BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI II
NGUYỄN THỊ BÍCH HẠNH
NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT
VIẾT VỀ ĐỀ TÀI ĐỒNG TÍNH CỦA
BÙI ANH TẤN
Chuyên nghành : Lí luận văn học
Mã số: 60.22.32
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC HÀ NỘI, 2012 LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo - TS. Nguyễn Thị Kiều
Anh, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo đã giảng dạy các chuyên
đề trong thời gian học tập tại trường, ban chủ nhiệm khoa ngữ văn, phòng
sau đại học - trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã đóng góp ý kiến và tạo
điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ, động viên của bạn bè và gia đình.
Hà Nội, ngày 10 tháng 7 năm 2012
Tác giả
Nguyễn Thị Bích Hạnh MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Lịch sử vấn đề 3
1.1.3.1. Phân loại theo tầm quan trọng và vai trò của nhân vật trong
tác phẩm (xét từ góc độ kết cấu) 13
1.1.3.2. Phân loại theo quan hệ thuận - nghịch giữa nhân vật và lí
tưởng (xét từ góc độ nội dung tư tưởng hay phẩm chất nhân vật) 14
1.1.3.3. Phân loại theo hình thức cấu trúc nhân vật 15
1.1.3.4. Phân loại nhân vật theo thể loại 18
1.1.4. Vài nét về nhân vật tiểu thuyết và nhân vật trong tiểu thuyết Việt
Nam trong thời kì đổi mới 19
1.1.4.1. Vài nét về nhân vật tiểu thuyết 19
1.1.4.2. Nhân vật trong tiểu thuyết Việt Nam trong thời kì đổi mới 21
1.2. Tác giả Bùi Anh Tấn và hành trình sáng tác với đề tài đồng tính 24
1.2.1. Giới thuyết về “đồng tính” 24
1.2.1.1. “Đồng tính” trong lịch sử - xã hội 24
1.2.1.2. “Đồng tính” trong văn học nghệ thuật 29
1.2.2. Bùi Anh Tấn với những sáng tác viết về đồng tính 37
CHƯƠNG 2: THẾ GIỚI NHÂN VẬT ĐỒNG TÍNH TRONG TIỂU
THUYẾT CỦA BÙI ANH TẦN 42
3.3. Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại và độc
thoại 100
3.3.1. Ngôn ngữ đối thoại 101
3.3.2. Ngôn ngữ độc thoại nội tâm 109
KẾT LUẬN 117
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 119 1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Đồng tính là một đề tài phong phú, đang là mối quan tâm của xã
hội, điện ảnh, văn học nghệ thuật. Tuy nhiên, do định kiến xã hội về “giới thứ
ba” cho nên số lượng tác phẩm văn học viết về đề tài này còn khiêm tốn.
Trên thế giới, dòng văn học đồng tính không còn mới mẻ, xa lạ nhưng
cũng chỉ có một số tác phẩm nổi tiếng, tiêu biểu - những tác phẩm đồng tính
làm say mê hàng triệu độc giả như: tiểu thuyết “Annie on my mind” (Annie
trong trái tim tôi) của nữ văn sĩ người Mỹ Nacy Garden ra mắt bạn đọc vào
tháng 7 năm 1982; tiểu thuyết “RainBow High” (cầu vồng ở trên cao) của
Alex Sancher - nhà văn Mỹ gốc Mexicô; nhà văn Ronald L.Donaghe (người
Mexico) với tiểu thuyết “Common Sons” (những chàng trai vùng thị trấn
Common)…
Ở Việt Nam, các sáng tác văn học về đề tài đồng tính xuất hiện còn lẻ
tẻ, rải rác. Chỉ có vài đầu sách của một số tác giả được nhắc đi nhắc lại trong
nhiều bài báo. Đó là: tiểu thuyết “Song song” (2007) của Vũ Đình Giang, tự
truyện “Bóng” (2008) của Nguyễn văn Dũng do hai nhà báo Hoàng Nguyên
điều mình biết, đã nảy sinh trong tôi những hứng thú muốn tìm hiểu sâu hơn
về những con người này với tư cách người cầm bút.
Đấy là cả một thế giới nội tâm rất phong phú, có nhiều màu sắc cả bi
lẫn hài… Hãy nhân ái hơn, tạo hoá đã quá nghiệt ngã với họ, thì chúng ta,
những con người với con người, lẽ nào lại không hiểu nổi nhau…” [18].
Nhân vật trong các tiểu thuyết viết về đồng tính của Bùi Anh Tấn là
những số phận bất hạnh. Mỗi nhân vật là một mảnh đời, một thân phận khác
nhau nhưng đều có chung nỗi đau: bị đồng tính, phải đối mặt với những rắc
rối của bản thân cũng như sức ép của dư luận. Qua những trang viết của anh,
3
có thể nhận ra một lối tư duy hết sức sắc sảo, văn phong chặt chẽ, hấp dẫn.
Bùi Anh Tấn có sở trường nắm bắt cái mới, thời sự của cuộc sống đương đại.
Các tiểu thuyết của anh về đề tài này đều thể hiện cái nhìn nhạy bén, có nhiều
phát hiện đối với hiện thực và đặc biệt mang tính nhân văn sâu sắc. Tác phẩm
của Bùi Anh Tấn chứa đựng nét độc đáo, mới lạ của một cây bút tiềm tàng
khả năng sáng tạo. Đặc biệt, thế giới nhân vật trong tiểu thuyết đồng tính của
Bùi Anh Tấn đã làm nên dấu ấn riêng cho sáng tác của anh trong việc khám
phá thế giới hiện thực nghiệt ngã về những con người thuộc “giới thứ ba”.
Việc nghiên cứu nhân vật trong tiểu thuyết viết về đề tài đồng tính của
Bùi Anh Tấn có ý nghĩa quan trọng vừa nhằm nhìn nhận, đánh giá những
thành công về một trong những phương diện nghệ thuật viết tiểu thuyết của
tác giả vừa thấy được những đóng góp của nhà văn ở mảng đề tài mới mẻ này
của văn học Việt Nam đương đại.
Vì những lí do trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Nhân vật trong
tiểu thuyết viết về đề tài đồng tính của Bùi Anh Tấn”.
2. Lịch sử vấn đề
2.1. Bùi Anh Tấn là một tác giả mới xuất hiện trên văn đàn. Bởi vậy,
nguồn tài liệu về tác giả này còn ít ỏi. Hơn nữa, với tinh thần sáng tác có tính
chất “mở” như hiện nay tất yếu sẽ có những ý kiến khen, chê khác nhau. Trên
chế khôn khéo…” [36].
Nhà báo Nguyễn Vịnh trong bài : “Nhà văn trẻ Bùi Anh Tấn cầm bút
đã là sự phiêu lưu” (Tạp chí Đẹp, số 6, 2003) có viết: “Bùi Anh Tấn đã bình
thản đặt những bước đi của mình vào ngôi đền văn học, giành lại cho mình
một chút dư vang. Ở người đàn ông này có một cái gì đó cứ âm trầm, da diết
chảy, một cái gì đó - dù rất nhỏ nhoi nhưng sâu khuất các ý niệm - đang cọ
cựa. Tác giả như muốn chống lại sự lãng quên, như muốn thổi tung lớp bụi cũ
5
kỹ của thời gian và bạc bẽo của nhân thế đang bao phủ lên từng mảng lớp
của cuộc đời” [43].
Ngoài ra, tác giả luận văn còn tham khảo một số bài viết, phỏng vấn,
giới thiệu về tác giả Bùi Anh Tấn và các tiểu thuyết đồng tính của anh được
đăng tải trên các website như:
Nhà văn Bùi Anh Tấn: Tôi đã chán chủ đề đồng tính, Bình Nguyên
(thực hiện), [cand.com].
“Tôi muốn cất lên tiếng nói của đồng tính nữ”, Thu Hà (thực hiện),
[chaobuoisang.net]
Bùi Anh Tấn nói tiếp về “Les ”, Anh Vân (thực hiện), [tamsubantre.org]
Nhìn chung, qua khảo sát những ý kiến, bài viết về tác giả Bùi Anh Tấn
và các tiểu thuyết viết về đề tài đồng tính của anh, chúng tôi nhận thấy, mặc
dù đã có những kiến giải thuyết phục về cái mới trong tiểu thuyết - đặc biệt ở
đó vấn đề nhân vật cũng đã được tìm hiểu, đánh giá, song hầu hết các ý kiến
nhận xét, lời phê bình mới chỉ tồn tại dưới dạng một bài viết, một cuộc trao
đổi. Chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống vấn đề
nhân vật. Nhận ra khoảng trống đó, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Nhân
vật trong tiểu thuyết viết về đề tài đồng tính của Bùi Anh Tấn”.
Chúng tôi hy vọng sẽ góp thêm một tiếng nói vào việc tìm hiểu, nghiên
cứu thành công của Bùi Anh Tấn ở mảng đề tài này. Những bài viết, đánh giá
kể trên sẽ là những gợi ý, tham khảo quý báu cho chúng tôi trong quá trình
Tiến hành phân tích cụ thể các loại hình nhân vật chủ yếu được xây
dựng trong ba tiểu thuyết viết về đồng tính của Bùi Anh Tấn.
- Phương pháp so sánh
Tiến hành so sánh, đối chiếu giữa các nhân vật trong tiểu thuyết đồng
tính của Bùi Anh Tấn với nhân vật trong một số truyện ngắn đồng tính của
7
chính tác giả và một số tác giả khác cùng thời cũng viết về đề tài này để thấy
được những sáng tạo của Bùi Anh Tấn.
7. Đóng góp của luận văn
- Tìm ra những đặc sắc về thế giới nhân vật và nghệ thuật xây dựng
nhân vật trong tiểu thuyết viết về đề tài đồng tính của Bùi Anh Tấn.
- Đánh giá những đóng góp mới của Bùi Anh Tấn ở mảng đề tài được
xem là “hiện tượng” của văn học Việt Nam đương đại. Thông qua đó góp
phần khẳng định tài năng và vị trí của Bùi Anh Tấn trong nền Văn học mới.
Đồng thời, qua những nghiên cứu, phân tích, người đọc sẽ có cái nhìn cảm
thông, chia sẻ hơn với những người đồng tính trong xã hội.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phần nội dung của luận văn chúng tôi sẽ
triển khai thành ba chương:
Chương 1: Những vấn đề chung về nhân vật văn học và hành trình
sáng tác của Bùi Anh Tấn với đề tài đồng tính
Chương 2: Thế giới nhân vật đồng tính trong tiểu thuyết của B
ùi
Anh Tấn
Chương 3: Nghệ thuật xây dựng nhân vật đồng tính trong tiểu thuyết
của Bùi Anh Tấn
có một nội hàm hẹp hơn so với “nhân vật”. Thuật ngữ “vai” chủ yếu nhấn
mạnh đến tính chất hành động của cá nhân, thích hợp với loại nhân vật hành
động còn thuật ngữ “tính cách” lại thiên về chỉ những nhân vật có tính cách.
Trong thực tế sáng tác, không phải nhân vật nào cũng hành động, đặc biệt là
9
những nhân vật thiên về suy tư và cũng không phải nhân vật nào cũng có tính
cách rõ rệt (nhân vật vô danh). Từ đó, có thể thấy, các thuật ngữ “vai”, “tính
cách” không bao quát được hết những biểu hiện khác nhau của các loại nhân
vật trong sáng tác văn học.
Như vậy, “nhân vật” là thuật ngữ có nội hàm phong phú, đủ khả năng
bao quát những hiện tượng phổ biến của hiện tượng văn học ở mọi bình diện
và cấp độ.
1.1.1.2. Một số quan niệm trong nghiên cứu và phê bình về nhân vật văn học
Đã có nhiều quan điểm khác nhau về nhân vật văn học trong giới
nghiên cứu, phê bình:
* Các tác giả “Từ điển văn học” (tập 2) đã xác nhận: “Nhân vật là yếu
tố cơ bản nhất trong tác phẩm văn học, tâm điểm để bộc lộ chủ đề, tư tưởng
chủ đề và đến lượt mình nó lại được các yếu tố có tính chất hình thức của tác
phẩm tập trung khắc hoạ. Nhân vật, do đó, là nơi tập trung giá trị tư tưởng -
nghệ thuật của tác phẩm văn học” [26, tr.86]. Với định nghĩa này, các nhà
biên soạn từ điển đã nhìn nhận nhân vật từ khía cạnh vai trò, chức năng của
nó đối với tác phẩm văn học và từ mối quan hệ của nó với các yếu tố hình
thức tác phẩm. Có thể coi đây là một định nghĩa tương đối toàn diện về nhân
vật văn học.
* Trong cuốn “150 thuật ngữ văn học”, tác giả Lại Nguyên Ân đề xuất
một quan điểm khác. Ông xem xét nhân vật trong mối tương quan với cá tính
sáng tạo, phong cách nhà văn, trường phái văn học:
“Nhân vật văn học là một trong những khái niệm trung tâm để xem xét
sáng tác của một nhà văn, một khuynh hướng, trường phái hoặc dòng phong
cách khác đã đưa ra những quan điểm, định nghĩa cụ thể về nhân vật văn học
trên cơ sở tìm hiểu những nét nổi bật về nhân vật. Song, xét một cách chung
nhất, các ý kiến vẫn cơ bản gặp nhau trong sự khẳng định: thứ nhất, nó phải là
11
đối tượng mà văn học miêu tả, thể hiện bằng phương tiện văn học. Thứ hai,
đó là những con người hoặc những con vật, sự vật, đồ vật, hiện tượng mang
linh hồn con người, là hình ảnh gần gũi của con người. Thứ ba, đó là đối
tượng mang tính ước lệ và có cách điệu so với đời sống hiện thực bởi nó đã
được khúc xạ qua lăng kính chủ quan của nhà văn. Nghiên cứu về tác phẩm
văn chương cần phải tiếp cận nhân vật để chỉ ra cái mới trong ngòi bút nhà
văn và đưa ra kết luận về những đóng góp riêng nhà văn đó.
Những quan niệm về nhân vật văn học như trên là những chỉ dẫn cho
chúng tôi trong quá trình tìm hiểu về nhân vật nói chung và nhân vật đồng
tính trong các tiểu thuyết của Bùi Anh Tấn nói riêng.
1.1.2. Các chức năng của nhân vật văn học
Nhân vật đóng vai trò là tâm điểm của sự thể hiện đời sống trong tác
phẩm văn học. Nó không chỉ là “tiêu điểm để bộc lộ chủ đề” mà còn là nơi
“tập trung giá trị tư tưởng, nghệ thuật của tác phẩm”. Một tác phẩm có thể
vắng nhân vật nhưng văn học nói chung không thể thiếu nó. Khi nhân vật xuất
hiện, cái gọi là “hiện thực cuộc sống” không còn tồn tại như một khái niệm
khô khan trừu tượng nữa mà trở nên có hình khối rõ ràng, mời gọi người đọc
tưởng tượng, khám phá suy ngẫm, những vấn đề có ý nghĩa về cuộc đời.
Thứ nhất, nhân vật trong tác phẩm văn học có chức năng khái quát các
loại tính cách xã hội. Với chức năng này, nhân vật chứng tỏ được ưu thế vô
song của văn học trong việc phản ánh bản chất của xã hội trong một hiện
tượng mang tính chất kết tinh là tính cách. Trong đời sống, ta được tiếp xúc
với nhiều loại tính cách khác nhau. Đây là hiện tượng thú vị của thực tế khách
quan, đòi hỏi được văn học nghiên cứu và tìm hiểu. Mỗi nhân vật có phẩm
nhiều tiềm năng biểu đạt của các phương tiện ngôn từ được phát lộ, để rồi tự
chúng trở thành những phương diện nghệ thuật độc lập có thể được nghiên
cứu riêng như một đối tượng thẩm mĩ chuyên biệt.
13
Như vậy, nhân vật văn học có nhiều chức năng tương ứng với nhiều vai
trò khác nhau trong tác phẩm. Hiểu được đúng đắn chức năng của nhân vật
văn học của người viết có thêm cơ sở lý luận để nghiên cứu đề tài này.
1.1.3. Các tiêu chí phân loại nhân vật văn học
Nhân vật văn học là một hiện tượng hết sức đa dạng. Những nhân vật
được xây dựng thành công từ xưa tới nay bao giờ cũng là những sáng tạo
độc đáo không lặp lại. Tuy nhiên, xét về mặt nội dung tư tưởng, kết cấu, chất
lượng miêu tả…, có thể thấy những hiện tượng lặp đi lặp lại tạo thành các
loại nhân vật khác nhau. Để nắm được thế giới nhân vật văn học đa dạng,
phong phú, có thể tiến hành phân loại dưới nhiều góc độ, theo nhiều tiêu chí
khác nhau.
1.1.3.1. Phân loại theo tầm quan trọng và vai trò của nhân vật trong tác
phẩm (xét từ góc độ kết cấu)
Xem xét vai trò và vị trí của nhân vật trong tác phẩm văn học có thể
chia thành: nhân vật chính, nhân vật phụ, nhân vật trung tâm.
* Nhân vật chính
Nhân vật chính là nhân vật xuất hiện nhiều trong tác phẩm, tham gia
hầu hết các sự kiện chính được miêu tả, giữ vai trò then chốt trong việc thúc
đẩy sự phát triển của cốt truyện và là cơ sở quan trọng để nhà văn triển khai
đề tài trung tâm hay tư tưởng nghệ thuật cơ bản của mình.
Nhân vật chính thường được tập trung miêu tả, khắc hoạ tỉ mỉ từ ngoại
hình, nội tâm, quá trình phát triển tính cách. Nhân vật chính có thể có nhiều
hoặc ít tuỳ theo dung lượng hiện thực và những vấn đề đặt ra trong tác phẩm.
Trong “Truyện Kiều” (Nguyễn Du), nhân vật chính là Thuý Kiều, Kim Trọng,
phản diện (nhân vật tiêu cực).
* Nhân vật chính diện: là loại nhân vật chiếm được tình yêu và niềm tin
khẳng định của nhà văn, mang trong mình những phẩm chất tốt đẹp, có thể trở
15
thành đại diện cho những giá trị tư tuởng, đạo đức thẩm mĩ mà nhà văn cùng
thời đại nhân vật đó hướng tới. Đó là những nhân vật Ôtenlô, HămLét,
Rômêô, Juliet trong các vở kịch của W.Shakespeare; Chị Út Tịch, Chiến, Việt
trong các tác phẩm của Nguyễn Thi,…
* Nhân vật phản diện: là loại nhân vật có phẩm chất ngược lại với nhân
vật chính diện, bị miêu tả trong tác phẩm với thái độ phê phán, phủ định. Đó
là những nhân vật như: Giave trong “Những người khốn khổ” của V.Huygô,
thằng Xăm trong “Hòn đất” của Anh Đức, Bá Kiến trong “Chí Phèo” của
Nam Cao… Nhân vật chính diện và nhân vật phản diện là những phạm trù
lịch sử. Việc miêu tả và đối lập chúng với nhau chỉ diễn ra khi trong xã hội có
sự đối kháng giai cấp và khi nhà văn đã xác định rõ lập trường chỉ đứng về
một phía nhất định của mình.
Trong quá trình phát triển của văn học, ở mỗi giai đoạn lịch sử khác
nhau, việc xây dựng các loại nhân vật chính diện và phản diện cũng khác
nhau. Nếu như trong thần thoại chưa có sự phân biệt rạch ròi giữa nhân vật
chính diện và phản diện thì trong truyện cổ tích, các truyện thơ Nôm, các
nhân vật thường được xây dựng thành hai tuyến rõ rệt có tính chất đối kháng
quyết liệt. Ở đây, hễ là nhân vật chính diện thường tập trung vào những tính
chất tốt đẹp còn nhân vật phản diện thì hoàn toàn ngược lại. Trong văn học
hiện đại nhiều khi khó phân biệt đâu là chính diện, đâu là phản diện. Chính vì
vậy, ở đây, sự phân biệt chính diện, phản diện chỉ có ý nghĩa tương đối.
1.1.3.3. Phân loại theo hình thức cấu trúc nhân vật
Với tiêu chí phân loại này, theo gợi ý của E.M. Forster trong cuốn:
“Diện mạo tiểu thuyết” (1927), có thể nói tới nhân vật dẹt, nhân vật tròn.
Nhân vật loại hình: là loại nhân vật thể hiện tập trung các phẩm chất
xã hội, đạo đức của một loại người nhất định của một thời. Đó là nhân vật
17
khái quát chung về “loại” của các tính cách và nhờ vậy mà được gọi là điển
hình. Acpagông (Lão hà tiện của Môlie) thể hiện tập trung cho thói keo kiệt.
Ông Giuốcđanh (Trưởng giả học làm sang của Môlie) là hiện thân cho thói
phù phiếm, hiếu danh của các gã tư sản muốn làm quý tộc.
Hạt nhân của loại nhân vật này là nét khu biệt về mặt tính cách xã hội
của một loại người nào đó. Đúng như Puskin nhận xét: “Ở Môlie người keo
kiệt thì keo kiệt, và chỉ có thế”. Dĩ nhiên, nhân vật điển hình loại này, như
mọi loại nhân vật văn học khác, đòi hỏi một cá tính nhất định được thực hiện
qua một số chi tiết chân thực, sống động nào đó chứ không phải là một khái
niệm trừu tượng, điều đáng nói là trong khi đắp da, đắp thịt cho tính cách, nhà
văn không quên chủ đích của mình là làm sao gọi cho đúng cái “thần” của
“loại”. Nhân vật chị Út Tịch trong “Người mẹ cầm súng” của Nguyễn Thi
mang nhiều đặc điểm của nhân vật loại hình. Chị chính là “khái niệm” về
người phụ nữ Việt Nam “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”. Tuy vậy,
vẫn có nét hấp dẫn nhất định của một cá tính.
* Nhân vật tròn
Là loại nhân vật được khắc hoạ soi chiếu trên nhiều bình diện, đưa tới
cho độc giả cảm tưởng “thực” về nhân vật.
Nhân vật tròn thực chất cũng là nhân vật tính cách ( theo một kiểu gọi
tên khác của L. Ghinzburg). Khi xây dựng nhân vật tính cách, điều nhà văn
chú ý trước hết là cái cá tính làm nên một nhân cách độc lập. Cá tính đó luôn
có mối liên hệ sống động với môi trường xung quanh. Qua việc nhìn vào
những mối liên hệ đó người ta nhận ra những quy luật tồn tại của con người.
Sức hấp dẫn của loại tính cách này nằm ở cá tính cùng cấu trúc phức tạp của
nó. Nhân vật tính cách thường đa diện, chứa đầy mâu thuẫn và chính những
19
* Nhân vật kịch: là loại nhân vật hành động, xuất hiện vào thời điểm
sóng gió nhất, trong vòng xoáy cuộc đời. Mọi tác động của môi trường sống
đều dẫn đến hành động của nhân vật.
Trên đây là các loại nhân vật thường gặp. Trong văn học còn có thể gặp
một số kiểu loại nhân vật khác nữa. Sự phân loại trên đây chỉ có tính chất
tương đối vì trong loại này có thể bao hàm một số yếu tố của loại kia và
ngược lại. Không có gì khó hiểu khi ta thấy một nhân vật cụ thể nào đó có
mặt trong nhiều “danh sách” khác nhau. Thực tế ấy đòi hỏi việc nghiên cứu
nhân vật phải tránh sự cứng nhắc, tuyệt đối hoá.
1.1.4. Vài nét về nhân vật tiểu thuyết và nhân vật trong tiểu thuyết Việt
Nam trong thời kì đổi mới
1.1.4.1. Vài nét về nhân vật tiểu thuyết
Tiểu thuyết là thể loại thuộc phương thức tự sự. Nó có sức bao chứa
dung lượng hiện thực rộng lớn, có khả năng phản ánh một cách toàn vẹn và
sinh động hiện thực đời sống theo hướng tiếp xúc hết sức gần gũi từ nhiều
chiều khác nhau. Cũng giống như tác phẩm tự sự khác, nhân vật trong tiểu
thuyết có một vị trí vai trò và ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đó là hạt nhân của
sự sáng tạo, là trọng điểm để nhà văn lí giải tất cả mọi vấn đề của xã hội.
Nhân vật tiểu thuyết được xây dựng theo những cách riêng nhằm đáp ứng đến
mức cao nhất yêu cầu nhận thức hiện thực theo cả chiều rộng và chiều sâu của
thể loại này
M. Bakhtin - tác giả của công trình nghiên cứu nổi tiếng “Lí luận và thi
pháp tiểu thuyết” - đã dành nhiều công sức để tìm hiểu về đặc trưng của tiểu
thuyết trên nhiều bình diện, trong đó có nhân vật. Những nhận định của M.
Bakhtin về đặc trưng nhân vật tiểu thuyết rất xác đáng, có giá trị lí luận cao và
còn nguyên tính thời sự. Theo nhà nghiên cứu, nhân vật tiểu thuyết cần và
Copyright: Tài liệu đại học ©