BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHCM NGUYNăTHăDUYăLINH

NGHIểNăCUăTHCăNGHIMăVăKăVNGă
LMăPHỄTăTIăVITăNAM:ăDăBỄOăVĨă
ỄNHăGIỄăCỄCăYUăTăNHăHNG
Chuyên ngành : Tài chính ậ Ngân hàng
εƣ s : 60340201
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
NGIăHNGăDNăKHOAăHC
PGS.TS. HăVITăTIN
Tp. H Chí εinh ậ ζm 2014

LIăCAMăOAN

Tôi xin cam đoan lun vn “NGHIểNă CUăTHCăNGHIMăVăKăVNGă
LMăPHỄTăTIăVITăNAM:ăDăBỄOăVĨăỄNHăGIỄăCỄCăYUăTăNHă
HNG” là công trình nghiên cu ca chính tác gi, ni dung đc đúc kt t quá
trình hc tp vƠ các kt qu nghiên cu thc tin trong thi gian qua, s liu s
dng lƠ trung thc vƠ có ngun gc trích dn rõ rƠng. δun vn đc thc hin di
s hng dn khoa hc ca PGS.TS H Vit Tin.

Tp. HCM, ngày tháng nm 2014
3.2.2 Kim tra tính dng ca các bin 48
3.2.3 Chn bin tr 51
3.2.4 Chy mô hình hi quy đa bin 52
3.2.5 Kim tra hin tng đa cng tuyn 53
3.2.6 Kim đnh đng liên kt (Cointegration test) 55
3.2.7 ánh giá Ủ ngha toƠn din ca mô hình 56
IV. KT QU THC ζGHIε TI VIT ζAε 57
V. KT δUζ VÀ KIζ ζGH 60
TÀI δIU THAε KHη
PH δC

DANHăMCăCỄCăBNG,ăHỊNHăV,ăăTH:
1. Hình 3.1: D liu lm phát Vit ζam t quỦ 1-2014 đn quỦ 4-2014
2. Hình 3.2: Kim đnh tính dng ca chui CPI
3. Hình 3.3:  th hƠm t tng quan chui CPI
4. Hình 3.4: Kt qu chy mô hình ARIεA(2,0,2)
5. Hình 3.5: Kt qu chy mô hình ARIεA(6,0,2)
6. Hình 3.6: Biu đ t tng quan cho phn d ca mô hình ARIεA(2,0,2)
7. Hình 3.7: Biu đ th hin lm phát thc t vƠ lm phát c tính
8. Hình 3.8: Kt qu chy mô hình hi quy đa bin
9. Hình 3.9: εa trn h s tng quan gia các cp bin
10. Hình 3.10: Kt qu kim đnh đng liên kt
11. Bng 3.1: Kt qu thng kê mt s tiêu chun ca 2 mô hình ARIεA(2,0,2),
ARIMA(6,0,2)
12. Bng 3.2: Tng hp kt qu d báo lm phát bng mô hình ARIεA
13. Bng 3.3: Quyn s dùng tính ch s giá tiêu dùng thi k 2009 đn 2014
14. Bng 4.1: ζhng yu t tác đng đn k vng lm phát

2

nƠy hoc nghi ng chính ph s thay đi sang chính sách khác, thì mc tiêu gim
lm phát có l s còn kéo dƠi dai dng vƠ tn nhiu công sc, ca ci. Cái giá phi
tr cho vic gim lm phát cƠng cao, thi gian đ đt đc nó cƠng dƠi thì các chính
sách ca chính ph li cƠng khó đt đc mc tiêu vƠ các doanh nghip cng nh
kinh t h gia đình li cƠng gim nim tin rng chính sách nƠy s thƠnh công. Chính
vì th, mt vòng xon trôn c lun qun s vn c tn ti.
Do đó, vai trò ca Chính ph trong vic ban hƠnh các chính sách đúng trong tng
thi k lm phát tt nhiên lƠ rt quan trng, tuy nhiên vic tính đn yu t có tính
quyt đnh đn chiu hng ca lm phát ậ k vng ca ngi dơn trong vic xơy
dng chính sách lƠ điu cn đc xem xét mt cách nghiêm túc.
BƠi nghiên cu nƠy không đi vƠo vic tính toán đ cho ra li gii đáp phi hy sinh
mt mc tng trng bao nhiêu đ duy trì lm phát  mt mc va phi mà theo
đui mt cách tip cn nhm d báo mc lm phát trong tng lai vƠ tip đn lƠ
nghiên cu các yu t tác đng đn k vng lm phát. Kt qu thc nghim ch ra
rng lm phát cao vƠ leo thang có th d dƠng tác đng đn d đoán ca ngi dơn
v lm phát trong tng lai. Các chính sách tin t ca chính ph s đt đc hiu
qu cao khi hng đn mc tiêu phòng nga lm phát hn lƠ thc hin các chính
sách bt ng vƠ đt ngt khi nn kinh t đƣ đt đc mt mc tng trng nht đnh
Mcătiêuănghiênăcu:
Vi tm quan trng ca k vng lm phát, ngi vit tin hƠnh d báo v
mc lm phát k vng trong ngn hn ti Vit ζam. T đó, nghiên cu các yu t
tác đng đn k vng lm phát đ có mt cái nhìn c th hn v k vng lm phát
vƠ đ xut vƠi Ủ tng nh cho chính sách tin t ca Vit ζam.
Cơuăhiănghiênăcu:
Công vic d báo đc thc hin nh th nƠo, công tác thu thp d liu đc
tin hƠnh ra sao?
δƠm th nƠo đ c tính đc các yu t tác đng đn lm phát k vng ?
3

: t l lm phát
 = (Y - Y*)/Y*: Chênh lch gia sn lng thc t (Y) vƠ sn lng
tim nng (Y*).

5

 dc ca đng cong Phillips () cƠng nhiu thì chi phí ca s hy sinh v mt sn
lng vƠ vic lƠm đ đt mc tiêu n đnh v giá cƠng cao. ζói cách khác, đ dc
ca đng cong Phillips ph thuc phn ln vƠo đ cng nhc ca lng vƠ giá c:
Hai yu t nƠy cƠng cng nhc thì đng cong cƠng phng vƠ t l hy sinh cƠng
cao. Bng chng thc nghim cho thy, đng cong Phillips không n đnh  mi
thi đim mƠ dch chuyn lên xung tùy thuc vƠo mt s yu t, trong đó, quan
trng lƠ tălălmăphátăkăvngă(
e
) vƠ nhng cú sc giá c ngoi sinh () ậ s tng
hay gim ca giá c hƠng hóa th gii. Chính vì vy, đng cong Phillips hin đi ậ
đngăcongăPhillipsăcóăbăsungăkăvng đc th hin nh sau:
(2)  = 
e
+ . + 
Theo đó, mt s tng (gim) trong t l lm phát k vng s gn lin vi s dch
chuyn lên (xung) ca đng cong Phillips. Vì vy, mt s tng (gim) trong t l
lm phát k vng s dn ti s tng (gim) ca t l lm phát thc t mƠ không ph
thuc vƠo khong cách sn lng. Cng nh vy, mt cú sc giá c tiêu cc/ tích
cc (ví d nh s tng hay gim ca giá c hƠng hóa trên th gii) s dn ti mc
lm phát cao (thp) hn, trong điu kin các yu t khác không thay đi.
6

Trong dƠi hn, nhng cú sc ngoi sinh v giá lƠ ngu nhiên vƠ xê dch ( = 0),
không có chênh lch t sn lng tim nng ( = 0) vƠ vì th  = 


KăvngăvƠălmăphát
εt cách t nhiên, không cá nhơn cng nh doanh nghip nƠo mun đng v phía
thit hi ca lm phát. ζu nhng ngi công nhơn k vng giá tiêu dùng tng
trong thi gian sp ti, rt có th h s yêu cu có đc tin lng cao hn đ bo
đm tin lng thc ca h không gim - đó lƠ thu nhp sau khi điu chnh lm
phát. Cùng mt hin tng, nu các doanh nghip k vng tin lng và giá các yu
t đu vƠo khác tng, rt có th h s c gng tng giá đ bo đm thu nhp ca h
không gim. Do vy, giá vƠ lng trong thc t s tng khi các cá nhơn vƠ các
doanh nghip c gng bo v chính mình chng li săgiaătngăgiáăkăvng. Theo
cách nƠy, k vng lm phát có th dn dt thc t mt cách ht sc mnh m.
εt trong nhng nhim v ch yu ca bt k ngơn hƠng trung ng nƠo lƠ thuyt
phc công chúng rng giá c rt có th không tng nhiu trong tng lai ậ hay nói
theo cách khác là lm phát s thp. εun nh vy thì các ngơn hƠng trung ng
phi thc s đáng tin cy.  cho k vng lm phát thp, công chúng phi tin rng
ngơn hƠng trung ng s chng lm phát mt cách hu hiu vƠ kiên quyt vƠo thi
đim mƠ giá c bt đu tng quá mnh. ζgc li, mt ngơn hƠng trung ng gánh
chu s tin cy thp s tìm thy chính mình trong mt m hn lon, vi áp lc lm
phát n ra ngm ngm mi ni mi lúc.
δỦ do mƠ s tin cy dng nƠy khó đt đc lƠ do vic chng lm phát có th phi
tr mt cái giá khá đt, đó chính lƠ s đánh đi đ có đc mt mc lm phát thp
va phi.  chng lm phát, mt ngơn hƠng trung ng thng phi tng lƣi sut
(có th liên quan đn vic ct gim, hay ít nht lƠ lƠm chm tng trng cung tin).
Khi lƣi sut tng vi chính sách tin t tht cht hn, tiêu dùng vƠ đu t có th
chm li, vì các khon vay cho tiêu dùng vƠ kinh doanh tr nên đt đ hn. Sn
lng t nó có th tng vi nhp đ chm hn, hoc ngay c vic thu hp sn xut
có th din ra, vƠ tht nghip rt có th tng lên.
ζu các nhƠ lƠm chính sách kt lun rng lm phát cao đang b dn dt bi k vng
lm phát, thì vic kim soát tin lng vƠ giá c có l đc xem nh mt cách hiu
8


Kt qu lƠ mt vòng xon trôn c hng xung hin rõ: vì lo lng, ngi tiêu dùng
quyt đnh tit kim nhiu hn vƠ tiêu dùng ít đi, các doanh nghip sa thi công
nhơn vƠ gim đu t mi vì h không th sn xut ra nhng hƠng hóa vƠ dch v mƠ
h không th bán đc; gia tng tht nghip lƠ gim thu nhp, t đó lƠm ct gim
cu nhiu hn vƠ do vy tip tc lƠm nhn sơu hn vòng xon hng xung. Dù
nng lc sn xut vn tn ti, sn lng gim vì các ngun lc sn xut ậ c con
ngi vƠ máy móc thit b - b ri vƠo tình trng hot đng cm chng đ đi phó
vi s suy sp ca phía cu. Keynes thích gi hin tng nƠy lƠ “ nghch lỦ ca s
nghèo đói trong s d tha” - paradox of poverty in the midst of plent” (Keynes,
General Theory)
KăvngăvƠăchínhăsáchătinăt
 ngn cn s st gim sc cu, đ lƠm sng li tiêu dùng vƠ đc bit lƠ đu t,
ngơn hƠng trung ng có th s dùng đn chính sách tin t m rng: ví d quyt
đnh h thp lƣi sut (có th bng cách m rng cung tin). εt mc lƣi sut thp
hn có th khuyn khích tiêu dùng thông qua lƠm cho tit kim tr nên ít hp dn
hn (vì tit kim đc li ít đi) vƠ ậ điu quan trng tng đng - thông qua gim
chi phí vay tiêu dùng. εt cách tng t, t quan đim kinh doanh, mt mc lƣi
sut thp hn có th khuyn khích đu t thông qua ngun tƠi chính r hn cho vic
to ra nhƠ máy vƠ thit b mi.
Tuy nhiên, mt s các nhƠ kinh t đƣ lo lng rng trong mt s trng hp có tính
cc đoan, ngay c chính sách tin t có tính tng cng có th cng không cung cp
đ s kích thích đ đa mt nn kinh t đang suy gim ra khi tình trng khó khn.
Keynes đƣ suy đoán rng đu t mi có th không b hp dn ti bt k mc lƣi sut
thc t khi mƠ k vng v sc cu trong tng lai b gim sút nghiêm trng. Keynes
cng đƣ đ ngh rng các nhƠ qun lỦ ngơn hƠng trung ng có th không có kh
nng đy mc lƣi sut xung thp nh h mun ậ đó lƠ, mc thp đ đ kích thích
đu t ậ bi vì tn ti “by thanh khon” (liquidity trap). Ti mt đim nƠo đó, 
mc lƣi sut rt thp nhng vn còn cao hn zero, các cá nhơn có th quyt đnh
10


KăvngăvƠăcácăbinăsăvămôăkhác
K vng cng nh hng mnh đn các bin s kinh t v mô khác, bao gm lƣi
sut vƠ t giá hi đoái. Ví d, nu mt nhƠ đu t trái phiu k vng lƣi sut tng,
h có th quyt đnh bán trái phiu nhm hn ch thua l (vì các trái phiu hin ti
nói chung gim giá tr khi lƣi sut tng). ζu mt s lng ln các nhƠ đu t trái
phiu phn ng theo cách ging nh vy, lƣi sut dƠi hn thc t s tng.
Tng t, các nhƠ đu t tin t hng t giá hi đoái lên hay xung trên c s k
vng (có th lƠ h đt c s k vng ca mình vƠo các tin tc v d liu kinh t v
mô). Ví d, nu h k vng đng euro lên giá, h mua euro (hay bán đôla). ζu h
k vng euro gim giá, h bán euro (hay mua đôla). Dù theo cách nƠo, k vng ca
h thc t s dn dt kt qu.
1.2.2 Cáchăthcăhình thành kăvng
2
:
Có 3 trng hp c bn cho vic hình thƠnh k vng.
 Khi lm phát  mc thp trong sut mt khong thi gian dƠi, k vng s
“tnh” ngha lƠ các t chc cá nhơn (h kinh doanh vƠ doanh nghip) s
không còn lo lng v lm phát vƠ lƠm ng trc s tht rng mc lm phát
có th thay đi.
 Khi lm phát  mc tng đi cao, ngi ta đƣ không th lƠm ng đc na.
Dơn chúng có th đoán lm phát trong nm ti bng vi lm phát ca nm
va ri hoc lƠ trung bình ca vƠi nm gn vi hin ti ậ hay nói cách khác,
khi đó k vng có kh nng thích ng, tc lƠ ph thuc vƠo các giá tr quá
kh (lagged values) ca lm phát. ζu d đoán nh vy thì gi lƠ k vng
thích nghi (adaptive expectation).
 Khi nhng điu kin c bn vƠ chính sách ca chính ph thay đi nhanh
chóng, k vng thích ng s dn ti nhng sai lm to ln vƠ đt giá. Trong

2

k vng lm phát  n :
1. Da vào các nghiên cu trc đơy lƠ mô hình hóa lm phát quá kh, t đó to ra
mt chui lm phát k vng cho thi k tip theo. D liu đc s dng lƠ chui d
liu WPI (Wholesale Price Index) hƠng t tháng 4 nm 1997 đn tháng 12 nm
2008. Tác gi đƣ s dng mô hình ARIεA đ d báo lm phát k vng, mt mô
hình đc chng minh lƠ rt hiu qu trong vic d báo trong ngn hn:

2. Giai đon tip theo lƠ đánh giá các yu t tác đng đn k vng lm phát bng
cách s dng mô hình hi qui đa bin vi công thc c tính nh sau:

14

Trong đó: 
t-i
lƠ lm phát quá kh; (y
t-i
- y*) lƠ chênh lch gia GDP thc t vƠ GDP
tim nng; g(EXPζ) lƠ s tng trng ca các khon chi thc t ca Chính ph
trung ng; g(REER) lƠ phn trm thay đi trong t giá hi đoái thc; 
FL
và 
PR
là
phn trm thay đi trong giá nhiên liu vƠ các sn phm chính yu.
Các bin đa vƠo mô hình gm bin gc vƠ các bin  nhiu đ tr da trên phng
pháp “T tng quát đn c th” (Generate-to-specific)
Kt qu nghiên cu:
 εô hình c tính lm phát k vng cho thi k tip theo đc tng kt:

 Các yu t nh hng đn k vng lm phát:

yu da vƠo cu ni đa.
2.2 Muhammad Abdus Salam, 2006, Forecasting Inflation in Developing
Nations: The Case of Pakistan
Bài nghiên cu s dng các bc nghiên cu thc nghim bng mô hình ARIεA
đ d báo lm phát  Pakistan. BƠi vit tp trung ch yu vƠo vic d báo lm phát
hƠng tháng trong ngn hn. ζhiu mô hình ARIεA khác nhau đc đa vƠo th
nghim. Tác gi da vƠo nhiu phép th, nhiu ch tiêu đánh giá đ chn ra mô hình
chính xác vƠ phù hp nht đ d báo lm phát trong ngn hn.
Tác gi s dng chui d liu lƠ ch s lm phát CPI t tháng 7 nm 1993 đn tháng
6 nm 2003. Tác gi s dng các phn mm thng kê nh Eviews, SPSS và Excel
đ phc v vic phơn tích d liu. Vic nghiên cu đc thc hin theo các bc:
- Thu thp d liu lm phát tháng t các ngun: Pakistan Economic Survey,
ζgơn hƠng trung ng Pakistan, International Financial Statistics (IFS), IMF.
16

- Kim tra d liu: kim tra tính mùa v, tính dng bng c kim đnh Dickey
ậ Fuller cng nh đ th hƠm t tng quan (ACF) vƠ t tng quan riêng phn
(PACF)
- εô hình c tính đc cơn nhc sau khi kim tra tính ngu nhiên ca chui
d liu bng cách s dng hƠm ACF vƠ PACF, kim tra phn d t mô hình xem có
tính nhiu trng hay không.
- εt s mô hình ARIεA s đc chn ra đ cơn nhc vƠ kim tra đ có mô
hình cui cùng phù hp nht: da vƠo các ch s thng kê: Akaike Information
Criteria (AIC), Schwarz Information Criteria (SIC), Theil Inequality Coefficient
(TIC), Root Mean Square Error (RMSE), Root Mean Square Percent Error
(RMSPE), Mean Absolute Error (MAE).
- εô hình c tính

- Kt qu sau khi chy mô hình:


oălngălmăphátăkăvng:
- Thông qua các cuc kho sát: tin hƠnh kho sát các h gia đình, các chuyên gia
d đoán vƠ các doanh nhơn bng các bng cơu hi
- Thông qua thông tin th trng tƠi chính: Th trng tƠi chính đƣ phát trin rt
nhiu công c mi phc v cho vic đo lng k vng lm phát, nhng phng
pháp đo lng nƠy bt ngun t nhng công c có kt ni vi các ch s giá: ví
d nh t l lƣi sut thc
Phngăpháp
imămnh
imăyu Kho sát
- o lng trc tip lm
phát
- D dƠng đo lng k
vng tng th th trng
- Không ph thuc vƠo
các th trng tƠi chính
cao cp
- Tm nhìn hn ch: đa s
mi ngi k vng lm
phát da vƠo lm phát
quá kh
- Không th tin hƠnh
thng xuyên Các công c th trng tƠi
chính

ca nó nh lƠ chi phí cn biên thc.
Do tm quan trng ca chính sách tƠi khóa đi vi lm phát nên cán cân tài khóa
cho các khu vc công hp nht cng đc tính đn mt cách rõ rƠng trong phng
trình c tính. δp trng ca chính sách tƠi khóa hin ti có th đc s dng vƠ
xem nh lƠ mt tín hiu cho cam kt ca các chính ph đ n đnh tƠi chính.
Phng trình c tính nh sau:


e
t
: lƠ t l lm phát k vng 12 tháng ti

t-1
: lƠ t l lm phát 12 tháng trc
20


T
t
: t l lm phát mc tiêu 12 tháng ti
pb : t l cán cơn tƠi khóa trong tng GDP
r : t l lƣi sut chính sách thc
reer : chênh lch gia t giá hi đoái thc vƠ t giá hi đoái tim nng
wage : chênh lch gia tin lng thc vƠ tin lng tim nng
Trong đó, reer vƠ wage đc c tính bng b lc Hodrick-Presscott. S la chn
đ tr cho các bin đc lp ch yu đc da trên tính sn có ca d liu ti thi
đim t
εô hình kinh t lng ch ra rng lm phát mc tiêu vƠ chính sách tƠi khóa đóng
vai trò quan trng trong vic dn dt lm phát k vng. Tác gi cng đa thêm 3 mô
hình c tính k vng khác (table 1):

chính sách tin t đc tng cng s cung cp cho các ngơn hƠng trung ng s