B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH MNG TRIU LAN
XÂY DNG K TOÁN TRÁCH NHIM
CHO CÁC TRNG TRUNG CP, CAO NG
CÔNG LP TRC THUC S GIÁO DC
VÀ ÀO TO THÀNH PH H CHÍ MINH. Chuyên ngành: K Toán
Mã s: 60340301 LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC: PGS.TS. PHM VN DC Tp. H Chí Minh - Nm 2014


ROI : Return on Investment (T l hoàn vn đu t)
ROS : Return on Sales (T s li nhun trên doanh thu)
TC : Trung cp
TC, C :
Trung cp, Cao đng công lp trc thuc S Giáo dc và ào
to Thành ph H Chí Minh
TN : Trách nhim
TNCN : Thu nhp cá nhân

MC LC
Trang
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC S 
PHN M U 1
1. S cn thit và ý ngha ca đ tài 1
2. Tng quan các công trình nghiên cu 3
2.1 Các công trình nghiên cu ngoài nc 3
2.2 Các công trình nghiên cu trong nc
4
3. Mc tiêu nghiên cu 7
4. i tng và phm vi nghiên cu 7
5. Phng pháp nghiên cu 8
6. B cc đ tài 8
CHNG 1. C S LÝ THUYT V K TOÁN TRÁCH NHIM 9
1.1. Lc s phát trin ca k toán trách nhim 9
1.1.1. Trên th gii 9

t ch tài chính 27
1.5.2. c đim qun lý c ch tài chính t ch 27
1.5.3. c đim sn phm các trng Trung cp, Cao đng công lp 30
1.5.4. nh hng đn công tác xây dng KTTN 32
KT LUN CHNG 1 32
CHNG 2. THC TRNG K TOÁN TRÁCH NHIM TRONG CÁC
TRNG TRUNG CP, CAO NG CÔNG LP TRC THUC S GIÁO
DC VÀ ÀO TO THÀNH PH H CHÍ MINH 35
2.1. Tng quan v các trng Trung cp, Cao đng công lp trc thuc S Giáo
dc và ào to Thành ph H Chí Minh 35 2.1.1. Vai trò và nhim v 36
2.1.2. c đim hot đng 39
2.1.3. C ch tài chính 41
2.1.4. c đim mô hình qun lý 45
2.2. Thc trng KTTN trong các trng Trung cp, Cao đng công lp trc
thuc S Giáo dc và ào to Thành ph H Chí Minh 46
2.2.1. Kho sát thc trng KTTN trong các trng TC, C 46
2.2.1.1. i tng và phm vi kho sát 46
2.2.1.2. Ni dung kho sát 46
2.2.1.3. Phng pháp kho sát 47
2.2.1.4. Kt qu kho sát qua hai hình thc 47
2.2.2. ánh giá thc trng công tác KTTTN trong các trng TC, C 55
2.2.2.1. ánh giá v c cu t chc b máy qun lý 55
2.2.2.2. ánh giá v xây dng đnh mc, kim soát chi phí 55
2.2.2.3. ánh giá v h thng báo cáo TN, nhu cu thông tin 57
2.2.2.4. ánh giá v t chc công tác k toán 57
2.2.2.5. Mc đ quan tâm ca nhà qun tr v KTTN 58
2.2.2.6. Nhn xét chung h thng KTTN qun lý ca TC, C 58

3.2.3. Gii pháp v xây dng h thng báo cáo trách nhim 68
3.2.3.1. Báo cáo trách nhim trung tâm chi phí 69
3.2.3.2. Báo cáo trách nhim trung tâm li nhun 69
3.2.3.3. Báo cáo trách nhim trung tâm đu t 69
3.2.4. Gii pháp v k thut 70
3.2.4.1. V xây dng đnh mc 70
3.2.4.2. V thit lp h thng d toán 70
3.2.4.3. V phân tích đánh giá, đo lng thành qu hot đng 72
3.2.4.4. V chng t, tài khon 73
3.2.4.5. V t chc b máy k toán 74
3.3. Các gii pháp h tr 76
3.3.1. i vi các trng TC, C 76 3.3.2. i vi S Giáo Dc và ào to Thành ph H Chí Minh 77
3.3.3. i vi Nhà nc 78
KT LUN CHNG 3 79
KT LUN 80
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC BNG BIU
S HIU TÊN BNG Trang
Bng 1.1 :
Bng phân loi đn v s nghip công lp
31
Bng 3.1 :
Bng xác đnh các trung tâm trách nhim

S đ 2.3 :
B máy qun lý các trng TC, C
48
S đ 3.1 :
B máy k toán kt hp cho các trng Trung cp,
Cao đng công lp trc thuc S Giáo dc và ào
to Thành ph H Chí Minh
70

1
PHN M U
1. S cn thit và ý ngha ca đ tài:
Trong bi cnh kinh t th trng đnh hng xã hi ch ngha và hi
nhp quc t, ng và Nhà nc ta đã đt ra yêu cu “i mi cn bn và toàn din
nn giáo dc, trong đó đi mi th ch qun lý; tp trung đào to ngun nhân lc
đc bit là ngun nhân lc cht lng cao và xây dng c s h tng là ni dung
then cht”. Thc hin đi mi th ch qun lý, nhà nc bt đu t vic giao t ch,
t chu trách nhim nhm tng bc xã hi hóa loi hình dch v s nghip công
« giáo dc » đ tng ngun lc đu t và đi mi c ch tài chính giáo dc nhm
huy đng, phân b và s dng hiu qu các ngun lc ca nhà nc và xã hi đu
t cho giáo dc.
Do đó, các Trng Trung cp, Cao đng công lp trc thuc S Giáo dc
và ào to Thành ph H Chí Minh đã đc giao t ch theo Ngh đnh
43/2006/N-CP ngày 25 tháng 4 nm 2006 ca Chính Ph quy đnh quyn t ch,
t chu trách nhim thc hin nhim v, t chc b máy, biên ch và tài chính đi
vi đn v s nghip công lp t nm 2009 và đc xp loi là đn v s nghip có
thu t đm bo mt phn kinh phí hot đng thng xuyên. Các trng đc ch

v cho hot đng nào thì không thay đi trong sut thi gian chp hành d toán.
Trong quá trình qun lý các khon chi cn chú trng đn vic lp th t u tiên chi.
ây là mt trong nhng ni dung quan trng ca c ch qun lý chi bi l trong
thc t nhu cu chi thì ln, song kh nng đm bo ngun tài chính có hn. Nu
qun lý tài chính tt, mang li hiu qu cao là đng lc đ huy đng ngun lc tài
chính ngoài ngân sách nhà nc cho giáo dc.
Trên th gii, k toán trách nhim có v trí và vai trò quan trng trong
vic qun lý t chc, là mt b phn cu thành quan trng ca h công c qun lý
kinh t, tài chính và có vai trò qun lý, điu hành và kim soát các hot đng kinh
t, tài chính trong t chc, đng thi cung cp thông tin đ thc hin mc tiêu qun
tr ca t chc nhm đt đc hiu qu cao nht. K toán qun tr s dng h thng
KTTN đ phân loi cu trúc t chc thành các trung tâm trách nhim, trên c s
đó đánh giá kt qu ca tng b phn da trên trách nhim đc giao cho b phn.
KTTN giúp ngi đng đu t chc gii quyt bài toán phân quyn và kim soát.
3
Tuy nhiên, đi vi Vit Nam, KTTN là mt lnh vc khá mi m, đc
bit là đi vi các t chc giáo dc hot đng đa ngành, đa cp bc, có c cu t
chc gn vi trách nhim ca nhiu đn v, cá nhân, và vn đ kim soát chi phí,
nâng cao cht lng đào to không ch đc các doanh nghip quan tâm mà cng
đc các trng công lp quan tâm.

Vì vy, tác gi mun gii thiu đn các trng mô hình qun lý tài chính
tiên tin đc các nc trên th gii vn dng. Giúp các trng có cái nhìn đúng
đn v KTTN và xây dng k toán trách nhim phù hp cho trng mình nên chn
đ tài nghiên cu “XÂY DNG K TOÁN TRÁCH NHIM CHO CÁC
TRNG TRUNG CP, CAO NG CÔNG LP TRC THUC S GIÁO
DC VÀ ÀO TO THÀNH PH H CHÍ MINH”.

to Responsible Accounting” ca tác gi Ahmed Belkaoui công b nm 1981 đng
trên tp chí “Organization and Society” đã trình bày nghiên cu chuyên sâu v khái
nim, điu kin thc hin KTTN trong t chc vi phng pháp nghiên cu c th.
Nhiu khái nim mi liên quan đn KTTN cng đc làm rõ nh trung tâm trách
nhim, trung tâm chi phí Tác gi nhn mnh rng nhân t con ngi, nhân t cá
nhân đóng vai trò quan trng trong s thành công ca h thng KTTN vì nhà qun
lý phi t chu trách nhim v hiu qu ca đn v mình.
Qua các công trình trên tác gi nhn thy KTTN là mt công c kim soát
hiu qu, đc tác gi nc ngoài nghiên cu vi các góc đ khác nhau. ây là
nhng ni dung b ích cho vic vn dng k toán trách nhim thc tin ti Vit
Nam.
2.2 Các công trình nghiên cu trong nc:
Thi gian qua đã có nhiu công trình nghiên cu v k toán trách nhim
và ng dng k toán trách nhim vào các loi hình doanh nghip, công ty vi nhiu
lnh vc khác nhau. Tuy nhiên, công trình nghiên cu v KTTN trong giáo dc hin
nay có rt ít. in hình các công trình sau:
 tài nghiên cu khoa hc cp b ca Trng i hc kinh t Thành
ph H Chí Minh « Thit k h thng báo cáo KTTN b phn cho các nhà qun tr
trong doanh nghip sn xut  Vit Nam » các tác gi Phm Vn Dc, Trn Vn
Tùng, Phm Ngc Toàn thc hin nm 2009. ây là tài liu đã h thng hóa c s
lý lun v KTTN, thông tin k toán qun tr, đi tng s dng và chc nng thông
5
tin k toán qun tr, đc đim hot đng và c cu t chc ca doanh nghip sn
xut, nêu các đnh hng thit k và mc tiêu thit k, xác lp các ch tiêu đo lng
và lp báo cáo KTTN, cùng các gii pháp h tr thc hin báo cáo trách nhim
trong doanh nghip sn xut ti Vit Nam.
 tài nghiên cu khoa hc cp b ca Trng i hc kinh t Thành

nhn đnh ca tác gi Thái Anh Tun:  có th hi nhp sâu rng trong lnh vc
đào to, các trng đi hc Vit Nam cn đi mi cn bn, toàn din không ch 
ni dung, chng trình, phng pháp ging dy mà còn phi đi mi c phng
pháp qun lý. KTTN là mt công c hu hiu cn đc vn dng trong quá trình
kim soát chi phí và đánh giá kt qu hot đng ca các b phn trong trng đi
hc. Ni dung bài vit trình bày: các quan đim v KTTN : “KTTN đ kim soát
chi phí”, “KTTN đ cao vai trò ca các trung tâm trách nhim”, “KTTN nhn mnh
kim soát chi phí và đ cao vai trò ca các trung tâm trách nhim”. T đó rút ra các
kt lun v bn cht ca KTTN. Gii thiu các trung tâm trách nhim trong KTTN
gm 4 trung tâm : chi phí, li nhun, đu t, doanh thu và cho rng trung tâm doanh
thu ít đc đ cp đn trong trng đi hc. Nêu ra lý do phi vn dng KTTN
trong trng đi hc. Vn dng KTTN trong trng đi hc, c th là xác đnh các
trung tâm chi phí ca trng đi hc, xây dng h thng ch tiêu đánh giá trung tâm
chi phí, phng pháp đánh giá trung tâm chi phí.
Nghiên cu ca Bùi Th Ngc cng v « Vn dng KTTN trong trng
đi hc » đng trên « Tp chí k toán kim toán » s 4 nm 2014 t trang 23 đn
trang 26. Theo tác gi Bùi Th Ngc « Kim soát chi phí, nâng cao cht lng đào
to không ch là vn đ quan tâm ca các doanh nghip mà còn là vn đ quan tâm
ca các trng đi hc. Ngi đng đu t chc không th thâu tóm và phát huy
đc nng lc  tt c lnh vc, các b phn mà cn có s phân quyn đ qun lý
hiu qu. S phân quyn và kim soát là ni dung c bn ca KTTN, đã đc
nghiên cu nhiu trên th gii. Mi tác gi có quan đim riêng v vai trò ca KTTN
song tt c h đu tha nhn rng đó là mt công c qun lý hu hiu góp phn
nâng cao hiu qu s dng ngun lc ngày càng khan him » . Ni dung bài vit tác
gi trình bày các đnh ngha khác nhau v KTTN ca các tác gi nc ngoài, đ cp
đn hai khía cnh ca k toán trách nhim là « thông tin » và « trách nhim », nhn
mnh vai trò ca « thông tin » đ KTTN phát huy tác dng trong t chc. Bên cnh
7
8
- Trung cp Kinh t - K thut Qun 12
- Trung cp Kinh t K thut Hóc Môn
- Trung cp K thut & Nghip v Nam Sài Gòn
- Cao đng Công ngh Th c
- Cao đng Kinh t - K thut Phú Lâm
- Cao đng Kinh t Thành ph H Chí Minh
- Cao đng K thut Lý T Trng Thành ph H Chí Minh
5 Phng pháp nghiên cu :
ây là nghiên cu ng dng, da trên nn tng lý thuyt KTTN và các
vn bn ch đ liên quan đn trng Trung cp, Cao đng. Phng pháp lun duy
vn bin chng đc s dng đ đt mc tiêu nghiên cu.
H thng hóa lý lun k toán trách nhim làm nn đ ng dng thc tin.
Thu thp d liu liên quan đn ni dung nghiên cu thông qua phng
vn, kho sát trên website các trng, kho sát bng bng câu hi, quan sát đ tìm
hiu v đc đim hot đng ca các trng. X lý d liu theo phng pháp thng
kê, phân tích, so sánh và tng hp.
6 B cc đ tài :
Ngoài phn m bài và kt lun, lun vn có 3 chng:
Chng 1. C s lý thuyt v k toán trách nhim
Chng 2. Thc trng k toán trách nhim trong các trng Trung cp, Cao đng
công lp trc thuc S Giáo Dc và ào to Thành ph H Chí Minh.
Chng 3. Xây dng k toán trách nhim trong các trng Trung cp, Cao đng
công lp trc thuc S Giáo Dc và ào to Thành ph H Chí Minh.
9
10
và phân tích hot đng tng đn v ca t chc hoc tng mng trách nhim thuc
cá nhân ph trách; là h thng đo lng các k hoch, ngân sách, hot đng, và kt
qu thc t ca mi trung tâm trách nhim. H thng này nhm cung cp thông tin
đ nhà qun lý các cp ra quyt đnh trong phm vi trách nhim đc giao, cung cp
thông tin đ các nhà qun lý đánh giá các khon mc doanh thu, chi phí mà các nhà
qun lý này là ngi kim soát chính. Các báo cáo trách nhim ch báo cáo nhng
khon mc thuc trách nhim cá nhân nhà qun lý có th kim soát. Tuy nhiên cng
có báo cáo trách nhim có c nhng khon mc mà nhà qun lý không kim soát.
Trong trng hp báo cáo trách nhim có các khon mc do nhà qun lý kim soát
và không kim soát thì cng đc phân đnh rõ ràng. Vic xác đnh các khon mc
kim soát là nhim v c bn trong KTTN và báo cáo k toán trách nhim.
1.3. Phân cp qun lý và vai trò ca k toán trách nhim
1.3.1. Phân cp qun lý
Phân cp qun lý là vic phân đnh phm vi trách nhim, thm quyn ca
nhà qun lý các cp trong mt t chc đ cùng nhau thc thi các chc nng nhim
v đc giao nhm hoàn thành mc tiêu chung ca t chc.
Mc tiêu ca phân cp qun lý là làm rõ quyn và trách nhim, phát huy
tính tích cc, ch đng, sáng to ca nhà qun lý các cp, góp phn nâng cao hiu
s dng các ngun lc trong t chc.
KTTN ch vn dng đc trong t chc có s y quyn, có s phân cp
qun lý. Nhà qun lý các cp đc phân công và giao trách nhim, phm vi qun lý
c th. Khi đó, các trung tâm trách nhim trong KTTN mi đc hình thành theo s
đ c cu t chc đ thc thi k toán trách nhim.
Vic phân quyn qun lý có th là qun lý mt hot đng hoc mt b
phn, b phn có th đc phân theo chc nng hoc theo sn phm. Phân theo
chc nng: i vi trng hc đó là các phòng đào to, phòng t chc hành chính,

Nm là, KTTN thúc đy nhà qun lý các cp điu hành b phn ca mình
theo phng cách phù hp vi nhng mc tiêu c bn ca toàn b t chc.
12
1.4. Ni dung ca k toán trách nhim
1.4.1. Xác đnh các trung tâm trách nhim :
KTTN đc hình thành đ đáp ng nhu cu đánh giá trung tâm trách
nhim, mà các trung tâm trách nhim đc hình thành trên c s phân quyn qun
lý. Theo quan đim ca h thng k toán trách nhim, mi b phn trong t chc có
quyn kim soát đi vi chi phí, hoc doanh thu, hoc li nhun, hoc vn đu t
đc gi là mt trung tâm trách nhim. C s đ xác đnh mt b phn là trung tâm
gì da trên quyn và trách nhim mà nhà qun lý đó đc giao.
Mt trung tâm trách nhim đc xác đnh x lý mt công vic c th. Nó
s dng các đu vào là các giá tr vt cht nh nguyên vt liu, s gi công ca các
loi lao đng và các dch v khác kèm theo đ có đc đu ra là các hàng hóa,
dch v Hàng hóa và dch v đc to ra bi trung tâm trách nhim này có th là
đu vào ca mt trung tâm khác trong cùng t chc và cng có th đc bán ra bên
ngoài.
S đ 1.1: Mô t hot đng ca mt trung tâm trách nhim
Cn c vào s khác bit trong vic lng hóa gia “đu vào” và “đu ra”
ca các trung tâm trách nhim cng nh mc đ trách nhim ca ngi qun tr
trung tâm, có th chia thành 4 loi trung tâm trách nhim đó là: Trung tâm chi phí,
trung tâm doanh thu, trung tâm li nhun và trung tâm đu t.
1.4.1.1. Trung tâm chi phí
Trung tâm chi phí là mt trung tâm trách nhim ch chu trách nhim v

Nh vy, trung tâm chi phí là c s ca h thng xác đnh chi phí có th
kim soát, là tin đ cho các hot đng sau: lp d toán chi phí, xác đnh chi phí
thc t phát sinh và so sánh chi phí thc t vi d toán chi phí. Trung tâm này
thng gn lin vi các hot đng trc tip to ra sn phm, dch v hoc gián tip
phc v sn xut kinh doanh nh các phân xng, phòng ban chc nng… Theo đó,
nhà qun lý b phn ch chu trách nhim v nhng chi phí có th kim soát, không
chu trách nhim đi vi doanh thu và vn đu t.
Mc tiêu thích hp cho trung tâm chi phí là gim thiu chi phí trong dài
hn, trong ngn hn có th không phù hp.
Trung tâm chi phí có hai loi là trung tâm chi phí đnh mc và trung tâm
chi phí không đnh mc đc (trung tâm hn mc chi phí). Trong đó:
- Trung tâm chi phí đnh mc thng là các b phn sn xut, vì đ sn
xut mt đn v sn phm cn xây dng đnh mc c th các yu t chi phí, các
mc hao phí ngun lc. nh mc chi phí cho mt đn v sn phm là c s đ tính
d toán chi phí sn xut, tính hiu qu công vic bng vic so sánh gia chi phí thc
14
hin vi k hoch d toán. Nhà qun tr trung tâm chi phí đnh mc có trách nhim
kim soát chi phí phát sinh thc t sao cho va đm bo k hoch sn xut va đm
bo chi phí k hoch. Mc tiêu chính ca trung tâm này làm sao cho sn phm đc
sn xut ra vi chi phí đu vào thp nht, gim thiu đ chênh lch gia chi phí thc
t và chi phí đnh mc.
- Trung tâm chi phí không đnh mc đc thng là các phòng ban
chc nng, vì các yu t chi phí đc tính chung cn c trên nhim v đc giao,
không th xác đnh c th trên tng đn v sn phm hoc tng công vic ca trung
tâm, tc là không th xác đnh đc mi quan h gia chi phí vi kt qu đu ra
hoc có kt qu đu ra không xác đnh rõ ràng đc. Nhà qun tr trung tâm chi phí
d toán có trách nhim kim soát chi phí phát sinh thc t sao cho va đm bo

1.4.1.3. Trung tâm li nhun
Trung tâm li nhun là mt trung tâm trách nhim chu trách c v chi
phí và các ngun thu t vic cung cp hàng hóa hoc dch v. Ngi chu trách
nhim trung tâm này phi chu trách nhim v kt qu sn xut và tiêu th ca trung
tâm này, có kh nng kim soát c chi phí và doanh thu ti trung tâm mình ph
trách. Kim soát li nhun là mt phân cp thông qua vic kim soát chi phí và
doanh thu ca đn v cp di.
Mt trung tâm li nhun là trung tâm trong đó c đu vào và đu ra đc
đo bng tin t. Nói cách khác c chi phí và doanh thu ca trung tâm đc ghi nhn.
S khác bit v doanh thu và chi phí đc gi là li nhun.
Mc tiêu ca trung tâm này là theo dõi và qun lý tình hình s dng tài
sn, bo toàn và phát trin vn đu t, đm bo tng li nhun trên doanh thu, đm
bo tc đ tng doanh thu nhanh hn tc đ tng vn nhm nâng cao hiu qu s
dng vn, tng li nhun.
Trung tâm li nhun thng đc hình thành theo dòng sn phm, kênh
phân phi hay các phân khúc th trng.
1.4.1.4. Trung tâm đu t
Trung tâm đu t là mt trung tâm trách nhim chu trách nhim c doanh
thu, chi phí, li nhun và vn đu t. Nhà qun lý chu trách nhim kim soát toàn
b doanh thu, chi phí, li nhun, vn đu t và huy đng các ngun tài tr. Nhà

Trích đoạn Mc tiêu, đc đi m, yêu cu ca báo cáo trách nh im Báo cáo trách nh im ca các trung tâm trách nh im

---