B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP HCM
HOÀNG TH TÂM HOÀN THIÊN H THNG K TOÁN TRÁCH NHIM
TI CÔNG TY TNHH 1TV LÂM NGHIP SÀI GÒN
LUN VN THC S KINH T
TP H Chí Minh - nm 2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP HCM LI CAM OAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi.
Kt qu nêu trong lun vn là trung thc và cha tng đc ai công b trong
bt k công trình nghiên cu nào khác.
Hoàng Th Tâm

MC LC
Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ch vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các hình v, s đ
PHN M U 1
CHNG 1 C S Lụ LUN V K TOÁN TRÁCH NHIM TRONG
DOANH NGHIP 7
1.1. Tng quan v h thng k toán trách nhim 7
1.1.1. Khái nim h thng k toán trách nhim 8
1.1.2. Mc tiêu ca h thng k toán trách nhim 10
1.1.2.1. Cung cp thông tin đánh giá trách nhim các cp bc qun lý 10
1.1.2.2. Cung cp c s đ đánh giá mc đ phù hp gia các quyt đnh b phn

1.2.4.4. K thut phân tích chênh lch 23
1.2.4.5. nh giá sn phm chuyn giao 24
1.3. T chc k toán trách nhim  mt s quc gia và nhng bài hc kinh nghim
cho Vit Nam 26
1.3.1. T chc k toán trách nhim  M 26
1.3.2. T chc k toán trách nhim  các nc Châu Âu 27
1.3.3. Kinh nghim cho Vit Nam nói chung và cho Công ty TNHH 1TV Lâm
Nghip Sài Gòn nói riêng 28
KT LUN CHNG 1 30
CHNG 2 THC TRNG H THNG K TOÁN TRÁCH NHIM TI
CÔNG TY TNHH 1TV LÂM NGHIP SÀI GÒN 31
2.1 Khái quát chung v Công ty TNHH 1TV Lâm Nghip Sài Gòn. 31
2.1.1. Lch s hình thành, phát trin ca công ty. 31

2.1.2. Quy mô hot đng 31
2.1.3. Chc nng, nhim v ca công ty. 33
2.1.3.1. Chc nng. 33
2.1.3.2. Nhim v. 33
2.1.4. Thun li, khó khn và phng hng hot đng ca công ty. 34
2.1.4.1. Thun li 34
2.1.4.2. Khó khn 34
2.1.4.3. Phng hng phát trin 35
2.1.5. T chc b máy qun lý ti công ty. 35
2.1.5.1. S đ b máy qun lý 35
2.1.5.2. Chc nng, nhim v, quyn hn ca tng b phn 35
2.1.6. T chc công tác k toán ti công ty. 36
2.1.6.1. S đ b máy k toán 36
2.1.6.2. Trách nhim và quyn hn tng phn hành k toán 36
2.1.6.3. Ch đ, chính sách k toán áp dng 38
2.2 c đim hot đng ca Công ty TNHH 1TV Lâm Nghip Sài Gòn tác đng

3.2.2. Hoàn thin v phân cp qun lý và xác lp các trung tâm trách nhim 65
3.2.2.1. Trung tâm chi phí 65
3.2.2.2. Trung tâm doanh thu 66
3.2.2.3. Trung tâm li nhun 66
3.2.2.4. Trung tâm đu t 66
3.2.3. Hoàn thin v h thng ch tiêu đo lng thành qu trung tâm trách nhim. 66
3.2.3.1. Các ch tiêu đo lng thành qu trung tâm chi phí. 67
3.2.3.2. Các ch tiêu đo lng thành qu trung tâm doanh thu. 67
3.2.3.3. Các ch tiêu đo lng thành qu trung tâm li nhun. 68
3.2.3.4. Các ch tiêu đo lng thành qu trung tâm đu t. 68
3.2.4. Hoàn thin v báo cáo thành qu ca các trung tâm trách nhim. 68
3.2.4.1. Ti trung tâm chi phí. 68
3.2.4.2. Ti trung tâm doanh thu 69

3.2.4.3. Ti trung tâm li nhun 70
3.2.4.4. Ti trung tâm đu t. 70
3.2.5. Hoàn thin v các công c đo lng và đánh giá trách nhim khác. 70
3.2.5.1. D toán. 70
3.2.5.2. Phân loi chi phí 74
3.2.5.3. Phân b chi phí cho các báo cáo b phn 75
3.2.5.4. K thut phân tích chênh lch. 75
3.2.5.5. nh giá sn phm chuyn giao. 75
3.3 Mt s kin ngh và gii pháp h tr thc hin các gii pháp hoàn thin h thng
k toán trách nhim ti Công ty TNHH 1TV Lâm Nghip Sài Gòn. 75
3.3.1. Nhng gii pháp h tr đi vi công ty 75
3.3.1.1. Nâng cao nhn thc và s đng thun ca các cp qun lý trong vic vn
dng, hoàn thin h thng k toán trách nhim ti công ty 75
3.3.1.2. ào to và chun b ngun nhân lc thc hin công tác KTTN 76
3.3.1.3. u t và ng dng công ngh thông tin thc hin hoàn thin KTTN 77
3.3.2. Nhng kin ngh vi c quan chc nng 77

TSC : Tài sn c đnh
VP : Vn phòng
SX : Sn xut
SXC : Sn xut chung
XN : Xí nghip Phn Ting Nc ngoài:
NOPAT : Net Operating Profit After Tax
RI : Residual Income
ROI : Return On Investment DANH MC CÁC BNG
Tên Bng Trang
Bng 2.1: Bng s lao đng bình quân, doanh thu và li nhun thc hin
qua các nm 32
DANH MC CÁC HÌNH, S 

Tên Hình v, S đ Trang
S đ 2.1: S đ t chc b máy qun lý công ty 36

điu hành hiu qu các b phn, các hot đng SXKD, phát huy ti đa ngun lc
và t đó góp phn nâng cao nng lc cnh tranh cho doanh nghip.
Trong bi cnh nh vy, Công ty TNHH 1TV Lâm Nghip Sài Gòn (gi tt là
Công ty Forimex), mt doanh nghip nhà nc (DNNN) trc thuc Tng công ty
Nông Nghip Sài Gòn, cng cn thit phi có nhng s đi mi nói chung và đi
2
mi h thng KTTN nói riêng đ có th đng vng và phát trin ngay khi Vit Nam
chính thc tham gia TPP. Sau thi gian tìm hiu và nghiên cu c th ti Công ty
Forimex, tôi nhn thy rng công ty đã bc đu xây dng h thng KTTN. Tuy
nhiên, h thng này ti công ty vn còn nhiu hn ch, cn đc hoàn thin và ci
tin hn đ đánh giá tt hn trách nhim qun lý. Do đó, trên c s h thng lý
thuyt v h thng KTTN và phân tích tình hình thc t ca công ty, tác gi đã chn
đ tài:
“Hoàn thin h thng KTTN ti Công ty
TNHH 1TV Lâm nghip Sài Gòn”
làm đ tài lun vn thc s kinh t.
1. Tng quan v tình hình nghiên cu trong và ngoài nc
Thut ng KTTN (responbility accounting) đc đ cp ln đu tiên vào nm
1950 trong tác phm “Basic organizational planning to tie in with responsibility
accounting" ca Ailman (1950) [19]. K t đó đn nay, v mt lý thuyt, KTTN đã
đc s quan tâm nghiên cu ca nhiu tác gi khác nhau trên th gii: Robert N.
Anthony (1956) [13], M. N. Kellogg (1962) [17], N. J. Gorden (1963) [18] …
Bên cnh các nghiên cu v lý thuyt, các nghiên cu thc nghim v KTTN
cng dn dn đc trin khai, ng dng. Chng hn, trong nm 1998, thông qua
công trình nghiên cu ca mình, R. Antle và J. S. Demski (1998) [20] đã làm sáng
t nguyên tc có th kim soát đc trong KTTN. Nm 2009, Emma I. Okoye đã
trình bày nhng nghiên cu v mi quan h gia KTTN và thành qu qun lý trong
các doanh nghip SX; KTTN là công c đ đánh giá trách nhim qun lý E. I.
Okoye (2009) [16].
Nh vy, KTTN là mt công c kim soát hiu qu và đã đc nghiên cu di

nghip đc thù.
Nm 2010, Lun vn “Hoàn thin h thng KTTN ti công ty Dc- Trang thit
b y t Bình nh” ca Thc s Lê Vn Tân [7] hay nm 2013, Lun vn “Hoàn
thin h thng KTTN ti công ty c phn thng mi đu t xây dng Constrexim”
ca Thc s Lê Th M [6]… đã s dng phng pháp nghiên cu đnh tính nh:
4
quan sát, thu thp thông tin, kt hp thng kê thc t, đ t đó mô t, phân tích và
đa ra các gii pháp hoàn thin h thng KTTN nhm cung cp các thông tin hu
ích cho các nhà qun tr đánh giá hiu qu kinh doanh và trách nhim qun lý ca
tng b phn trong các công ty c th. Lun Vn ca thc s Nguyn c Loan
(2011) [8] “Hoàn thin h thng KTTN ti công ty c phn á Núi Nh” cng s
dng các phng pháp tng t, tuy nhiên Lun vn đã vn dng và xây dng th
cân bng đim (BSC) ti công ty đ h tr đánh giá hiu qu kinh doanh và trách
nhim qun lý…
Nh vy, có th nói, các nghiên cu trong nc v t chc KTTN trong nhng
nm gn đây bt đu đã đi vào c th mt s loi hình doanh nghip, hay mt doanh
nghip c th. ã h thng hóa đc nhng lý lun c bn v t chc, vn dng hay
hoàn thin KTTN trong doanh nghip. ây cng chính là nhng ni dung mà lun
vn k tha và tham kho trong quá trình thc hin nghiên cu cho phù hp vi
thc trng ca công ty đang nghiên cu.
2. Mc tiêu nghiên cu ca đ tài
Mc tiêu chính ca đ tài là đ xut các gii pháp hoàn thin h thng KTTN ti
Công ty Forimex đ có th đáp ng tt hn vi môi trng cnh tranh mi. Mc
tiêu chính này đc tác gi c th hóa thành các mc tiêu c th nh sau:
 H thng hóa c s lý thuyt liên quan đn h thng KTTN: khái nim, mc
tiêu, chc nng, vai trò, các ni dung c bn và s cn thit ca h thng KTTN
trong doanh nghip.
 Tìm hiu thc trng, t đó phân tích và đánh giá u- nhc đim h thng
KTTN ti Công ty Forimex và xác đnh nguyên nhân nhng tn ti, hn ch hin
nay.

gi còn đa ra nhng kin ngh đ h tr thc hin các gii pháp này, ngoài nhng
hu ích, h tr cho Công ty Forimex nó còn h tr cho các doanh nghip khác trong
vic xây dng, cng c, hoàn thin h thng KTTN ti công ty mình.
6. Phng pháp nghiên cu
Phng pháp nghiên cu đc vn dng ch yu trong lun vn là phng pháp
6
đnh tính: Kho sát bng phng vn, quan sát, thu tp d liu, thng kê thc t đ t
đó mô t, phân tích, so sánh tng hp các vn đ lý lun, thc trng và xác lp các
quan đim, phng hng, ni dung hoàn thin h thng KTTN.
7. Kt cu ca lun vn
Ngoài phn phn m đu và kt lun, ni dung chính ca lun vn đc trình bày
trong ba chng:
Chng 1. C s lý lun v h thng KTTN trong doanh nghip
Chng 2. Thc trng h thng KTTN ti Công ty TNHH 1TV Lâm Nghip Sài
Gòn
Chng 3. Hoàn thin h thng KTTN Công ty TNHH 1TV Lâm Nghip Sài
Gòn
7
CHNG 1
C S Lụ LUN V K TOÁN TRÁCH NHIM TRONG DOANH
NGHIP
1.1. Tng quan v h thng k toán trách nhim
KTTN là mt ni dung c bn ca k toán qun tr. Do đó quá trình hình thành
và phát trin ca KTTN gn lin vi quá trình hình thành và phát trin ca k toán
qun tr. Theo n phm “Management accounting concepts” do Liên đoàn k ttoans
quc t ban hành nm 1989 thì quá trình này có th đc chia thành 4 giai đon da
trên trng tâm thông tin mà k toán qun tr cung cp trong tng thi k. C th nh
sau:
Giai đon 1 (trc nm 1956): Thông tin đc s dng đ kim soát và đnh
hng CP SXKD.

theo dõi, đo lng và đánh giá kt qu kt hot đng ca cp di. KTTN là mt
công c nhm đáp ng yêu cu này.
Có nhiu quan đim v KTTN đã đc trình bày bi các tác gi khác nhau nh
A. A. Atkinson; Clive Emmanuel; James R.Martin,… Di đây chúng tôi s trình
bày mt s quan đim tiêu biu.
Theo A. A. Atkinson và cng s (2001) [12] thì KTTN là mt h thng k toán
có chc nng thu thp, tng hp và báo cáo các d liu k toán có liên quan đn
trách nhim ca tng nhà qun lý riêng bit trong mt t chc thông qua các báo
cáo liên quan đn CP, thu nhp và các s liu hot đng bi tng khu vc trách
nhim hoc đn v trong t chc. ó là mt h thng cung cp thông tin nhm đánh
giá trách nhim và thành qu ca mi nhà qun lý, ch yu  khía cnh thu nhp và
nhng khon CP mà h có quyn kim soát đu tiên.
Clive Emmanuel và cng s (1990) [14] thì cho rng KTTN là s thu thp, tng
hp và báo cáo nhng thông tin tài chính v nhng trung tâm khác nhau trong mt
t chc (nhng TTTN), cng còn đc gi là k toán hot đng hay k toán kh
nng sinh li. Nó ln theo các CP, thu nhp hay LN đn nhng nhà qun lý riêng
bit, nhng ngi chu trách nhim cho vic đa ra các quyt đnh v CP, thu nhp
9
hay LN đang đc nói đn, và thc thi nhng hành đng v chúng. KTTN t ra phù
hp  nhng t chc mà  đó nhà qun lý cp cao thc hin chuyn giao quyn ra
quyt đnh cho các cp thuc quyn.
Theo James R. Martin, "KTTN là h thng k toán cung cp thông tin v kt qu,
hiu qu hot đng ca các đn v b phn trong doanh nghip. ó là mt công c
đo lng, đánh giá hot đng ca nhng b phn liên quan đn DT, CP, vn đu t
và LN, mà b phn đó có quyn kim soát và có trách nhim tng ng”.
Mt khía cnh quan trng trong khái nim KTTN ca James R. Martin là tính có
th kim soát. Theo đó các b phn và cá nhân ch nên chu trách nhim cho nhng
lnh vc mà h có th kim soát đc. Tuy nhiên, cng theo James R. Martin, tính
có th kim soát khó có th đc áp dng thành công trong thc tin bi vì s vn
hành trong mt t chc hay doanh nghip là thng xuyên bin đng.

thit b y t Bình nh” ca Thc s Lê Vn Tân (2010) [7] tác gi có th trình bày
mc tiêu,chc nng và vai trò ca h thng KTTN nh sau:
1.1.2. Mc tiêu ca h thng k toán trách nhim
1.1.2.1. Cung cp thông tin đánh giá trách nhim các cp bc qun lỦ
Nhm đm bo cho mi hot đng ca doanh nghip mang tính trách nhim cao,
thúc đy doanh nghip phát trin n đnh và bn vng, KTTN phi xây dng đc
các ch tiêu đo lng và đánh giá kt qu hot đng mt cách đnh k cho tng cá
nhân đc phân cp qun lý trong doanh nghip nh: các thành viên BG, trng
các phòng ban, qun đc,.v.v.
1.1.2.2. Cung cp c s đ đánh giá mc đ phù hp gia các quyt đnh b
phn vi mc tiêu chung
Mi nhà qun tr  các cp khác nhau trong doanh nghip đu phi thng xuyên
đa ra nhng quyt đnh có tác đng đn mc tiêu chung ca doanh nghip. Mc đ
phù hp ca các quyt đnh này cng cn đc kim soát và đánh giá cn c trên
nhng thông tin và nhng c s mà KTTN cn nêu ra.
1.1.2.3. m bo s dng hu hiu và hiu qu các ngun lc ca t chc
Nhng ngun lc ca doanh nghip cn thit phi đc s dng hu hiu-đc
11
th hin thông qua mc đ kh thi ca các hot đng có liên quan đn các ngun lc
đó-và hiu qu mà các hot đng này mang li. Thông qua h thng KTTN giúp
nhà qun tr xác đnh đc tình hình thc thi, hiu lc các quyt sách kinh doanh
ca doanh nghip và hiu qu s dng các ngun lc kinh t ca mi cá nhân, b
phn, đn v trong doanh nghip.
1.1.3. Chc nng
Xét trong doanh nghip, KTTN có hai chc nng c bn là chc nng thông tin
và chc nng xác đnh trách nhim (Hunh Li và Nguyn Khc Tâm, 2001) [5].
Hai chc nng này có quan h mt thit vi nhau và giúp cho KTTN đáp ng đc
mc tiêu ca nó.
1.1.3.1. Chc nng thông tin
KTTN gi chc nng là mt kênh thông tin mà các nhà qun tr có th s dng

Vic phân chia c cu t chc thành các TTTN cho thy rng mc tiêu chin
lc ca doanh nghip đã đc gn vào mc tiêu ca các trung tâm này. Khi KTTN
có th kim soát đc công tác tài chính và công tác qun lý thì nó s điu chnh
hot đng hng đn các mc tiêu chung ca doanh nghip. Trên c s xác đnh
trách nhim và quyn hn rõ ràng đi vi mi TTTN, nhà qun tr ca các trung tâm
này đc khuyn khích thc hin các hot đng hng đn mc tiêu c bn ca
doanh nghip.
1.2. Ni dung t chc h thng k toán trách nhim
Theo Phm Vn Dc và cng s (2010) [10] Mô hình báo cáo đánh giá trách
nhim qun tr trong công ty niêm yt, lun án ca Tin s Trn Vn Tùng (2010)
[11] “Xây dng h thng báo cáo đánh giá trách nhim qun tr trong công ty niêm
yt  Vit Nam” và lun án “T chc KTTN trong các tng công ty xây dng thuc
B Giao Thông Vn Ti” ca Tin s Nguyn Hu Phú (2014) [9] tác gi có th tóm
tt ni dung ca t chc h thng KTTN nh sau:
1.2.1. Phân cp qun lỦ và xác lp các trung tâm trách nhim
1.2.1.1. Phân cp qun lỦ
Mt trong nhng vn đ trng tâm ca KTTN là hình thành các TTTN. iu này
13
đc thc hin thông qua vic phân cp qun lý- đó là vic nhà qun lý cp cao
giao quyn cho cp qun lý thp hn trong quá trình hot đng ca doanh nghip đ
giúp h có th điu hành các công vic thng xuyên ti b phn mà h có trách
nhim qun lý. Tùy theo đc đim ca tng doanh nghip, vic phân quyn này có
th gm mt hay nhiu cp đ. Các nhà nghiên cu cho rng KTTN gn lin vi s
phân cp qun lý. H thng KTTN hot đng thc s hiu qu trong các t chc mà
s phân quyn đc thc hin đúng mc và phù hp vi c cu t chc.
Khi tin hành phân cp qun lý, ta cn lu ý rng nu doanh nghip chia ra quá
nhiu cp thì s có th dn đn s cng knh trong b máy t chc. Ngc li nu
tp trung quá nhiu quyn quyt đnh vào mt ni có th làm gim hiu qu hot
đng. Vì th, nhà qun lý cn phi cân nhc gia li ích và khó khn mà vic phân
cp qun lý có th mang li.