B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
INH TH NGC LÀNH

HOÀN THIN H THNG K TOÁN TRÁCH
NHIM TI CÔNG TY CP XÂY DNG VÀ
KINH DOANH A C HÒA BÌNH LUN VN THC S KINH T

TP.H Chí Minh - Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
INH TH NGC LÀNH

HOÀN THIN H THNG K TOÁN TRÁCH NHIM TI
CÔNG TY CP XÂY DNG VÀ KINH DOANH A C
HÒA BÌNH

MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Doanh mc bng biu
Doanh mc s đ
Doanh mc vit tt
Phn m đu 1
Chng 1: Tng quan v k toán trách nhim 6
1.1 Khái nim và vai trò ca k toán trách nhim 6
1.1.1 Lc s hình thành và phát trin ca k toán trách nhim 6
1.1.2 Khái nim k toán trách nhim 7
1.1.3 Vai trò ca k toán trách nhim 9
1.1.3.1 K toán trách nhim cung cp thông tin cho vic thc hin chc nng t
chc và điu hành ca nhà qun tr doanh nghip 9
1.1.3.2 K toán trách nhim cung cp thông tin cho vic thc hin chc nng kim
soát doanh nghip 10
1.1.3.3 K toán trách nhim khuyn khích nhà qun lý hng đn mc tiêu chung
ca t chc 10
1.2 S phân cp qun lý và mi quan h vi k toán trách nhim 10
1.2.1 Phân cp qun lý là c s ca k toán trách nhim 10
1.2.2 Mi quan h gia phân cp qun lý vi k toán trách nhim 13
1.3 Ni dung ca k toán trách nhim 13
1.3.1 Xác đnh các trung tâm trách nhim 13

2.1.2.3 T chc b máy k toán ti Công ty CP Xây dng và Kinh doanh a c
Hòa Bình 38
2.2 Thc trng t chc công tác k toán trách nhim ti Công ty CP Xây dng và
Kinh doanh a c Hòa Bình 41
2.2.1 S phân cp qun lý ti công ty 41
2.2.2 Các ch tiêu đánh giá thành qu các b phn 46
2.2.2.1 Ch tiêu đánh giá thành qu ca b phn ch phát sinh chi phí 46
2.2.2.2 Ch tiêu đánh giá thành qu ca b phn phát sinh li nhun 49
2.2.2.3 Ch tiêu đánh giá thành qu đu t 49
2.2.3 Báo cáo đánh giá thành qu các b phn 50
2.2.3.1 Báo cáo đánh giá thành qu b phn phát sinh chi phí 50
2.2.3.2 Báo cáo đánh giá thành qu ca trung tâm li nhun 53
2.2.3.3 Báo cáo đánh giá thành qu ca trung tâm đu t 60
2.2.4 Thc trng mt s vn đ liên quan đn k toán trách nhim 61
2.2.4.1 Lp d toán 61
2.2.4.2 Phân b chi phí 63
2.2.4.3 Phân tích bin đng chi phí 64
2.2.4.4 Công tác phân loi chi phí 64
2.2.5 ánh giá thc trng t chc công tác k toán trách nhim ti công ty 64
2.2.5.1 Nhng u đim ca h thng k toán trách nhim ti công ty 64
2.2.5.2 Nhc đim ca h thng k toán trách nhim ti công ty 65
Kt lun chng 2 66
Chng 3: Hoàn thin h thng k toán trách nhim tai Công ty CP Xây dng
và Kinh doanh a c Hòa Bình 67
3.1 Quan đim hoàn thin h thng KTTN 67
3.1.1 Phù hp vi đnh hng mô hình t chc qun lý, đc đim sn xut kinh
doanh ca công ty 67
3.1.2 Phù hp vi yêu cu và trình đ qun lý ca công ty xây dng 68
3.1.3 Tính phù hp và hài hòa gia chi phí và li ích 68
3.1.4 m bo tính thng nht vi h thng báo cáo chung ca công ty 68

DT : Doanh thu
GDA : Giám đc d án
KTTN : K toán trách nhim
KTQT : K toán qun tr
LN : Li nhun
MTV : Mt thành viên
SXKD : Sn xut kinh doanh
TNHH : Trách nhim hu hn
TNDN : Thu nhp doanh nghip

DANH MC BNG BIU

Bng 1.1 – Báo cáo trách nhim ca trung tâm chi phí 19
Bng 1.2 – Báo cáo trách nhim ca trung tâm doanh thu 20
Bng 1.3 – Báo cáo trách nhim ca trung tâm li nhun 21
Bng 1.4 – Báo cáo trách nhim ca trung tâm đu t 21
Bng 1.5 – C cu vn và lnh vc hot đng ca các công ty con 45
Bng 2.1 – Báo cáo thành qu chi phí sn xut ti công trình Tropic Garden 51
Bng 2.2 – Báo cáo chi phí b phn qun lý ti công ty 52
Bng 2.3 – D trù doanh thu công trình Tropic Garden 54
Bng 2.4 – Tng hp khi lng thc hin ti công trình Tropic 55
Bng 2.5 – Trích báo cáo li nhun hot đng ca công ty con – MHB nm 2012. 57
Bng 2.6– Báo cáo li nhun hot đng ca công ty m HBC 58
Bng 2.7 – Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh hp nht trong nm 2012 59
Bng 2.8 – Báo cáo phân tích hiu qu hot đng ca các công ty con 60
Bng 3.1 – Ch tiêu đánh giá thành qu các trung tâm trách nhim 76
Bng 3.2 – Báo cáo phân tích bin đng chi phí sn xut 77

trng các b phn, ngi điu hành kinh doanh…Nó giúp doanh nghip đm bo
mi s vic, nghip v phát sinh cn phi có ngi chu trách nhim, có đc ch
đ thng pht phân minh đ doanh nghip phát trin hn.
i vi các doanh nghip Vit Nam, vic vn dng k toán qun tr nói
chung và k toán trách nhim nói riêng là mt lnh vc vn còn rt hn ch.  tn
ti và phát trin trong nn kinh t có s cnh tranh gay gt nh hin nay, đòi hi các
doanh nghip phi áp dng công tác qun lý đòi hi ngày càng cao v s lng ln
cht lng thông tin phc v cho vic thc hin các chc nng qun tr, đc bit là
chc nng kim soát và đánh giá trách nhim qun tr ca các b phn, cá nhân,
trong vic góp phn hoàn thành mc tiêu chung ca các doanh nghip. Công c
qun lý đc cho là có hiu qu và cn thit đ thu thp, x lý và cung cp thông tin
này chính là h thng k toán trách nhim. Vì vy vic nghiên cu và t chc vn
dng k toán trách nhim là mt yêu cu cp thit, đc bit là các công ty xây dng
có quy mô ln, c cu t chc gn vi trách nhim ca nhiu đn v thành viên hot
đng trong nhiu lnh vc khác nhau.
Công ty CP Xây dng và Kinh doanh a c Hòa Bình là doanh nghip có
quy mô ln và đã niêm yt trên th trng chng khoán. Hin nay, ti Công ty CP
Xây Dng và Kinh doanh a c Hòa Bình, li ích liên quan đn nhiu đi tng
khác nhau, đc bit là li ích ca các c đông.  các nhà qun lý cao cp ca Công
ty qun lý, điu hành hot đng kinh doanh mt cách hiu qu, mang li li ích cao
nht cho các c đông, cn phi có mt công c giúp nhà qun lý cao cp đánh giá
thành qu qun lý và trách nhim qun tr ca các cp di, qua đó có nhng hành
2 đng điu chnh kp thi, hng đn hoàn thành mc tiêu chung ca công ty. K
toán trách nhim là mt trong nhng công c qun lý đáp ng điu này.
Tuy nhiên, qua kho sát tác gi nhn thy rng vic áp dng k toán qun tr
nói chung và k toán trách nhim ti công ty vn còn mt s nhc đim cn điu
chnh. Xut phát t yêu cu mang tính khách quan c v lý lun và thc tin t

- Nm 2013, Lun án ca Tin s Nguyn Hu Phú “ T chc k toán trách
nhim trong các Tng công ty xây dng thuc B giao thông vn ti” đã xác lp các
trung tâm trách nhim nhm cung cp thông tin phc v kim soát, và đánh giá
trách nhim qun tr ca các cp qun lý khác nhau qua h thng báo cáo đánh giá
trách nhim qun tr đc thit lp phù hp vi c cu t chc trong doanh nghip
xây dng nói chung.
- Nm 2013, Lun án ca Thc s Lê Th M: “Hoàn thin h thng k toán
trách nhim ti công ty CP TM u t và Xây dng Constrexim” đã xây dng đc
các trung tâm trách nhim, các ch tiêu và báo cáo đánh giá thành qu qun lý ca
các trung tâm trách nhim ti công ty hot đng lnh vc sn xut ,xây dng. Tuy
nhiên, chc nng xây dng ch do mt b phn xây lp thc hin và giao khoán cho
thu ph thi công ch không trc tip t chc và qun lý thi công.
T nhng kt qu nghiên cu đ tài t chc k toán trách nhim đc tham
kho, tác gi k tha các công trình trên, đ xut hoàn thin h thng k toán trách
nhim phù hp vi đc thù doanh nghip xây dng ti mt công ty c th là Công ty
CP Xây dng và Kinh doanh a c Hòa Bình.
3/ Mc tiêu nghiên cu
H thng hóa các lý lun liên quan đn k toán trách nhim trong mt đn v
t chc.
Kho sát và đánh giá thc trng k toán trách nhim ti công ty c phn Xây
dng và Kinh doanh a c Hòa Bình.
a ra gii pháp hoàn thin h thng k toán trách nhim ti công ty c phn
Xây dng và Kinh doanh a c Hòa Bình.

4 - Da trên c s lý lun cng nh tìm hiu thc trng t chc h thng k toán
trách nhim ti công ty CP Xây dng và Kinh doanh đa c Hòa Bình, tác gi đa ra
các gii pháp hoàn thin h thng k toán trách nhim ti doanh nghip mt cách
hp lý nhm giúp cho nhà qun tr công ty kim soát và đánh giá trách nhim ca
nhà qun tr b phn trong công ty và các công ty thành viên.
7/ Kt cu ca lunăvn
Gm 3 chng
Chng 1: Tng quan v k toán trách nhim
Chng 2: Thc trng k toán trách nhim ti Công ty CP Xây dng và Kinh doanh
a c Hòa Bình
Chng 3: Hoàn thin h thng k toán trách nhim ti Công ty CP Xây dng và
Kinh doanh a c Hòa Bình


Pont Power. Du Pont Power thành lp vào nm 1903, bng vic hp nht các công
ty nh sn xut các b phn sn phm vi nhau.  d dàng kim soát và đáng giá
hiu qu hot đng ca tng b phn Du Pont chia công ty thành các b phn nh
và thay đi t mô hình qun tr tp trung sang mô hình qun tr phân quyn. Cùng
vi vic xây dng h thng thông tin phc v cho vic qun tr, công ty đã thc hin
vic phân quyn trách nhim. Các b phn và các phòng ban trong công ty đc
giao quyn t ch, t ra quyt đnh và t chu trách nhim trong đnh giá, liên kt
7 sn xut, tìm kim khách hàng, thit k sn phm, mua vt t và điu hành quá trình
sn xut. Nh áp dng c ch phân quyn và trách nhim, to điu kin cho các nhà
qun tr phát huy ht nng lc - ch đng sáng to đa ra các quyt đnh phù hp và
kp thi Dupont đã gây đc ting vang ln trong qun lý và kim soát hiu qu.
ng dng k toán trách nhim  Du Pont Power phn nào giúp chúng ta hình dung
ra khái nim v k toán trách nhim.
K toán trách nhim là ni dung c bn ca k toán qun tr. K toán trách
nhim cung cp thông tin có th kim soát ca tng b phn mà đc nhà qun tri
phân quyn trách nhim. KTTN đc đ cp đu tiên  M vào nm 1950 trong tác
phm "Basic organizational planning to tie in with responsibility accounting" ca
Ailman, H.B.1950. T đó đn nay, vn đ k toán trách nhim đc quan tâm nhiu
vi nhng quan đim khác nhau, bi nhng tác gi khác nhau  nhiu quc gia trên
th gii nh Atkinson; R.D Banker; R.S Kaplan; S.M. Young; James R.Martin …
1.1.2 Kháiănimăkătoánătráchănhim
K toán qun tr doanh nghip là mt b phn cu thành quan trng ca h
công c qun lý kinh t, tài chính và có vai trò qun lý, điu hành và kim soát các
hot đng kinh t, tài chính trong DN, đng thi cung cp thông tin đ thc hin
mc tiêu qun tr DN nhm đt đc hiu qu cao nht, KTQT s dng h thng k
toán trách nhim đ phân loi cu trúc t chc thành các trung tâm trách nhim, trên
c s đó đánh giá kt qu ca tng b phn da trên trách nhim đc giao cho b

- Th nht, KTTN là mt ni dung c bn ca KTQT và là mt quá trình tp
hp và báo cáo các thông tin đc dùng đ kim tra các quá trình hot đng và đánh
giá thc hin nhim v  tng b phn trong mt t chc. H thng KTTN là mt
h thng thông tin chính thc v mt tài chính. Các h thng này s dng c các
thông tin tài chính và c thông tin phi tài chính.
- Th hai, KTTN ch có th đc thc hin trong đn v có c cu t chc b
máy qun lý phi có s phân quyn rõ ràng. H thng KTTN  các t chc khác
nhau là rt đa dng, bao gm các th tc đc th ch hóa cao vi cách hot đng
theo lch trình đu đn, có nhng nhà qun lý b phn đc giao quyn hn quyt
đnh, song cng có nhng nhà qun lý b phn hu nh không có quyn hn v s
dng các ngun lc thuc b phn h qun lý.
9 - Th ba, mt h thng KTTN hu ích phi tha mãn lý thuyt phù hp, ngha
là có mt cu trúc t chc thích hp nht vi môi trng t chc hot đng, vi
chin lc tng hp ca t chc, và vi các giá tr và s khích l ca qun tr cp
cao. [7, tr 24,26]
Tóm li, theo tác gi, k toán trách nhim là h thng tha nhn mi b phn
(thành viên, con ngi) trong mt t chc có quyn ch đo và chu trách nhim v
nhng nghip v riêng bit thuc v phm vi qun lý ca mình, h phi xác đnh,
đánh giá và báo cáo cho t chc, thông qua đó cp qun lý cao hn s dng thông
tin này đ đánh giá thành qu ca các b phn trong t chc.
1.1.3 Vai trò ca k toán trách nhim
1.1.3.1 K toán trách nhim cung cp thông tin cho vic thc hin chcănngăt
chc v điu hành ca nhà qun tr doanh nghip
T chc và điu hành là chc nng quan trng ca qun tr. T chc là vic
nhà qun lý quyt đnh cách tt nht đ liên kt các ngun lc ca doanh nghip li
vi nhau, sao cho k hoch đc thc hin có hiu qu nht. Trong vic điu hành,
các nhà qun lý giám sát hot đng hàng ngày, to điu kin cho t chc hot đng

Thông qua vic phân cp đánh giá trách nhim hot đng  tng cp qun lý s
khuyn khích các b phn, các cp qun lý ch đng sáng to trong vic hoàn thành
SXKD đt đc hiu qu gn vi mc tiêu chung ca toàn doanh nghip.
Mc tiêu chin lc ca doanh nghip đc gn vi các trung tâm trách
nhim. Khi k toán trách nhim có th kim soát đc tài chính và qun lý thì nhà
qun lý s điu chnh hot đng hng đn các mc tiêu chung. ng thi, bn thân
các giám đc trung tâm trách nhim đc khích l hot đng sao cho phù hp vi
các mc tiêu c bn ca toàn công ty.
1.2 S phân cp qun lý và mi quan h vi k toán trách nhim
1.2.1 S phân cp qun lý
Hu ht các t chc thng đc chia thành các đn v nh hn, nhng đn
v nh hn thng đc gi bng nhng tên khác nhau nh: khu vc, đn v kinh
doanh, b phn, phòng ban…Mi đn v có trách nhim riêng bit và cn ngi
qun lý có trách nhim chuyên môn phù hp. Các nhà qun lý ca t chc nên đm
11 bo các nhân viên ca mình c gng làm vic và có trách nhim vi công vic,
nhm đt nhng mc tiêu chung ca t chc đ ra.
Phân cp qun lý là vic ngi qun lý giao nhim v và quyn ra quyt đnh
cho cp qun lý thp hn trong quá trình hot đng ca doanh nghip. Và cp di
đó ch ra quyt đnh trong phm vi trách nhim ca mình. Tùy theo tng doanh
nghip, mc đ phân chia có th khác nhau, gm nhiu cp đ hay ch mt cp và
vic giao quyn quyt đnh có th nhiu hay ít.
K toán trách nhim là công vic đc thc hin không th tách ri các trung
tâm trách nhim. Các trung tâm trách nhim này đc hình thành thông qua vic
phân cp qun lý.
Theo đó, đ thc hin các chc nng qun lý ca mình, ngi qun lý cp
cao phi th hin đúng đn quyn lc ca mình, gây đc nh hng và sc thuyt
phc đi vi nhân viên, đng thi phi tin hành phân cp, y quyn cho cp di

khuyn khích h làm vic tt hn. Bên cnh đó, to môi trng thi đua tích cc và
lành mnh gia các cá nhân, các đn v, và khuyn khích h đt đc các ch tiêu
ca tng b phn cng nh mc tiêu chung ca toàn đn v.
Nhcăđim ca phân cp qun lý
Bên cnh nhng u đim ca vic phân cp qun lý cng tn ti nhng tác
đng tiêu cc sau:
- Vic phân cp càng nhiu thì càng khó có th kim soát đc. Thm chí
nu kim soát không tt, phân cp trách nhim có th dn đn không tuân th làm
sai lch các mc tiêu chung ca toàn doanh nghip. Do các giám đc trung tâm
trách nhim ch tp trung vào li ích ca đn v, không xem xét quyt đnh đó có
nh hng đn doanh nghip nh th nào, làm lch mc tiêu chung ca doanh
nghip.
- Ngoài ra, phân cp qun lý còn có th dn đn s trùng lp không cn thit
đi vi các trung tâm trách nhim. Do đó, doanh nghip phi xác đnh khi nào cn
phân chia các cp bc và mc đ phân quyn nh th nào là hp lý, thích hp. Vic
đó còn tùy thuc vào chin lc chung ca toàn doanh nghip.

13 1.2.2 Mi quan h gia phân cp qun lý vi k toán trách nhim
Trong mt t chc, qua s phân cp qun lý s xác đnh đc quyn hn và
trách nhim  các cp qun lý mt cách rõ ràng, và là c s cho vic đánh giá kt
qu hot đng ca tng b phn. Phân cp qun lý giúp cho h thng k toán trách
nhim đánh giá thành qu ca các cp qun lý  các b phn tt hn.
Bên cnh s tác đng t phía phân cp qun lý đn h thng k toán trách
nhim, thì h thng KTTN cng có s tác đng đn s phân cp qun lý. K toán
trách nhim góp phn hoàn thin s phân cp qun lý trong t chc, thit lp đc
mt h thng ch tiêu, công c, báo cáo đánh giá thành qu ca các trung tâm trách
nhim.

cung ng nh: con ngi, thit b, chi phí vt dng…
Trung tâm doanh thu
Trung tâm doanh thu là trung tâm trách nhim mà  đó nhà qun tr ca nó
ch đc quyn ra quyt đnh đi vi doanh thu phát sinh trong b phn đó, không
có trách nhim vi chi phí sn phm, li nhun và vn đu t. Nu trung tâm doanh
thu đc toàn quyn quyt đnh giá bán trong khung giá c cho phép thì trách nhim
s đc đánh giá trên doanh thu to ra.
Trung tâm doanh thu thng là các b phn kinh doanh trong đn v nh các
chi nhánh tiêu th, khu vc tiêu th, ca hàng tiêu th, nhóm sn phm.
Thành qu ca trung tâm doanh thu thng đc đánh giá bng vic so sánh
doanh thu thc t vi doanh thu d toán và phân tích các chênh lch phát sinh.
Trung tâm li nhun
Trung tâm li nhun là trung tâm trách nhim mà các nhà qun tr ca nó ch
đc quyn ra quyt đnh đi vi li nhun đt đc trong b phn đó, không có
quyn ra quyt đnh đn vn đu t ca công ty. Trong đó, trung tâm li nhun có
th quyt đnh v chi phí và doanh thu nh: sn xut sn phm nào, sn xut ra sao,
cht lng, giá c và phân phi nh th nào…
Trung tâm trách nhim này thng là các đn v kinh doanh trong tng công
ty nh các công ty ph thuc, các chi nhánh…
15 Thành qu ca trung tâm trách nhim thng đc đánh giá bng vic so
sánh các d liu trên báo cáo kt qu kinh doanh thc t vi các d liu trên báo cáo
kt qu kinh doanh d toán.
Trungătơmăđuăt
Trung tâm đu t là mt b phn mà các nhà qun tr ca nó đc quyn ra
quyt đnh đi vi li nhun và vn đu t ca đn v đó. ây là trung tâm có
quyn cao nht trong t chc doanh nghip.
Trung tâm đu t thng là Hi đng qun tr công ty, các ch đu t, các