HỘI CÁC TRƯỜNG CHUYÊN
VÙNG DUYÊN HẢI VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
TRƯỜNG THPT CHUYÊN
HOÀNG VĂN THỤ - HÒA BÌNH
ĐỀ THI MÔN: LỊCH SỬ - KHỐI 10
NĂM 2015
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi gồm 7 câu trong 01 trang)
Câu 1 (2,5 điểm)
So với văn hóa cổ đại phương Đông, văn hóa cổ đại Hi Lạp và Rô-ma phát triển
như thế nào? Vì sao văn hóa cổ đại Hi Lạp và Rô-ma lại phát triển được như thế?
Câu 2 (3,0 điểm)
Những biểu hiện nào cho thấy dưới thời nhà Minh, mầm mống kinh tế tư bản chủ
nghĩa đã xuất hiện ở Trung Quốc? Tại sao thời kì này, kinh tế tư bản chủ nghĩa không
phát triển ở Trung Quốc?
Câu 3 (3,0 điểm)
Chứng minh rằng phong trào văn hóa Phục hưng là một bước tiến kì diệu trong
lịch sử văn minh ở Tây Âu. Tại sao giai cấp tư sản chọn nền văn hóa cổ đại Hi Lạp -
Rôma làm cơ sở cho nền văn hóa của mình?
Câu 4 (2,5 điểm)
Nền văn minh đầu tiên của người Việt cổ là nền văn minh nào? Phân tích đặc điểm,
vị trí của nền văn minh đó.
Câu 5 (3,0 điểm)
Khi tổng kết nguyên nhân cơ bản dẫn đến thắng lợi to lớn của nhân dân ta trong ba
lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên ở thế kỉ XIII, Trần Hưng Đạo đã
nói: “… giặc cậy trường trận, ta dựa vào đoản binh. Dùng đoản chế trường là sự thường
của binh pháp”.
(Đại Việt sử kí toàn thư, tập 2, NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội, 2007, tr 117)
Anh/chị hiểu “dĩ đoản chế trường” là gì? Nghệ thuật chỉ đạo tác chiến đó đã được
vận dụng như thế nào trong ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên.
Câu 6 (3,0 điểm)

biến bị hạn chế.
+ Người phương Tây sáng tạo chữ viết gồm các kí hiệu đơn giản nhưng có khả
năng ghép “chữ” linh hoạt thành “từ” để thể hiện ý nghĩ của con người. Hệ
thống chữ cái A,B,C, ban đầu gồm 20 chữ, sau thêm 6 chữ, làm thành hệ
thống chữ cái hoàn chỉnh như ngày nay.
0,25
- Sự ra đời của Khoa học: Đến thời cổ đại Hi Lạp và Rô-ma những hiểu biết
khoa học mới thật sự trở thành khoa học.
+ Toán học: vượt lên trên việc ghi chép, giải các bài riêng biệt. Toán học thực
sự trở thành khoa học mang tính khái quát cao thành các định lý, định đề. Ví
dụ: Talét, Pitago, Ơclít,…
+ Vật lý: Ác-si-mét với công thức tính diện tích, thể tích hình trụ, hình cầu,
nguyên lí vật nổi,…
+ Sử học: Phương Đông chỉ là sự ghi chép tản mạn, thuần túy kiểu biên niên.
Các sử gia Hi Lạp và Rô-ma đã biết tập hợp tà liệu để phân tích và trình bày
có hệ thống lịch sử một nước hay một cuộc chiến tranh…
+ Địa lý học: nhà địa lý học Xtrabôn…
0,25
- Về văn học:
+ Ở phương Đông mới chỉ có văn học dân gian, ở phương Tây đã xuất hiện
văn học viết. Tiêu biểu: trường ca I-đi-át và Ô-đi-xê của Hôme, kịch, thơ của
Êsin, Ơ-ri-pít.
0,25
- Nghệ thuật: giá trị nghệ thuật được biểu hiện qua kiến trúc, điêu khắc với
nhiều tượng và đền đài như tượng lực sĩ ném đĩa, thần Vệ nữ Milô… Các công
trình kiến trúc cũng đạt tới trình độ tuyệt mĩ như: đền Pactênông, đấu trường
Côlidê,…
0,25
Văn hóa cổ đại Hi Lạp và Rô-ma lại phát triển hơn bởi:
- Thời gian hình thành muộn hơn các quốc gia cổ đại phương Đông (hàng

nhân châu Âu dến Trung Quốc buôn bán. Thành thị xuất hiện nhiều và mở
rộng, tập trung đông dân cư, sầm uất…
0,5
- Nông nghiệp:
Xuất hiện hình thức “bao mua” - bỏ vốn trước, thu sản phẩm sau: vào mùa
xuân các ông chủ xuất vốn cho nông dân trồng mía để đến mùa đông họ thu lại
bằng đường.
0,5
Kinh tế tư bản chủ nghĩa không phát triển ở Trung Quốc bởi:
+ quan hệ sản xuất phong kiến vẫn được duy trì chặt chẽ trong những vùng
nông thôn rộng lớn, trước sau nền kinh tế tiểu nông chiếm ưu thế.
0,5
+ chế độ cai trị độc đoán của chính quyền phong kiến với những chính sách
thống trị lỗi thời, lạc hậu như: “trọng nông ức thương”,“bế quan toả cảng”…
0,5
+ do khủng hoảng chính trị có tính chất chu kì và một phần ảnh hưởng của tư
tưởng Nho giáo: “sĩ, nông, công, thương”…
0,5
3 Chứng minh rằng phong trào văn hóa Phục hưng là một bước tiến kì diệu
trong lịch sử văn minh ở Tây Âu. Tại sao giai cấp tư sản chọn nền văn hóa
cổ đại Hi Lạp - Rôma làm cơ sở cho nền văn hóa của mình?
3,0
Văn hóa Phục hưng là một bước tiến kì diệu trong lịch sử văn minh ở Tây Âu,
đã chứng kiến sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kĩ thuật, sự phát triển phong
phú của văn học và sự nở rộ của các tài năng.
- Về khoa học kĩ thuật:
+ Cô-péc-nich và Ga-li-lê có cống hiến to lớn về lĩnh vực thiên văn. Sự ra đời
thuyết Nhật tâm đánh bại sự thống trị của Giáo hội về thuyết địa tâm…
+ Triết học tấn công vào thế giới quan duy tâm thần bí của giáo hội, xây dựng
0,5

- Nền văn hóa Hi Lạp và Roma đã đạt đến trình độ cao, đã được nhân loại thừa
nhận. Đây là cơ sở đồng thời là vũ khí hiệu quả để tư sản dựa vào, tiến hành
đấu tranh chống chế độ phong kiến trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng, phát triển
kinh tế TBCN.
0,5
4 Nền văn minh đầu tiên của người Việt cổ là nền văn minh nào? Phân tích
đặc điểm, vị trí của nền văn minh đó.
2,5
Nền văn minh đầu tiên của người Việt cổ là nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc 0,5
Đặc điểm:
- Nền văn minh này trải qua một quá trình hình thành và phát triển lâu dài, bắt
nguồn từ thời đại đồng thau đến sơ kì thời đại đồ sắt ở khu vực đồng bằng Bắc
bộ cùng với quá trình hình thành và tồn tại quốc gia Văn Lang – Âu Lạc vào
những thế kỉ VII - II TCN.
0,25
- Về mặt xã hội: là một nền văn minh xóm làng dựa trên cơ cấu nông thôn kiểu
Á châu của một xã hội phân hóa chưa gay gắt và Nhà nước mới hình thành.
0,25
- Về mặt kinh tế: thực chất là một nền văn minh nông nghiệp trồng lúa nước
của người Việt cổ sống trong khu vực nhiệt đới gió mùa.
0,25
- Là một nền văn minh bản địa, được hình thành lâu dài, có cội rễ và cơ sở sâu
xa trong cuộc sống lâu đời của các lớp cư dân trên lãnh thổ Văn Lang – Âu
Lạc thưở đó.
0,25
- Là nền văn minh thống nhất trong đa dạng … 0,25
Vị trí:
- Văn minh VL-AL là sản phẩm lao động sáng tạo của nhân dân ta từ buổi 0,25
bình minh của lịch sử, kết tinh trong đó bản lĩnh, cá tính, lối sống và truyền
thống của người Việt cổ được tạo dựng nên trong thời đại dựng nước và giữ

ra lệnh rút khỏi Thăng Long với chiến thuật “Vườn không nhà trống”, chủ
động rút lui để bảo toàn lực lượng, đợi quân giặc mệt mỏi, ta tổ chức phản
công giành thắng lợi.
0,25
0,5
- Thế mạnh của quân Nguyên là kị binh, trong khi đó, thuỷ chiến vốn là sở
trường của quân dân Đại Việt, là chỗ yếu của quân Nguyên, biết vậy quân ta
tránh giao chiến trên địa hình bằng phẳng, mà thường chặn đánh địch trên các
khúc sông, kéo chúng từ yên ngựa xuống nước để tiêu diệt.
- Ta đã giành thắng lợi ở những trận đánh then chốt, quyết định cục diện chiến
tranh: Trận Đông Bộ Đầu (bến sông Hồng – Hà Nội) trong lần một, Tây Kết,
Hàm Tử, bến Chương Dương trong lần hai, đặc biệt là trận Bạch Đằng lần ba
– 1288.
0,25
0,5
Tác dụng, bài học:
- Nước ta đất không rộng, người không đông, thường xuyên phải đối phó với
kẻ thù hùng mạnh, nhờ vận dụng linh hoạt nghệ thuật “dĩ đoản chế trường”,
nhà Trẫn đã biết tránh chỗ mạnh của địch, đánh vào chỗ yếu của chúng,
chuyển hóa lực lượng giữa ta và địch theo hướng có lợi cho ta để giành thắng
lợi vang dội trong ba lần chống quân Mông – Nguyên xâm lược.
0,25
-“Dĩ đoản chế trường” là một sáng tạo trong nghệ thuật quân sự Việt Nam,
được hình thành từ thời Đinh, Lý, đến thời Trần được Trần Hưng Đạo tổng
kết, khái quát và tiếp tục được vận dụng sáng tạo trong sự nghiệp giữ nước về
sau của dân tộc…
0,25
6 Trình bày những biểu hiện của sự phát triển Phật giáo thời Đinh, Tiền Lê,
Lý, Trần. Tai sao Phật giáo phát triển cực thịnh trong giai đoạn này.
3,0

phong kiến muốn tìm một hệ tư tưởng mới đối trọng với hệ tư tưởng Nho giáo
của Trung Quốc.
0,25
- Phật giáo được truyền vào nước ta từ thời Bắc thuộc, có nội dung phù hợp
với phong tục tập quán, tâm lí người Việt nên được dân ta tiếp thu và phát
triển.
0,25
- Phật giáo có mối quan hệ tự nhiên, gắn bó với người đứng đấu triều Lý (Lý
Công Uẩn), do vậy có điều kiện phát triển.
0,25
- Thời Lý - Trần có nhiều cao tăng với kiến thức uyên thâm, yêu nước thương
dân, tâm huyết với thế sự…
0,25
7 a. So với các triều đại trước, việc thành lập nhà Nguyễn có điểm khác gì?
b. Tại sao chính sách quân điền của Gia Long chỉ mang ý nghĩa tượng
trưng?
c. Trình bày và nhận xét cải cách hành chính của Minh Mạng
3,0
a. So với các triều đại trước, việc thành lập nhà Nguyễn có điểm khác:
- Sự lên ngôi của các triều đại trước như thế nào? 0,25
- Nhà Nguyễn được thành lập sau khi đánh bại triều Tây Sơn – vương triều
nhận được sự thiện cảm và ủng hộ của nhân dân…
0,25
- Lần đầu tiên một vương triều phong kiến thống trị trên một lãnh thổ thống
nhất, tương đương với nước Việt Nam hiện nay.
0,25
- Ra đời và tồn tại trong bối cảnh thế giới có nhiều chuyển biến lớn (chế độ
phong kiến khủng hoảng, nguy cơ xâm lược đến từ thực dân phương Tây…)
0,25
b. Chính sách quân điền của Gia Long chỉ mang ý nghĩa tượng trưng:

0,25
0,25
Họ tên:
Vũ Thị Phương Thảo (SĐT: 097.9117.990)