B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
CHNGăTRỊNHăGING DY KINH T FULBRIGHT
LNGăỊNHăHUYÊN C
C


I
IT
T
H
H
I
I


N


H
H

D
D
Â
Â
N
NT
T
Á
Á
I
I



N
N
H

P

T
T
H
H
U
U


C
CD
D

Á




N
N
H
HC
C

T
T
H
H


Y
Y

I
I


T
T
R
R
Ê
Ê
N
N



A


N
N
G
GL
L
A
A
Y
Y
,
,T
T


N
N
H
H

I
B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
CHNGăTRỊNHăGING DY KINH T FULBRIGHT LNGăỊNHăHUYÊN C
C


I
IT
T
H
H
I
I


N
N

D
D
Â
Â
N
NT
T
Á
Á
I
I



N
N
H
H T
T
H
H
U
U


C
CD
D

Á
Á
N
N

N
N
H
HC
C

T
T
H
H


Y
Y

I
I


N
N

T
T
R
R
Ê
Ê
N
N



A
A
G
GL
L
A
A
Y
Y
,
,T
T


N
N
H
H

I
I




LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan, lun vn này là hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn và ngun s
liu s dng trong lun vn đu đc trích ngun và có đ chính xác cao nht trong kh nng
hiu bit ca tôi. Lun vn là bài nghiên cu chính sách ca cá nhân, do đó không nht thit
phn ánh quan đim ca Trng i hc Kinh t thành ph H Chí Minh hay Chng trình
Ging dy Kinh t Fulbright.

TP. H Chí Minh, ngày 10 tháng 6 nm 2014
Tác gi LngăìnhăHuyên -ii- LI CMăN
Li đu tiên, tôi xin gi li cm n ti quý Thy, Cô và các anh ch nhân viên làm vic ti
Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright vì thi gian hc tp  trng, tôi đư nhn đc
nhiu kin thc và h tr t h.
Tôi xin gi li cm n sâu sc ti Tin s Trn Tin Khai và cô inh V Trang Ngân. Vi vai
trò ngi hng dn khoa hc và điu phi, Thy, Cô đư ch ra hng đi và phng pháp đ
tôi thc hin hiu qu đ tài này.
Cm n nhng ngi bn hc ti Chng trình Fulbright, gm cu hc viên và các bn cùng
khóa MPP5 v s h tr thông tin cng nh nhng k nng trong quá trình hc tp và làm
lun vn.
Xin cm n s nhit tình giúp đ ca y ban nhân dân th xã Mng Lay, Ban qun lý th xã,
chú Ngô Vn Sn, anh Lò Vn Dng, anh iêu Vn Quynh là nhng Trng bn, cùng

tác đào to chuyn đi ngh chm trin khai dn đn tình trng tht nghip tng cao.
T kt qu nghiên cu, đ tài đư đ ra mt s gii pháp nhm ci thin sinh k nhng h gia
đình tái đnh c nông nghip, đó là: Gim th tc hành chính, nhanh chóng gii quyt nhng
tn ti trong chính sách bi thng, h tr tái đnh c. H tr go cho nhng h gia đình thiu
đói; Huy đng ngun thu ca Tp đoàn đin lc Vit Nam và ba tnh Sn La, in Biên, Lai
Châu đ lp qu h tr ngi tái đnh c; To qu đt sn xut giao cho nông dân; Có chính
sách u đưi đc bit cho nhng d án đu t ti th xã đ to ngun vic làm cho ngi tái
đnh c; y mnh công tác đào to chuyn đi ngh cho ngi làm nông nghip.
T khóa: Sinh k; Sinh k bn vng; Tái đnh c; Di dân, tái đnh c thy đin Sn La.
-iv- MC LC
LIăCAMăOAN i
LI CMăN ii
TÓM TT iii
MC LC iv
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT vi
HBT vi
DANH MC BNG, HÌNH, HP VÀ PH LC vii
CHNGă1.ăGII THIU 1
1.1 Bi cnh và vn đ chính sách 1
1.2 Mc tiêu nghiên cu 2
1.3 Câu hi nghiên cu 2
1.4 i tng và phm vi nghiên cu 3
1.5 Phng pháp nghiên cu 3
1.6 ụ ngha thc tin ca nghiên cu. 3
1.7 Cu trúc đ tài 4
CHNGă2.ăCăS LÝ THUYT VÀ KT QU CÁC NGHIÊN CU LIÊN QUAN 5
2.1 Các khái nim 5

4.5 Kt qu sinh k 34
4.5.1 Thu nhp ca các h gia đình 34
4.5.2 Chi tiêu ca các h gia đình 39
CHNGă5.ăKT LUN VÀ KIN NGH CHÍNH SÁCH 41
5.1 Kt lun 41
5.2 Kin ngh chính sách 41
5.3 Tính kh thi ca nhng kin ngh chính sách 43
5.4 Hn ch ca đ tài 43
TÀI LIU THAM KHO 44
PH LC 46 -vi- DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
Ch vit tt
Tên ting Anh
Tên ting Vit
BQLDA

Ban Qun lý d án
DFID

UK Department For International
Development
B phát trin Quc t ca
Vng Quc Anh
DTTS


DANH MC HÌNH
Hình 2.1: Khung sinh k bn vng 6
Hình 3.1: Bn đ th xư Mng Lay 9
Hình 3.2: T l các thành phn dân tc 9
Hình 3.3: S h gia đình làm nông nghip 10
Hình 4.1: Thng kê gii tính ti các đim bn 13
Hình 4.2: Trình đ hc vn ca lao đng theo gii tính 15
Hình 4.3: Tình trng sc khe 15
Hình 4.4: T l phân b ngh nghip theo ngành 16
Hình 4.5: t nông nghip ca ngi dân trc khi có h thy đin 17
Hình 4.6: Din tích đt sn xut trung bình ca các nông h trc tái đnh c. 17
Hình 4.7: t nông nghip chìm trong lòng h thy đin 18
Hình 4.8: Qu đt sn xut trc và sau tái đnh c  T dân ph 6 18
Hình 4.9: Qu đt sn xut trc và sau tái đnh c  Bn Xá 19
Hình 4.10: Qu đt sn xut trc và sau tái đnh c  Bn Bc 2 19
Hình 4.11: Bưi đt khai hoang ti công trình thy li Na Tung 20
Hình 4.12: Bưi đt khu thy li bn  và Biên bn giao đt chuyên trng lúa nc 20
Hình 4.13: Mc đích vay vn 22
Hình 4.14: Trình t thc hin vic bi thng, h tr tái đnh c 25
Hình 4.15: T l nhng h nghèo trong s nhng h gia đình đc kho sát 35
Hình 4.16: Các hot đng to ngun thu nhp ca các h gia đình 36
-viii- Hình 4.17: C cu thu nhp ca các h gia đình 37
Hình 4.18: C cu chi tiêu ca các h gia đình 40
DANH MC HP
Hp 4.1: Nhng bt cp ghi nhn  Bn Bc 2, xư Lay Na 27
Hp 4.2: Chuyn gia đình ngi đánh cá 29
Hp 4.3: Nhng điu bt hp lý  T dân ph 6 32

ti ch khu vc th xã Mng Lay, tái đnh c huyn Mng Chà, thành ph in Biên Ph,
huyn in Biên, và huyn Ta Chùa. Trong đó, th xã Mng Lay tái đnh c cho 3.579 h,
12.466 nhân khu, chim 80,03% s h ca d án di dân, tái đnh c ca tnh in Biên.
Tng din tích đt thu hi ti th xã Mng Lay là 1.102,49 ha, bao gm c đt sông, sui;
din tích đt phi nông nghip đư thu hi 187,38 ha ca 3.486 h gia đình, 500,39 ha ca 97 c
quan, t chc; din tích đt nông nghip đư thu hi 414,73 ha ca 3.486 h,
1
. n thi đim
30/11/2012, th xã đư t chc di dân, tái đnh c đc 3.579 h, 12.466 nhân khu, trong đó,
s tái đnh c ti ch là 2.101 h, tái đnh c ngoài đa bàn th xã là 1.478 h.
Ti quyt đnh s 801/Q-TTg ca Th tng Chính ph ngày 04/6/2010, phê duyt quy
hoch tng th di dân, tái đnh c d án thy đin Sn La nêu rõ mc đích là phi to đc các
điu kin đ đng bào tái đnh c sm n đnh ch  và đi sng, trên c s khai thác tim
nng v tài nguyên và sc lao đng, tng bc thay đi c cu kinh t, phát trin sn xut, 1
Báo cáo s 89/BC-UBND ca UBND th xã Mng Lay, ngày 08/4/2013 v kt qu thc hin công tác
di dân, tái đnh c trên đa bàn th xư Mng Lay.
-2- nâng cao thu nhp, cuc sng vt cht và tinh thn ngày càng tt hn ni  c. Mc đích là
nh vy, còn trên thc t, d án di dân, tái đnh c trên đa bàn th xã Mng Lay đư chm
tin đ và mi ch đt mc đích n đnh ch  cho ngi dân. Tuy đc hng h thng c s
h tng tt hn, nhà ca đp hn, nhng do không có đt sn xut và không có vic làm phi
nông nghip
2
trong khi tin h tr đư ht nên nhiu h gia đình làm nông nghip ri vào cnh
nghèo, đói.

đang sinh sng trên đa bàn th xã Mng Lay, có ti 2.214 h làm nông nghip, chim 70%
s h (Xem Bng 1.1), và cuc sng ca nhng h này b nh hng theo chiu hng xu đi,
nên đi tng nghiên cu ca đ tài là sinh k ca nhng h dân tái đnh c nông nghip, và
phm vi nghiên cu là th xã Mng Lay.
Bng 1.1: T l h gia đình làm nông nghip
năvăhƠnhăchính
Tngăsăhăgiaăđình
Săhălàm nông
nghip
Tăl
Phng Sông à
320
58
18%
Phng Na Lay
1.484
839
57%
Xư Lay Na
1.358
1.317
97%
Tng
3.162
2.214
70%
Ngun, UBND th xã Mng Lay
1.5ăPhngăphápănghiênăcu
 tài s dng phng pháp nghiên cu đnh tính da trên khung phân tích sinh k ca DFID
đ tìm hiu sinh k ca các h tái đnh c nông nghip. Thông tin th cp đc thu thp t

cp các c hi sinh k bn vng cho các th h k tip, góp phn li ích ròng đi vi sinh k
khác  cp đ đa phng và toàn cu trong c ngn hn và dài hn (Chambers, R. and
Conway, G. (1992) Sustainable Rural Livelihoods: Practical Concepts for the 21
st
).
H gia đình tái đnh c: Là h dân (bao gm h mt ngi hoc h có t hai ngi tr lên) và
t chc hot đng theo quy đnh ca pháp lut Vit Nam,  trong vùng D án thy đin Sn
La b nh hng trc tip, phi di chuyn đn ni  mi
3
.
H gia đình tái đnh c nông nghip: Là h có mt trong các điu kin nh: có lao đng trc
tip sn xut nông nghip, lâm nghip, thy sn hoc đang s dng đt nông nghip, lâm
nghip, đt có mt nc nuôi trng thy sn.
H gia đình tái đnh c tp trung: Là h gia đình đc quy hoch đn  mt ni  mi to
thành đim dân c mi.
Vùng tái đnh c: Là đa bàn các huyn, th xã đc quy hoch đ tip nhn dân tái đnh c.
Trong vùng tái đnh c có ít nht mt khu tái đnh c.
Khu tái đnh c: Là đa bàn đc quy hoch đ b trí các đim tái đnh c, h thng c s h
tng, công trình công cng, vùng sn xut. Trong khu tái đnh c có ít nht mt đim tái đnh
c.
im tái đnh c: Là đim dân c đc xây dng theo quy hoch, bao gm đt , đt sn xut,
đt chuyên dùng, đt xây dng c s h tng, công trình công cng đ b trí dân tái đnh c. 3
Các khái nim trên đc trích t Quyt đnh s 02/2007/Q-TTg, ngày 09/01/2007 ca Th tng
Chính ph v bi thng, h tr tái đnh c.
-6-
S
F
N
P
CÁC
CHIN
LC
SINH
K
TÀI SN SINH K
Ghi chú:
H: Ngun vn con ngi
P: Ngun vn vt cht
N: Ngun vn t nhiên
F: Ngun vn tài chính
S: Ngun vn xã hi

Bi cnh d
b tnăthng

+ Các cú sc
+ Các xu hng
+ Tính mùa v
nh
hng
và các
ngun
tip cn
Chínhăsáchăcă
quan, th tc

hòa s đóng góp ca tt c các lnh vc đ xây dng tích lng các tài sn mà ngi dân rút ra
đ duy trì sinh k ca h. Mc đích là đ loi b các quan nim trc v nhng gì chính xác
con ngi tìm kim và làm th nào h có nhiu kh nng đt đc mc tiêu ca mình.
2.3 Các nghiên cu liên quan
Nghiên cu "Involuntary Rural Resettlement: Resources, Strategies, and Outcomes at the
Three Gorges Dam, China" ca Brooke Wilmsen, Michael Webber và Yuefang Duan (2011),
đư phân tích nhng tác đng ca tái đnh c các h gia đình làm ngh nông  hai ngôi làng
trong khu vc b ngp do đp Tam Hip, Trung Quc. Nghiên cu cng đ xut mt khuôn
kh kinh t - chính tr, trong đó đ hiu v chng trình tái đnh c và tác đng ca nó đi vi
các h gia đình. Các h gia đình đư mang đn mt lot các ngun lc vào vic tái đnh c nh
đt đai, tit kim, lao đng, quan h xã hi, và ngun tài nguyên tr nên khan nhim trong quá
trình tái đnh c.
Ngoài vic vay mn, ch yu đ tài tr cho đu t ln ca nhà  mi, phn ng ca các h
gia đình có xu hng phn ánh nhng hn ch đi vi h bi vic tái đnh c ch không phi
là kh nng ca h đ khai thác c hi mi. Do đó, thu nhp nông nghip đư gim sau khi tái
đnh c, đc bit là  ngôi làng, ni phn ln đt đư b thu hi. Thu nhp b mt, trang tri đư
không đc to ra bi s gia tng thu nhp phi nông nghip thông qua vic thanh toán hoc t
to vic làm. Do đó các h gia đình trong hai làng đư tr nên d b tn hn na trc nhng cú
sc đn t bên ngoài so vi h trc khi tái đnh c.
-8- Vng Th Bích Thy (2012) đư nghiên cu v Sinh k cho ngi dân b thu hi đt - khu
kinh t ông Nam, Ngh An.  tài nghiên cu tác đng ca vic thu hi đt nông nghip đi
vi đi sng ca ngi nông dân nhm tìm ra gii pháp giúp sinh k ca h đc bn vng.
Kt qu ca nghiên cu đư ch ra, vic thu hi đt nông nghip đư to ra cú sc ln đi vi
nông dân, phn đông s dân  Khu kinh t ông Nam ri vào tình trng mt đt sn xut, hay
mt ngh do chuyn sang đa đim khác. Phn ln tài sn t nhiên đư chuyn sang tài sn tài
chính, và ngi dân dùng tài sn này cho mc đích làm nhà, mua sm trang thit b sinh hot
trong gia đình. Tuy đi sng vt cht có gia tng, nhng ch mang tính thi đim, còn v lâu

Lay Na. Chiu dài th xã vào khong 10km, xư Lay Na nm  đu th xã, phng Na Lay 
trung tâm, và phng Sông à nm  cui th xã.
Hình 3.2: T l các thành phn dân tc

Ngun: Tng hp t thông tin Bng hi
60%
33%
6%
1%
Thái
Kinh
Mông
Khác
-10- Có 8 dân tc anh em chung sng, trong đó, dân tc Thái chim đa s, vi 59,8%, dân tc Kinh
32,6%, dân tc Mông 6,1%, dân tc khác 1,5% (Dao, Hà Nhì, Hoa…). Nh vy, t l ngi
DTTS trên đa bàn th xã chim 67,4%, mt t l rt cao. i sng ngi dân  mc thp, t l
h nghèo là 5,29%, h cn nghèo là 3,07%, tp trung  khu vc nông thôn
5
.
3.2 S h giaăđình làm nông nghipătrênăđa bàn th xã
Hình 3.3: S h gia đình làm nông nghip

Ngun: Phòng thng kê th xã Mng Lay nm 2013
Trong s 3.162 h gia đình sinh sng trên đa bàn th xã Mng Lay, có ti 2.214 h làm nông
nghip, chim 70%. T l h làm nông nghip  các đn v hành chính c s có khác nhau,
phng Sông à 18%, phng Na Lay 57%, xư Lay Na 97%.
3.3 C muăvƠăphngăphápăchn mu

S h nông
nghip
-11- Bng 3.1: Chn mu đim phng vn và c mu thng kê
TênăđnăvăhƠnhăchính
Dân s
Sătădơnă
ph,ăđimă
bn
Săhă
giaăđình
Muătheoă
côngăthc
Săh thcătă
phngăvn
Phng Sông à
1.070
7
320
6
21
Phng Na Lay
4.828
24
1.484
30
21
Xư Lay Na
7
Xem Ph lc 3
-12- tái đnh c nông nghip; Thit k bng hi
8
và phng vn sâu các h làm nông nghip ti 3
đim bn đư chn.
3.4.2 Phân tích và x lý s liu
T ngun thông tin th cp và s liu thu thp t bng hi các nông h, đ tài s dng các
phng pháp sau đ phân tích:
Phng pháp thng kê mô t: Vn dng phng pháp này đ mô t tình hình tng quát đa bàn
nghiên cu, thc trng đi sng ca các nông h thông qua 5 loi tài sn sinh k. Qua đó phn
ánh đc nhng thun li cng nh khó khn trong vic tip cn các ngun sinh k ca các h
làm nông nghip.
Phng pháp phân tích so sánh: Bên cnh vic mô t nhng đc đim chung ca 3 đim
nghiên cu, đ tài còn tng hp s liu riêng cho tng đim và tin hành so sánh gia các
đim vi nhau đ thy s khác bit trong kh nng tip cn các ngun vn sinh k.
Phng pháp phân tích đnh tính: T ngun s liu thu thp đc, tin hành phân tích đnh
tính các vn đ liên quan đn sinh k ngi dân tái đnh c, chính sách đn bù, h tr ca nhà
nc đi vi nhng tái đnh c, nhng yu t thun li và cn tr trong vic tip cn ngun
vn sinh k, vn đ nghèo đói.
 tài áp dng khung sinh k bn vng (SLF) ca DFID, bao gm: (1) Bi cnh d b tn
thng, (2) Tài sn sinh k, (3) Các chin lc sinh k và (4) Kt qu sinh k ca các h tái
đnh c nông nghip.
Tăl
Trung
bình
Tădơnă
phă6
Bnă
Xá
Bnă
Bcă2
Trong đ tui lao đng
66
56
70
192
72%
72%
68%
70%
Cha đn tui lao đng
20
17
10
47
22%
22%
10%
18%
Quá tui lao đng
6
5

Hoa chim 3%. Tuy nhiên, do là đa bàn  th xã, vic thc hin k hoch hóa gia đình khá tt,
hu ht các gia đình có 2 con, ch 11% h gia đình kho sát có trên 2 con. Nhng h có t 6
đn 8 ngi là trng hp có ba đn bn th h cùng sinh sng.
V ngôn ng s dng, theo kt qu kho sát, hu ht ngi dân  vùng nghiên cu nói tt hai
th ting là Kinh và Thái. Nhng ngi  đ tui thanh thiu niên có tn sut s dng ting
Kinh nhiu hn ting dân tc thiu s, ch mt s ngi già  đ tui trên 60 thì kh nng giao
tip bng ting Kinh hi kém. iu đó cho thy, ngôn ng không là rào cn trong vic giao
tip cng nh tip cn thông tin ca cng đng ngi ni đây.
Tuy nhiên, trình đ hc vn ca ch h gia đình  khu vc này thp, có ti 11% ch h không
bit ch, ch 5% có trình đ cp 3, còn li 41% hc cp 1, và 43% hc cp 2. Mt khác, ngh
nghip thun nông nên là nhng hn ch trong kh nng to ngun thu nhp cho nhng h
này.
Bng 4.2: Trình đ hc vn ca ch h gia đình ti các đim bn
Tădơnăphă6
BnăXá
BnăBcă2
Tng
Tăl
Không bit ch
4
3
0
7
11%
Tiu hc
10
9
7
26
41%

Ngun: Tính toán t thông tin Bng hi
Khi so sánh trình đ hc vn ca ngi lao đng phân theo gii tính thì có s khác bit, s
nam gii có trình đ cp 2 và cp 3 cao hn n gii, song  trình đ Trung cp chuyên nghip,
Cao đng và i hc thì n gii li chim s lng nhiu hn và nhng ngi này đa s hc
ngành s phm. S ngi cha hc ht cp 3 chim ti 68%, và nh vy không đ điu kin
đ thi vào các trng trung cp ngh, gây khó khn cho vic chuyn đi ngh t nông nghip
sang phi nông nghip.

Hình 4.3: Tình trng sc khe Ngun: Tính toán t thông tin Bng hi
Không bit
ch
Cp 1 Cp 2 Cp 3 Trung cp
Cao đng,
i hc
N
12 26 27 19 3 8
Nam
10 19 37 25 1 5
0
5
10
15
20
25
30
35
40