B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
TRNH THY Ý NHI
NGHIÊN CU NH HNG CA S HÀI LÒNG VÀ
S CNG THNG TRONG CÔNG VIC N
D NH NGH VIC CA CÔNG NHÂN
NGÀNH DT MAY
TRÊN A BÀN TNH BÌNH DNG
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
Trnh Thy Ý Nhi MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
DANH MC HÌNH V, BIU
DANH MC CÁC BNG
TÓM TT
CHNG 1: TNG QUAN TÀI 1
1.1 Lý do chn đ tài 1
1.2 Mc tiêu nghiên cu 2
1.3 i tng và phm vi nghiên cu 2
1.4 Câu hi nghiên cu 3
1.5 Phng pháp nghiên cu 3
1.6 Ý ngha thc tin ca nghiên cu 3
1.7 Kt cu báo cáo nghiên cu 4
CHNG 2: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 5
2.1 Mt s khái nim 5
2.1.1 D đnh ngh vic 5
2.1.2 S hài lòng trong công vic 6
2.1.3 S cng thng trong công vic 6
2.2 c đim công nhân viên ngành may mc 7
2.2.1 Ngành may mc Vit Nam 9
2.2.2 Ngành dt may tnh Bình Dng 12
2.3 Mi quan h gia d đnh ngh vic và ngh vic 15
2.3.1 Mô hình TRA ca Ajzen và Fishbein (1975) 15
4.5.2 Kim đnh s khác bit theo thâm niên công tác 44 CHNG 5: KT LUN VÀ XUT NG DNG KT QU 46
5.1 Kt qu nghiên cu chính và đóng góp ca nghiên cu 46
5.1.1 Kt qu nghiên cu chính 46
5.1.2 V mt lý thuyt 47
5.2 xut hng s dng kt qu nghiên cu 48
5.2.1 Gim bt s cng thng 48
5.2.1 Tng cng s hài lòng 49
5.3 Các hn ch và hng nghiên cu tip theo 53
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
WTO: World Trade Organization: t chc thng mi th gii
VITAS: Hip Hi Chè Vit Nam
FDI: Foreign Direct Investment: u t trc tip nc ngoài
TPP: Tran - Pacific Partnership: Hip đnh i tác xuyên Thái Bình Dng
TRA: Theory of reasoned action: Mô hình thuyt hành đng hp lý
TPB: Theory of Planned Behavior: Mô hình hành vi d đnh
DANH MC HÌNH V, BIU
Biu đ 2.1: C cu công ty theo vn ch s hu nm 2013
Biu đ 2.2: Ch s nng sut lao đng khu vc sn xut
Biu đ 2.3: Giá tr xut khu dt may Vit Nam giai đon 2005 đn 2013
Biu đ 2.4: Giá tr xut khu theo tháng giai đon 2010 đn 2013
Bng 4.6a: Phân tích hi quy
Bng 4.6b: Kt qu tác đng ca các nhân t đn d đnh ngh vic
-
Bng 4.7: Kim đnh gi thuyt
Bng 4.8: Kt qu kim đnh T-test theo gii tính
Bng 4.9: Kt qu kim đnh Levene theo đ tui
Bng 4.10: Kt qu kim đnh ANOVA theo đ tui
Bng 5.1: Giá tr trung bình các thành phn ca các yu t cng thng
Bng 5.2: Giá tr trung bình các thành phn ca yu t s hài lòng
Bng 5.3: Giá tr trung bình các thành phn ca yu t mi quan h trong công ty
TÓM TT LUN VN
tài s dng phng pháp nghiên cu đnh lng đ xác đnh nh hng ca
s hài lòng và s cng thng trong công vic đn d đnh ngh vic ca công nhân
ngành dt may trên đa bàn tnh Bình Dng.
D liu s dng trong nghiên cu này đc thu thp t bng câu hi gi cho
công nhân thuc trong các khu công nghip thuc tnh Bình Dng.
T các lý thuyt v s hài lòng và s cng thng trong công vic và các nghiên
cu thc tin ca các nhà nghiên cu trong vn đ này thang đo các nhân t ca s hài
lòng và s cng thng trong công vic đã đc xây dng.
S hài lòng trong công vic đc đo lng bi 8 bin quan sát, s cng thng
trong công vic đc đo lng bng 4 bin quan sát và thang đo d đnh ngh vic
đc đo bng 6 bin quan sát .
tin cy ca thang đo đã đc kim đnh bi h s Cronbach’s alpha và phân
tích nhân t. Mô hình hi quy tuyn tính cng đc xây dng ban đu vi bin ph
thuc là s hài lòng và s cng thng trong công vic ca công nhân.
Kt qu phân tích hi quy cho thy s hài lòng và s cng thng trong công vic
nh hng có ý ngha thng kê đn d đnh ngh vic ca công nhân. Trong đó s
cng thng trong công vic có nh hng đn d đnh ngh vic ca công nhân mnh
hn so vi s hài lòng.
1
lun v d đnh ngh vic ca công nhân trên các phng tin truyn thông còn mang tính
cht cm tính, cm quan là ch yu. ng thi các nghiên cu trc đc thc hin vi
nhân t là s hài lòng đi vi công vic, tuy nhiên nhân t s cng thng trong công vic
cng có tác đng không nh ti d đnh ngh vic ca h.
Ngành dt may ca tnh Bình Dng không nm ngoài vòng xoáy này. tìm ra
gii pháp cho ngun nhân lc ca ngành dt may trên đa bàn tnh Bình Dng thì tác gi
xin chn đ tài: “Nghiên cu nh hng ca s hài lòng và s cng thng trong công
vic đn d đnh ngh vic ca công nhân ngành dt may trên đa bàn tnh Bình
Dng
” làm lun vn thc s.
1.2. Mc tiêu nghiên cu.
Mc tiêu nghiên cu ca đ tài này là:
• Th nht, xác đnh các yu t tác đng đn d đnh ngh vic ca công nhân làm
vic ti các công ty dt may trên đa bàn tnh Bình Dng.
• Th hai, đo lng mc đ nh hng ca mi yu t đn d đnh ngh vic ca
công nhân làm vic ti các công ty dt may trên đa bàn tnh Bình Dng
• Th ba, kim đnh s khác bit v d đnh ngh vic gia công nhân khác nhau v
gii tính, thâm niên công tác làm vic ti các công ty dt may trên đa bàn tnh
Bình Dng.
• Cui cùng, trên c s phân tích thì tác gi đa ra mt s gii pháp nhm hn ch
tình hình ngh vic ti các công ty dt may trên đa bàn tnh Bình Dng.
1.3. i tng và phm vi nghiên cu.
i tng nghiên cu: Mi quan h gia các yu t nh hng vi d đnh
ngh vic ca công nhân làm vic ti các công ty dt may.
i tng kho sát: Công nhân làm vic ti các công ty dt may trên đa bàn tnh
Bình Dng.
Phm vi nghiên cu: Các doanh nghip dt may ti tnh Bình Dng.
3
1.4. Câu hi nghiên cu.
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Chng 4: Kt qu nghiên cu
Chng 5: Kt lun và đ xut ng dng kt qu
5
CHNG 2
C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
Chng 1, tác gi gii thiu tng quan v mc tiêu, câu hi nghiên cu, phm vi,
đi tng nghiên cu ca lun vn. Mc đích ca chng 2 này là gii thiu c s lý
thuyt v d đnh ngh vic đ đa ra mô hình lý thuyt ca nghiên cu. Chng này tp
trung vào 3 ni dung chính đó là: (1) Lý thuyt v d đnh ngh vic và các yu t liên
quan (2) Tng kt các mô hình nghiên cu trc đây v d đnh ngh vic (3) Mô hình lý
thuyt ca nghiên cu và gi thuyt.
2.1 Mt s khái nim.
2.1.1 D đnh ngh vic.
Ngh vic xy ra khi thành viên ca t chc t nguyn ngh vic và ri b t chc
(Allen, Weeks & Moffitt, 2005; Mobley, 1977). D đnh ngh vic là ý đnh mà nhân
viên có trc khi chính thc ngh vic; ý đnh này bao gm s sn sàng, kh nng và lp
k hoch cho vic t chc. Có nhiu đnh ngha khác nhau v d đnh ngh vic, sau đây
tác gi xin trình bày mt s khái nim đc xem là ph bin nht:
• D đnh ngh vic ca nhân viên là ý đnh ri khi môi trng làm vic hin
ti đ chuyn sang môi trng làm vic khác. Nhân viên trong mt t chc
ri b t chc vì nhiu lý do nhng nhng lý do đc xem là thông thng
và ph bin nht đó là khi nhân viên nhn thy hành vi lãnh đo hay giám sát
không tt hoc không phù hp, các v trí không thách thc, c hi thng tin
b gii hn, lng, thng là không tng xng vi công vic đm nhn
(Janet Cheng, 2004 ).
• D đnh ngh vic là d đnh ri b công vic hin ti ca ngi lao đng.
Ngi lao đng t nguyn ri b t chc có th là do môi trng làm vic
hoc do h có nhng c hi ngh nghip khác (Dess & Shaw, 2001).
nhiu áp lc, công vic quá ti, trách nhim không rõ ràng (Nelson và Burke,
2000).
7
2.2 c đim lao đng ngành dt may Vit Nam.
Hin c nc có khong 6.000 doanh nghip dt may; thu hút hn 2,5 triu lao
đng, chim khong 25% lao đng ca khu vc kinh t công nghip Vit Nam. Theo s
liu ca VITAS, mi 1 t USD xut khu hàng dt may có th to ra vic làm cho 150 -
200 nghìn lao đng, trong đó có 100 nghìn lao đng trong doanh nghip dt may và 50 -
100 nghìn lao đng ti các doanh nghip h tr khác. Lao đng trong ngành Dt May
hin nay tng nhanh và tp trung ch yu trong các doanh nghip thuc khu vc kinh t
t nhân (84%); tp trung ông Nam B (60%) và đng bng sông Hng. Các doanh
nghip may chim khong 70% tng s doanh nghip trong ngành vi hình thc xut
khu ch yu là CMT (85%).
Biu đ 2.1: C cu công ty theo vn ch s hu nm 2013
(Tng hp t s liu ca Tng cc Thng kê)
Do yêu cu v lao đng ca ngành dt may tng rt nhanh nên kh nng đáp ng
ca c s đào to không theo kp. Dn đn tình trng tranh giành lao đng gia các doanh
nghip trong ngành tng lên đã đn mc báo đng. Khi tình trng đó xy ra, các doanh
nghip ngi đào to ngi lao đng vì kh nng h ri b công ty sau khi đc đào to là
quá ln. Doanh nghip không đào to, nhân viên cm thy không tha mãn nhu cu đc
hc tp ca mình li mun ra đi tìm ni khác nhiu hn.
8
n v tính: ln
Biu đ 2.2: Ch s nng sut lao đng khu vc sn xut
(Ngun: UNIDO China statistical yearbook)
So vi các quc gia khác, nng sut lao đng khu vc sn xut ca Vit Nam rt
th vi kim ngch xut khu đt 17,9 t USD; chim 13,6% tng kim ngch xut khu
10
Vit Nam và 10,5% GDP c nc. Tc đ tng trng dt may trong giai đon 2008-
2013 đt 14,5%/nm đa Vit Nam tr thành mt trong nhng quc gia có tc đ tng
trng kim ngch xut khu dt may nhanh nht th gii.
n v tính: t USD
Biu đ 2.3: Giá tr xut khu dt may Vit Nam giai đon 2005 đn 2013
(Ngun: Ministry of Foreign affairs of the Netherlands)
Nu tính c giá tr xut khu x, si vi 2,15 t đng; tng giá tr xut khu dt may
và x, si nm 2013 đt 20,1 t đng; thp hn 1,15 t đng so vi nhóm hàng có kim
ngch xut khu ln nht là đin thoi các loi và linh kin.
11
n v tính: t USD
Biu đ 2.4: Giá tr xut khu theo tháng giai đon 2010 đn 2013
(Ngun: Ngun: VITAS)
Chu k xut khu hàng dt may do tính cht mùa v nên thng đt giá tr thp
nhng tháng đu nm; bt đu tng trng vào tháng 5 và đt mc cao nht vào tháng 8
hng nm; sau đó gim nh trong nhng tháng cui nm. Tháng 07/2013, kim ngch xut
khu đt 1,82 t USD – mc cao k lc ca xut khu dt may Vit Nam. 2 tháng đu
nm 2014, kim ngch xut khu đt 3,2 t USD; tng 30,1% so vi cùng k nm 2013.
ây là du hiu cho s tng trng vt bc ca kim ngch xut khu nm 2014.
Biu đ 2.5: C cu xut khu vào các th trng chính nm 2013
(Ngun: Bloomberg)
12
nghip đã lp đy.
Mc dù nm 2013, ngành dt may gp rt nhiu thách thc v nguyên ph liu nhp
khu liên tc tng, giá nhân công đi thêm sau khi có quyt đnh tng lng, nhng các
doanh nghip đã tìm đc đu ra các đn hàng xut khu tng mnh, góp phn đa ngành
dt may tr thành ngành mi nhn có nng lc xut khu ln nht tnh Bình Dng.
ng thi, nh tp trung vào th phn có phân khúc giá r mà nhiu doanh nghip vn
đu t trong nc đã tìm đc nhiu đn hàng xut khu, góp phn gii quyt công n
vic làm n đnh cho hàng trm nghìn lao đng. Trong đó, bin đng lao đng trong thi
gian Tt và đu nm s nh hng không nh đn công sut sn xut và xut khu và
khin không ít doanh nghip lao đao đi tuyn dng lao đng. Theo kt qu kho sát mi
nht ca Liên đoàn Lao đng tnh Bình Dng cho hay, ngành dt may đang s dng hn
30% trong s hn 800.000 lao đng trong tnh, trong đó s lao đng n chim 90%. a
s lao đng ngành dt may có thu nhp tng đi thp so vi các ngành ngh khác, t l
bin đng lao đng ln, hay xy ra tranh chp lao đng tp th và ngh vic tp th…
Liên đoàn Lao đng tnh Bình Dng đã khuyn cáo, các doanh nghip cn tng cng
ký kt tha c lao đng vi công nhân đ gi vng n đnh sn xut và chm lo tt hn
cho đi sng cho công nhân s góp phn gii quyt khó khn v tình hình bin đng lao
đng mà các doanh nghip đang gp phi trong nhng tháng cui nm. Tho c lao
đng tp th này đc xây dng trên c s tho thun thng nht gia ngi s dng lao
đng và ngi lao đng thông qua các ngha v và quyn li c th nh ch đ tin
lng, ph cp lng, tin thng, thu nhp bình quân, vn hoá ng x trong doanh
14
nghip, bình đng gii, tranh chp lao đng và mt s tha thun khác trong quan h lao
đng. Theo đó, các doanh nghip thc hin mc tin lng ti thiu tr cho ngi lao
đng phi cao hn ít nht 3% so vi mc tin lng ti thiu vùng do Nhà nc quy
đnh. Tin lng ca ngi làm ngh, công vic nng nhc, đc hi, nguy him phi cao
hn ít nht 7% so vi tin lng ca ngi làm vic trong điu kin lao đng bình thng
cùng nhóm. Vic xét nâng lng cho ngi lao đng đc tin hành hàng nm theo quy
ch ca doanh nghip và h thng thang lng, bng lng mà doanh nghip đã đng ký
không tha mãn, tt xu (Eagly và Chaiken, 1993). Còn nh hng xã hi th hin nh
hng ca quan h xã hi lên các nhân, là nhn thc ca con ngi rng hu ht nhng
ngi quan trng vi h s ngh h nên hay không nên thc hin hành vi đó. Hình 2.1: Mô hình TRA ca Fishbein và Ajzen
(Ngun: Schiffman và Kanuk, 1987)
2.3.2 Thuyt hành vi d đnh TPB ca Ajzen (1991).
Theo Ajzen cho rng ý đnh hành vi không phi lúc nào cng dn đn hành vi thc
t. Vì vy, Ajzen đã thêm khái nim kim soát hành vi cm nhn vào mô hình TRA, to
nên Mô hình hành vi d đnh TPB (Theory of Planned Behavior – TPB). Mô hình TPB
đã đc chp nhn rng rãi và giúp các nhà khoa hc d đoán hành vi con ngi.
Kim soát hành vi cm nhn (Perceived Bahavior Control): Là nhn thc v s d
dàng hay khó khn khi thc hin hành vi (Ajzen, 1991, p.188). Các nhân t kim soát có
th là bên trong ca mt ngi nh k nng, kin thc… hoc là bên ngoài nh thi gian,
c hi, s ph thuc vào ngi khác… Mô hình hành vi có k hoch đc th hin nh
sau:
Thái đ
nh hng xã hi
Thái đ
nh hng xã hi
Ý đnh
hành vi
Hành vi
thc s