Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
Ngày 13-8-2012
TUẦN 1 : Bài 1
TIẾT 1: T«i ®i häc
(Thanh TÞnh )
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường
đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và
biểu cảm.
II – TRỌNG T©m KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1. Kiến thức
-Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đđoạn trích Tôi đi học.
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự
sự qua ngòi bút Thanh Tịnh.
2. Kỹ năng:
- Đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản
thân.
3.Thái độ: Biết trân trọng những tình cảm đẹp của tuổi học trò.
iii- chn bÞ
- HS: Đọc bài và soạn bài trước theo đònh hướng của sgk và hướng dẫn của giáo
viên
- GV: + Tìm hiểu kó tác phẩm, chuẩn kiến thức, soạn bài
+ Sưu tầm tư liệu về tác giả, ảnh chân dung tác giả, tranh ảnh về ngày khai
trường.
iii- Ph¬ng ph¸p, KÜ tht d¹y häc:
Đàm thoại, thảo luận nhóm, bình giảng, nêu vấn đề, kó thuật khăn trải bàn
IV- TiÕn tr×nh tỉ chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y- häc
1.Ổn đònh tổ chức :
2. Kiểm tra : vở soạn của hs (5 phút)

- GV đọc mẫu một đoạn rồi gọi học
sinh đọc tiếp .
Gọi học sinh đọc phần chú thích ở SGK
Em hãy cho biết một vài nét về tiểu sử
của Thanh Tònh? GV cho hs xem ảnh t/g
Em hãy cho biết những nét đặc trưng
trong bút pháp Thanh Tònh ?
Hãy xác đònh thể loại và nêu xuất xứ
của văn bản ?
- Phương thức biểu đạt chính của văn
bản là gì ?
Bố cục của văn bản gồm mấy phần ?
Nêu nội dung từng phần ?
I. Đọc - tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Thanh Tònh ( 1911- 1988 )
- Quê ở ngoại thành Huế
Cũng như Thạch Lam, truyện Thanh
Tònh ít kòch tính mà nhẹ nhàng, giàu
chất thơ .
2, Tác phẩm :
- Thể loại : truyện ngắn
- Trích trong tập “ Quê mẹ” ( 1941 )
3. Bố cục : 3 phần
- Phần 1: Từ đầu cho đến “lướt ngang
trên ngọn núi” :Tâm trạng, cảm giác
nhân vật “ tôi” trên con đường cùng
mẹ đến trường.
- Phần 2: Tiếp đó cho đến “được nghỉ
2

- Ngày đầu tiên đến trường, đối với
“tôi” là một ngày trọng đại, đáng nhớ.
cả ngày nữa” : Tâm trạng ,cảm giác
của “tôi” khi đến trường .
- Phần 3 : Đoạn còn lại: “ Tôi” đón
nhận giờ học đầu tiên
-> Các ý được sắp xếp theo trình tự
thời gian
II Đọc – Tìm hiểu chi tiết
1, Tâm trạng, cảm giác của nhân
vật “ tôi” trong ngày đầu tiên đi học.
*Khơi nguồn kỉ niệm:
- Những ngày cuối thu -> đây là thời
điểm tựu trường .
- Mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón
mẹ khiến lòng “ tôi” thấy “ rộn rã”
- Tâm trạng : nao nức , mơn man ,
tưng bừng, rộn rã
-> Từ láy
=> Cảm giác thực, trong sáng
a, Trên con đường cùng mẹ đến
trường:
3
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
Điều này đã khiến cậu bé có nhiều thay
đổi .
Chi tiết nào cho thấy những thay đổi
trong lòng cậu bé ?


suy nghó của mình?
5: Hướng dẫn về nhà :3phút
-Đọc kó văn bản
- Soạn tiếp phần tìm hiểu chi tiết văn bản
+Tiếp tục tìm hiểu tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đi học: khi đứng
ở sân trường, nghe gọi tên vào lớp, khi đón nhận giờ học đầu tiên.
+ Tìm những chi tiết miêu tả thái độ, cử chỉ của phụ huynh và thầy giáo đối với
các em nhỏ lần đầu tiên đi học.

************************************
4
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
Ngày 13-8-2012
Tiết 2 Văn bản :T«i ®i häc (TiÕp)
Thanh TÞnh
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường
đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và
biểu cảm.
II – TRỌNG T©m KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1. Kiến thức
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đđoạn trích Tôi đi học.
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự
sự qua ngòi bút Thanh Tịnh.
2. Kỹ năng:
- Đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản
thân.
3.Thái độ: Biết trân trọng những tình cảm đẹp của tuổi học trò.

Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề, thảo
luận chung cả lớp.
Thời gian: 20 phút
Gọi một học sinh đọc lại phần hai .
Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng
ngỡ ngàng, cảm giác mới lạ của nhân
vật “tôi” khi đến trường ?
Cái nhìn của cậu về ngôi trường trước
và sau khi đi học có gì khác ?
-> Trước kia, ngôi trường đối với “tôi”
còn là nơi xa lạ , chưa để lại trong lòng
cậu ấn tượng gì ngoài cảm tưởng là “
cao ráo và sạch sẽ hơn những ngôi nhà
khác trong làng”. Nhưng hiện nay trong
tâm trạng một cậu học trò nhỏ lần đầu
tiên đi học “tôi” cảm thấy trường thật
oai nghiêm, sân trường quá rộng nên
cậu cảm giác mình trở nên lạc lõng và
đâm ra lo sợ vẩn vơ .
- TT của nhân vật “Tôi” được diễn tả
qua h/a so sánh nào? Cách so sánh ấy
nói lên điều gì ?
( đề cao sự hấp dẫn của nhà trường ,
khát vọng bay bổng của “Tôi” )
Hình ảnh những cậu học trò lần đầu tiên
II. §oc- T×m hiĨu chi tiÕt:
1. T©m tr¹ng, c¶m gi¸c cđa nh©n vËt
t«i trong ngµy ®Çu ®Çu tiªn ®i häc: “ ”
a Trªn con ® êng cïng mĐ ®Õn tr êng
b, Khi đến trường :

Trình bày cảm nhận của em về thái độ ,
cử chỉ của những người lớn đối với các
em bé lần đầu đi học ?
Qua tấm lòng của các bậc phụ huynh và
thầy cô giáo , chúng ta nhận ra trách
nhiệm của người lớn đối với học sinh ,
ngoài ra , đó còn là trách nhiệm của ai
đối với ai ?
* Thảo luận : (ghi bảng phụ)
Miêu tả tâm trạng nhân vật “tôi”, tác
giả đã sử dụng những hình ảnh so sánh
nào ? Em có nhận xét gì về những hình
ảnh so sánh đó ?
-> Nghệ thuật so sánh rất giàu sức gợi
cảm .
- Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật
mình và lúng túng .
- Tôi dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
theo .
-> Cảm giác ngỡ ngàng , lo sợ khi sắp
bước sang một môi trường khác và
phải xa mẹ , xa nhà .
c, Khi đón nhận giờ học đầu tiên :
-Đoạn văn diễn tả rất tinh tế tâm lí trẻ
thơ : Lúc đầu sợ hãi nhưng rồi cũng dễ
dàng thích nghi với môi trường mới ,
cảm thấy gần gũi với thầy giáo , bạn
bè , lớp học và “tôi” dù đã có lúc vẫn tơ
tưởng đến những kỉ niệm đi bẫy chim
nhưng khi bắt đầu giờ học thì rất nghiêm

là bài thơ bằng văn xuôi được không? Vì
sao?
Cho biết nội dung truyện ngắn này và
nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật
của tác phẩm ?
Gọi HS đọc ghi nhớ ở SGK trang 9.
*Hoạt động 4: HD Luyện tập :
Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học
vào làm bài tập
Phương pháp: Thảo luận nhóm
Thời gian: 7 phút
Phân tích dòng cảm xúc thiết tha , trong
trẻo của nhân vật “tôi”.
GV gợi ý :
Trình bày cảm xúc , tâm trạng nhân vật
theo trình tự thời gian để đảm bảo tính
thống nhất cho văn bản .
Cần chỉ ra sự kết hợp hài hòa giữa kể ,
miêu tả và bộc lộ cảm xúc ( kể : nêu sự
việc , nhân vật ; miêu tả : cảnh con
ngang trên ngọn núi; những học trò mới
như những chú chim non nhìn quãng trời
rộng.
- Những hình ảnh ấy gắn liền với
những cảnh sắc thiên nhiên sáng tươi,
giàu sức gợi cảm .
III, Tổng kết :
1. Nghệ thuật:
+ Tự sự xen miêu tả và biểu cảm
+Miêu tả tâm trạng, cảm xúc tinh tế

- ¤n tËp l¹i c¸c kiÕn thøc vỊ v¨n b¶n “T«i ®i häc” cđa Thanh TÞnh
- RÌn kÜ n¨ng c¶m thơ v¨n häc cho hs
B. TiÕn tr×nh «n tËp
Ho¹t ®éng cđa GV&HS Néi dung cÇn ®¹t
- Yªu cÇu hs nh¾c l¹i
kiÕn thøc c¬ b¶n cđa v¨n
b¶n T«i ®i häc
I. KiÕn thøc c¬ b¶n:
1. T¸c gi¶- t¸c phÈm
2. ThĨ lo¹i, ph¬ng thøc biĨu ®¹t
3. Néi dung : Nh÷ng t©m tr¹ng, rung ®éng trong s¸ng cđa
ti häc trß; nh÷ng kØ niƯm ®Đp ®Ï, ®¸ng nhí cđa bi tùu
trêng ®Çu tiªn trong cc ®êi mçi con ngêi ®ỵc Thanh TÞnh
thĨ hiƯn ch©n thùc, râ nÐt trong trun ng¾n T«i ®i häc.
4. NghƯ tht:
- Miªu t¶ tinh tÕ diƠn biÕn t©m tr¹ng cđa nh©n vËt t«i
ngµy ®Çu tiªn ®i häc
- Ng«n ng÷ giµu u tè biĨu c¶m, h×nh ¶nh so s¸nh ®éc
®¸o ghi l¹i dßng liªn tëng, håi tëng cđa nh©n vËt t«i.
- Giäng ®iƯu tr÷ t×nh trong s¸ng.
9
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
- Ph©n tÝch t©m tr¹ng cđa
nh©n vËt t«i trong bi
tùu trêng ®Çu tiªn.
HD hs ph©n tÝch t©m
tr¹ng cđa nv t«i ë tõng
thêi ®iĨm kh¸c nhau :
+ Trªn con ®êng cïng mĐ

ghÕ råi l¹m nhËn ®ã lµ cđa m×nh.
- Võa ngì ngµng võa tù tin, nghiªm trang bíc vµo giê häc
®Çu tiªn.
2. C¶m nhËn vỊ h×nh ¶nh ngêi mĐ trong v¨n b¶n.
Gỵi ý:
H×nh ¶nh ngêi mĐ lµ h×nh ¶nh th©n th¬ng nhÊt cđa em
bÐ trong bi tùu trêng. Ngêi mĐ ®· in ®Ëm trong nh÷ng kû
niƯm m¬n man cđa ti th¬ khiÕn cËu bÐ nhí m·i. H×nh ¶nh
ngêi mĐ lu«n s¸nh ®«i cïng nh©n vËt t«i trong bi tùu tr-
êng. Khi thÊy c¸c b¹n mang s¸ch vë, t«i thÌm thng mn
thư søc m×nh th× ngêi mĐ cói ®Çu nh×n con, cỈp m¾t ©u m,
giäng nãi dÞu dµng “th«i ®Ĩ mĐ cÇm cho ” lµm cËu bÐ v«
cïng h¹nh phóc. Bµn tay mĐ lµ biĨu tỵng cho t×nh th¬ng, sù
s¨n sãc ®éng viªn khÝch lƯ . MĐ lu«n ®i s¸t bªn con trai , lóc
th× cÇm tay, mĐ ®Èy con lªn phÝa tríc , lóc bµn tay mĐ nhĐ
nhµng xoa m¸i tãc cđa con….
3. Trong trun t¸c gi¶ ®· dïng rÊt nhiỊu nh÷ng h×nh
¶nh so s¸nh hay vµ ®Ỉc s¾c ®Ĩ nãi lªn kÝ øc tu«n trµo cđa
ti th¬. Em h·y t×m 1 sè nh÷ng h×nh ¶nh mµ em cho lµ
10
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
- Nªu mét sè h/a so s¸nh
hay vµ ®Ỉc s¾c trong
trun.
T¸c dơng cđa nh÷ng h.a
so s¸nh Êy lµ g× ?
Suy nghÜ cđa em vỊ chÊt
th¬ trong trun T«i ®i
häc.

nh÷ng íc m¬ vµ hi väng.
5. H·y viÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n ghi l¹i suy nghÜ cđa em
vỊ chÊt th¬ trong trun T«i ®i häc?
GV gỵi ý:
§o¹n v¨n HS viÕt ph¶i chØ ra ®ỵc biĨu hiƯn cđa chÊt th¬
trong trun: chÊt th¬ chøa ®ùng ngay trong t×nh hng
trun: Bi tùu trêng ®Çu tiªn; chÊt th¬ trong dßng håi t-
ëng ®Đp ®Ï, m¬n man; chÊt th¬ trong t×nh c¶m Êm ¸p, tr×u
mÕn cđa mäi ngêi dµnh cho c¸c em nhá lÇn ®Çu tiªn ®Õn tr-
êng( phơ huynh, «ng ®èc, thÇy gi¸o trỴ); vµ chÊt th¬ ®ỵc thĨ
hiƯn qua nh÷ng dßng viÕt vỊ c¶nh thiªn nhiªn, h×nh ¶nh
ng«i trêng, h×nh ¶nh c¸c em häc sinh, ë giäng v¨n nhĐ
nhµng, trong s¸ng, gỵi c¶m, ë nh÷ng h×nh ¶nh so s¸nh t¬i
míi giµu c¶m xóc…
- C¶m nghÜ ph¶i ch©n thµnh, tha thiÕt tr¸nh liƯt kª dÉn
11
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
chøng mét c¸ch m¸y mãc( cã thĨ liªn hƯ chót Ýt vỊ bi tùu
trêng ®Çu tiªn cđa m×nh)
- ViÕt ®o¹n v¨n ng¾n kh«ng nªn triĨn khai thµnh bµi v¨n
nªu c¶m nghÜ vỊ c¶ t¸c phÈm T«i ®i häc.
- Vui vµ tù hµo v× m×nh ®· lµ häc sinh líp mét.
- Rơt rÌ lµm quen víi c¸c b¹n míi.
3. KÕt bµi:
C¶m xóc cđa em: ThÊy r»ng m×nh ®· kh«n lín. Tù nhđ ph¶i
ch¨m ngoan, häc giái ®Ĩ cha mĐ vui lßng.
4. Cđng cè
- Kh¸i qu¸t néi dung bµi häc b»ng s¬ ®å t duy
5. H íng dÉn vỊ nhµ

Mục tiêu: Tạo tâm thế, đònh hướng chú ý cho học sinh
Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề
Thời gian: 1 phút
Một văn bản khác hẳn với những câu hỗn độn do nó có tính mạch lạc và tính
liên kết . Chính những điều này sẽ làm cho văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ
đề . Thế nào là chủ đề và tính thống nhất về chủ đề của văn bản ? Tính thống nhất
về chủ đề của văn bản được biểu hiện qua những bình diện nào ? Bài học hôm nay
sẽ
làm rõ những điều ấy .
Hoạt động của thầy và trò Kết quả cần đạt
Hoạt động 2: Tìm hiểu về chủ đề của
văn bản
Mục tiêu: HS nắm được khái niệm chủ đề
văn bản
Phương pháp: Vấn đáp, phân tích mẫu
Thời gian: 10phút
Gọi học sinh đọc lại văn bản “ tôi đi
học” của Thanh Tònh .
Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc
nào trong thû thiếu thời của mình ?
- Những hồi tưởng ấy gợi lên những cảm
giác như thế nào trong lòng tác giả ?
Như vậy, vấn đề trọng tâm được tác giả
đặt ra qua nội dung cụ thể của văn bản
là gì ?
I. Chủ đề của văn bản :
* Đọc- văn bản và trả lời câu hỏi

- Những kỉ niệm sâu sắc trong lòng tác
giả : Kỉ niệm lần đầu tiên đi học .

1, Những căn cứ để xác đònh : văn bản
“ Tôi đi học” nói lên những kỉ niệm
của tác giả trong ngày đầu tiên đi học.
Căn cứ vào đâu , em biết văn bản “ Tôi
đi học” nói lên những kỉ niệm của tác
giả về buổi đầu tiên đến trường ?
2, Những chi tiết miêu tả “ cảm giác
trong sáng” của nhân vật “ tôi” :
Hãy tìm những chi tiết miêu tả “ cảm
giác trong sáng” của nhân vật “ tôi” ở
buổi đầu tiên đến trường. Những từ ngữ
nào chứng tỏ tâm trạng đó in sâu trong
lòng nhân vật “tôi” suốt cả cuộc đời ?
=> Là vấn đề chủ chốt, những ý kiến,
những cảm xúc của tác giả được thể
hiện một cách nhất quán trong văn
bản.
II. Tính thống nhất về chủ đề của
văn bản
-> *Nhan đề : Tôi đi học
- Các từ ngữ : … những kỉ niệm mơn
man của buổi tựu trường, “lần đầu tiên
đến trường” , “ hai quyển vở mới”
- Các câu :
+ “ Hằng năm … buổi tựu trường” .
+ “ Tôi quên thế nào được cảm
giác trong sáng ấy” .
+ “ Hai quyển vở mới … bắt đầu
thấy nặng” .
+ “ Tôi bặm tay … cũng rơi xuống

trung biểu hiện vấn đề đó .
- Tính thống nhất này thể hiện ở những
phương diện nào ?Gọi HS đọc ghi nhớ ở SGK trang 12 .
Hoạt động 4: HD luyện tập
Mục tiêu: HS vận dụng được lí thuyết để
làm bài tập
Phương pháp: Thảo luận nhóm
Thời gian: 10 phút
Hãy cho biết văn bản trên viết về đối
tượng nào và về vấn đề gì ?
vẩn vơ.
- Bở ngỡ , núp bên người thân , nức
nở khóc .
c, Trong lớp học :
Có những hôm đi chơi suốt cả ngày
… vẫn không thấy xa nhà , xa mẹ ->
chưa lần nào thấy xa mẹ như lần này .
-> Là sự nhất quán về ý đồ , ý kiến ,
cảm xúc của tác giả thể hiện trong văn
bản.
*Tính thống nhất về chủ đề của vb thể
hiện ở:
- Hình thức : nhan đề của văn bản, đề
mục, trong qh giữa các phần các đoạn
của vb và các từ ngữ then chốt thường
lặp lại.
- Nội dung : xác đònh đề tài, có chủ

b, Chủ đề của văn bản : vẻ đẹp và ý
nghóa của rừng cọ quê tôi .
c, Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần :
Rừng cọ , lá cọ và các ý lớn trong
phần thân bài :
- Miêu tả hình dáng cây cọ .
- Nêu sự gắn bó mật thiết giữa cây cọ
với nhân vật “ tôi” .
- Các công dụng của cây cọ đối với
cuộc sống .
Bài tập 2:Chon câu b, d
4. Củng cố :
- Em hiểu thế nào về chủ đề văn bản?
- Tính thống nhất về chủ đề văn bản thể hiện ở những phương diện nào ?
- Làm thế nào để một văn bản có tính thống nhất?
5. Hướng dẫn về nhà : - Học kó bài
- Làm bài tập 3 trang 14 SGK.
- Soạn bài: Trong lòng mẹ
+ Tập tóm tắt văn bản
+ Tìm hiểu nhân vật bà cô, nhân vật bé Hồng
Tn 2: bµi 2
Ngày soạn: 22 -8-2011
TIẾT 5 TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu”)
Nguyên Hồng
I. Møc ®é cÇn ®¹t:
- Có được những kiến thức sơ giản về văn hồi kí.
16
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung

- Em hãy nêu những đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắn “Tôi đi học”.
3. Bài mới:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài:
Mục tiêu: Tạo tâm thế, đònh hướng chú ý cho học sinh
Phương pháp: thuyết trình
Thời gian: 1 phút
17
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
Trong dòng văn học hiện thực 1930 – 1945, Nguyên Hồng là một cây bút xuất sắc
với giọng văn thấm đẫm chất trữ tình. Tiêu biểu cho những sáng tác ấy là “
Những ngày thơ ấu” – Tập hồi kí về tuổi thơ đầy cay đắng, bất hạnh của chính tác
gia. Hôm nay, chúng ta tìm hiểu một đoạn trích của tác phẩm, đó là văn bản “
Trong lòng mẹ” .
Hoạt động của giáo viên và học sinh Kết quả cần đạt
Hoạt động2: HD đọc –tìm hiểu chung
Mục tiêu: HS nắm được những nét
chính về t/g, t/p, bố cục, phương thức
biểu đạt.
Phương pháp: Đàm thoại, thuyết trình
Kỹ thuật: khăn phủ bàn
Thời gian:15 phút
- GV hướng dẫn cách đọc :
Gòong chậm, tình cảm: chú ý các từ ngữ
, hình ảnh thể hiện cảm xúc của nhân
vật tôi .
GV đọc mẫu một đoạn rồi gọi 3- 4 học
sinh đọc .
Gọi HS đọc chú thích ở SGK trang 18.
Hãy cho biết một vài nét về tiểu sử

chứ ?”: Cuộc đối thoại giữa bà cô cay
độc và chú bé Hồng, ý nghó , cảm xúc
18
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
đời mình .
Bố cục của văn bản gồm mấy phần ?
Nêu nội dung từng phần ?
Hoạt động 3: HD đọc- tìm hiểu chi tiết
Mục tiêu: HS nắm được giá trò nội
dung, nghệ thuật và ý nghóa của văn
bản.
Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề, thảo
luận chung cả lớp,giảng bình.
Thời gian: 16 phút
Hãy tìm những chi tiết thể hiện cảnh
ngộ thương tâm của chú bé Hồng ?
* Hoàn cảnh của bé Hồng:
- Mồ côi cha
- Mẹ đi bước nữa
- sống bơ vơ bên nội
-> éo le, tội nghiệp, đáng thương
GV giảng : Hoàn cảnh đáng thương :
Còn nhỏ mà đã mồ côi cha, sống xa me.
Đã vậy, cậu còn luôn bò bà cô cay độc
hành hạ bằng những lời lẽ mỉa mai, xúc
phạm .
- Bản chất của bà cô được thể hiện
trong cuộc đối thoại ấy qua những chi
tiết nào?

19
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
- Bà ta tiếp tục tấn công cháu bằng cách
nào ?
Mục đích của bà khi đưa tin?
- Việc bà cô kệ cháu cười dài trong
tiếng khóc vẫn cứ tươi cươiø kể cho
thấy tính cách gì của bà cô ?
- Cử chỉ vỗ vai nghiêm nghò, tỏ thái độ
thương xót anh trai ->làm rõ bản chất gì
của bà ta ?
Trong những chi tiết trên, tác giả thường
nhắc đi, nhắc lại hành động gì ở bà cô?
(Cái cười )
Hãy phân tích sự khác nhau giữa những
cái cười đó ? ( chú ý cử chỉ , giọng điệu ,
nét mặt khi cười và những mâu thuẫn
trong lời nói của bà ta )
-> Khi thấy đứa cháu tỏ vẻ dửng
dưng , bà ta không chòu buông tha mà
vẫn “ ngọt ngào” cùng cái nhìn “ chằm
chặp”. Nhắc đến mẹ bé Hồng bà ta cười
nụ cười khinh bỉ , châm chọc , đặc biệt
là nụ cười độc ác khi nhắc đến hai tiếng
“ em bé”. Lúc bé Hồng khóc nức nở, bà
vẫn tỏ thái độ vô cảm. Không những
thế, bà còn miêu tả tình cảnh khốn khổ
của mẹ bé Hồng bằng một sự thích thú.
Sau đó, bà thay đổi đấu pháp bằng cách

+ Hình ảnh thể hiện tâm trạng , so sánh gây ấn tượng
+ Lời văn say mê khác thường, dòng cảm xúc mơn man, dào dạt.
Câu 5: Nhà văn viết về phụ nữ và nhi đồng
Ngày 22- 8 – 2011
Tiết 6 Văn bản : Trong lòng mẹ (tiếp)
Nguyên Hồng
I. Møc ®é cÇn ®¹t:
- Có được những kiến thức sơ giản về văn hồi kí.
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm
đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc.
II.Träng t©m kiÕn thøc, kÜ n¨ng
1. KiÕn thøc:
- Khái niệm thể loại hồi kí
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn tríchTrong lòng mẹ.
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thòt cháy bỏng của
nhân vật.
- Ý nghóa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể
làm khô héo tình cảm ruột thòt thiêng liêng, sâu nặng.
2. KÜ n¨ng
- Bước đầu biết đọc- hiểu một văn bản hồi kí.
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản
tự sự để phân tích tác phẩm truyện.
3. Th¸i ®é
- Biết nâng niu, trân trọng tình cảm ruột thòt.
III. Chn bÞ cđa gi¸o viªn vµ häc sinh
- GV: + Tìm hiểu kó tác phẩm, chuẩn kiến thức, soạn giáo án
+ Phấn màu, bảng phụ
- HS: Đọc và soạn bài trước theo đònh hướng của sgk và hướng dẫn của giáo
viên
21

có muốn vào Thanh Hóa gặp mẹ
không?
Vì sao tuy rất nhớ mẹ nhưng Hồng lại
nói khác đi ?
-Sau câu hỏi thứ hai : “ sao lại không
vào ? …”, phản ứng Hồng ra sao ?
Kết quả cần đạt
II. Đọc- tìm hiểu chi tiết( tiếp)
1.
2, Tình cảm của bé Hồng đối với
mẹ :
a, Những ý nghó , cảm xúc của chú
bé khi trả lời cô :
- Tưởng đến vẻ mặt rầu rầu và sự
hiền từ của mẹ -> kí ức sống dậy hình
ảnh mẹ
-… tôi cúi đầu không đáp > nhận ra ý
nghó cay độc
-Cười đáp lại
-> Vì lòng yêu thương mẹ, không
muốn để bà cô hả hê và không muốn
22
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
-Vì sao chú khóc nức nở khi nghe bà cô
nhắc đến hai tiếng “ em bé” ?
GV nói : Mục đích của bà cô khi nhắc
đến “ em bé” là để cho Hồng phải nhục
nhã tủi thân. Thế nhưng, Hồng khóc
không phải vì xấu hổ, bơ vơ. Tình

- Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã
nghẹn ứ …
- Giá những cổ tục đày đoạ mẹ như
hòn đá , cục thủy tinh , đầu mẫu gỗ ,
tôi quyết vồ lấy mà cắn , mà nghiến …
-> Hồng đau đớn , uất ức đến cực
điểm . Nỗi căm tức được diễn đạt
bằng những hình ảnh so sánh đầy ấn
tượng
- NT: Lời văn dồn đập cùng điệp từ “
mà” và những động từ gợi tả biểu lộ
hết lòng căm thù vô hạn những cổ tục
đã đày đoạ mẹ .
-> Kính yêu mẹ , xót xa cảm thông
cho hoàn cảnh đáng thương của mẹ .
b, Khi gặp lại mẹ :
- Hồng gặp lại mẹ trong một hoàn
cảnh thật bất ngờ : Một buổi chiều tan
học . Chỉ nhìn thoáng qua , Hồng đã
linh cảm người ngồi trên xe kéo là
mẹ, thế là cậu chạy theo gọi
23
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
Phân tích tâm trạng bé Hồng khi gặp
lại mẹ
GV: Hồng khóc ->Những giọt nước mắt
vừa hờn , vừa tủi lại vừa mãn nguyện ,
hạnh phúc
Cảm giác sung sướng, mãn nguyện khi

* Trong lòng mẹ:
- Tôi ngồi trên đệm xe , đùi áp đùi mẹ
tôi , đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi …
những cảm giác ấm áp … mơn man
khắp da thòt …
- Hơi quần áo , hơi trầu … thơm
tho lạ thường
- Tôi không còn nhớ …
- Câu nói của bà cô bò chìm ngay đi
…
=> vui sướng cực điểm của đứa con
khi ở trong lòng mẹ.
24
Giáo án Ngữ văn 8 Lê Thò Bích Huệ Trường THCS Phương
Trung
còn quan tâm tới bất kì điều gì . Nếu
trước kia, câu nói của bà cô làm cậu
đau đớn biết bao thì giờ đây, nó chẳng
còn nghóa lí gì nữa, vì cậu có mẹ là đã
có tất cả. Hồng chỉ còn biết tận hưởng
niềm hạnh phúc mà cậu đang có.
Tình yêu thương của bé Hồng đối với
mẹ như thế nào ?
* Thảo luận: (ghi bảng phụ)
Theo em , chất trữ tình của văn bản
được thể hiện qua những yếu tố nào ?
Hoạt động 3: HD Tổng kết :
Mục tiêu: HS khái quát kiến thức
Phương pháp: Khái quát hoá
Thời gian: 6 phút

- Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ :
25