21/07/2008
LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay, những tiến bộ vượt bậc của khoa học đã làm biến đổi nhiều mặt
trong xã hội: từ nhu cầu, quan hệ cho đến sản xuất. Đặc biệt là yêu cầu ngày càng cao
đối với con người về năng lực và phẩm chất.Với trình độ phát triển của xã hội như thế
không thể nào chấp nhận những con người ù lì, không cầu tiến và nhất là không tích
cực trong hoạt động của mình. Do đó, nhiệm vụ của toàn xã hội là phải đào tạo nên
những con người năng động, sáng tạo. Mà điều đầu tiên là phải bắt đầu từ nhà trường,
từ môt trường giáo dục có tổ chức này. Bởi nơi đây là nơi đào tạo nhân lực cho đất
nước, nơi cung cấpcho xã hội nguồn lao động có trình độ và năng lực. Hơn thế nữa là
để thực hiện yêu cầu xã hội, nhà trường còn phải là nơi bồi dưỡng nhân tài cho đất
nước. Thế nhưng hiện nay chúng ta vẫn thường nghe mọi người kêu ca là phải “chấn
hưng giáo duc”, “đổi mới giáo dục”. Đặc biệt là việc than phiền của xã hội khi học
sinh không tích cực trong học tập, và cả giáo viên cũng không tích cực trong việc dạy
của mình. Nếu như thế thì thật là nguy hại vì nơi đây giáo viên không làm gương hoạt
động tích cực, còn sinh viên cũng thế, như vậy làm sao đào tạo ra được những con
người năng động và sáng tạo mà xã hội yêu cầu. Đây là những bức xúc khiến tôi
muốn tìm hiểu xem vai trò thực sự của người giáo viên và học sinh là thế nào. Ở đó
người giáo viên và học sinh cần thể hiện tính tích cực trong hoạt động dạy - học như
thế nào, để bản thân mình có những phương hướng học hỏi, rèn luyện phấn đấu thành
người giáo viên trong tương lai cũng như thể hiện được vai trò làm chủ đất nước.
Lê Thị Hạ Giang
trang 2
21/07/2008
NỘI DUNG
----------
TÌM HIỂU TÍNH TÍCH CỰC CỦA THẦY VÀ TRÒ TRONG
HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1. Khái niệm
1.1 Hoạt động học

tiếp truyền lại kinh nghiệm cho người học thông qua hoạt động cụ thể nào đó. Chẳng
hạn người nông dân dạy con mình cách bón phân, trồng lúa… thông qua hoạt động
lao động trên ruộng đồng. Với việc truyền thụ kinh nghiệm như thế, tuy việc tiếp thu
dễ dàng, sâu sắc nhưng đó chỉ là những kinh nghiệm mà người dạy thu được qua trải
nghiệm chứ chưa được thực nghiệm và khái quát khoa học nên chưa trở thành những
tri thức có tính phổ biến. Bởi vì xã hội không chỉ tồn tại mà còn phải phát triển. Do đó
con người phải chinh phục tự nhiên và chinh phục chính bản thân mình. Từ đó xuất
hiện hoạt động nghiên cứu khoa học, mà sản phẩm là các tri thức khoa học, được hình
thành bởi hoạt động nghiên cứu, thực nghiệm và khái quát khoa học. Đây là những tri
thức có bản chất khác với những kinh nghiệm thu được qua trải nghiệm cá nhân.
Đồng thời chúng có tính phổ biến và khái quát cao. Vì vậy việc truyền thụ những kinh
nghiệm này không thể bằng phương pháp trao tay mà phải thực hiện theo quy trình có
tổ chức khoa học, được tiến hành bởi hoạt động chuyên biệt: hoạt động dạy – hoạt
động có mục đích, nội dung, phương pháp và phương tiện xác định.
Vậy hoạt động dạy là gì? Hoạt động dạy là hoạt động người lớn tổ chức và
điều khiển hoạt động của trẻ nhằm giúp chúng lĩnh hội nền văn hóa - xã hội, tạo ra sự
phát triển tâm lý, hình thành nhân cách của chúng. [3]
Lê Thị Hạ Giang
trang 4
21/07/2008
2. Mối quan hệ giữa THẦY (Hoạt động DẠY) và TRÒ (Hoạt động HỌC)
Từ hai khái niệm trên chúng ta nhận thấy rằng: haot5 động dạy và hoạt động
học không thể đứng tách rời nhau. Bởi trong mỗi hoạt động đều có sự xuất hiện của
thầy và trò, hoạt động không phải chỉ có riêng thầy cũng như không chỉ có riêng trò
trong hoạt động học. Có hoạt động dạy thì phải có hoạt động học và ngược lại. Chúng
gắn bó hữu cơ với nhau. Sự tồn tại và phát triển của mặt này qii định sự tồn tại và
phát triển của mặt kia. Tuy hai mà một, thực ra chúng cùng đứng trong một hoạt
động: hoạt động dạy – học. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu dần về mối quan hệ này.
Từ ngàn xưa, mọi người luôn xem nghề giáo là nghề cao quý nhất. Người giáo
viên luôn được đề cao vì: “Không thầy đố mày làm nên” hay “Muốn sang thì bắc cầu

Như chúng ta đã biết, trẻ em ngay từ nhỏ cho đến khi trưởng thành luôn luôn là
chủ thể của chính nó, quyết định số phận hiện tại và tương lai của nó. Mỗi trẻ em đều
có những hứng thú, sở thích và quyền lợi cho nên nó có quyền quyết định con đường
đi của chính mình. Tuy nhiên, do đặc thù là trẻ thơ trước thế giới tự nhiên và xã hội
đầy phức tạp và bí hiểm. Cho nên trẻ em thường xuyên đứng trước mâu thuẫn giữa
một bên là phải tự mình trực tiếp tiếp xúc và chiếm lĩnh những yếu tố cần thiết cho
cuộc sống và phát triển của mình trong thế giới và xã hội ấy. Một bên là trẻ có những
hạn chế trong việc định hướng sự lựa chọn và khả năng tác động vào đối tượng học
tập để tách ra được những điều có ích cho sự phát triển của riêng mình. Chính vì vậy
mà trẻ cần sự trợ giúp của người lớn. Đây mới thực là bản chất của dạy học hiện đại.
Người dạy không còn là người chỉ truyền thụ bằng lối truyền giảng hay bằng các
phương pháp giáo dục độc đoán, áp đặt nữa. Người dạy trở thành người định hướng,
giúp đỡ, tổ chức, điều chỉnh và động viên hoạt động học tập của học sinh. Ở đây ta
thấy có sự tôn trọng người học, đó là để người học phát huy khả năng của mình; giáo
viên căn cứ vào từng khả năng của người học mà có mức độ định hướng và giúp đỡ
khác nhau:
 Mức độ 1 : người học chưa thể tự mình tổ chức việc học tập và tu
dưỡng. Trong trường hợp này cần có sự can thiệp trực tiếp của người dạy, với tư cách
là người tổ chức cho người học hoạt động trong môi trường sư phạm. Quá trình này
Lê Thị Hạ Giang
trang 6