Hướng dẫn đánh giá tác động môi trường cho các dự án hạ tầng kỹ thuật đô thị
Hướng dẫn này là một trong những kết quả đầu ra quan trọng của Hợp phần phát triển bền vững
môi trường trong các khu đô thị nghèo (SDU) do Bộ Xây dựng chủ trì. SDU là một phần thuộc
Chương trình hợp tác phát triển giữa Việt Nam và Đan Mạch trong lĩnh vực môi trường (DCE) giai
đoạn 2005 - 2010.
Hướng dẫn được xây dựng với sự cố gắng và đóng góp rất lớn của các nhóm chuyên gia trong và
ngoài nước. Tạp chí Xây dựng xin giới thiệu nội dung tóm tắt, mong bạn đọc đóng góp ý kiến để
bản Hướng dẫn hoàn thiện hơn.
1. Giới thiệu chung
Một trong những kết quả đầu ra quan trọng của Hợp phần “ Phát triển bền vững môi trường trong
các khu đô thị nghèo” (SDU) là hỗ trợ Bộ Xây dựng xây dựng Dự thảo Hướng dẫn đánh giá tác
động môi trường (ĐTM) cho các dự án hạ tầng kỹ thuật đô thị. Hướng dẫn được xây dựng dưới
dạng Sổ tay Hướng dẫn đi kèm với tài liệu “Hướng dẫn Kỹ thuật về ĐMC cho Quy hoạch xây
dựng ở Việt Nam”.
Hướng dẫn này bao gồm phần giới thiệu về khái niệm và cách tiếp cận ĐTM và cung cấp các nội
dung cụ thể về việc làm thế nào để soạn thảo một báo cáo ĐTM theo khung pháp lý hiện hành của
Việt Nam. Hướng dẫn này cũng bao gồm một loạt các phụ lục về các biện pháp quản lý và giảm
thiểu tác động môi trường cho các dự án hạ tầng kỹ thuật đô thị cần lập báo cáo ĐTM theo Nghị
định số 21/2008/NĐ - CP, cụ thể gồm: các dự án quản lý chất thải rắn; Các dự án cấp nước, vệ sinh
môi trường và thoát nước mưa; Các dự án xây dựng Nghĩa trang; Các dự án giao thông đô thị; Các
dự án cấp điện đô thị.
Hướng dẫn được thiết kế phục vụ các nhóm đối tượng:
- Chủ dự án – các cá nhân và tổ chức có liên quan đến triển khai các dự án cần phải tiến hành ĐTM
theo quy định của pháp luật.
- Tư vấn và người triển khai ĐTM – các cá nhân và tổ chức liên quan đến công tác lập báo cáo
ĐTM.
- Các đơn vị thẩm định dự án – nhân viên các cơ quan có thẩm quyền các cấp, những người có
trách nhiệm thẩm định và phê duyệt báo cáo ĐTM như là một phần trong quá trình thẩm định và
phê duyệt dự án đầu tư xây dựng.
- Các nhà thầu xây dựng - đơn vị chịu trách nhiệm thực hiện các kế hoạch quản lý môi trường –
một nội dung của báo cáo ĐTM và chịu trách nhiệm giám sát việc thực hiện công tác quản lý môi

định
Cam kết bảo vệ môi
trường theo quy
Xác định phạm vi
(Xác định các vấn đề
và cách soạn thảo
nhiệm vụ ĐTM)
Phân tích cơ sở
Phân tích tác động
Kế hoạch quản lý và
quan trắc môi trường
(Kế hoạch quản lý xây
dựng và vận hành)
Các biện pháp bảo vệ
và giảm thiểu tác động
Báo cáo ĐTM
Nghiên cứu khả thi dự án
xây dựng (dự án đầu tư)
(Theo quy định của Nghị định
16/2005/NĐ-CP
Thẩm định báo cáo
khả thi dự án xây dựng
Thực hiện dự án
(Theo kế hoạch dự án đã
được phê duyệt, quy
định của Nghị định
05/NĐ-CP; và thực hiện
KHQLMT
Đơn vị Kinh doanh sản xuất, dịch vụ
không nêu trong Nghị định 21

cơ sở quan trọng cho mọi giai đoạn khác trong ĐTM.
4. Phân tích cơ sở – Mô tả hiện trạng các điều kiện kinh tế, xã hội và môi trường tại địa điểm thực
hiện dự án và vùng phụ cận; và xem xét tính nhạy cảm của khu vực và khả năng chịu đựng của môi
trường địa phương.
5. Đánh giá tác động - Đánh giá toàn diện các tác động và rủi ro môi trường tiền ẩn có thể phát sinh
trong quá trình xây dựng, vận hành hay huỷ bỏ dự án, bao gồm các tác động tới các hạng mục môi
trường và các hạng mục kinh tế xã hội và các rủi ro, tai biến môi trường. Đánh giá tác động thường
xem xét một loạt các chọn lựa dự án khả thi.
6. Các biện pháp giảm thiểu tác động và bảo vệ môi trường – Mô tả các biện pháp cụ thể nhằm
giảm thiểu các tác động tiêu cực và rủi ro cho môi trường và cam kết thực hiện các biện pháp bảo
vệ môi trường trong quá trình xây dựng, vạn hành dự án.
7. Kế hoạch quản lý và quan trắc môi trường – Xây dựng kế hoạch quản lý và quan trắc môi trường
cho quá trình xây dựng, vận hành dự án.
8. Sự tham gia và công tác tham vấn các bên liên quan – Xác định các bên liên quan và sự tham gia
của các bên liên quan chính chịu ảnh hưởng bởi dự án xây dựng đề xuất, bao gồm cộng đồng sống
trong khu vực dự án và vùng phụ cận.
Lập báo cáo ĐTM – Soạn thảo báo cáo ĐTM cuối cùng để thẩm định và phê duyệt như là một phần
trong nghiên cứu khả thi của dự án xây dựng đề xuất.
Các tác động môi trường đối với dự án
Việc ĐTM đối với các dự án hạ tầng kỹ thuật đô thị, cần xem xét các tác động sau đây: (Bảng 1)
- Tác động môi trường: các tác động cụ thể đối với các hạng mục tự nhiên và môi trường bao gồm
các tác động tới môi trường đất; chất lượng và khối lượng nước mặt và nước ngầm, các loài thuỷ
sinh; chất lượng không khí và khí hậu; và đa dạng sinh học và hệ sinh thái.
- Tác động xã hội và sức khoẻ: các tác động cụ thể về đói nghèo và sinh kế; sức khoẻ; nhân khẩu
học, giới, các nhóm dễ bị tổn thương, các dân tộc thiểu số; các tác động về giá trị và khu vực văn
hoá, lịch sử, tôn giáo; và các tác động tới hạ tầng xã hội và dịch vụ.
- Tác động kinh tế: các tác động tới các nhân tố và điều kiện kinh tế; và các tác động tới hệ thống hạ
tầng kỹ thuật đã được quy hoạch và hiện tại. Các tác động kinh tế cũng có thể bao gồm một bản
đánh giá về chi phí và lợi ích của dự án.
Bảng 1: Ví dụ về các loại tác động được xem xét trong ĐTM

- Cháy, hoả hoạn;
- Ngập lụt và tai biến thuỷ học;
- Biến đổi khí hậu khu vực;
- Biến đổi chất dinh dưỡng;
- Các tác động do chôn lấp rác thải và ô nhiễm
- Các tác động đến hệ sinh thái và các chủng loại dưới
nước
- Biến đổi của các dòng chảy thuỷ động học,
- Biến đổi chất dinh dưỡng và khoáng chất
- Xuất hiện các chủng loài độc hại.
- Khai thác quá mức
Nước mặt và nước ngầm - Xả nước thải;
- Các địa điểm sụt lún;
- Thải hoá chất và các sự cố;
- Thay đổi độ thấm
- Xả nước
- Xả nước thải
Tiếng ồn, độ rung, nhiệt và
ánh sáng
- Biến đổi về mức ồn
- Tạo độ rung
- Phát nhiệt, phát sáng hay bức xạ điện từ
Tài nguyên - Sử dụng và làm cạn kiệt tài nguyên có khả năng và không
có khả năng tái tạo.
- Các tác động lên tài nguyên thiên nhiên bao gồm cả tài
nguyên khoáng sản.
Dân số - Các tác động có thể gây ra những biến động về dân số (di
cư, định cư)
Sức khoẻ - Các tác động do ô nhiễm không khí (các bệnh về hô hấp,
mất ngủ và căng thẳng do tiếng ồn)

Mô tả tóm tắt dự án
Mục tiêu
Mục tiêu của bước này là nhằm rà soát dự án đầu tư xây dựng đề xuất và mô tả các nội dung về loại
hình, địa điểm, các hoạt động chính, bố trí công trình, thiết kế và kế hoạch thực hiện Bước rà soát
này có thể đưa ra những thông tin hữu ích nhằm đưa ra đánh giá phù hợp về dự án và bước rà soát
này được sử dụng làm cơ sở cho các bước tiếp theo trong ĐTM.
Thu thập các thông tin mô tả các điều kiện tự nhiên, môi trường và kinh tế - xã hội tại khu vực thực
hiện dự án và các khu vực có khả năng chịu tác động từ dự án.
Các thông tin này sẽ làm cơ sở để từ đa có thể nhận dạng các tác động tích cực và tiêu cực trong
tương lai và mức độ cần đánh giá. Các thông tin này cũng sẽ là cơ sở đưa ra các khuyến nghị trong
việc lựa chọn phương án khả thi và đề xuất các biện pháp giảm thiểu.
Trong một số trường hợp, cần dự báo về xu hướng môi trường trong tương lai (trong trường hợp dự
án không được triển khai). Công tác này là cần thiết khi dự án được thực hiện trong thời gian dài và
quy mô tác động lớn.