Cái đẹp trong văn hóa mặc của dân tộc Việt Qua các thời kỳ lịch sử

Trang phục là một nhu cầu thiết yếu trong đồi sống con người. Nó
quan hệ đến nhiều lĩnh vực trong xã hội như địa lý, lịch sử, kinh tế, lễ
giáo, đẳng cấp, phong tục tập quán v.v... Nhất là ở lĩnh vực văn hóa tinh
thần nó thể hiện cụ thể rõ nét về trình độ và thị hiếu them mỹ của mỗi con
người, mỗi dân tộc, mỗi thời đại...
Quả thật trang phục (là kiểu cách quần áo, mũ, khăn, giầy dép, đồ
trang sức...), có tầm ảnh hưởng rất lớn tới đời sống con người - các mối
quan hệ xã hội thị hiếu them mỹ, đời sống tinh thần của con người Việt
Nam.
Ông cha ta đã từng dạy rằng:
“Hơn nhau tấm áo manh quần
Thả ra bóc trần ai cũng như ai.
Đó là bằng “con mắt trang phục”, và xét ở góc độ bình đẳng của cogt.
Nhưng thực tế phũ phàng ta cho cho ta thấy, trong xã hội cũ, chỉ vì “cái áo,
manh quần “ấy” mà biết bao người lao động nghèo đã phải đau khổ lên tiếng.
“Cha đì cái áo cách này
Mất chúng mất bạn vì mày áo ơi”
Nhưng nếu chỉ nhìn nhận cái áo, cái quần ở góc độ là những vật che
thân đơn thuần thì tức là chỉ nhìn bằng con mắt thực dụng. Bởi nó còn
mang những ý nghĩa sâu sắc về mặt văn hóa xã hội, về xu hướng thẩm
mỹ, của từng dân tộc, của từng con người lịch sử cho thấy đã bao lần
quân xâm lược phương Bắc xâm lược nước ta, và cố gắng bằng mọi cách
đề đồng hóa lối sống, phong tục của dân ta, bắt dân ta ăn mặc theo kiểu
phương Bắc nhưng đã gặp phải sự đấu tranh mãnh liệt của dân ta để bảo
vệ đất nước, bảo vệ phong tục cổ truyền.
“Đánh cho để dài tóc
đánh cho để răng đen”...
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN


xống phía trước và sau người, tận cùng bằng những tua rua. Váy kín bó
sát sát vào thân cũn cỡn trang trí đẹp.
Đàn ông đóng khố là một dải vải, ciều ngang khoảng 10cm (20cm
thì gập đôi lại), chiều dài khoảng 1,2m hoặc dài hơn. Tùy theo chiều dài
của khổ, người ta quấn thành một hoặc nhiều vòng quanh bong, thả đuôi
khố về phía sau hoặc phía trước. Đàn ông Đông Sơn thường cởi trần.
Đàn ông và đàn bà đều búi tóc tròn sau gáy. Một hình thức khác là
tóc búi ngược một phần lên đỉnh đầu, một phần thả ra sau lưng. Cũng có
thể cả nam và nữ đều xòa tóc sau lưng (nam thường xõa tóc kín cổ, nữ
thường xõa tóc sau lưng).
Qua quan sát trên trống đồng ta thấy: trong các hoạt động tập thể,
các ngày lễ hội người ta còn mặc những chiếc váy làm bằng lông vũ, hoặc
bằng lá cây xòa ra rất đẹp, trên đầu họ là chiếc mũ cũng bằng lông vũ có
trang trí thêm những bông lau ở phía trước.
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

3
Ngi dõn thi k ny cng eo rt nhiu loi trang sc. Nhng
vũng eo tai a dng: cú loi n gin ch l mt si dõy ng un trũn s
si, hay c ỳc lion, cú loi vũng trũn cú hang khúa. c bit l cú
nhng vũng hoa tai gn qu nhc hay ụi hoa ai bng ỏ, hỡnh con thỳ.
Nhng chui ht thng thy.
Gm cỏc loi ht hỡnh tru, trỏi xoan, hỡnh cu.
Ngoi ra cũn cú nhn bng ng eo ngún tay cú gn qu nhc.
n ụng thng cú tc sm mỡnh (ban u vi mc ớch v lờn mỡnh
khi xung nc nú khụng b giao long hóm hi. Sau c nõng lờn
thnh hỡnh thc trang im cho c th). n ụng n b u nhum rng
en, v cú tc n tru.
Tuy rng nhng trang phc thi k no cũn n gin, trang sc
cũn tụ s, nhng vi iu kin ch tỏc hn ch, ta thy c rng; con

bng rủ, rất sinh động. Nếp áo nổi lên như những đường gân của tấm lá
ren dính sát cơ thể. Khi đi dồn dập chảy si, chỗ thì vắt chéo mềm mại,
hay chạy vòng như sóng lượn, chỗ thì nhẹ nhàng, vài đường nằm ngang
cho thấy tấm áo vừa rộng, vừa gợi tả được độ mỏng và mịn của vải dù
tượng làm bằng đá.
Người dân cũng có tục săm mình, đàn bà đeo khun bạc vũ nữ
thường búi tóc xao và buộc diềm hoa trên đầu.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

5
2. Trang phc thi Trn
õy l thi k cú nhiu loi vi mi. Vi bụng, vi gai, la lnh, sa,
the, nỏi, si, on, gm vúc, Ngh thờu cng phỏt trin.
Nm Hng Long th 8 (1300). Quan vừ dựng kiu m ỏo mi. Quan
vn i m ch inh ( ) mu en. Ca tay ỏo cỏc quan vn, vừ rng t
9 tc n 1 thc 2 tc.
Nm 1395 Lch Triu tp k quy nh: Nht phm thỡ mu tớa, nh
phm mu i hng, tam phm mu o hng, t phm, ng phm mu
lc; tht phm mu bic, bỏt cu phm mu xanh.
Trang phc nhõn dõn:
n ụng thng ci trn hoc mc ỏo t thõn mu en, c cỏo trũn
bng the, qun mng bng la thõm. i a s trc u, i t, cú ngi
i giy da. Tc xm mỡnh cng rt ph bin.
3. Trang phc thi Lờ - Mc
Trang phc triu ỡnh:
i vựa Lý Thỏnh Tụng (t nm 1934) khi hnh i l: vua mc ỏo
long cn, u i m min, cũn l thng triu thỡ mc ỏo hong bo, i
m xung thiờn.
Chỳa Trnh trong cỏc i l, v ngy thng khụng khỏc vua Lờ l
my ch khỏc v mu c (vua dựng mu vng, chỳa dựng mu tớa) th hin