Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Lời Mở Đầu
Việt Nam đang bước vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, công
nghiệp hoá đất nước với tốc độ tương đối cao. Cánh cửa WTO mở ra cũng
đồng nghĩa với việc mở ra nhiều cơ hội để phát triển đất nước. Việt Nam
gia nhập WTO sẽ làm thay đổi nhất định về kinh tế - xã hội cộng với dân số
tăng nhanh, mô hình tiêu thụ của người dân cũng thay đổi, mạng lưới giao
thông xâm nhập tới các vùng xa xôi hẻo lánh làm cho những vùng này trở
nên dễ tiếp cận hơn với các thị trường bên ngoài. Trong 10 năm qua và 20
năm tới, công nghiệp hóa ở nước ta đã phát triển tương đối nhanh. Các
ngành phát triển mạnh là khai thác khoáng sản, đặc biệt là dầu khí, sản xuất
vật liệu xây dựng, chế biến nông - lâm - thuỷ sản, dệt may, da giày, cơ khí,
hóa chất và năng lượng điện. Sự phát triển và tăng trưởng cao như vậy là
một điều cần thiết nhằm làm cho đất nước nhanh chóng phát triển, hoà
nhập với nền kinh tế thế giới và khu vực.
Nhưng đi liền theo đó, sự phát triển “nhanh” và “nóng” cũng đặt ra
những thách thức trong việc bảo vệ môi trường. Một khối lượng tài nguyên
thiên nhiên ngày càng tăng được khai thác nhiều hơn để chế biến, một khối
lượng chất thải từ sản xuất và tiêu dùng ngày càng tăng được thải vào tự
nhiên. Nhất là trong vài năm gần đây, do nền kinh tế nước ta đang đi lên
trên con đường công nghiệp hoá - hiện đại hoá đã dẫn tới tình trạng môi
trường đô thị ngày càng ô nhiễm nặng nề, đặc biệt là ở các khu vực công
nghiệp, khu chế xuất, các thành phố lớn. Những thay đổi to lớn về phát
triển kinh tế sẽ dẫn tới việc khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên tới
mức độ nguy hiểm tại nhiều vùng trên cả nước, ảnh hưởng sâu sắc tới đa
dạng sinh học. Nhiều ngành kinh tế phát triển nhanh gây áp lực lớn đến
môi trường như ngành công nghiệp, khai thác khoáng sản, giao thông vận
tải... Hầu hết các cơ sở công nghiệp cũ đều có công nghệ và thiết bị lạc hậu,
tiêu hao nguyên liệu và năng lượng lớn, gây ô nhiễm môi trường nghiêm
trọng. Các cơ sở công nghiệp mới nói chung có công nghệ và thiết bị hiện
đại, nhưng đầu tư cho bảo vệ môi trường chưa tương xứng, nên một số cơ

Nó không thể tách rời nhau trong quá trình vận động , phát triển của sự vật.
Sự thống nhất gắn liền với sự đứng im , với sự ổn định tạm thời của sự vật.
Song, đó chỉ là trạng thái vận động của mâu thuẫn ở một giai đoạn phát
triển khi diễn ra sự cân bằng của các mặt đối lập. Sự đấu tranh gắn liền với
tính tuyệt đối của sự vận động và phát triển.
Trong sự tác động qua lại giữa các mặt đối lập thì đấu tranh của các
mặt đối lập quy định một cách tất yếu sự thay đổi của các mặt đang tác
động và làm cho mâu thuẫn phát triển. Khi mới xuất hiện mâu thuẫn chỉ là
sự khác nhau căn bản, nhưng theo khuynh hướng trái ngược nhau. Khi hai
mặt đối lập xung đột gay gắt đã đủ điều kiện, chúng sẽ chuyển hoá lẫn
nhau, mâu thuẫn được giải quyết. Nhờ đó mà thể thống nhất cũ được thay
thế bằng thể thống nhất mới, sự vật cũ mất đi sự vật mới ra đới thay thế.
V.I.Lênin viết :”Sự phát triển là một cuộc “đấu tranh” giữa các mặt đối lập
“. Tuy nhiên, không có thống nhất của các mặt đối lập thì cũng không có
đấu tranh giữa chúng. Thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập là
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
không thể tách rời nhau trong mâu thuẫn biện chứng. Do đó mâu thuẫn là
nguồn gốc, là động lực của sự phát triển.
1.2. Tính khách quan, phổ biến của mâu thuẫn.
Tất cả các sự vật, hiện tượng trên thế giới đều chứa đựng những mặt
trái ngược nhau. Sự tồn tại các mặt đối lập là khách quan và là phổ biến
trong tất cả các sự vật. Các mặt đối lập nằm trong sự liên hệ, tác động qua
lại lẫn nhau tạo thành mâu thuẫn biện chứng. Mâu thuẫn biện chứng tồn tại
một cách khách quan và phổ biến trong tự nhiên, xã hội và tư duy. Nó tồn
tại dưới nhiều hình thức khác nhau: mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên
ngoài, mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản, mâu thuẫn chủ yếu
và mâu thuẫn thứ yếu, mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối
kháng. Các mâu thuẫn tồn tại phổ biến trong suốt quá trình phát triển của
chúng. Không có sự vật , hiện tượng nào lại không có mâu thuẫn và không

tỷ trọng nông nghiệp ngày càng giảm xuống.
+ Mức độ thoả mãn các nhu cầu cơ bản của xã hội thể hiện bằng sự
tăng lên của thu nhập thực tế, chất lượng giáo dục, y tế… mà mỗi người
dân được hưởng .
Như vậy, phát triển kinh tế là mục tiêu và ước vọng của các dân tộc
trong mọi thời đại.
2.1.1.2.Môi trường sinh thái – kinh tế môi trường:
- Môi trường là một khái niệm tổng hợp, phức tạp, mang tính mở và
phát triển cùng với sự phát triển của khoa học – công nghệ nói riêng, của
nền kinh tế - xã hội và nhận thức của loài người nói chung.
- Kinh tế môi trường là một ngành khoa học đa ngành và mới mẻ,
lấy các vấn đề môi trường làm đối tượng nghiên cứu chính của mình và
tiếp cận chủ yếu chúng dưới góc độ kinh tế.
- Môi trường là toàn bộ các vùng địa - vật lí và sinh học, các điều
kiện về vật chất - tự nhiên, bao gồm sinh quyển (không khí, nước, đất, ánh
sáng…) và hệ sinh thái với tư cách là sản phẩm của tạo hoá, có trước con
người, tương tác lẫn nhau, và cùng tác động đến sự hình thành và phát triển
của con người cùng các hoạt động xã hội của họ. Bản thân các hoạt động
sinh tồn của con người cũng đang ngày càng làm thay đổi môi trường một
cách mạnh mẽ.
2.1.1.3. Ô nhiễm môi trường và bảo vệ môi trường.
- Ô nhiễm môi trường là hiện tượng suy giảm chất lượng môi trường
quá một giới hạn cho phép đi ngược lại mục đích sử dụng môi trường, ảnh
hưởng đến sức khoẻ môi trường và sinh vật.
- Bảo vệ môi trường : là bao gồm những hoạt động, những việc làm
trực tiếp tạo đièu kiện giữ cho môi trường trong lành và sạch đẹp.
2.1.2. S ự đố i l ậ p và th ố ng nh ấ t gi ữ a phát tri ể n kinh t ế và môi tr ườ ng sinh
thái.
2.1.2.1. Sự đối lập.
4

lâu dài thì với sự tăng cường sử dụng các loại phân bón hoá học, các chất
vô cơ lâu phân huỷ và độc hại thì nguy cơ ô nhiễm môi trường ở tất cả các
thành phần môi trường (đất, nước, không khí, đa dạng sinh hoc…) sẽ ngày
càng tăng lên, đe doạ chính sự phát triển bền vững của sản xuất nông
nghiệp và sức khoẻ con người. Đây chính là một khía cạnh đối lập rất rõ
ràng trong mối quan hệ mâu thuẫn biện chứng giữa phát triển kinh tế và
bảo vệ môi trường sinh thái ở nhiều nước trên thế giới và ngay cả ở Việt
Nam.
Phát triển đặc biệt là phát triển kinh tế là một yêu cầu tất yếu của
cuộc sống con người, thế nhưng dù ở trình độ nào thì sự phát triển của con
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
người dù ít hay nhiều đều ảnh hưởng tới môi trường sinh thái thông qua
việc khai thác tự nhiên.
Một số nền kinh tế ở trình độ thấp lại chủ trương tăng trưởng quá
nóng, thường thiếu các điều kiện vật chất, tài chính và dễ bỏ qua các
nguyên tắc, yêu cầu bảo vệ môi trường. Thậm chí có nước đã chủ trương “
hi sinh “ môi trường để đạt được sự tăng trưởng nhanh chóng nhờ tiết kiệm
các khoản chi phí ngân sách cho bảo vệ môi trường.
2.1.2.2.Sự thống nhất .
Vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển kinh tế là hai mặt đối lập trong
mâu thuẫn biện chứng giữa chứng. Trong mối quan hệ này sự thống nhất của các mặt đối
lập với nhau và tác động lẫn nhau theo hai hướng chính.
2.1.2.2.1. Chiều tiêu cực :
- Môi trường là xuất phát điểm quan trọng cho việc hình thành các
chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước, cũng như cho việc triển khai các
hoạt động kinh tế trên thực tế, đồng thời bất cứ nền kinh tế nào vận hành
trên các nguyên tắc và thể chế không được thiết kế nhằm khuyến khích và
định hướng hành vi, thái độ ứng xử của cá nhân và tập thể người sản xuất
cũng như người tiêu dùng, ở cả cấp vĩ mô và vi mô, cũng gây tác động xấu