TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP CAO SU
Vì chất lượng nguồn nhân lực Cao su Việt Nam
ĐT: 06513 879787 Fax: 06513 870291 www.ric.edu.vn

ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG
SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG
TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ
(Áp dụng cho hệ trung cấp)

LƯU HÀNH NỘI BỘ
BÌNH PHƯỚC 2012
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su
1/64

Lời nói đầu

Các nguồn năng lượng trên thế giới hiện nay chủ yếu được khai thác từ năng lượng
truyền thống (năng lượng hoá thạch như dầu mỏ, than đá, khí đốt ) sẽ cạn kiệt trong một
tương lai không xa. Bên cạnh đó, chất thải trong quá trình sử dụng năng lượng là tác nhân
gây ra các vấn đề về môi trường cũng như sự ấm lên toàn cầu của khí hậu trái đất. Do vậy,
sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là vấn đề hết sức cấp bách trong giai đoạn hiện
nay góp phần làm bình ổn thị trường năng lượng thế giới nói chung, góp phần đẩy mạnh
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói riêng, và cải thiện môi trường sống
mà con người phải trực tiếp gánh chịu.


1.1.2. Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả 8
1.2. Khái niệm SDNL TK&HQ 8
1.2.1. Khái niệm sử dụng năng lượng tiết kiệm 8
1.2.2. Khái niệm sử dụng năng lượng hiệu quả 9
1.2.3. Khái niệm sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả 9
1.3. Vai trò của việc SDNL TK&HQ đối với đời sống của con ngƣời 9
1.3.1. Sự cần thiết phải SDNL TK&HQ 9
1.3.2. Vai trò của việc SDNL TK&HQ đối với đời sống của con người 9
1.4. Ý nghĩa và tầm quan trọng của việc SDNL TK&HQ 10
1.4.1. Tầm quan trọng của việc SDNL TK&HQ 10
1.4.2. Ý nghĩa của việc SDNL TK&HQ 10
CÂU HỎI ÔN TẬP KẾT THÚC CHƢƠNG I 11
CHƢƠNG II: NĂNG LƢỢNG 11
2.1. Khái niệm năng lƣợng 11
2.1.1. Năng lượng 11
2.1.2. Năng lượng sơ cấp 12
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 3 | 64
2.1.3. Năng lượng thứ cấp 12
2.2. Các loại năng lƣợng đƣợc sử dụng trong sản xuất và đời sống 12
2.2.1. Phân loại theo nguồn gốc vật chất của năng lượng 12
2.2.2. Phân loại theo mức độ ô nhiễm môi trường 26
2.3. Vai trò của năng lƣợng đối với đời sống con ngƣời 27
2.3.1. Vai trò của năng lượng đối với thế giới hiện tại 27
2.3.2. Vai trò của năng lượng đối với Việt Nam 28
2.3.3. Vai trò của việc năng lượng đối với đời sống con người 29
2.4 Tình hình khai thac tài nguyên năng lƣợng và ảnh hƣởng đối với môi
trƣờng 29
2.4.1. Tình hình khai thác năng lượng 31
2.4.2. Ảnh hưởng đối với môi trường 33

3.4.1. Biện pháp quản lý sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với
phương tiện, thiết bị 45
3.4.2. Xây dựng, công bố tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng, mức hiệu suất
năng lượng tối thiểu 45
3.4.3. Dán nhãn năng lượng 46
3.4.4. Quản lý phương tiện, thiết bị dưới mức hiệu suất năng lượng tối
thiểu 46
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 5 | 64
3.5. Trách nhiệm quản lý nhà nƣớc về sử dụng năng lƣợng tiết kiệm và hiệu
quả 46
3.5.1. Trách nhiệm của nhà nước về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu
quả 46
3.5.2. Trách nhiệm của Bộ Công Thương về sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả 47
3.5.3. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về sử dụng năng lượng
tiết kiệm và hiệu quả 47
CÂU HỎI ÔN TẬP KẾT THÚC CHƢƠNG III 47
CHƢƠNG IV: PHƢƠNG PHÁP SDNL TK&HQ 48
4.1. Điện năng và quá trình sản xuất - truyền tải - phân phối điện năng 48
4.1.1. Điện năng 48
4.1.2. Quá trình sản xuất - truyền tải - phân phối điện năng 49
4.2. Sử dụng năng lƣợng tiết kiệm và hiệu quả trong sản xuất công nghiệp 47
4.2.1. Trách nhiệm sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của cơ sở
sản xuất công nghiệp 50
4.2.2. Biện pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong cơ sở sản
xuất, chế biến, gia công sản phẩm hàng hoá 51
4.2.3. Biện pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong cơ sở chế
tạo, sửa chữa phương tiện, thiết bị 51
4.2.4. Biện pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong cơ sở

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 7 | 64
4.7. Biện pháp thúc đẩy sử dụng năng lƣợng tiết kiệm và hiệu quả 56
4.7.1. Biện pháp của Nhà nước trong việc thúc đẩy SDNL TK&HQ 56
4.7.2. Biện pháp của các tổ chức trong việc thúc đẩy SDNL TK&HQ 57
4.7.3. Biện pháp của cá nhân trong việc thúc đẩy SDNL TK&HQ 58
CÂU HỎI ÔN TẬP KẾT THÚC CHƢƠNG VI 63
Tài liệu tham khảo 64

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 8 | 64
CHƢƠNG I
MỞ ĐẦU

1.1. Giới thiệu môn học
Ngày nay, việc khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng đang trở
thành một vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu. Sở dĩ như vậy là do nhân loại đang
đứng trước hàng loạt nguy cơ mà nguyên nhân của nó chính là vấn đề khai thác, sử
dụng năng lượng: những nguồn năng lượng truyền thống (năng lượng hoá thạch) đang
ngày một cạn kiệt, nạn ô nhiễm môi trường và sự nóng lên của khí hậu trái đất do chất
thải trong quá trình sử dụng năng lượng. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề
năng lượng đối với sự phát triển bền vững, các quốc gia đã xây dựng cho mình một
chương trình phát triển năng lượng mà trọng tâm là hướng đến nguồn năng lượng sạch
và sử dụng năng lượng một cách tiết kiệm và hiệu quả (SDNLTK&HQ).
1.1.1. Sự cần thiết của môn học
Sự thiếu hiểu biết về năng lượng và tầm quan trọng của việc sử dụng năng
lượng tiết kiệm và hiệu quả của con người là một trong những các nguyên nhân chính
gây nên sự cạn kiệt của các nguồn tài nguyên năng lượng và huỷ hoại môi trường sinh
thái. Do vậy, cần phải giáo dục cho mọi người biết và hiểu về năng lượng, tầm quan
trọng của việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong sự phát triển bền vững.

1.3. Vai trò của việc SDNL TK&HQ đối với đời sống của con ngƣời
1.3.1. Sự cần thiết phải SDNL TK&HQ
- Do nguồn năng lượng truyền thống (năng lượng hoá thạch) ngày càng cạn
kiệt.
- Do ảnh hưởng tiêu cực đối với môi trường của việc sử dụng các nguồn
năng lượng phục vụ đời sống con người.
- Sức ép dân số và phát triển kinh tế ngày càng gia tăng trong khi các nguồn
tài nguyên, nhiên liệu có hạn đang cạn kiệt dần. Chúng ta đã sử dụng nhiên liệu hóa
thạch gấp 50,000 lần tốc độ chúng đang được tái tạo lại. Chắc chắn rằng, chúng sẽ
không còn tồn tại nữa trong một tương lai không xa.
- Giải quyết vấn đề năng lượng đòi hỏi chúng ta không chỉ ưu tiên cho việc
phát triển các nguồn năng lượng thay thế mới mà còn cần chú ý đến khía cạnh bảo tồn
và nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng. Cả bảo tồn và nâng cao hiệu suất năng
lượng đều nhằm một mục đích - tiết kiệm năng lượng.
- Tiết kiệm năng lượng sẽ đem lại cho chúng ta những ích lợi đáng kể về
kinh tế, giảm thiểu suy thoái do việc khai thác và "để dành" được những tài nguyên
quý giá cho mai sau. Đó cũng là một thái độ sống có trách nhiệm với cộng động và với
thế hệ tương lai.
1.3.2. Vai trò của việc SDNL TK&HQ đối với đời sống của con ngƣời
- SDNL TK&HQ có vai trò rất lớn đối với cuộc sống con người, nó quyết
định sự tồn tại, phát triển và chất lượng cuộc sống con người. Ngày nay, có thể thấy rõ
các vấn đề khủng hoảng năng lượng thường có tác động rất lớn tới kinh tế và xã hội
của các nước trên thế giới. Do vậy, nhiều nước đã đưa vấn đề năng lượng thành quốc
sách, đặt thành vấn đề “an ninh năng lượng ” đối với sự phát triển quốc gia.
- Việc gia tăng khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên năng lượng như
hiện nay trên thế giới cũng như Việt Nam đã dẫn đến nguồn tài nguyên năng lượng
không tái sinh như than, dầu lửa, khí đốt đang bị cạn kiệt.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 10 | 64


CÂU HỎI ÔN TẬP CUỐI CHƢƠNG I:
Câu 1: Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là gì?
Câu 2: Mục đích của việc giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả?
Câu 3: Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là gì?
Câu 4: Vì sao phải sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả?
Câu 5: Vai trò của việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với đời sống
con người?

CHƢƠNG II
NĂNG LƢỢNG

2.1. Khái niệm năng lƣợng
2.1.1. Năng lƣợng
Có nhiều khái niệm khác nhau về năng lượng, một số khái niệm khá phổ
biến:
- Năng lượng là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công. Có nhiều dạng
năng lượng khác nhau như: điện năng, quang năng, cơ năng, hoá năng, nhiệt năng…
[3]
- Hoặc, năng lượng được định nghĩa là năng lực làm vật thể hoạt động. Có
nhiều dạng năng lượng như: động năng làm dịch chuyển vật thể, nhiệt năng làm tăng
nhiệt độ của vật thể…
- Hay, năng lượng là dạng vật chất có khả năng sinh công bao gồm nguồn
năng lượng sơ cấp: than, dầu, khí đốt và nguồn năng lượng thứ cấp là nhiệt năng, điện
năng được sinh ra thông qua quá trình chuyển hoá năng lượng [4]
- Trong thời kỳ sơ khai của loài người, nhiệt sinh ra do đốt than hoặc khí chỉ
được sử dụng trực tiếp vào việc sưởi ấm và nấu nướng. Sau đó, nhiệt được dùng để
chạy máy móc và xe cộ. Ngoài ra, nhiệt còn làm chạy tua bin máy phát điện để sản
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 12 | 64
xuất điện năng. Điện năng rất tiện lợi, có thể sử dụng ngay lập tức chỉ bằng việc ấn nút

tính tới hàng triệu năm.
- Năng lượng vật chất chuyển hoá toàn phần là nguồn cung cấp chủ yếu
năng lượng cho các hoạt động sản xuất và đời sống của con người. Tính đến những
năm đầu thế kỉ XXI, năng lượng hoá thạch cung cấp hơn 85 % tổng năng lượng tiêu
thụ toàn cầu, và cung cấp 2/3 nguồn năng lượng tiêu thụ tại Mỹ. Tuy nhiên đây cũng
là tác nhân chính làm ô nhiễm môi trường và làm tăng nhiệt độ trái đất. Theo thống kê
của Cơ quan bảo vệ môi trường của Mỹ, việc sử dụng các nguồn nhiên liệu hoá thạch
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 13 | 64
trong hơn 150 năm qua đã khiến trái đất phải hứng chịu khoảng 245 tỉ tấn cacbon
điôxít (các tên gọi khác là anhiđrít cacbonic, khí cacbonic, hay gọi theo công thức hóa
học là CO
2
).
- Việc tái tạo loại nhiên liệu hoá thạch phải mất tới hàng triệu năm, vì vậy
đây là nguồn nhiên liệu được coi là không thể phục hồi, đến một ngày nào đó nó sẽ
biến mất khỏi trái đất.
2.2.1.2. Năng lƣợng thay thế (hay năng lƣợng tái tạo)
- Năng lượng thay thế là năng lượng thu được từ những nguồn ngoài 3 dạng
nhiên liệu hoá thạch đã đề cập ở trên, đó là: năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời,
năng lượng gió, năng lượng địa nhiệt, năng lượng sinh khối, năng lượng nước….
Những nguồn năng lượng mới, tái sinh và không ô nhiễm, dù hiện tại hiệu suất còn
chưa cao nhưng hy vọng rằng, trong tương lai, với những tiến bộ khoa học, chúng sẽ
được sử dụng rộng rãi hơn.

Hình 2.1: Năng lượng tái tạo ngày càng được sử dụng rộng rãi và phổ biến
(Tổng hợp nhiều hình từ trang mạng với từ khóa” Năng
Lượng Thay Thế”)
 Năng lƣợng hạt nhân
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp

có thể phát điện chỉ với một lượng rất nhỏ so với dầu nên có ưu điểm là dễ vận chuyển
và bảo quản. Ví dụ, để vận hành nhà máy điện công suất 1000 MW trong vòng một
năm thì phải cần tới hơn một triệu tấn dầu, trong khi đó đối với nhiên liệu Uranium thì
chỉ cần vài chục tấn. Trong các nhà máy điện nguyên tử, khi nạp nhiên liệu vào lò
phản ứng là có thể liên tục phát điện trong vòng 1 năm mà không cần phải thay thế
nhiên liệu. Lượng chất thải phóng xạ phát sinh trong nhà máy điện nguyên tử rất ít so
với lượng chất thải công nghiệp thông thường, do vậy có thể quản lý được một cách
chặt chẽ, cất giữ và bảo quản an toàn.

Hình 2.2: Nhà máy điện hạt nhân Gundremmingen
( />hat-nhan-dau-tien-cua-Viet-Nam-se-do-Nga-xay-dung.aspx)
- Tuy vậy, việc xử lý chất thải hạt nhân và an toàn trong vận hành nhà máy
điện nguyên tử vẫn đang là mối quan tâm hàng đầu của nhân loại. Việc đổ bỏ an toàn
các chất phóng xạ hạt nhân là một trong những vấn đề gay go, các chất phóng xạ mức
cao phải được cô lập ở những nơi mà khả năng nó nhiễm ra môi trường là thấp nhất.
Vị trí bãi đổ cũng phải ổn định về địa chất và không có hoặc có ít dòng chảy có thể lan
truyền chúng.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 16 | 64
- Ứng dụng phản ứng hạt nhân đã mang lại một nguồn năng lượng to lớn
khác cho nhân loại, tuy nhiên, nó không thể là giải pháp tối ưu bởi những hậu quả môi
trường có khi dài đến hàng thế kỷ mà nó gây ra.
 Năng lƣợng mặt trời.
- Năng lượng mặt trời là nguồn năng lượng năng lượng lý tưởng, vô tận và
không sản sinh ra chất thải gây ô nhiễm môi trường, sẵn có khắp mọi nơi. Năng lượng
mặt trời sẽ ngày càng quan trọng trong tương lai. Năng lượng khổng lồ của mặt trời
được sinh ra từ phản ứng nhiệt hạch trong nhân, ở nhiệt độ lên đến 15 triệu độ. Phần
lớn năng lượng mặt trời bị phân tán vào vũ trụ, chỉ một phần rất nhỏ của nó đến được
trái đất, nhưng "lượng nhỏ" đó cũng đã lên đến 1,73.1014 (10 lũy thừa mũ 14) kW.
Cường độ bức xạ mặt trời (BXMT) thay đổi theo vĩ độ, mùa, giờ trong ngày và độ

nhất nhưng mới chỉ phát triển khoảng 1%.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 18 | 64

Hình 2.5: Đập thủy điện Hòa Bình – Việt Nam
( />hoa-binh-336)
- Nước là nguồn tài nguyên phục hồi được, là nguồn năng lượng sạch, hiệu
quả và có tiềm năng to lớn, cũng vậy, thủy điện là nguồn năng lượng tương đối sạch
và rẻ. Đây Hiện nay, Canada, Mĩ và Brazil là 3 quốc gia đang đứng đầu thế giới về
sản lượng điện từ thuỷ năng.
- Tuy nhiên, việc xây đập thuỷ điện lại ảnh hưởng sâu sắc tới môi trường
xung quanh, làm thay đổi rất lớn hệ sinh thái của thượng nguồn và hạ nguồn. Đập làm
thay đổi dòng chảy tự nhiên của con sông, có thể gây ngập trên diện rộng, phá hủy nơi
cư trú của động thực vật, ảnh hưởng đến vẻ đẹp cảnh quan xung quanh.
-Môi trường nước và đất dưới đập biến đổi theo hướng xấu đi, mặn hóa,
chua hóa tăng. Dòng sau đập chỉ còn chảy từ từ, sông không còn lưu thông dễ dàng
như trước : độ phì, độ bẩn, kim loại nặng và các chất độc tích tụ, hàm lượng oxy hòa
tan giảm, đa dạng sinh học giảm. Nếu vỡ đập thì dân cư và tài sản dưới hạ lưu sẽ rất
nguy hiểm.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 19 | 64

Hình 2.6: Mô hình cấu tạo cơ bản của máy phát điện dùng trong các đập thủy điện
(
- Xây dựng đập tốn kém ban đầu nhưng vận hành thì rẻ. Đập nước tạo thành
các hồ chứa nhân tạo nhưng tuổi thọ của hồ có giới hạn, thường 50-200 năm, do với
thời gian, bể chứa phủ đầy phù sa tích tụ cho đến khi nó không thể giữ đủ nước để
phát điện. Đập giữ phù sa, do đó ngăn trở sự bồi đắp màu mỡ cho các vùng đất nông
nghiệp dưới hạ lưu. Dần dần, năng suất nông nghiệp ở vùng cửa sông giảm.
 Năng lƣợng sức gió.

trong nhà máy nhiệt điện. Hiện nay có rất nhiều công nghệ được áp dụng cho năng
lượng địa nhiệt này để có thể tiết kiệm năng lượng tối đa cho việc khai thác, bơm nhiệt
đến nơi tiêu thụ [6]
- Địa nhiệt nói chung là nhiệt bên trong trái đất, có hai nguồn chính:
+ Một là nguồn nhiệt khổng lồ từ nhân nóng chảy, đưa lên bề mặt qua sự
phun trào núi lửa. Nguồn nhiệt này rất lớn nhưng con người không thể chế ngự được.
+Hai là nhiệt sinh ra từ sự giải phóng năng lượng của quá trình phân hủy
các nguyên tố phóng xạ nằm trong lớp vỏ trái đất. Chúng được đưa lên bề mặt thông
qua các dòng nước ngầm, suối nước nóng, giếng tự phun dưới dạng nước nóng hoặc
hơi.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 21 | 64

Hình 2.8: Nhà máy điện địa nhiệt Krafla ở Iceland (Ở một số nơi trên trái đất, năng
lượng địa nhệit rất gần với bề mặt)
(
- Nguồn nhiệt từ các dòng nước phun đã được con người sử dụng cách đây
hàng ngàn năm để nấu ăn, sưởi ấm nhà cửa, thậm chí chữa bệnh (do có chứa một số
khoáng). Mãi đến khi khoa học kỹ thuật phát triển, nguồn địa nhiệt này mới được ứng
dụng để sản xuất điện năng.
Bảng 2.1: Công suất các nhà máy địa nhiệt của các nước trên thế giới năm 2007
( />1%BB%8Ba_nhi%E1%BB%87t)
Quốc Gia
Công suất (MW)
USA
2.687
Philippines
1.969
Indonesia
992

 Năng lƣợng thuỷ triều
- Năng lượng thủy triều hay điện thủy triều là lượng điện thu được từ năng
lượng chứa trong khối nước chuyển động do thủy triều. Hiện nay một số nơi trên thế
giới đã triển khai hệ thống máy phát điện sử dụng năng lượng thuỷ triều.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 23 | 64

Hình 2.10: Năng lượng thủy triều
( />tu-thuy-trieu.aspx)
- Thủy triều sinh ra do sức hút của mặt trăng, mặt trời lên quả đất, trong đó
ảnh hưởng của mặt trăng tới thủy triều lớn hơn.Có hai lần triều cao và thấp trong một
ngày (do sự tự quay của trái đất quanh trục của nó). Nước triều cường và triều kiệt xảy
ra theo chu kỳ 14 ngày. Thủy triều cực đại (triều cường-khi ảnh hưởng của lực hấp
dẫn lớn nhất-lúc đó mặt trăng, mặt trời và trái đất giống như thẳng hàng) xảy ra ngay
sau khi trăng tròn và trăng non, có sự chênh lệch lớn giữa độ cao nước dâng và nước
hạ. Thủy triều kiệt (khi ảnh hưởng của sức hút thấp nhất-khi đường thẳng nối trái đất
và mặt trăng tạo thành góc 90 độ với đường thẳng nối trái đất và mặt trời).
- Việc chế ngự nguồn năng lượng này đã được chú ý hàng thế kỷ nay. Vào
thế kỷ 18, nhà máy năng lượng nước vận hành nhờ sự chuyển động lên xuống thủy
triều được xây dựng ở Anh. Bơm nước cống rãnh dùng năng lượng thủy triều ở
Hamburg, Đức mãi đến năm 1880. Còn bơm nước sử dụng NLTT lắp đặt năm 1580
dưới cầu London đã hoạt động suốt 2,5 thế kỷ. Những hệ thống này đã dần được thay
thế bằng các động cơ tiện lợi và hiệu quả hơn.

Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Áp dụng cho hệ trung cấp
Trường Cao đẳng Công nghiệp Cao su 24 | 64

Hình 2.11: Triều cường và triều xuống ở vịnh Fundy
(
- Bình thường, sự chênh lệch mực nước giữa triều dâng và triều hạ khoảng