LỜI MỞ ĐẦU
Trong những năm vừa qua, hòa chung với sự phát triển của kinh tế toàn
cầu, nền kinh tế Việt Nam đã thu được nhiều thành tựu đáng ghi nhận. GDP
trong những năm gần đây luôn đạt mức cao khoảng 8 – 9%. Cơ cấu ngành đã
có sự thay đổi theo hướng gia tăng tỷ trọng các ngành dịch vụ chất lượng cao
như tài chính, ngân hàng, bảo hiểm. Với sự lớn mạnh của mình, các ngân
hàng đã trở thành các trung gian tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế.
Điều này càng quan trọng hơn khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức
thương mại thế giới WTO vào năm 2007. Các ngân hàng có vai trò quan trọng
trong việc điều chuyển vốn giữa các thành phần kinh tế, giúp cho đồng vốn
được sử dụng một cách có hiệu quả nhất; ngân hàng còn góp phần đẩy nhanh
quá trình thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc phát
triển các thành phần kinh tế, tạo đà cho phát triển.
Sau một thời gian thực tập tại Phòng giao dịch VPBank Trần Xuân Soạn,
tôi đã hoàn thành xong Báo cáo tổng hợp về đơn vị thực tập. Sau đó, tôi tiếp
tục nghiên cứu sâu thêm về đơn vị và quyết định chọn đề tài: “THẨM ĐỊNH
DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI PHÒNG GIAO DỊCH VPBANK TRẦN XUÂN SOẠN –
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP” để làm chuyên đề thực tập tốt nghiệp.
Kết cấu của Chuyên đề ngoài Lời mở đầu, Kết luận, nội dung chính được
chia làm 2 chương:
- Chương I: Thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư tại phòng giao
dịch VPBank Trần Xuân Soạn thời gian qua.
- Chương II: Một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác thẩm định dự
án đầu tư tại Phòng giao dịch VPBank Trần Xuân Soạn thời gian tới.
Để hoàn thành được Chuyên đề này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, em đã
nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, những ý kiến đóng góp quý báu từ giáo
viên hướng dẫn – TS. Trần Mai Hương và của các cán bộ Phòng phục vụ
1
1
khách hàng Phòng giao dịch VPBank Trần Xuân Soạn. Em xin bày tỏ sự cảm
ơn sâu sắc tới cô giáo và các cán bộ tại đơn vị thực tập.
Việt Nam bước vào hội nhập kinh tế quốc tế. Chính vì vậy, những năm vừa
qua VPBank luôn quan tâm nâng cao chất lượng công tác quản trị nhân sự.
Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng trải qua ba giai đoạn:
- Từ năm 1993 đến 1996: Là giai đoạn ngân hàng tăng trưởng thiếu kiểm
soát do mới thành lập và chưa có kinh nghiệm trong hoạt động cũng như quản
lý.
- Từ năm 1996 đến 2004: Là giai đoạn giải quyết khủng hoảng của ngân
hàng. Năm 1997 xảy ra Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Châu Á, chính vì
vậy VPBank ngoài việc phải giải quyết những vấn đề còn tồn tại của chính
mình thì còn phải giải quyết những khó khăn do cuộc khủng hoảng gây ra.
- Từ năm 2004 đến nay: Là giai đoạn định hướng phát triển bền vững.
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, VPBank luôn chú ý đến việc
mở rộng quy mô, tăng cường mạng lưới hoạt động tại các thành phố lớn. Cuối
năm 1993, Thống đốc NHNN chấp thuận cho VPBank mở Chi nhánh tại
thành phố Hồ Chí Minh. Tháng 11/1994, VPBank được phép mở thêm Chi
nhánh Hải Phòng và tháng 7/1995, được mở thêm Chi nhánh Đà Nẵng. Trong
năm 2004, NHNN đã có văn bản chấp thuận cho VPBank được mở thêm 3
Chi nhánh mới đó là Chi nhánh Hà Nội trên cơ sở tách bộ phận trực tiếp kinh
doanh trên địa bàn Hà Nội ra khỏi Hội sở; Chi nhánh Huế; Chi nhánh Sài
Gòn. Trong năm 2005, VPBank tiếp tục được Ngân hàng Nhà nước chấp
3
3
thuận cho mở thêm một số Chi nhánh nữa đó là Chi nhánh Cần Thơ; Chi
nhánh Quảng Ninh; Chi nhánh Vĩnh Phúc; Chi nhánh Thanh Xuân; Chi nhánh
Thăng Long; Chi nhánh Tân Phú; Chi nhánh Cầu Giấy; Chi nhánh Bắc Giang.
Cũng trong năm 2005, NHNN đã chấp thuận cho VPBank được nâng cấp một
số phòng giao dịch thành chi nhánh. Trong năm 2006, VPBank tiếp tục được
NHNN cho mở thêm Phòng Giao dịch Hồ Gươm (đặt tại Hội sở chính của
Ngân hàng) và Phòng Giao dịch Vĩ Dạ, phòng giao dịch Đông Ba (trực thuộc
Chi nhánh Huế), Phòng giao dịch Bách Khoa, phòng Giao dịch Tràng An
đa dạng. Tuy vậy, những dự án xin vay vốn tại Chi nhánh VP Bank Hà Nội
chỉ tập trung chủ yếu trong một số lĩnh vực là: Thương mại – Dịch vụ, Xây
dựng, Cho vay xây nhà, Mua ô tô…
Các lĩnh vực hoạt động của VPBank:
VP Bank hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng
trên cơ sở thực hiện các nghiệp vụ sau:
- Huy động vốn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của các tổ chức, cá nhân.
- Tiếp nhận vốn ủy thác đầu tư và phát triển của các tổ chức trong nước.
- Vay vốn của NHNN và các tổ chức tín dụng khác.
- Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn đối với các tổ chức và cá nhân.
- Chiết khấu thương phiếu, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác.
- Hùn vốn, liên doanh và mua cổ phần theo pháp luật hiện hành.
5
5
- Thực hiện dịch vụ thanh toán giữa các khách hàng.
- Thực hiện kinh doanh ngoại tệ.
- Huy động vốn từ nước ngoài.
- Thanh toán quốc tế và thực hiện các dịch vụ liên quan đến thanh toán
quốc tế.
- Thực hiện các dịch vụ chuyển tiền trong và ngoài nước dưới nhiều hình
thức, đặc biệt là chuyển tiền nhanh Western Union.
2. Vài nét về phòng giao dịch Trần Xuân Soạn:
Phòng Giao dịch số 66 Trần Xuân Soạn trực thuộc Chi nhánh cấp I Hà
Nội. Vào ngày 08/08/2007, Phòng được chuyển từ số 4 – Dã Tượng về địa
điểm mới và hoạt động độc lập từ đó đến nay. Đây là một vị trí đẹp, nằm ở
trung tâm thành phố, phía sau Chợ Mơ nên lượng khách khá nhiều. Ngôi nhà
5 tầng thoáng mát tạo điều kiện tốt để các hoạt động giao dịch diễn ra. Tầng 1
là bộ phận tiếp xúc khách hàng và kế toán. Tầng 2 là tầng làm việc của Phòng
phục vụ khách hàng và phòng tiếp khách. Tại đây có 2 phòng nhỏ là Phòng
Kế toán và Phòng phục vụ khách hàng (Trước đây gọi là Phòng tín dụng).
hợp đồng tín dụng được thẩm định và giải ngân với số tiền là 12 tỷ đồng (dự
7
Phòng Phục vụ
khách hàng Cá
nhân
Phòng Phục vụ
khách hàng
Doanh nghiệp
7
tính số tiền cho vay là 23 tỷ). Trong số những dự án vay vốn tại đây, phần lớn
là các dự án đầu tư mới vào hoạt động kinh doanh taxi (9 dự án), còn lại là
các dự án vay vốn nhằm bổ sung kinh phí hoạt động, mua phương tiện đi
lại… Nguyên nhân của việc hầu hết các dự án vay vốn để kinh doanh taxi là
do đây là phòng giao dịch cấp cơ sở, tuy được xem xét những dự án có vốn
vay lớn, nhưng hạn mức duyệt của phòng chỉ là 6 tỷ, còn lại là phải đưa lên
chi nhánh cấp cao hơn. Vì vậy, những dự án lớn thường sẽ lên các chi nhánh
để giao dịch thuận lợi hơn. Đây là một trong những khó khăn mà phòng giao
dịch gặp phải. Chính vì điều này, mục tiêu của phòng giao dịch trong năm nay
sẽ trở thành chi nhánh cấp 2 để mở rộng quy mô hoạt động.
Nhận xét chung: Trong một thời gian ngắn hoạt động, đạt được kết quả này
là một thành công đáng ghi nhận đối với các cán bộ phòng giao dịch. Điều
này càng khẳng định mục tiêu của VPBank là hướng đến các khách hàng cá
nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy còn nhiều khó khăn nhưng tôi tin
phòng giao dịch sẽ đạt được nhiều thành công hơn nữa trong thời gian tới.
2. Quy trình thẩm định:
Quy trình thẩm định dự án đầu tư được tiến hành dựa trên Quy trình
nghiệp vụ tín dụng doanh nghiệp của Ngân hàng VPBank. Quy trình đó có thể
được tóm tắt ở sơ đồ sau:
8
8
10
10
- Nhu cầu vay vốn của khách hàng là bao nhiêu, vay vốn theo hình thức
nào.
- Nội dung dự án, phương án kinh doanh, khả năng hoàn trả nợ vay, cơ cấu
nguồn vốn thực hiện dự án.
- Phương án bảo đảm tín dụng.
- Các thông tin khác có liên quan đến doanh nghiệp cũng như dự án của
họ.
Đồng thời, nhân viên A/O doanh nghiệp cũng phải thông báo cho khách
hàng về các thông tin sau:
- Lãi suất cho vay.
- Điều kiện cho vay.
- Các sản phẩm dịch vụ mà ngân hàng đang có.
- Các thông tin công khai khác về ngân hàng.
Sau khi trao đổi, nếu nhận thấy khách hàng phù hợp với các điều kiện cho
vay của VPBank thì nhân viên A/O doanh nghiệp dựa vào các quy định hiện
hành sẽ chuyển cho khách hàng bản danh mục các hồ sơ tài liệu mà khách
hàng cần hoàn thiện để ngân hàng xét duyệt cho vay.
Nếu khách hàng chưa có kinh nghiệm trong việc đi vay vốn, nhân viên
A/O doanh nghiệp có thể hướng dẫn cụ thể nhưng không được làm thay, tuyệt
đối không được tư vấn, phối hợp để ngụy tạo số liệu. Chính vì vậy, việc yêu
cầu khách hàng cung cấp hồ sơ cần rất cẩn thận, tránh sai sót nhưng cũng
đồng thời phải tránh gây tâm lý khó chịu cho khách hàng.
11
11
Nếu sau những trao đổi ban đầu mà nhân viên A/O doanh nghiệp thấy
khách hàng không đủ điều kiện cần thiết và không đủ khả năng bổ sung chúng
thì cần thông báo ngay để khách hàng chủ động tìm phương án khác.
Đây là công việc đầu tiên của các cán bộ thẩm định khi có khách hàng đến
này cần được tiến hành ngay sau khi khách hàng cung cấp hồ sơ để tránh việc
kéo dài thời gian.
Theo tôi, công việc này được thực hiện khá chuyên nghiệp. Lý do vì
phòng thẩm định có 5 cán bộ, mỗi cán bộ đều đảm nhận một vài loại dự án
riêng biệt nên tính chuyên môn hóa thể hiện khá rõ. Vì vậy, thời gian cũng
như công việc tiếp nhận hồ sơ được giảm xuống và được đơn giản đi đáng kể.
2.3. Bước 3a - Nhân viên A/O doanh nghiệp thẩm định khách hàng về mọi
mặt, trừ tài sản bảo đảm:
Thẩm định khách hàng:
Nhân viên A/O doanh nghiệp tiến hành thẩm định về khách hàng thông
qua các bước:
13
13
- Hỏi thông tin CIC qua mạng Internet, nghiên cứu và tham khảo thông
qua các nguồn thông tin khác.
- Thẩm định về tư cách pháp lý của khách hàng, năng lực hành vi dân sự
của khách hàng.
- Thẩm định lịch sử hình thành, phát triển và uy tín của doanh nghiệp.
- Kiểm tra thực lực tài chính, tính hợp lệ của hồ sơ tài chính.
- Đến tận nơi tìm hiểu thực trạng khách hàng.
- Đánh giá hoạt động giao dịch của khách hàng qua tài khoản mở tại
VPBank.
Thẩm định về phương án, dự án vay vốn:
- Thẩm định tính khả thi, hiệu quả của phương án vay.
- Đánh giá thực lực tài chính của khách hàng để phục vụ phương án đó.
- Nhận xét xem nhu cầu vay đó có phù hợp với các quy định của VPBank
hay không.
Từ những công đoạn thẩm định trên, nhân viên A/O doanh nghiệp tập hợp
tài liệu, lập tờ trình thẩm định. Tờ trình thẩm định là kết quả của cán bộ thẩm
định về khách hàng vay vốn trong đó ghi rõ ý kiến của cán bộ thẩm định về
lần đầu và ngày nhận đủ hồ sơ.
Nhân viên thẩm định tài sản lập báo cáo thẩm định tài sản, chuyển cho
trưởng phòng ký duyệt.
Nhân viên A/O nhận lại báo cáo thẩm định, biên bản định giá từ nhân viên
thẩm định tài sản bảo đảm, tập hợp hồ sơ trình Ban tín dụng/ Hội đồng tín
dụng. Ban tín dụng/ Hội đồng tín dụng sẽ xem xét lại hồ sơ, ý kiến của cán bộ
thẩm định từ đó quyết định cho vay hay không. Nếu đồng ý cấp tín dụng,
ngân hàng sẽ thực hiện giải ngân theo thỏa thuận của hai bên. Định kỳ kiểm
tra việc sử dụng vốn vay của chủ đầu tư, giám sát quá trình thực hiện dự án để
đảm bảo khả năng thanh toán của dự án.
3. Nội dung thẩm định:
Vì đây là chuyên đề của chuyên ngành Kinh tế đầu tư, tôi chỉ xem xét
thẩm định đối với những dự án án đầu tư của doanh nghiệp mà không xét đến
những khoản vay của cá nhân để xây nhà, mua ôtô… Nội dung thẩm định dự
án đầu tư tại Phòng giao dịch Trần Xuân Soạn bao gồm 3 phần:
- Thẩm định khách hàng vay vốn.
- Thẩm định hồ sơ vay vốn.
- Thẩm định dự án đầu tư.
Trong đó, thẩm định dự án đầu tư là nội dung quan trọng nhất, ảnh hưởng
lớn đến quyết định cho vay của ngân hàng. Vì vậy, nội dung này được xem
xét rất kỹ lưỡng nhằm tránh sai sót. Hai nội dung thẩm định còn lại nhằm bổ
sung cho ý kiến của cán bộ thẩm định cũng như quyết định của ngân hàng.
16
16
3.1. Thẩm định khách hàng vay vốn:
Thẩm định về lịch sử hình thành, tồn tại và phát triển của doanh
nghiệp cũng như tư cách chủ doanh nghiệp:
• Lịch sử hình thành, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp:
- Thời điểm, lý do hình thành doanh nghiệp.
- Các sự kiện lớn của doanh nghiệp (ví dụ như sự thay đổi về bộ máy điều
vào các báo cáo tài chính do khách hàng cung cấp và kết hợp với các thông
tin từ hệ thống CIC (Trung tâm thông tin tín dụng – Ngân hàng nhà nước Việt
Nam) và từ các nguồn thông tin khác. Nội dung thẩm định năng lực tài chính
bao gồm hệ thống các chỉ tiêu:
• Các chỉ tiêu về tài sản, nguồn vốn, cơ cấu tài sản và cơ cấu nguồn vốn
Căn cứ bảng cân đối kế toán, xác định cơ cấu tổng thể nguồn vốn, tài sản
của người vay:
- Tổng tài sản.
18
18
- Tài sản lưu động và đầu tư ngắn hạn.
- Tài sản cố định và đầu tư dài hạn.
- Nguồn vốn chủ sở hữu.
- Nợ phải trả: Bao gồm Nợ ngắn hạn, Nợ dài hạn và Nợ khác.
• Tỷ suất tài trợ:
Công thức tính tỷ suất tài trợ như sau:
Tỷ suất tài trợ =
Nguồn vốnchủsở hữu
Tổng nguồn vốn
Tỷ suất tài trợ phản ánh mức độ độc lập về mặt tài chính của bên đi vay.
Thường thì các doanh nghiệp hoạt động chủ yếu bằng các nguồn như: Vốn tự
có, vốn vay, vốn chiếm dụng hợp lệ trong thanh toán. Như vậy chỉ tiêu này
đánh giá mức độ tự đảm nhiệm vốn hoạt động của bên đi vay. Chỉ tiêu này
càng cao chứng tỏ mức độ độc lập về mặt tài chính càng lớn, bởi vì hầu hết tài
sản của người vay đều được đầu tư bằng vốn hiện có.
• Chỉ tiêu về khả năng thanh toán:
Nhìn chung, nếu người vay có khả năng thanh toán cao thì tình hình tài
chính khả quan và ngược lại.
Các chỉ tiêu đánh giá khả năng thanh toán bao gồm:
- Khả năng thanh toán nhanh =
hiện đơn giản và hiệu quả.
Hiện nay, với các phần mềm chuyên dụng, cán bộ thẩm định có thể dễ
dàng tính được các chỉ số trên nếu có đầy đủ tài liệu cần thiết. Tuy nhiên,
20
20
không phải bao giờ doanh nghiệp cũng cung cấp đầy đủ hồ sơ, vì vậy có thể
có một vài chỉ số không tính toán được. Trong thực tế, đã có nhiều trường hợp
như vậy xảy ra, và cán bộ thẩm định bất đắc dĩ phải sử dụng cảm giác và kinh
nghiệm của mình để đánh giá về doanh nghiệp. Đây là một trong những hạn
chế của công tác thẩm định.
3.2. Thẩm định hồ sơ vay vốn:
Hồ sơ vay vốn cần đảm bảo tính đầy đủ và hợp lệ theo quy định của Ngân
hàng. Hồ sơ bao gồm:
Hồ sơ chứng minh tư cách pháp lý của bên vay:
• Nếu khách hàng là doanh nghiệp trong nước:
• Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và mã số thuế:
Do Sở kế hoạch – đầu tư nơi doanh nghiệp đóng trụ sở chính cấp. Đối với
HTX thì đăng ký kinh doanh do UBND quận, huyện cấp, trừ trường hợp kinh
doanh trong các ngành nghề theo quy định của riêng của Chính phủ thì do
UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cấp.
Doanh nghiệp phải có mã số thuế hợp pháp để nhân viên thẩm định kiểm
tra.
• Điều lệ:
Điều lệ của doanh nghiệp phải được cấp có thẩm quyền quyết định thành
lập xác nhận, đối với điều lệ HTX phải được UBND quận, huyện xác nhận.
• Quyết định bổ nhiệm Giám đốc (Tổng giám đốc), kế toán trưởng.
• Nếu khách hàng là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài:
21
21
- Hợp đồng liên doanh được ký kết đúng quy định của pháp luật.
tờ chứng minh tính hợp pháp của tài sản bảo đảm.
- Nếu là khách hàng có đảm bảo tín dụng bằng bảo lãnh của ngân hàng thì
phải cung cấp bản chính thư bảo lãnh.
Theo hướng dẫn thẩm định của ngân hàng là như vậy, tuy nhiên trên thực
tế cán bộ thẩm định thường không xem xét hết được các nội dung trên mà chỉ
hoàn thành một cách tương đối. Nguyên nhân quan trọng nhất là bởi vì việc
thu thập số liệu gặp phải nhiều khó khăn. Có thể doanh nghiệp chưa nắm
vững được các quy định để cung cấp đầy đủ, hoặc có trường hợp thiếu hoặc
mất giấy tờ cần thiết. Một nguyên nhân nữa là do doanh nghiệp khai báo
không trung thực để có thể vay vốn bất hợp pháp. Cán bộ thẩm định sẽ dựa
vào những giấy tờ có được và xem xét cùng với các nội dung khác để đề xuất
có nên cho vay hay không.
3.3. Thẩm định dự án đầu tư:
23
23
Đây là nội dung thẩm định quan trọng nhất, chi phối toàn bộ quyết định
cho vay của ngân hàng.
Sau khi đã thẩm định xong khách hàng vay vốn và hồ sơ vay vốn, nhân
viên A/O doanh nghiệp tiến hành thẩm định dự án đầu tư.
Theo lý thuyết được hướng dẫn, nhân viên phòng tín dụng doanh nghiệp sẽ
tiến hành thẩm định dự án đầu tư trên 10 nội dung:
- Thẩm định cơ sở pháp lý của dự án
- Thẩm định về phương diện thị trường
- Thẩm định về hình thức đầu tư
- Thẩm định về địa điểm công trình
- Thẩm định các yếu tố đầu vào
- Thẩm định công nghệ, thiết bị
- Thẩm định tài chính
- Thẩm định về phương diện kinh tế
- Thẩm định tổ chức quản lý dự án
án có những nét gì đặc biệt để có thể cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại?
• Phân tích rủi ro thị trường:
25
25
Copyright: Tài liệu đại học ©