ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
NGUYỄN ĐỨC THÀNH Tên đề tài:
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG CHẾ PHẨM LACTOVET
NHẰM NÂNG CAO SỨC ĐỀ KHÁNG VÀ CẢI THIỆN
KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CHO GÀ THỊT JAPFA 202
TẠI THỊ XÃ SÔNG CÔNG TỈNH THÁI NGUYÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo :
Chính quy
Chuyên ngành :
NHẰM NÂNG CAO SỨC ĐỀ KHÁNG VÀ CẢI THIỆN
KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CHO GÀ THỊT JAPFA 202
TẠI THỊ XÃ SÔNG CÔNG TỈNH THÁI NGUYÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo :
Chính quy
Chuyên ngành :
Thú Y
Lớp :
K42 - Thú Y
Khoa :
Chăn nuôi Thú Y
Khóa học :
2010 - 2014
Giảng viên hướng dẫn :
PGS.TS Nguyễn Duy Hoan
Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên - 2014
ii
LỜI NÓI ĐẦU Với phương châm “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực
tiễn”, thực tập tốt nghiệp là gian đoạn cuối trong chương trình đào tạo cuả các
trường Đại học nói chung và Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nói riêng. Giai
đoạn này chiếm một vị trí hết sức quan trọng đối với mỗi sinh viên trước khi
ra trường. Đây là khoảng thời gian giúp sinh viên củng cố và hệ thống hóa
toàn bộ kiến thức đã học, đồng thời giúp cho sinh viên làm quen với thực tế
sản xuất và củng cố lại những kiến thức đã học trên giảng đường. Từ đó nâng
cao trình độ chuyên môn, rèn luyện cho sinh viên kỹ năng tổ chức, triển khai
các hoạt động, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Đồng thời
tạo cho mình tác phong làm việc đúng đắn, sáng tạo, để sau khi ra trường trở
thành một người cán bộ khoa học kỹ thuật có chuyên môn, đáp ứng nhu cầu
thực tiễn, góp phần vào xây dựng và phát triển đất nước.
Xuất phát từ những mục tiêu trên, được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu
nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi - thú y cùng quý thầy cô, đặc biệt
là sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Duy Hoan và sự tiếp
nhận của trại gia cầm chú Nguyễn Văn Lộc Xã Bá Xuyên thị xã Sông Công,
tôi đã tiến hành thực hiện đề tài tốt nghiệp: “Nghiên cứu sử dụng chế phẩm
Lactovet nhằm nâng cao sức đề kháng và cải thiện khả năng sinh trưởng
cho gà thịt Japfa 202 tại thị xã Sông Công tỉnh Thái Nguyên”
Do bước đầu làm quen với công tác nghiên cức khoa học, kiến thức
chuyên môn chưa sâu, kinh nghiệm thực tế chưa nhiều nên bản khóa luận này
không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót. Vì vậy, tôi kính mong nhận
được sự đóng góp quý báu của thầy cô, các bạn đồng nghiệp để bản khoa luận
của tôi hoàn thiện hơn.
và một số bệnh đường tiêu hóa của gà thí nghiệm 50
Bảng 2.11. Sơ bộ hạch toán kinh tế 52
iv
DANH MỤC CÁC HÌNH
Trang
Hình 2.1. Đồ thị sinh trưởng tích luỹ của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi 42
Hình 2.2. Biểu đồ sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm 44
Hình 2.3. Biểu đồ sinh trưởng tương đối của gà thí nghiệm 46
kiện cho em tiến hành thí nghiệm và đã tận tình giúp đỡ em trong suốt thời
gian thực tập, nhờ đó mà em đã có thêm nhiều hiểu biết trong kinh nghiệm
nghề nghiệp củng như cuộc sống.
Để có được kết quả như ngày hôm nay,em xin chân thành cảm ơn bố
mẹ và những người thân trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn động
viên tinh thần và vật chất để em học tập và hoàn thành bản khóa luận này.
Cuối cùng em xin kính chúc thầy cô, gia đình cung toàn thể bạn bè,
đồng nghiệp luôn có sức khỏe tốt, hạnh phúc và thành đạt.
Thái Nguyên, ngày tháng… năm 2014
Sinh viên Nguyễn Đức Thành
vi
MỤC LỤC
Trang
PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1
1.1 Điều tra cơ bản 1
1.1.1.
Điều kiện tự nhiên 1
1.1.2.
Điều kiện kinh tế - xã hội 2
1.4.2 Tồn tại 16
1.4.3. Đề nghị 17
PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 18
2.1 Đặt vấn đề 18
2.1.1 Tính cấp thiết của đề tài 18
2.1.2. Mục đích nghiên cứu của đề tài 19
2.2 Tổng quan tài liệu 19
2.2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 19
2.2.2 Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước 30
2.3 Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu 34
vii
2.3.1 Đối tượng nghiên cứu 34
2.3.2. Địa điểm, thời gian tiến hành 34
2.3.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi. 34
II.Tài liệu dịch từ tiếng nước ngoài 57
III. Tài liệu nước ngoài 57
IV. Tài liệu khác 57
1
PHẦN 1
CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
1.1
Điều tra cơ bản
1.1.1. Điều kiện tự nhiên
1.1.1.1. Vị trí địa lý
Xã Bá Xuyên thuộc Thị xã Sông Công nằm cách trung tâm thị xã 2 km
về phía Tây Bắc, tổng diện tích là 9,55 km
2
, dân số trung bình là 3903 người,
mật độ dân số là 409 người/km
2
, ranh giới giữa các xã được xác định như sau:
- Phía Bắc: giáp thành phố Thái Nguyên
- Phía Đông: giáp xã Tân Quang và phường Bách Quang
- Phía Tây: giáp xã Bình Sơn
- Phía Nam: giáp phường Lương Châu
1.1.1.2. Điều kiện khí hậu
Xã Bá Xuyên nằm ở phía Tây Bắc của Thị xã Sông Công, tỉnh Thái
2
, trong đó diện tích đất nông
nghiệp chiếm 736,16 ha, diện tích đất lâm nghiệp là 177,63 ha nên xác định
một trong những thế mạnh chính của xã là sản xuất nông - lâm nghiệp, kinh
tế trang trại.
1.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
1.1.2.1. Tình hình kinh tế
Xã Bá Xuyên có cơ cấu kinh tế đa dạng, nhiều thành phần kinh tế cùng
hoạt động: Nông - Công nghiệp, lâm nghiệp và dịch vụ, tạo mối quan hệ hữu
cơ hỗ trợ thúc đẩy nhau cùng phát triển. Trong đó sản xuất nông nghiệp vẫn là
chủ yếu chiếm 80%, bao gồm cả ngành trồng trọt và chăn nuôi cùng nhau phát
triển đồng đều. Do đó xã luôn chú trọng phát triển các mô hình khuyến nông,
áp dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng
Cùng với việc nâng cao đời sống cho nhân dân, xã Bá Xuyên còn thực
hiện bê tông hóa đường giao thông nông thôn. Xã xác định giao thông nông
thôn là một trong những yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã
hội, phục vụ dân sinh, khai thác các thế mạnh, tiềm năng của địa phương. Đến
nay, toàn xã đã bê tông hóa được hơn 30 km đường giao thông nông thôn.
Chăn nuôi với nhiều quy mô lớn nhỏ khác nhau, hiện nay trên địa bàn xã
có khoảng 13 trang trại gà nuôi với hình thức gia công cho các công ty chăn
nuôi như CP, Japfa, RTD hoặc nuôi tư nhân. 3
1.1.2.2. Tình hình xã hội
Xã Bá Xuyên là xã thuộc phía Bắc Thị xã Sông Công, có nhiều đồng
bào dân tộc sinh sống: Kinh, Sán, Dìu, Tày….do đó có sự đa dạng về tập
quán canh tác lẫn đời sống văn hóa xã hội.
- Dân số tại thời điểm năm 2013 là 3903 người với trên 1000 hộ, trong
đó 80% là sản xuất nông nghiệp. Do trình độ của nhân dân còn hạn chế, xã lại
vụ lúa nhưng chủ yếu là trồng vào mùa đông.
- Với diện tích đất trồng chè khá lớn, cây chè được các hộ quan tâm chú
trọng, đã góp phần nâng cao đời sống của nhân dân. Toàn xã hiện có 91,6 ha
chè, trong đó chè kinh doanh có 86,6 ha.
- Ngoài ra trên địa bàn xã đã triển khai trồng mới được 38 ha keo lai
theo dự án 661.
- Để cây trồng đạt năng suất cao người dân đã biết áp dụng các biện
pháp, tiến bộ khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất, mạnh dạn đưa các giống
mới có năng suất cao nhờ đó đã cơ bản giải quyết được nhu cầu lương thực
cho người dân.
1.1.3.2.Về ngành chăn nuôi
Song song với sự phát triển của ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi
cũng không ngừng phát triển. Chăn nuôi cung cấp sức kéo, phân bón cho
trồng trọt, đồng thời cung cấp thực phẩm và là nguồn thu nhập kinh tế chủ
yếu cho các hộ gia đình.
Tuy nhiên, ngành chăn nuôi ở xã chủ yếu là tự cung tự cấp, sản phẩm
hàng hoá đưa ra ở thị trường còn ít. Trong những năm gần đây người dân đã
biết áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, từ các hộ sản xuất quy mô nhỏ người dân đã
mạnh dạn đầu tư vốn, kỹ thuật, con giống mới có năng suất cao, trang thiết bị
hiện đại vào chăn nuôi nên sản phẩm của ngành chăn nuôi từng bước được
nâng cao và đáp ứng được nhu cầu của thị trường tiêu thụ cụ thể như sau: 5
+ Chăn nuôi trâu bò
Tổng đàn trâu bò của xã có là 854 con. Hình thức chăn nuôi trâu bò là
tận dụng các bãi thả tự nhiên và sản phẩm phụ của ngành trồng trọt. Việc dự
trữ các loại thức ăn cho trâu bò vào vụ đông được bà con quan tâm như: việc
trồng cỏ, trồng ngô, rơm, rạ phơi khô dự trữ đầy đủ cho trâu bò. Tuy nhiên
về mùa đông trâu bò hay mắc các bệnh ký sinh trùng và một số bệnh khác do
đoạn này chiếm một vị trí hết sức quan trọng đối với mỗi sinh viên trước khi
ra trường. Đây là khoảng thời gian giúp sinh viên củng cố và hệ thống hóa
toàn bộ kiến thức đã học, đồng thời giúp cho sinh viên làm quen với thực tế
sản xuất và củng cố lại những kiến thức đã học trên giảng đường. Từ đó nâng
cao trình độ chuyên môn, rèn luyện cho sinh viên kỹ năng tổ chức, triển khai
các hoạt động, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Đồng thời
tạo cho mình tác phong làm việc đúng đắn, sáng tạo, để sau khi ra trường trở
thành một người cán bộ khoa học kỹ thuật có chuyên môn, đáp ứng nhu cầu
thực tiễn, góp phần vào xây dựng và phát triển đất nước.
Xuất phát từ những mục tiêu trên, được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu
nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi - thú y cùng quý thầy cô, đặc biệt
là sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Duy Hoan và sự tiếp
nhận của trại gia cầm chú Nguyễn Văn Lộc Xã Bá Xuyên thị xã Sông Công,
tôi đã tiến hành thực hiện đề tài tốt nghiệp: “Nghiên cứu sử dụng chế phẩm
Lactovet nhằm nâng cao sức đề kháng và cải thiện khả năng sinh trưởng
cho gà thịt Japfa 202 tại thị xã Sông Công tỉnh Thái Nguyên”
Do bước đầu làm quen với công tác nghiên cức khoa học, kiến thức
chuyên môn chưa sâu, kinh nghiệm thực tế chưa nhiều nên bản khóa luận này
không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót. Vì vậy, tôi kính mong nhận
được sự đóng góp quý báu của thầy cô, các bạn đồng nghiệp để bản khoa luận
của tôi hoàn thiện hơn.
7
1.1.4. Một số thông tin về cơ sở thực tập
Trại gà gia đình ông Nguyễn Văn Lộc được xây dựng vào cuối năm
2011 và đi vào sản xuất đầu năm 2012 tại xóm Xứ Đào, xã Bá Xuyên, thị xã
Sông Công, tỉnh Thái Nguyên nằm trên tuyến đường tỉnh lộ 252 cách trung
tâm thị xã 3km về phía Tây Bắc.
, Newcastle,
* Công tác thú y:
Công tác thú y hết sức được quan tâm. Với phương châm "phòng bệnh hơn
chữa bệnh", trại đã thực hiện tốt quy trình vệ sinh thú y đồng thời công tác chăm
sóc, nuôi dưỡng. 8
Hệ thống chuồng nuôi được đảm bảo thông thoáng về mùa hè, ấm áp về
mùa đông. Mùa hè có hệ thống làm mát bằng quạt và dàn mát, mùa đông có
hệ thống chắn gió Trại có hàng rào chắn xây bao xung quanh đảm bảo ngăn
cách, biệt lập với khu dân cư. Hàng ngày chuồng trại, máng ăn, máng uống,
dụng cụ cho ăn được quét dọn, cọ rửa sạch sẽ trước khi cho gà ăn. Quy trình
tiêm phòng cho đàn gia cầm được thực hiện nghiêm túc với loại vaccin như:
Gumboro, Newcastle, CRD. Định kỳ tổng vệ sinh toàn bộ khu vực trại. Hàng
ngày cán bộ kỹ thuật theo dõi, phát hiện gia cầm có dấu hiệu bệnh lý để tiến
hành điều trị hoặc loại thải kịp thời.
1.2. Đánh giá chung
Qua kết quả tìm hiểu và điều tra thực tế chúng tôi rút ra những nhận xét
chung như sau:
1.2.1. Thuận lợi
- Xã Bá Xuyên nằm gần trung tâm thị xã Sông Công, nằm trên tuyến
đường tỉnh lộ 262 nối giữa Thị xã Sông Công và thành phố Thái Nguyên nên
thuận lợi cho việc giao lưu buôn bán, du lịch, dịch vụ…thuận lợi cả về nông
nghiệp, công nghiệp.
- Trại luôn được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Sở
Nông nghiệp và PTNT, Chi cục thú y tỉnh Thái Nguyên và các cơ quan ban
ngành liên quan.
1.2.2. Khó khăn
- Do khí hậu ở một số tháng trong năm không được thuận lợi nên việc
phẩm Lactovet nhằm nâng cao sức đề kháng và cải thiện khả năng sinh
trưởng cho gà thịt Japfa 202 tại tỉnh thái nguyên”
1.3.2. Phương pháp tiến hành
Theo yêu cầu của nội dung thực tập tốt nghiệp, trong thời gian thực tập
tại cơ sở bản thân đề ra một số biện pháp thực hiện như sau: 10
- Tìm hiểu kỹ tình hình sản xuất chăn nuôi ở cơ sở thực tập và khu
vực vành đai.
- Tham gia tích cực công tác tiêm phòng, chẩn đoán và điều trị bệnh cho
gia cầm.
- Tham gia công tác chuyển giao con giống và kỹ thuật cho các hộ sản xuất.
- Luôn luôn chấp hành, tham gia các hoạt động của cơ sở, tiếp thu ý kiến
của cán bộ lãnh đạo, của thầy giáo hướng dẫn, tranh thủ thời gian tiếp xúc với
thực tế để nâng cao tay nghề, nắm vững kiến thức chuyên ngành hơn nữa.
- Áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới mà bản thân tôi đã được
học và tìm hiểu vào thực tiễn sản xuất.
- Tiến hành thí nghiệm sử dụng chế phẩm Lactovet bổ sung vào nước
uống nhằm theo dõi mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và nâng cao
sức đề kháng của gà thịt Japfa 202.
1.3.2. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
Trong quá trình thực tập tại trại gà ông Nuyễn Văn Lộc, được sự giúp
đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn và cán bộ, công nhân viên của trại, kết
hợp với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, tôi đã lĩnh hội được nhiều kinh
nghiệm quý báu trong thực tiễn sản xuất và đã đạt được một số kết quả sau:
* Công tác chọn giống
Công tác chọn giống là một phần hết sức quan trọng quyết định đến
hiệu quả chăn nuôi.
- Phân loại gà con mới nở ra: Gà con mới nở ra phải chọn phân loại loại
đeo khẩu trang để bảo vệ sức khoẻ người lao động và phòng bệnh cho gia cầm. Gà
nuôi ở trại được sử dụng thuốc phòng bệnh theo lịch trình sau.
Tiêm phòng vaccine cho đàn gia cầm để có miễn dịch chủ động đảm
bảo an toàn trước dịch bệnh. Trước ngày sử dụng vaccine không pha thuốc
kháng sinh vào nước uống trong vòng 8 - 12 h, pha vaccine vào lọ dùng để
nhỏ trực tiếp mắt. Tính toán liều vaccine phải đủ để mỗi con nhận được một
liều. Dụng cụ pha và nhỏ vaccine không có thuốc sát trùng hoặc xà phòng,
nhiệt độ đảm bảo từ 20 - 25
0
C. Chúng tôi sử dụng vaccine phòng bệnh cho
đàn gà theo lịch như sau: 12
Bảng 1.1. Lịch phòng bệnh bằng vaccine cho đàn gà thịt
Ngày tuổi Loại vaccine Phương pháp dùng
8 Newcastle lần 1 Nhỏ mắt 1 giọt
14 Gumboro Cho uống
21 Newcastle lần 2 Cho uống
* Chẩn đoán và điều trị bệnh
Trong quá trình chăm sóc và nuôi dưỡng đàn gà tại trại chúng tôi luôn
theo dõi tình hình sức khoẻ của đàn gà để chẩn đoán và có những hướng điều
trị kịp thời. Thời gian thực tập ở trại, chúng tôi thường gặp một số bệnh sau:
* Bệnh viêm đường hô hấp cấp mãn tính ở gà (CRD, hen gà)
- Nguyên nhân: Bệnh do Mycoplasma gallisepticum gây ra. Các yếu tố
tác động gây nên bệnh cho gà như: điều kiện thời tiết, dinh dưỡng kém,
chuồng trại không đảm bảo vệ sinh (chật trội, ẩm thấp) làm cho gà giảm sức
đề kháng và dễ mắc bệnh ở gà.
- Triệu chứng: Gà mắc bệnh có biểu hiện chảy nước mắt, nước mũi, thở
kết hợp với Hanvit C và K, liều lượng 0,5-1g/1 lít nước uống.
* Bệnh bạch lỵ gà con
- Nguyên nhân: Do vi khuẩn gram âm Salmonella gallinarum và
Salmonella pullrum gây ra.
- Triệu chứng: Gà con mắc bệnh biểu hiện kém ăn, lông xù, ủ rũ, phân
có màu trắng, phân loãng dần và dính quanh hậu môn. Đối với gà thường ở
thể mãn tính.
- Điều trị:
+ Dùng Getacostrim với liều là 1g/1 lít nước uống, cho gà uống liên tục
3 - 4 ngày.
+ Dùng Ampicoli, liều dùng 1g/1 lít nước, cho uống 3-5 ngày liên tục
kết hợp với Bcomplex liều 1g/3 lít nước. iii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1.1. Lịch phòng bệnh bằng vaccine cho đàn gà thịt 12
Bảng 1.2 Công tác phục vụ sản xuất 15
Bảng 2.1: Sơ đồ bố trí thí nghiệm 35
Bảng 2.2: Thành phần giá trị dinh dưỡng trong thức ăn của gà 36
Bảng 2.3: Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi 40
Bảng 2.4. Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi (g)
(n=3) 41
Trong thời gian thực tập, ngoài việc chăm sóc, nuôi dưỡng đàn gà thí
nghiệm, bản thân tôi còn tham gia vào một số công việc khác như:
+ Tiêu độc, khử trùng chuồng trại và khu vực xung quanh.
+ Tham gia chọn lọc và loại thải đàn gà không đạt tiêu chuẩn.
+ Tham gia công tác tư vấn kỹ thuật chăn nuôi như hướng dẫn kỹ thuật
chăn nuôi cho các hộ gia đình ,từ khâu xây dựng chuồng trại đến khâu vệ sinh
phòng bệnh cũng như kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng khi nuôi gia cầm, gia súc.
1.3.3.3. Kết quả công tác phục vụ sản suất
Sau 6 tháng thực tập tốt nghiệp tại Trại gà Ông Nguyễn Văn Lộc chúng
tôi đã tham gia và hoàn thành dược một số công tác phục vụ sản xuất đã đề ra.
Kết quả của công tác này được thể hiện tổng quát qua bảng sau:
Bảng 1.2 Công tác phục vụ sản xuất
Nội dung công việc Đơn vị Số lượng
K
ết quả (
An toàn, Khỏi)
Số lượng
T
ỷ lệ (
%)
1. Chăm sóc nuôi dưỡng An toàn
Úm gà con Con 8700 8460 97,2
Chăm sóc gà thịt Con 8460 7980 94,3
2. Phòng bệnh bằng vaccine
An toàn
Nhỏ Newcatle Con 8590 8590 100,00
Gumboro Con 8580 8580 100,00
+ Biết chẩn đoán một số bệnh thông thường và biện pháp điều trị.
+ Tay nghề thực tế được nâng lên rõ rệt.
Trong thời gian thực tập được tiếp xúc với thực tế sản xuất đã giúp
tôi khẳng định được tư tưởng vững vàng, rèn luyện tác phong làm việc,
trau dồi, củng cố và nâng cao kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, giúp tôi
yêu ngành yêu nghề, say mê với công việc và không ngừng cố gắng học hỏi
để làm tốt hơn khi ra thực tế sản xuất. Tôi thấy rằng việc đi thực tập là một
việc rất cần thiết đối với bản thân tôi cũng như tất cả các sinh viên trước
khi tốt nghiệp ra trường.
1.4.2 Tồn tại
Trong thời gian thực tập với kết quả thu được, tôi thấy mình còn một
số tồn tại sau:
+ Do thời gian thực tập có hạn và kinh nghiệm thực tế chưa nhiều cho
nên kết quả thu được chưa cao.
+ Còn yếu về tay nghề, đôi khi chưa mạnh dạn trong công việc.
+ Các kiến thức được học tập và rèn luyện ở trường chưa thể vận dụng
hết vào thực tiễn sản xuất.
Copyright: Tài liệu đại học ©