thành lập 2/1930), có hơn 2,3 triệu đảng
viên, là tổ chức chính trị cao nhất của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu
cho lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam, Đảng Cộng
sản Việt Nam là người lãnh đạo duy nhất hệ thống chính trị Việt Nam, vừa là
thành viên, vừa là người lãnh đạo MTTQ.
Ngoài ra, còn có tới 160 đoàn thể và hội quần chúng, bao gồm: Liên hiệp
các hội khoa học kỹ thuật, Hội liên hiệp văn học nghệ thuật, Liên hiệp các tổ
chức hữu nghị, Hội phật giáo, Ủy ban đoàn kết công giáo, Hội luật gia
Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và
Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo, được thành lập ngày 18 tháng 11 năm
1930. Trải qua các thời kỳ hoạt động với những tên gọi khác nhau, MTTQ
không ngừng phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống đoàn kết dân tộc Việt
Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp giành độc lập dân tộc, thống
nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Kế tục và phát huy vai trò lịch sử
của Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam các thời kỳ, MTTQ Việt Nam ngày

Trải qua các thời kì lịch sử, do bối cảnh cụ thể mà khái niệm “dân chủ” có
những hình thức và tên gọi khác nhau như: Dân chủ chủ nô; Dân chủ quân sự;
Dân chủ lập hiến; Dân chủ tư sản; Dân chủ nhân dân; Dân chủ XHCN. Dù có
các trạng thái khác nhau, song khái niệm "dân chủ" được dùng để chỉ tính chất
chế độ xã hội mà trong đó người dân được thể hiện quyền làm chủ của mình.
Các học thuyết chính trị, dân chủ dùng để mô tả cho hình thức nhà nước
và cũng là một loại triết học chính trị. Mặc dù chưa có một định nghĩa thống
nhất về dân chủ, nhưng có hai nguyên tắc mà bất kỳ một định nghĩa dân chủ
21
nào cũng đưa vào: thứ nhất là tất cả mọi thành viên của xã hội (công dân) đều
có quyền tiếp cận đến quyền lực một cách bình đẳng; thứ hai là tất cả mọi thành
viên (công dân) đều được hưởng các quyền tự do được công nhận rộng rãi.
Với C.Mác và Ph.Ăngghen thì cách mạng XHCN lấy việc giải phóng con
người khỏi mọi sự tha hoá, bất công, giành trở lại cho con người cái bản chất
vốn có của nó - lao động và hoà bình - làm mục tiêu cơ bản của mình. Muốn
vậy, trong giai đoạn thứ nhất của cuộc cách mạng đó, giai cấp vô sản phải trở
thành giai cấp thống trị, phải "giành lấy dân chủ". Tư tưởng này nói lên bản
chất dân chủ của xã hội mới mà giai cấp công nhân và nhân dân lao động đang
hướng tới.
Phát triển những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về dân chủ,
V.I.Lênin đã khẳng định sự cần thiết phải kết hợp giữa cuộc đấu tranh cho dân
chủ với thắng lợi của CNXH. Đấu tranh cho dân chủ, theo các ông, cũng không
thể dừng lại ở dân chủ tư sản. Sau khi thiết lập chính quyền, việc phát triển triệt
để nền dân chủ XHCN là tiền đề để thực hiện thắng lợi hoàn toàn và triệt để
mục tiêu của CNXH. Bởi vậy, khi làm rõ nội dung quan điểm về sự thống nhất
hữu cơ giữa dân chủ và CNXH, V.I.Lênin chỉ ra rằng, mối quan hệ đó phải
được hiểu trên hai phương diện: một là, giai cấp vô sản không thể hoàn thành
cuộc cách mạng XHCN, nếu họ không được chuẩn bị để tiến tới cuộc cách
mạng đó thông qua cuộc đấu tranh cho chế độ dân chủ,; hai là, CNXH sẽ không
duy trì được thắng lợi, nếu không thực hiện đầy đủ chế độ dân chủ. Như vậy,

bản chất của giai cấp thống trị, trong đó thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của
quyền lực. Để có dân chủ, nhân dân phải là chủ thể của quyền lực, nếu ngược
lại sẽ là chuyên chế.
23
Dân chủ cơ sở cũng chính là dân chủ, là quyền lực, quyền làm chủ thuộc
về nhân dân trên tất cả các mặt của đời sống xã hội. Tuy nhiên, khái niệm dân
chủ cơ sở có phạm vi hẹp hơn nhưng lại cụ thể hơn khái niệm dân chủ, đó là
quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân ở cơ sở nơi cư trú: xã, phường, thị trấn,…
và cơ quan, đơn vị công tác của từng người dân, đó chính là việc người dân
được quyền tham gia đóng góp ý kiến của mình vào các vấn đề chính trị, kinh
tế, xã hội ở địa phương.
1.2.2. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động
Có thể thấy rằng dân chủ ở cơ sở và đặc biệt là dân chủ ở cấp xã là vấn
đề lớn của Đảng và Nhà nước ta, đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo như: Chỉ
thị số 30-CT/TW, ngày 18/02/1998 của Bộ chính trị khóa VIII về xây dựng và
thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; Nghị định số 29/1998/NĐ-CP về việc ban
hành Quy chế dân chủ ở xã; Nghị định 79/2007/NĐ của Uỷ ban thường vụ
Quốc hội ban hành Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 về thực hiện dân chủ
ở xã, phường, thị trấn. Việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xã bên cạnh
các đặc điểm chung của thực hiện pháp luật nói chung còn có những điểm đặc
trưng sau đây:
Thứ nhất, thực hiện QCDC cơ sở là hoạt động diễn ra thường xuyên, liên
tục gắn liền với các hoạt động trên địa bàn thôn, xóm, tổ dân phố. Đâu là nơi
người dân có thể cảm nhận thực tế dân chủ ở xã; ngay tại xã, huyện, tỉnh hay
phải tận ở Trung ương. Con người không chỉ có khát vọng dân chủ mà còn cần
cảm nhận thực tế về dân chủ, còn cần đến thực hành dân chủ và thực hành pháp
luật. Nói rằng dân chủ ở xã - tên gọi là thế nhưng kỳ thực mảnh đất hiện sinh
cho dân chủ không hẳn tập trung tại trụ sở của chính quyền xã, là thuần tuý xã
mà nó phải đi xuống thôn, xóm, tổ liên gia, khu dân cư - là những đơn vị hành
chính tự nguyện.