B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH LÊ NGC PHÚ THUN NH HNG CA D ÁN U T LN N
S THAY I CU TRÚC VN LUN VN THC S KINH T
Tp. H Chí Minh- Nm 2014 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
Tác gi
Lê Ngc Phú Thun MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC BNG
DANH MC HÌNH V, BIU
DANH MC CÁC KÝ HIU VÀ CÁC T VIT TT
TÓM TT 1
CHNG 1: TNG QUAN V NGHIÊN CU 2
1.1. Gii thiu 2
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC KÝ HIU VÀ CÁC T VIT TT
AT: Total Asset- Tng tài sn
BE: Book Equity- Giá tr s sách c phn
DLC: Short term debt- N ngn hn
DLTIS: Long-term debt issue- Phát hành n dài hn
DLTR: Long-term debt reduction- Tr n dài hn
DLTT: Long term debt- N dài hn
FD: Financial deficit- Thiu ht ngân sách
FEM: Fixed Effective Model- Mô hình tác đng c đnh
doanh nghip: 48
Bng 4.6 Tng hp các yu t tác đng đn đòn by mc tiêu 50
Bng 4.7 Kt qu hi quy nh hng ca nhng d án đu t ln đn s thay
đi cu trúc vn 52
Bng 4.8 Tng hp nh hng ca nhng d án đu t ln đn s thay đi
cu trúc vn 54
Bng 4.9 Kt qu hi quy s điu chnh cu trúc vn trong thi gian d án 57
Bng 4.10 Tng hp s điu chnh cu trúc vn trong thi gian d án 59 DANH MC HÌNH V ,BIU Hình 4.1 th th hin s lng nm đu t tính theo ngành 40
Hình 4.2 th th hin c cu d án đu t multi-year và d án đu t 1
nm 41
Hình 4.3 th thng kê mô t bin đòn by th trng 42
Hình 4.4 th thng kê mô t bin t l giá tr th trng tng tài sn/ giá
phng pháp hi quy phù hp nht thông qua s dng kim đnh LR test và
Hausman test. Bài nghiên cu s dng d liu thu thp t 411 công ty niêm yt
S Giao dch Chng khoán TP.HCM (HOSE) và S Giao dch Chng khoán
Hà Ni (HNX) giai đon 2007-2013. Kt qu bài nghiên cu ch ra rng, nhng
d án đu t ln có tng quan dng vi t l đòn by tài chính các công ty.
Tác đng ca d án đu t lên t l đòn by tài chính là dng và có ý ngha
thng kê. Bài nghiên cu cng ch ra rng đòn by tài chính ca các công ty
thay đi trong sut thi gian din ra d án. Cao nht là giai đon gia ca d
án.
T khóa: d án đu t ln, cu trúc vn, đòn by tài chính
2
CHNG 1: TNG QUAN V NGHIÊN CU
1.1. Gii thiu
Làm th nào đ các công ty điu chnh nhng thay đi trong cu trúc vn ca
h phù hp vi k hoch đu t? ã tng có ghi nhn rng các công ty phát
hành c phn trc khi phát hành n khi thc hin d án đu t ln. S đo
và Wurgler (2002), Chang et al. (2006) và Dittmar và Thakor (2007) nghiên
cu v nhng nhà phát hành c phn có kinh nghim,tp trung vào bt đi xng
thông tin gia các nhà qun lý và nhà đu t đ gii thích lý do ti sao các công
ty phát hành c phn. Tuy nhiên, các bng chng thc nghim không thng
nht. Ví d, Fama và French (2005) cho thy phát hành c phn vi phm các lý
thuyt trt t phân hng mô t trong Majluf và Myers (1984) trong hn mt na
s mu ca các công ty. iu thú v là, các nghiên cu thc nghim ca Barclay
et al. (2007) và Alti (2006) cho thy rng vì kích thc và quy mô nn kinh t
tham gia, cung cp vn có tác đng ln đn cu trúc vn ca doanh nghip. Mt
gii thích khác cho các công ty có kinh nghim chào bán c phn là h gim
đòn by tài chính ti mt thi đim khi s gia tng các c hi đu t ca các
công ty ng ý mt t l đòn by mc tiêu thp.
nh ngha ca đòn by mc tiêu thay đi theo bi cnh trong đó nó đc s
dng. Lý thuyt đánh đi đnh ngha đòn by mc tiêu là t l n trên giá tr th
trng ca tài sn đó mt cách ti u ngoài li ích thu ca n vi chi phí phá
sn d kin. nh ngha đòn by mc tiêu có s thay đi nu có các chi phí điu
chnh. Nhng chi phí này s nh hng đn c s lng ti u ca n và tn s
mà các công ty tái cân bng cu trúc vn ca h. Quan trng hn, nu có s tái
cân bng đng, cu trúc vn hin ti ca công ty trc khi tái cân bng cng s
xác đnh t l đòn by ti u ca nó. Trong trng hp này, đòn by mc tiêu
cng ph thuc vào đòn by hin ti. òn by mc tiêu cng có th ph thuc
4
vào tài sn hin ti ca công ty và c hi đu t trong tng lai. Nhiu công ty
có li nhun s có t l đòn by mc tiêu cao hn. Qui mô công ty cng s rt
quan trng nu có điu chnh chi phí c đnh. ln ca các chi phí này s ch
ra tn s tái cân bng nh hng đn t l đòn by mc tiêu.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
1.5. im mi ca đ tài
Trc đây, Vit Nam đã có rt nhiu bài nghiên cu v các yu t tác đng
đn cu trúc vn nhng mi quan h gia đu t và cu trúc vn vn là mt vn
đ rt mi mà hu nh cha có đ tài nào đ cp đn. Tác gi nhn thy rng
trc tình hình kinh t Vit Nam ngày càng hi nhp, kéo theo s phát trin các
công ty, tp đoàn và bên cnh đó không th thiu s ra đi các d án đu t ln.
D án đu t ln đây đc đnh ngha da theo bài nghiên cu ca Evan
Dudley (2012).
Tác gi cho rng vic nghiên cu nh hng ca d án đu t ln đn cu trúc
vn là thc s cn thit. Nhng d án đu t ln có hay không nh hng đn
cu trúc vn doanh nghip? Trong thi gian xy ra d án đu t ln, cu trúc
vn doanh nghip thay đi nh th nào? Tr li nhng câu hi này s giúp
chúng ta có cái nhìn toàn din hn v nhng yu t tác đng đn cu trúc vn,
đng thi giúp giám đc tài chính có th tham kho và đa ra quyt đnh điu
chnh t l đòn by mc tiêu công ty phù hp t đó ti đa hóa giá tr doanh
nghip.
6
tài da theo nhng ý tng đc gi ý t bài nghiên cu “Capital structure
and large investment projects” ca
Evan Dudley (2012). Vi nhng d liu
thu thp đc t các công ty niêm yt trên 2 sàn chng khoán HOSE và HNX
phù hp vi yêu cu đt ra v các bin cn nghiên cu, tác gi hoàn toàn có th
kim đnh và tr li đc các câu hi nghiên cu.
Các mô hình đng v c cu vn và đu t phát trin nghiên cu lý thuyt v s
tng tác gia đu t và chính sách tài tr. Mt trong nhng nghiên cu đu
tiên xem xét vn đ này đc thc hin bi Brennan và Schwartz (1984), ngi
xem đu t là mt quá trình liên tc. Nhiu n lc gn đây đã tp trung vào vic
kt hp các chính sách đu t vào các mô hình cu trúc vn đng. Fischer et al.
(1989), Goldstein và các cng s(2001) và Strebulaev (2004) kim tra s điu
chnh cu trúc vn đng vi t l chi phí phát hành n. C ba bài nghiên cu
này gi chính sách đu t c đnh. Gi đnh này đc ni lng bi Tserlukevich
(2005), ngi cho thy t l đòn by mc tiêu tng khi các doanh nghip
chuyn đi tùy chn tc đ tng trng tài sn. Sundaresan và Wang (2006)
kim tra xung đt gia c đông và trái ch trong 3 giai đon mô hình la chn
8
thc. Titman và Tsyplakov (2006) kim tra các kiu xung đt ging nhau trong
mt khuôn khđu t liên tc. Barclay et al. (2006) cho thy t l đòn by mc
tiêu gim vi các c hi đu t ca các công ty và cho rng kh nng vay n
ca các tùy chn tc đ tng trng là âm. Hennessy và Whited (2005) và
Hennessy và Whited (2006) nghiên cu chính sách đu t và chi phí tr bên
ngoài.
Trong c hai mô hình, các công ty đu t và tái cân bng cui mi giai đon.
Hennessy và Whited (2006) kt hp mt phn chi phí phát hành c phiu
thng. Theo bài nghiên cu ca Kurshev và Strebulaev (2007), các công ty đi
mt vi nhng chi phí c đnh nhng chính sách đu t c đnh.
Bài nghiên cu ca Evan Dudley (2012) cung cp nhng bng chng thc
nghim rng nhng d án đu t ln mang li cho công ty c hi điu chnh
đòn by mc chi phí biên thp. Tác gi tìm thy rng tài tr thông qua phát
hành c phn luôn đc u tiên trc tài tr bng n trong sut nhng giai
đon đu t và các công ty điu chnh t l đòn by ca h theo t l đòn by
cng có nhiu kh nng điu chnh cu trúc vn vi các giai đon tài tr ca
nhng d án đu t ln.
Tt c các kt qu ca Evan Dud
ley (2012) h tr cho lý thuyt đánh đi. Ông
tìm thy rng các công ty di chuyn đn t l đòn by mc tiêu trong sut giai
đon tài tr ca nhng d án đu t ln. Mc tiêu này phát trin hành vi phù
hp vi lý thuyt đánh đi, và s phát trin này cho thy vic sp xp th t
trong phát hành c phiu và phát hành n trong sut giai đon tài tr ca d án.
Nhng phát hin ca bài nghiên cu chng minh tm quan trng ca nhng
quyt đnh đu t thc có tính cht quyt đnh v thi gian và cách mà các công
ty điu chnh cu trúc vn.
10
Nghiên cu thc nghim bi Faulkender et al. (2012) đo lng tc đ điu
chnh trong sut nhng nm mà công ty có th thâm ht tài chính. Bng chng
ca h cho thy rng các công ty di chuyn v t l đòn by mc tiêu ca h
trong sut nhng nm này. Hn na, nhng công ty tri qua giai đon có hot
đng đu t mnh m ( Doms and Dunne, 1998) trong thi gian h thâm nhp
vào th trng vn, vì vy mang li ngun vn r đ điu chnh đòn by mc
tiêu ca h.
Tuy nhiên, bng chng này mâu thun vi DeAngelo et al. (2011), ngi đã ch
ra rng các công ty đánh giá linh hot tài chính là trên ht và s hoàn tr mt
phn bt k khon n nào đ gi kh nng phát hành n cho nhng đu t cn
thit trong tng lai. Bng chng ca h cho rng công ty s ri xa t l đòn
by mc tiêu khi h đu t. Denis và McKeon (2012) tìm thy nhng hành vi
tng t nhng công ty có đòn by hot đng gia tng. S thay đi đòn by
mc tiêu trong sut giai đon tài tr ca d án gii thích hành vi bt thng ca
các công ty tham gia đòn by ch đng theo tài liu Denis và McKeon (2012).
John và John (1991) đã phát ha mt c s lý thuyt và xây dng da trên
Myers (1977) phân tích v s đu t di mc ca n ri ro. N ri ro nguyên
nhân là do các nhà qun lý không thc hin nhng d án đu t mà giá tr hin
ti ròng dng có th mang li đ li nhun cho nhng ngi cho vay nhng
không đ đ mang li li ích các c đông. John và John (1991) trình bày, phân
tích lý thuyt này da trên s đu t di mc ca các nhà qun lý, trong đó
cho thy rng tài tr các d án riêng bit có th làm gim chi phí đi din c
a
đu t. Bn cht d án đc tài tr n đc gi đnh trong mô hình ca h là
trung tâm phân tích.
Berkovitch và Kim (1990) cng cho thy mô hình lý thuyt v các tài sn đc
tài tr mt cách riêng bit làm gim ri ro đu t di mc nh th nào. Ngc
12
li vi Shah và Thakor’s (1987), da trên điu kin ca s bt cân xng thông
tin gia ngi cho vay và ngi đi vay, lý thuyt ca Berkovitch và Kim (1990)
da trên điu kin cân xng thông tin.
Esty (2003b) tng hp mt s các nghiên cu trc đó v tài tr d án và đa
ra đ ngh ba đng lc chính cho vic s dng tài tr d án. u tiên, tài tr d
án gim chi phí đi din gia ch s hu và ba bên liên quan: (1) qun lý; (2)
các nhà cung cp đu vào và ngi mua đu ra; và (3) ch n. Các xung đt
vn đ đi din gia các bên đc gim nh bi các tính cht đc trng ca tài
tr d án. Các hp đng m rng bao gm c thông s k thut đ phân phi
ca dòng tin, n tp trung và quyn s hu c phn, và đòn by cao giúp gim
xung đt gia ch s hu và ban qun lý (Jensen, 1986; Jensen và Meckling,
1976), Esty (2003b) nhn mnh các mi nguy him giao dch đt ra bi các nhà
cung cp đu vào và nhng ngi mua ca đu ra d án công ty. Vi khon chi
phí chìm ln, các nhà tài tr thng gim bt nhng mi quan tâm vi ngun
dn đn đòn by d án thp hn.
Trong mt nghiên cu kim tra s khác bit gia các khon vay tài tr d án và
các khon vay khác (ví d nh cho vay doanh nghip đ tài tr mua li, hoc
các khon vay đ mua bt đng sn), Kleimeier và Megginson (2000) phát hin
ra rng các khon vay tài tr d án khác nhau không phi luôn có s k vng
ging nhau. T nhng khon vay tài tr d án b gii hn hoc có tài sn đm
bo và do đó không đc bo đm bi các nhà tài tr d án do nhng ri ro
nhn thc cao hn ca hu ht các d án, có th d báo rng nó s đt hn so
vi cho vay doanh nghip. Tuy nhiên, Kleimeier và Megginson (2000) thy
rng chênh lch trung bình ca chúng vi lãi sut (LIBOR) thp hn so vi các
loi khon vay khác. Thc t này không nên đc xem xét đn l nh là mt
du hiu ca ri ro thp hn mà chúng cng cho thy rng chi phí hp đng
trung bình là ln hn cho các khon vay tài tr d án so vi các loi khon vay
14
khác. Kleimeier và Megginson (2000) cng tìm thy rng các khon vay tài tr
d án có liên quan vi các khon vay khác có k hn dài hn, có nhiu kh
nng có ngi đi vay các nc ri ro cao hn, và có nhiu kh nng có bo
lãnh ca bên th ba. Các khon tín dng tài tr d án cng là đc trng ca các
tp đoàn ngân hàng ln hn và có nhiu kh nng đc m rng đn các ngành
công nghip vi nhiu tài sn th chp hn nh du khí và các công ty đin lc.
Esty (2002) phát hin ra rng các công ty d án nm các nc có xp hng n
quc gia cao, đc đo theo h thng xp hng Standard and Poor, đã có tng s
n cao hn t l vn hóa so vi các công ty d án nm nhng nc có xp
hng n thp.
Klompjan và Wouters (2002) kim tra thc nghim nhng yu t có liên quan
nht vi s xut hin ca các khon vay tài tr d án. Trong mt mu ca 210
d án, s dng các mi quan h và nhiu k thut hi quy, Klompjan và
ích tm chn thu t n, vic s dng tàitr bng n cng phát sinh nhiu chi
phí, đin hình nht là các chi phí kit qu tài chínhbao gm c chi phí trc tip
ln chi phí gián tip ca vic phá sn. Ngoài ra nghiên cuca Jesen và
Meckling (1976) còn m rng đa chi phí đi din vào các chi phí ca vicvay
n. Lý thuyt đánh đi phát biu rng: vi mi phn trm t l n tng thêm,
trongkhi li ích tm chn thu gia tng thì chi phí kit qu tài chính cng gia
tng. n mt lúcnào đó, khi t l n tng thêm mà hin giá li ích t tm chn
thu không caohn hin giá chi phí kit qu tài chính thì vic vay n không còn
mang li li ích chodoanh nghip (làm st gim giá tr ca doanh nghip).
Mt cu trúc vn ti u cho doanhnghip là cu trúc vn mà ti đim đó hin
giá ca tm chn thu t n phi đ bù tr cho các chi phítng lên t s dng
n (chi phí kit qu tài chính và chi phí đi din). Lý thuyt đánh đi ng h
16
quan đim cho rng công ty nên s dng n vay đn đim mà kh nng phá sn
ngang bng vi li ích tm chn thu ca vic s dng n vay. Li ích tm
chn thu thu hút các công ty s dng n nhiu nht có th. Các doanh nghip
ln nên vay n nhiu hn các doanh nghip nh vì đc đa dng hóa tt hn và
ri ro v n thp hn. Nghiên cu ca Frank và Goyal (2003), tranh lun rng
tit kim thu thì mang li li ích ln hn so vi chi phí phá sn vì xác sut xy
ra chi phí phá sn là nh.
Theo lý thuyt đánh đi, vic gia tng các qu bên ngoài cho đu t có l cho
phép các công ty điu chnh cu trúc vn ca h ti t l đòn by mc tiêu cân
bng gia li ích tm chn thu ca n vi chi phí phá sn có th xy ra. Chi
phí c đnh ca vic điu chnh cu trúc vn ng ý rng các công ty có l đi
chch hng so vi t l đòn by mc tiêu. Nhng chi phí ca vic điu chnh
gim khi công ty phi tài tr nhng d án đu t vi ngun qu bên ngoài.
Nhng d án đu t ln vì vy cung cp cho công ty c hi điu chnh đòn by
nhà qun tr, nhng nhà qun tr cho rng c phiu đang b đnh giá thp s
chuyn qua phát hành n thay vì phát hành c phiu. Vì vy phát hành c phn
thng ch xy ra khi vic phát hành n là tn kém hn, khi t l n
công ty
đang mc quá cao hoc các nhà qun tr nhìn thy trc nhng chi phí kit
qu tài chính.
Lý thuyt trt t phân hng cng cho rng các công ty có li nhun nhiu hn
thì ít vay n hn vì có sn ngun tài tr ni b t li nhun gi li. Ngun tài
tr ni b này là ít tn kém nht vì công ty không phi tn các chi phí giao
dch, chi phí đi din.
Theo Myers (1997), mâu thun vn đ đi din gia trái ch và c đông đa
đn vic thiu đu t có th đc gim bng cách có ít n trong bng cân đi k