B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp. HCM

NGUYN THANH BÌNH

XÂY DNG K TOÁN TRÁCH NHIM
TI CÔNG TY TNHH MTV XÂY DNG BÌNH PHC LUN VN THC S KINH T
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC : PGS.TS PHM VN DC Tp. H Chí Minh - Nm 2014
LI CAM OAN

Tác gi lun vn xin cam đoan toàn b ni dung đ tài : “XÂY DNG K
TOÁN TRÁCH NHIM TI CÔNG TY TNHH MT THÀNH VIÊN XÂY
DNG BÌNH PHC” là công trình nghiên cu ca riêng tác gi, không có s
tham gia ca bt k tác gi nào khác. Tôi xin cam đoan v tính xác thc và hp lý
ca mi thông tin đc trình bày trong lun vn.

Tác gi

Nguyn Thanh Bình

Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ch vit tt

1.3.4.3 Báo cáo trách nhim ca trung tâm li nhun 18
1.3.4.4 Báo cáo trách nhim ca trung tâm đu t 19
1.3.5 Bc 5. ánh giá hot đng ca các trung tâm qua các ch tiêu 20
1.3.5.1 i vi trung tâm chi phí 21
1.3.5.2 i vi trung tâm doanh thu 21
1.3.5.3 i vi trung tâm li nhun 21
1.3.5.4 i vi trung tâm đu t 21
1.4 Mt s ni dung liên quan đn k toán trách nhim 25
1.4.1 Nhn din và phân loi chi phí kinh doanh 25
1.4.2 D toán cho các trung tâm trách nhim 25
1.4.3 nh giá sn phm, dch v chuyn giao ni b 25
1.4.4 Phân b chi phí cho các trung tâm trách nhim 25
1.4.5 Mi quan h chi phí – khi lng – li nhun 26
Kt lun chng 1 27
CHNG 2. ÁNH GIÁ CÔNG TÁC K TOÁN TRÁCH NHIM TI
CÔNG TY TNHH MT THÀNH VIÊN XÂY DNG BÌNH PHC 28
2.1 S hình thành và phát trin ca Công ty 28
2.1.1 Quá trình hình thành 28
2.1.2 V pháp nhân Công ty 28
2.1.3 Mc tiêu hot đng ca Công ty 29
2.1.4 Phng hng phát trin 29
2.1.5 Thun li và khó khn 29
2.1.5.1 Thun li 29
2.1.5.2 Khó khn 29
2.2 Công tác t chc hot đng kinh doanh 29
2.2.1 T chc b máy hot đng ca Công ty 30
2.2.2 Chc nng, nhim v ca các b phn 32
2.2.2.1 Lãnh đo Công ty 32
2.2.2.2 Kim soát viên 32
2.2.2.3 Các phòng ban 32

đng ca Công ty 55
3.1.2 Xây dng k toán trách nhim phi phù hp vi điu kin hot đng ca
đn v nhm đm bo hiu qu kinh t, kp thi cung cp thông tin phc v cho
công tác qun lý 55
3.1.3 Xây dng k toán trách nhim phi đm bo hài hòa li ích gia Công ty
và các b phn, ni dung báo cáo trách nhim thng nht vi các báo cáo chung ca
Công ty 56
3.2 Xây dng quy trình thc hin k toán trách nhim 57
3.2.1 Bc 1. Phân cp qun lý 57
3.2.2 Bc 2. Xác đnh các trung tâm trách nhim 58
3.2.3 Bc 3. Xác đnh các ch tiêu đ lp báo cáo trách nhim 59
3.2.4 Bc 4. Lp báo cáo ca các trung tâm trách nhim 60
3.2.5 Bc 5. ánh giá hot đng ca các trung tâm qua các ch tiêu 61
3.3 Xây dng k toán trách nhim ti Công ty 62
3.3.1 Trung tâm chi phí 63
3.3.1.1 Mc tiêu 63
3.3.1.2 Ni dung 63
3.3.1.3 Báo cáo trách nhim 63
3.3.1.4 Ch tiêu đánh giá và vic đánh giá hot đng qua các ch tiêu 66
3.3.2 Trung tâm doanh thu 66
3.3.2.1 Mc tiêu 66
3.3.2.2 Ni dung 67
3.3.2.3 Báo cáo trách nhim 67
3.3.2.4 Ch tiêu đánh giá và vic đánh giá hot đng qua các ch tiêu 68
3.3.3 Trung tâm li nhun 69
3.3.3.1 Mc tiêu 69
3.3.3.2 Ni dung 69
DANH MC CÁC CH VIT TT

- CB.CNV : Cán b công nhân viên
- CG TCC : C gii thi công cu đng

- VT : n v tính
- KT&CB : Khai thác và ch bin
- KTKS : Khai thác khoáng sn

- SXKD : Sn xut kinh doanh.
- TNHH : Trách nhim hu hn.
- UBND : y Ban Nhân Dân.
- XN : Xí nghip
DANH MC CÁC BNG

Bng 1.1 Báo cáo trách nhim ca trung tâm chi phí d toán

Bng 3.16 Báo cáo trách nhim ca trung tâm li nhun
Bng 3.17 Báo cáo phân tích tình hình thc hin k hoch li nhun - ph lc 2
Bng 3.18 D toán hiu qu s dng vn đu t - ph lc 2
Bng 3.19 Báo cáo trách nhim ca trung tâm đu t
Bng 3.20 Báo cáo phân tích hiu qu s dng vn đu t - ph lc 2


K toán qun tr doanh nghip là mt b phn cu thành quan trng ca h công c
qun lý kinh t, tài chính và có vai trò qun lý, điu hành và kim soát các hot đng kinh
t, tài chính trong doanh nghip đng thi cung cp thông tin đ thc hin mc tiêu qun
tr doanh nghip nhm đt đc hiu qu cao nht. K toán qun tr s dng h thng k
toán trách nhim đ phân loi cu trúc t chc thành các trung tâm trách nhim, trên c
s đó đánh giá kt qu ca tng b phn da trên trách nhim đc giao cho b phn đó.
Bình Phc là mt tnh đc tách ra t tnh Sông Bé c, luôn c gng phn đu
theo kp tc đ phát trin ca các tnh khác trong khu vc min ông Nam B. Công ty
trách nhim hu hn mt thành viên Xây dng Bình Phc là mt trong s các doanh
nghip 100% vn nhà nc trc thuc UBND tnh Bình Phc hot đng trong nhiu
ngành ngh kinh doanh nhng hiu qu mang li cha cao do cha quan tâm đu t đn
k toán qun tr, đn công tác k toán trách nhim nên vic đánh giá trách nhim và thành
qu hot đng ca các b phn cha chính xác.
Vic đánh giá và xác đnh trách nhim ca t chc cng nh cá nhân trong thc
hin nhim v đc giao đang là vn đ mang tính thi s trong nc nói chung và Bình
Phc nói riêng. Tuy nhiên, s am hiu và mc đ vn dng ni dung k toán trách
nhim trong doanh nghip hin nay rt ít và còn nhiu hn ch, do vy hiu qu hot
đng ca doanh nghip cha đc nâng cao. 2  đánh giá đúng đn, chính xác trách nhim và thành qu hot đng ca các b
phn cn trin khai thc hin k toán trách nhim, mt công c hu ích giúp doanh
nghip nâng cao hiu qu kinh doanh, đang thc s là yêu cu cn thit và cp bách, đó là
lý do bn thân chn đ tài : “Xây dng k toán trách nhim ti Công ty trách nhim hu
hn mt thành viên Xây dng Bình Phc”.
2. Tng quan tình hình nghiên cu v k toán trách nhim :
Cho đn nay có các công trình nghiên cu v k toán trách nhim nh sau :

i tng nghiên cu ca đ tài là k toán trách nhim ti Công ty TNHH mt
thành viên xây dng Bình Phc.
Phm vi nghiên cu là lý lun v k toán trách nhim  doanh nghip, tình hình
thc hin công tác k toán trách nhim ti Công ty TNHH mt thành viên xây dng Bình
Phc da trên s liu thu thp đc và đnh hng phát trin ca đn v.
5. Phng pháp nghiên cu :
Lun vn đc thc hin da trên phng pháp nghiên cu: phng pháp thng
kê, phng pháp kho sát, phân tích s liu thc t đ làm sáng t vn đ nghiên cu.
Ngoài ra, lun vn còn s dng phng pháp h thng hóa nhng vn đ lý lun đ vn
dng vào tình hình thc t nhm tìm hiu và đánh giá mt cách khách quan và chính xác.
6. óng góp mi ca đ tài :
Trên c s kin thc đã hc và tài liu tham kho, đ tài đã thit k và xây dng
đc các bc thc hin ca k toán trách nhim đng thi liên kt các bc thành mt
quy trình thc hin nhm thun li cho doanh nghip trong vic xây dng, vn dng k
toán trách nhim cng nh thun li cho vic đánh giá, xác đnh trách nhim ca các b
phn trong t chc.

7. Kt cu ca lun vn:
Ngoài phn m đu, kt lun, tài liu tham kho và ph lc danh mc, lun vn
gm có 3 chng :
Chng 1: C s lý lun v k toán trách nhim trong doanh nghip.
Chng 2: ánh giá công tác k toán trách nhim ti Công ty TNHH mt thành
viên Xây dng Bình Phc.
Chng 3: Xây dng k toán trách nhim ti Công ty TNHH mt thành viên Xây
dng Bình Phc.

4
5

qu hay không ph thuc vào cách thc t chc kinh doanh và mc đ v quan đim
phân quyn ca t chc.
Các nhà qun tr ti tng cp qun lý hoàn toàn ch đng trong vic ra quyt đnh
và đánh giá kt qu thc hin tuy nhiên trên thc t hot đng ca doanh nghip rt khó
xác đnh đc trách nhim ca các cp qun lý do thông tin cung cp cha đy đ và
cha đúng yêu cu; nhng tn ti, hn ch khó xác đnh đc nguyên nhân và cha đc
x lý, gii quyt dt đim dn đn hot đng sn xut kinh doanh kém phát trin và b
đình tr.
Khi vic phân cp qun lý trong t chc đc chú trng hn thì các b phn trong
t chc đc phân quyn thông qua vic y quyn, gn li ích vi trách nhim thc hin
nhim v đc giao. Lúc này, ngoài vic hoàn thành nhim v đc giao, các cp qun lý
còn phi chú trng nhiu hn đn hiu qu kinh doanh và hng đn yêu cu ca t chc.
Do vy, có s liên kt gia các b phn trong t chc nhm đm bo hoàn thành mc tiêu
ca b phn đc giao và đm bo đc mc tiêu chung ca t chc.
 đt đc cn phi có mt công c đánh giá trách nhim mt cách khách quan
và đáng tin cy. Vic hình thành k toán trách nhim đã giúp các đn v trong vic đánh
giá đúng trách nhim qun lý và kt qu hot đng ca tng b phn nhm đt đc mc
tiêu chung ca t chc.
1.2. Khái nim, vai trò và đi tng s dng thông tin k toán trách nhim
1.2.1 Khái nim k toán trách nhim
K toán trách nhim đc thc hin thông qua vic lp k hoch, kim soát và
đánh giá hiu qu vic thc hin k hoch ca các b phn da trên trách nhim đc
giao ca các b phn đó.
K toán trách nhim đc trình bày theo nhiu quan đim khác nhau ca nhiu tác
gi trên khp th gii.
K toán trách nhim đc đ cp đu tiên  M nm 1950 trong tác phm “Basic

là h thng ca nhà qun lý đc da trên nhng nguyên tc v y quyn và xác đnh
trách nhim”. Theo đó, k toán trách nhim là mt phng pháp đo lng, đánh giá biu
hin ca nhng khu vc khác nhau ca mt t chc.
Qua nhiu quan đim v khái nim k toán trách nhim, có th hiu rõ hn v k
toán trách nhim qua các đim chung nh sau :
- Mt là, k toán trách nhim là mt b phn cu thành ni dung ca k toán qun
tr, là h thng thông tin đc tp hp, lp báo cáo qua đó kim tra các quá trình hot
đng, đánh giá kt qu và hiu qu vic thc hin nhim v  tng b phn trong mt t 7

chc có phân quyn mt cách c th và rõ ràng đi vi nhng quy trình nghip v khác
nhau.
- Hai là, k toán trách nhim là mt h thng thông tin chính thc trong phm vi
h thng kim soát ca lãnh đo mt doanh nghip. Các h thng này s dng các thông
tin tài chính và thông tin phi tài chính đc thit k phù hp và có liên quan đn quá trình
thc hin trách nhim qun lý ca tng cp qun lý khác nhau trong mt doanh nghip
qua đó đánh giá đc kt qu hot đng ca tng cá nhân trong b phn doanh nghip.
- Ba là, k toán trách nhim là phng pháp k toán thu thp, ghi nhn, báo cáo và
đo lng kt qu hot đng ca tng b phn đ đánh giá thành qu ca tng b phn
nhm kim soát hot đng và chi phí ca các b phn trong t chc, phi hp gia các b
phn hng đn vic thc hin mc tiêu chung.
T nhng ni dung trên, có th rút ra khái nim v k toán trách nhim nh sau :
K toán trách nhim là h thng thu thp, x lý và truyn đt thông tin có th kim
soát theo phm vi trách nhim ca tng nhà qun tr nhm đt đc mc tiêu chung ca
t chc.
1.2.2 Vai trò ca k toán trách nhim
K toán trách nhim mang li rt nhiu li ích, giúp nhà qun lý cp cao có thêm
thi gian đ lp các k hoch dài hn, có điu kin tt hn cho vic đánh giá trách nhim

nhân t mi nhm thun li cho vic đào to và bi dng đi ng k cn.
1.3 Quy trình thc hin k toán trách nhim
Quy trình thc hin k toán trách nhim gm 5 bc nh sau :
S đ 1.1 Quy trình thc hin k toán trách nhim

(Quy trình do tác gi nghiên cu và phát trin trên c s kin thc đã hc
và tài liu tham kho).
Phân cp qun lý

Xác đnh các trung tâm trách nhim

Xác đnh các ch tiêu đ lp báo cáo trách nhim

Lp báo cáo ca các trung tâm trách nhim

ánh giá hot đng ca các trung tâm qua các ch tiêu
9

10

(1). Các nhà qun lý thng có xu hng tp trung vào hoàn thành công vic ca
b phn mình qun lý, hn là hng đn mc tiêu chung ca t chc.

(2). Các nhà qun lý có th không chú ý đn nhng tác đng do công vic ca b
phn mình làm nh hng đn các b phn khác trong t chc.

(3). Lãng phí ngun lc hoc trùng lp công vic.
1.3.2 Bc 2. Xác đnh các trung tâm trách nhim
Khi phân cp qun lý, các nhà qun tr đc phân quyn trách nhim phù hp vi
c cu b máy t chc. Nhà qun tr xác đnh các trung tâm trách nhim và giao quyn
trách nhim cho ngi đng đu trung tâm.
 điu hành hot đng sn xut kinh doanh đt hiu qu, các nhà qun lý phi
thng xuyên kim tra, đánh giá, phân tích đc mc đ thc hin k hoch, mc tiêu đ
ra ca các b phn trong b máy ca doanh nghip. K toán trách nhim là mt phng
pháp phân chia cu trúc ca mt t chc thành nhng trung tâm trách nhim khác nhau
đ đo lng biu hin, kt qu hot đng ca chúng qua đó đánh giá đc trách nhim
ca tng cp qun tr khác nhau, do vy hình thành đc các trung tâm trách nhim.
Trung tâm trách nhim là mt chc nng hay mt b phn trong doanh nghip, đt
di s lãnh đo ca mt nhà qun tr hoc mt cp qun lý, chu trách nhim trc tip
vi kt qu ca b phn đó theo đúng đnh hng, mc tiêu chung ca doanh nghip.
Trong mt doanh nghip, có các trung tâm trách nhim đó là : Trung tâm chi phí,
trung tâm doanh thu, trung tâm li nhun và trung tâm đu t.
1.3.2.1 Trung tâm chi phí
Là trung tâm trách nhim mc tiêu kim soát chi phí kinh doanh th hin phm vi
c bn ca h thng xác đnh chi phí, là đim xut phát ca các hot đng nh: Lp d
toán chi phí, phân loi chi phí thc t phát sinh, so sánh chi phí thc t vi đnh mc chi

nhiu vào s xét đoán không theo nhng khuôn mu đnh sn mà da trên nhng kinh
nghim và hiu bit ca mình.
1.3.2.2 Trung tâm doanh thu
Là trung tâm trách nhim mc tiêu kim soát doanh thu mà đu ra có th lng
hóa bng tin nhng đu vào thì không đc lng hóa tng ng và nhà qun tr ch
chu trách nhim v doanh thu, không chu trách nhim v các chi phí không thuc b
phn mình cng nh li nhun và vn đu t.  trung tâm doanh thu, nhà qun tr điu
hành hot đng ca trung tâm sao cho có th mang li doanh thu nhiu nht cho t chc. 12

Trung tâm này thng đc phân đnh cho các cp qun lý cp trung hay c s là
các ca hàng, chi nhánh tiêu th…
Tuy nhiên, khi xác đnh các ch tiêu đánh giá doanh thu thng phi hp vi vic
xem xét hiu qu tng lên ca li nhun. Ví d, vic áp dng các chng trình khuyn
mi có th làm doanh thu tng lên nhng phi xem xét đn mc đ gia tng ca chi phí có
làm li nhun gim sút đi không.
1.3.2.3 Trung tâm li nhun
Là trung tâm trách nhim mc tiêu ch yu kim soát li nhun, c đu vào và đu
ra đu đc lng hóa bng tin di dng chi phí và doanh thu, kt qu hot đng ca
trung tâm đc đánh giá bng ch tiêu li nhun, ngha là chênh lch gia doanh thu và
chi phí. Nhà qun tr các trung tâm này phi chu trách nhim v kt qu sn xut và tiêu
th ca trung tâm. Do vy, nhà qun tr đc quyn quyt đnh v nhng vn đ nh đnh
giá, sn lng sn xut, ngun cung cp, c cu hàng bán,… sao cho đt đc mc li
nhun ti u. Tuy nhiên,  trung tâm li nhun nhà qun lý không đc quyt đnh v
vn đ đu t, thí d mua sm các tài sn dài hn hay đu t ra các hot đng khác.
Trung tâm li nhun thng do các nhà qun lý cp trung chu trách nhim điu
hành, nh các công ty ph thuc, các chi nhánh,…
1.3.2.4 Trung tâm đu t

Mc chênh lch
%

Chi phí k gc - T l chi phí / doanh thu
* Yêu cu đánh giá :
- Mc đ thc hin chi phí so vi đnh mc hoc d toán.
- Mi tng quan gia chi phí và doanh thu (v giá tr, v s lng …)
- Kh nng kim soát và điu chnh gim các yu t làm tng chi phí.
- Xác đnh nguyên nhân làm tng, gim chi phí theo các khon mc chi phí.
1.3.3.2 Ch tiêu đánh giá trung tâm doanh thu
* Ch tiêu đánh giá :
- Mc chênh lch doanh thu = Doanh thu thc t - Doanh thu d toán
- T sut li nhun trên doanh thu (ROS) :
T sut li nhun trên doanh thu
(ROS)
=
Li nhun
%
Doanh thu

- Tc đ tng doanh thu.
* Yêu cu đánh giá :

Trích đoạn Ch tiêu đánh giá trung tâm đ ut K im soát viên Bc 4 Lp báo cáo ca các trung tâm trách nh im

---