Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Xã hội loài ngời đã tồn tại và phát triển trong quá trình lịch sử lâu dài, trải
qua các hình thái kinh tế xã hội và luôn gắn liền với hoạt động lao động sản xuất
ra của cải vật chất. Hay sản xuất ra của cải vật chất luôn là nền tảng của đời
sống xã hội. Là điều kiện trớc tiên đảm bảo cho sự tồn tạo và phát triển của xã
hội. Nếu ngừng sản xuất ra của cải vật chất thì sự sống trên toàn cầu sẽ bị huỷ
diệt. Nh Các Mác đã nói Đứa trẻ con nào cũng biết là một nớc sẽ chết đói nếu
ngừng lao động, tôi không nói trong một năm mà ngay trong vài tuần.
Bên cạnh đó sản xuất vật chất còn là nền tảng hình thành tất cả các quan
hệ xã hội và đời sống tinh thần của hội. Qua đó ta thấy đợc tầm quan trọng to
lớn của ki8nh tế trong sự tồn tại và phát triển của xã hội bởi vì kinh tế chính là
kết quả của toàn bộ quá trình lao động sản xuất của cải, vật chất. Không vợt
khỏi quy luật khách quan, nền kinh tế nớc ta cũng là nền tảng, cơ sở cho sự tồn
tại và phát triển của đất nớc ta.
Trong thời gian gần đây, nền kinh tế Việt Nam có nhiều thay đổi. Đặc
biệt là quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền
kinh tế thị trờng. Sau năm 1975, đất nớc ta hoàn toàn thống nhất, Đảng và Nhà
nớc bớc ngay vào công cuộc xây dựng và khôi phục kinh tế sau chiến tranh. Nh-
ng do cha nắm vững các quy lật khách quan trong kinh tế nên kinh tế Việt Nam
còn nghèo nàn và lạc hậu.
Tháng 12 năm 1986, Đại hội VI của Đảng cộng sản Việt Nam đã họp và
đề ta đờng lối đổi mới kinh tế. Đó là chuyển sang nền kinh tế thị trờng có sự
quản lý của Nhà nớc. Hơn 10 năm qua, việc chuyển đổi kinh tế luôn là vấn đề
quan tâm hàng đầu của toàn xã hội. Chính vì những lý do trên mà em quyết định
chòn đề tài: Vận dụng quan điểm toàn diện trong triết học Mác Lê Nin để
phân tích quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờng ở Việt Nam cho bài
tiểu luận này.
Em xin chân thành cảm ơn Thầy !
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
2. Khái niệm về kinh tế thị trờng
Một nền kinh tế mà trong đó các vấn đề cơ bản của nó do thị trờng
quyết định đợc xem là nền kinh tế thị trờng( Giáo trình: Kinh tế chính trị Mác -
Lê nin ( Tập II). Trong nền kinh tế thị trờng là hàng loạt những quy luật kinh tế
vốn có của nó nh: quy luật giá trị, quy luật cung - cầu, quy luật cạnh tranh nền
kinh tế thị trờng tuân theo những quy luật trên đó chính là cơ chến thị trờng.
Cơ chế thị trờng đợc hiểu là cơ chế tự điều tiết nền kinh tế hàng hoá do sự tác
động của các quy luật kinh tế vốn có của nó. Cơ chế đó giải quyết ba vấn đề cơ
bản của tổ chức kinh tế là: cái gì, nh thế nào và cho ai. Cơ chế thị trờng bao gồm
các nhân tố c bản là cung - cầu và giá cả thị trờng( Nhà xuất bản Giáo dục-
năm 1998).
3. Việc vận dụng quan điểm toàn diện trong triết học Mác - Lê nin
vào hoạt động kinh tế
Mọi hệ thống kinh tế đều đợc tổ chức bằng cách này hay cách khác để
huy động tối đa các nguồn lực của xã hội và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực
đó nhằm sản xuất ra hàng hoá để thoả mãn nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Chính
vì vậy, vấn đề cơ bản của hoạt động kinh tế là làm thế nào để việc áp dụng các
nguồn lực và tổ chức sản xuất tốt nhất, việc phân phối hàng hoá sản xuất ra phù
hợp nhất, đáp ứng tốt nhất nhu cầu của xã hội.
Theo quy luật chung của tồn tại thì lĩnh vực kinh tế cũng biện chứng. đó
là: kinh tế luôn đòi hỏi các nhà hoạt động kinh tế phải tuân theo nguyên tắc toàn
diện phát triển và lịch sử cụ thể trong vấn đề sản xuất nh sản xuất cái gì, sản
xuất cho ai và sản xuất nh thế nào. Tức hoạt động sao cho hiệu quả kinh tế đem
lại là lớn nhất. Vậy làm thế nào để đáp ứng đợc yêu cầu đó.
Ta biết, khi lý luận của Triết học Mác Lênin cha ra đời đã có những hoạt
động kinh tế nhng do cha nắm bắt đợc các quy luật khách quan của thế giới nên
các hoạt động kinh tế còn mò mẫm và bị các quy luật của tự nhiên chi phối dẫn
ddến năng xuất lao động đạt đợc không cao. Từ khi triết học Mác Lênin ra đời.

Lênin là hoàn toàn đúng đắn và có vai trò to lớn đối với lĩnh vực hoạt động kinh
tế của con ngơì. đặc biệt là vai trò đó đã đợc phát huy tích cực trong nền kinh tế
thị trờng.
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Phần II: Việc chuyển đổi sang nền kinh tế
thị trờng ở việt nam
1. Chủ trơng, chính sách của Đảng và Nhà nớc trong việc chuyển đổi
sang nền kinh tế thị trờng.
a- Một số nét nổi bật của nền kinh tế nớc ta trớc khi chuyển sang
kinh tế thị trờng
Sau năm 1975 do vừa trải qua hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống
Mỹ nền kinh tế của nớc ta bị tàn phá rất nặng nề về cơ sở hạ tầng. Kinh tế của
đất nớc chủ yếu dựa vào nông nghiệp nhng nông nghiệp lại lạc hậu nghèo nàn.
Vẫn cảnh con trâu đi trớc cái cày theo sau, đặc biệt là phơng thức hợp tác
hoá, tập thể hoá đã tạo nên sức ỳ lớn và sự trì trệ trong kinh tế. Việc phân phối
sản phẩm lao động theo khẩu hiệu: Làm theo năng lực, hởng theo nhu cầu
dẫn đến sự ỉ lại của ngời lao động. Ngời lao động thờng dựa dẫm trong công
việc và không quan tâm đến năng xuất lao động.
Bên cạnh nền nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu là nền công nghiệp nhỏ bé,
thấp kém, thiếu thốn về cơ sở vật chất, về nền tảng khoa học. Quy mô công
nghiệp còn nhỏ bé và hoạt động yếu, do đó không thể làm tiền đề cho sự phát
triển kinh tế. Mặt khác, ngành dịch vụ thì hầu nh cha phát triển. Sản phẩm sản
xuất ra đợc phân phối bằng tem phiếu.
Không những cả nền kinh tế còn nghèo nàn, lạc hậu với cơ chế quản lý
tập trung, quan liêu, bao cấp mà đất nớc ta còn bị cấm vận kinh tế, đặc biệt là
lệnh cấm vận kinh tế của Mỹ. Chính vì nậy, giai đoạn 1975-1985 nền kinh tế n-
ớc ta chậm phát triển. Những mâu thuẫn nội tại từ nền kinh tế nớc ta đòi hỏi
phải đổi mới nền kinh tế để thoát khỏi khủng hoảng và thúc đẩy các yếu tố sản
xuất hàng hoá phát triển.

và thực tiễn, bằng việc áp dụng quan điểm toàn diện trong triết học và thực tiễn,
bằng việc áp dụng quan điểm toàn diện trong triết học Mác -Lênin, Đảng và
Nhà nớc ta đã xem xét cơ chế thị trờng một cách tổng thể. đặt nó trong mối quan
hệ vốn có của kinh tế thị trờng. Xem xét từ những u điểm đến những nhợc điểm,
từ những thành tựu đạt đợc đến những thiếu sót, sai lầm trong nền kinh tế thị tr-
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
ờng. Nhìn thấy quá trình hoạt động của các nớc t bản phơng tây, thấy nó có tác
dụng thúc đẩy kinh tế phát triển mạnh và đạt đợc những thành tựu vĩ đại nhng
Đảng và nớc ta không hề dập khuôn, máy móc áp dụng ngay nó vào Việt Nam.
Mà các nhà lãnh đạo của ta còn nhận thức cả những khuyết điểm của cơ chế thị
trờng so sánh giữa cái đợc và cái mất. Đặc biệt Đảng và Nhà nớc ta đã đặt nền
kinh tế thị trờng vào điều kiện hoàn cảnh của Việt Nam, xem xét, đánh giá, nhìn
nhận nó dới mọi góc độ, từ đó nắm vững bản chất của kinh tế thị trờng với đầy
đủ các mặt, các yếu tố và thuộc tính của nó.
Do vậy, trong quan điểm của Đảng ta để thực hiện sự nghiệp xây dựng
chủ nghĩa xã hội với mục tiêu dân giàu - nớc mạnh - xã hội cong bằng - văn
minh thì kinh tế thị trờng nhất thiết phải có sự quản lý của Nhà nớc theo định h-
ớng xã hôị chủ nghĩa. Đến Đại hội toàn quốc lần thứ VII Đảng ta cũng đã khẳng
định Xây dựng nền kinh tế sản xuất hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị
trờng nhất thiết phải có sự quản lý của Nhà nớc . Từng bớc kinh tế quốc doanh -
kinh tế tập thể chiếm u thế về năng xuất, chất lợng, hiệu quả, qua đó giữ vị trí
chi phối trong nền kinh tế.
(1)
Vậy thế nào là cơ chế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa hay cơ
chế thị trờng của chủ nghĩa xã hội.
Cơ chế thị trờng dới chủ nghĩa xã hội có một số dặc trng sau:
Trớc hết: Trong kinh tế thị trờng dới chủ nghĩa xã hội sở hữu quốc doanh
và tập thể phải giữ vai trò chủ thể và chủ đạo chủ thể là chiếm tuyệt đại bộ phận
về định lợng. Chủ đạo là giữ vị trí dẫn đờng, hớng dẫn, định hớng, định tính.