B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM ÀO TH THU
HOÀN THIN VIC LP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI
CHệNH HP NHT TI TNG CÔNG TY VIT THNG LUN VN THC S KINH T TP.H Chí Minh ậ Nm 2014
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu riêng ca tôi. Các thông tin và s liu
đc s dng trong lun vn này là trung thc.
Tôi hoàn toàn chu trách nhim vi li cam đoan trên.
Ơo Th Thu MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC CH VIT TT
PHN M U 1
CHNG 1 C S LÝ LUN CHUNG V BÁO CÁO TÀI CHÍNH HP
NHT 5
1.1 Tng quan v báo cáo tài chính hp nht 5
1.1.1 Lch s hình thành và phát trin 5
1.1.2 Hình thc và phân loi hp nht 6
1.1.3 Các lý thuyt hp nht c bn 8
1.1.4 Báo cáo tài chính hp nht 9
1.2 i tng, phng pháp lp báo cáo tài chính hp nht 16
3.2 Hoàn thin vic lp và trình bày BCTCHN ti tng công ty Vit Thng 50
3.2.1 Hoàn thin t chc công tác k toán 50
3.2.2 Hoàn thin h thng biu mu thu thp thông tin phc v hp nht BCTC .
53
3.2.3 Hoàn thin phng pháp lp và trình bày BCTCHN 55
3.3 Kin ngh 62
3.3.1 i vi tng công ty Vit Thng 62
3.3.2 i vi c quan qun lỦ nhà nc 63
3.3.3 Hi ngh nghip k toán 63 3.3.4 i vi các C s đào to 64
KT LUN CHNG 3 65
KT LUN 66
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC VIT TT
BCTCHN : Báo cáo tài chính hp nht
BCTC : Báo cáo tài chính
BCKT : Bng cân đi k toán
BCKQHKD : Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh
BCKTHN : Bng cân đi k toán hp nht
BCKQHKDHN : Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh hp nht
BCLCTTHN: Báo cáo lu chuyn tin t hp nht
1
cu khoa hc trong c nc nghiên cu v vn đ này vì th, đư xut hin nhiu bài
báo đc đng ti trên các tp chí khoa hc ch rõ nhng bt cp ca thông t s
23/2005/TT-BTC nh bài báo khoa hc ca TS. Trn Vn Hi ắNhng bt cp trong
báo cáo tài chính hp nht theo mô hình tp đoàn, công ty m - công ty con, Tp chí
nghiên cu tài chính k toán s 5 (106) – 2012”. Nhn thy đc nhng bt cp đó
ngày 31/12/007 B tài chính đư ban hành thông t 161/2007/TT-BTC thay th cho
thông t s 23/2005/TT-BTC.
Vic lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht theo VAS 25 và thông t s
161/2007/TT-BTC c bn đư đáp ng đc nhu cu hp nht báo cáo tài chính ca
các doanh nghip. Tuy nhiên vic lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht hin nay
vn còn tn ti nhng hn ch do cha bao quát ht tình hình thc t, nên hin nay
vn còn xut hin nhiu công trình khoa hc nghiên cu v hoàn thin vic lp và
trình bày báo cáo tài chính hp nht.
im qua mt s công trình nghiên cu khoa hc gn đây v hoàn thin vic
lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht nh sau:
Lun vn thc s –ắHoàn thin vic lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht
ti Công ty c phn đu t Lc Hng”, Nguyn Th Ánh Tuyt, 2013.
Lun vn thc s – ắHoàn thin quy trình lp và trình bày báo cáo tài chính hp
nht ti Tp đoàn Phan V”, Hà Th Phng Tho, 2013.
Kt qu đt đc ca các công trình nghiên cu khoa hc này là : đư tìm ra
đc nhng tn ti trong vic lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht ti các tp
đoàn, đa ra đc các gii pháp phù hp giúp hoàn thin vic lp và trình bày báo cáo
tài chính hp nht ti các tp đoàn.
Tuy nhiên, nhng công trình nghiên cu khoa hc này vn còn b hn ch do
vic nghiên cu ch gii hn trong mt tp đoàn, vic đa ra các kin ngh sa đi
hoc b sung nhng quy đnh đư ban hành v lp và trình bày báo cáo tài chính hp
nht s không chính xác.
3. Mc tiêu nghiên cu
ca tp đoàn
4
Hoàn thin vic lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht theo chun mc k
toán s 25 –ắ Báo cáo tài chính hp nht”.
7. Kt cu ca lun vn
Kt cu ca lun vn gm 3 chng:
Chng 1 : C s lý lun chung v báo cáo tài chính hp nht
Chng 2 : Thc trng lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht ti tng
công ty Vit Thng
Chng 3: Hoàn thin vic lp và trình bày báo cáo tài chính hp nht ti tng
công ty Vit Thng
KT LUN 5
CHNG 1 C S Lụ LUN CHUNG V BÁO CÁO TÀI CHệNH HP
NHT
1.1 Tng quan v báo cáo tƠi chính hp nht
1.1.1 Lch s hình thƠnh vƠ phát trin
Hp nht là mt chin lc kinh doanh đang đc áp dng khá ph bin ti
Hp nht kinh doanh là vic kt hp các doanh nghip kinh doanh riêng bit
hoc các hot đng kinh doanh riêng bit thành mt đn v báo cáo. Kt qu phn ln
các trng hp hp nht kinh doanh là mt doanh nghip (bên mua) đt đc quyn
kim soát đi vi mt doanh nghip khác (bên b mua).
Nu bên mua, mua li 100% giá tr tài sn thun ca mt doanh nghip khác,
lúc này t cách pháp nhân đc lp ca bên b mua có th mt đi, vic chp nhn
s tn ti hay gii th ca bên b mua tùy thuc vào hi đng qun tr ca bên
mua.
Nu bên mua, mua li ít hn 100% (phi trên 50%) giá tr tài sn thun ca mt
doanh nghip khác, lúc này t cách pháp nhân đc lp ca bên b mua vn còn
tn ti nhng chu s kim soát ca bên mua.
1.1.2.2 Hình thc hp nht
Hp nht kinh doanh đc th hin di nhiu hình thc khác nhau nh:
Hình thc 1: mt doanh nghip có th mua toàn b tài sn thun hoc gánh
chu toàn b các khon n ca mt doanh nghip khác, lúc này doanh nghip
mua nm quyn chi phi hot đng kinh doanh ca doanh nghip b mua,
doanh nghip b mua có th còn tn ti hoc gii th tùy vào quyt đnh ca
bên mua.
Hình thc 2: mt doanh nghip có th mua c phn ca mt doanh nghip
khác, theo hình thc này doanh nghip mua, mua trên 50% c phiu ca doanh
nghip khác thì có quyn kim soát hot đng kinh doanh ca doanh nghip đó,
lúc này bên mua tr thành công ty m, bên b mua tr thành công ty con.
Hình thc 3: theo hình thc này hp nht kinh doanh là vic thành lp mt
doanh nghip mi đ kim soát các doanh nghip tham gia hp nht hoc các
7
tài sn thun đư đc chuyn giao hoc tái c cu mt hoc nhiu doanh
nghip tham gia hp nht.
hình thc hp nht, đ tng vn ch s hu, tng sc cnh tranh và tránh s thâu tóm.
e) Mua li tài sn vô hình
Mua li mt doanh nghip đang hot đng không ch là mua li đc nhà
xng, máy móc, công ngh mà còn mua li đc nhng tài sn vô hình có giá tr
khác nh : thng hiu, khách hàng, đi ng nhân viên lành ngh và các kênh phân
phi sn có. Nhng tài sn vô hình này phi mt thi gian khá lâu doanh nghip mi
xây dng đc. Vì vy, la chn hình thc hp nht làm tng kh nng cnh tranh cho
doanh nghip.
1.1.2.4 Phơn loi hp nht:
Da vào cu trúc ca tng doanh nghip phân hp nht thành các loi nh sau:
Hp nht theo chiu ngang: hp nht hai hay nhiu doanh nghip kinh doanh
cùng lnh vc, cùng mt loi sn phm, đ gim đi th cnh tranh và tit kim
chi phí do quy mô.
Hp nht theo chiu dc: hp nht hai hay nhiu doanh nghip kinh doanh
cùng lnh vc nhng khác nhau v giai đon sn xut hay ch bin. Hp nht
theo chiu dc không làm gim s lng đi th cnh tranh trên th trng. Ví
d : công ty sn xut mua li nhà cung cp nguyên liu ca mình.
Hp nht theo dng t hp: hp nht gia các công ty kinh doanh nhiu lnh
vc khác nhau t đó hình thành nên nhiu tp đoàn kinh t hot đng nhiu
lnh vc, nhm đa dng hoá sn phm đ gim ri ro liên quan đn mt ngành
kinh doanh riêng bit.
1.1.3 Các lý thuyt hp nht c bn
Hin nay, phng pháp hp nht BCTC ti các quc gia đc xây dng da
trên nn tng ca ba lý thuyt hp nht c bn: lý thuyt li ích ca ch s hu, lý
thuyt công ty m và lý thuyt thc th.
a) Lý thuyt li ích ca ch s hu( Propritary concept)
Lý thuyt này tp trung ch yu vào phn li ích ca công ty m trong công ty
con. Ch có phn tài sn, n phi tr, doanh thu, chi phí ca công ty con thuc v c
9
10
Di góc đ ca nhà qun lý: vic nm bt tng th tình hình tài chính ca
tp đoàn là vô cùng quan trng nhm điu hành và qun lý hot đng ca
doanh nghip, đnh hng phát trin và phân b ngun lc. Do vy đ đánh giá
tình hình tài chính ca doanh nghip s liu không ch đn thun trên BCTC
riêng ca công ty m mà phi là s liu trên BCTCHN ca tp đoàn.
i vi nhƠ đu t : cn nm bt tng th tình hình tài chính ca tp đoàn đ
bit đc ngun vn đu t đc s dng và phân b nh th nào trong tp
đoàn, đng thi kt qu kinh doanh ca tp đoàn cng nh hng đn quyt
đnh đu t ca các c đông ch không ch đn thun là kt qu kinh doanh ca
công ty m. c bit trong giai đon hin nay các tp đoàn doanh nghip nhà
nc đang tin hành c phn hoá gn lin vi vic niêm yt chào bán chng
khoán ra công chúng thì vic s dng BCTCHN li càng tr nên cn thit hn.
i vi c quan qun lý nhƠ nc: BCTCHN giúp c quan nhà nc kim
soát hot đng ca các tp đoàn, thanh tra, kim tra, giám sát quá trình hot
đng ca tp đoàn, đng thi giúp c quan qun lý bit đc hiu qu hot
đng kinh doanh ca tp đoàn.
b) Bn cht ca báo cáo tài chính hp nht
BCTCHN là nn tng c bn cho vic ra quyt đnh ca các nhà qun lý hoc
các nhà đu t, nó th hin khá đy đ và toàn din v tình hình tài chính ca mt tp
đoàn ti mt thi đim và kt qu kinh doanh ca tp đoàn qua mt thi k, qua đó có
th đánh giá thc trng cng nh trin vng ca tp đoàn và đng thi đa ra nhng
quyt sách riêng hay la chn nhng c hi đu t cho tp đoàn. BCTCHN đc trình
bày tng t nh là báo cáo tài chính ca mt doanh nghip, đc lp da trên c s
tng hp BCTC ca công ty m và ca các công ty con .
c) Vai trò ca báo cáo tài chính hp nht
BCTCHN đóng vai trò đc bit quan trng đi vi nhng đi tng cn s
Bng cơn đi k toán hp nht : là mt BCTC ca tp đoàn nhm cung cp
thông tin v tình hình tài sn, ngun vn ca tp đoàn trong mt thi đim nht
đnh. Qua BCKTHN ngi s dng thông tin s có cái nhìn khái quát v tình
hình tài chính ca tp đoàn, trình đ s dng vn cng nh tim lc kinh t ca
tp đoàn.
12
Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh hp nht: cung cp thông tin v tình
hình hot đng kinh doanh ca tp đoàn trong mt thi k, giúp ngi s dng
thông tin bit đc kt qu hot đng kinh doanh trong k, bit đc tc đ
tng trng và phát trin ca tp đoàn .
Báo cáo lu chuyn tin t hp nht: báo cáo này giúp cho ngi s dng
thông tin bit đc lung tin ra, vào trong doanh nghip trong mt k nht
đnh. Mt Báo cáo lu chuyn tin t hp nht chính xác giúp tp đoàn qun lý
tt vòng quay tin mt ca mình qua đó có th d đoán đc lung tin ra, vào
trong tng lai t đó có nhng bin pháp s dng ti u ngun lc ca mình.
Bn thuyt minh báo cáo tài chính hp nht: đc lp đ gii thích và b
sung thông tin v tình hình hot đng sn xut kinh doanh, tình hình tài chính
cng nh kt qu kinh doanh ca tp đoàn trong k báo cáo, mà các báo cáo tài
chính khác không đc trình bày rõ ràng và chi tit. Qua bn thuyt minh báo
cáo tài chính này ngi s dng thông tin s hiu rõ hn v tình hình kinh
doanh thc t ca tp đoàn.
b) Báo cáo tài chính hp nht gia niên đ:
BCTCHN gia niên đ gm BCTCHN gia niên đ dng đy đ và BCTCHN
gia niên đ dng tóm lc.
Báo cáo tài chính hp nht gia niên đ dng đy đ gm:
Bng cân đi k toán hp nht gia niên đ dng đy đ : Mu s B 01a - DN
Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh hp nht gia niên đ dng đy đ: Mu
1.1.4.3 Nguyên tc lp vƠ trình bƠy Báo cáo tƠi chính hp nht
Công ty m khi lp BCTCHN phi hp nht báo cáo tài chính riêng ca mình
và ca tt c các công ty con trong nc và ngoài nc do công ty m kim soát,
ngoi tr trng hp quyn kim soát ca công ty m ch là tm thi vì công ty con
này ch đc mua và nm gi cho mc đích bán li trong tng lai gn( di 12
tháng) hoc hot đng ca công ty con b hn ch trong thi gian dài ( trên 12 tháng)
và điu này nh hng đáng k ti kh nng chuyn vn cho công ty m.
Công ty m không đc loi tr ra khi BCTCHN các báo cáo tài chính ca
công ty con có hot đng kinh doanh khác bit vi hot đng ca tt c các công ty
con khác trong tp đoàn.
14
BCTCHN đc lp và trình bày theo nguyên tc k toán và nguyên tc đánh
giá nh báo cáo tài chính ca doanh nghip đc lp theo quy đnh ca chun mc k
toán s 21 – Trình bày báo cáo tài chính và quy đnh ca các chun mc k toán khác.
BCTCHN đc lp trên c s áp dng chính sách k toán thng nht cho các
giao dch và s kin cùng loi trong nhng hoàn cnh tng t trong toàn tp đoàn.
Trng hp công ty con s dng các chính sách k toán khác vi chính sách k
toán áp dng thng nht trong tp đoàn thì BCTC đc s dng đ hp nht phi
đc điu chnh li theo chính sách chung ca tp đoàn.
Trng hp công ty con không th s dng cùng mt chính sách k toán vi
chính sách chung ca tp đoàn thì thuyt minh BCTCHN phi trình bày rõ v khon
mc đư đc ghi nhn và trình bày theo các chính sách k toán khác nhau và phi
thuyt minh rõ các chính sách k toán khác đó.
Báo cáo tài chính riêng ca công ty m và các công ty con s dng đ hp nht
BCTC phi đc lp cho cùng mt k k toán.
Nu ngày kt thúc k k toán là khác nhau, công ty con phi lp thêm mt b
BCTC cho mc đích hp nht có k k toán trùng vi k k toán ca công ty m.
hu ca c đông thiu s trong thu nhp ca tp đoàn cng cn đc trình bày
thành ch tiêu riêng bit trong BCKQHKDHN.
Giá tr các khon mc phi thu, phi tr gia các đn v trong cùng tp đoàn
phi đc loi tr hoàn toàn. Các khon l cha thc hin phát sinh t các giao
dch ni b đang phn ánh trong giá tr hàng tn kho hoc tài sn c đnh cng
đc loi b tr khi chi phí to nên khon l đó không th thu hi đc.
Báo cáo lu chuyn tin t hp nht phi đc lp theo quy đnh ca chun mc
k toán s 24 – ắ Báo cáo lu chuyn tin t”
Thuyt minh báo cáo tài chính hp nht phi trình bày đy đ các ch tiêu theo yêu
cu ca chun mc k toán s 21 – ắTrình bày báo cáo tài chính” và tng chun mc
k toán liên quan.
Các khon đu t vào công ty liên kt và công ty liên doanh đc k toán theo
phng pháp vn ch s hu trong BCTCHN.
16
1.2 i tng, phng pháp lp báo cáo tƠi chính hp nht
1.2.1 i tng vƠ phm vi lp báo cáo tƠi chính hp nht
1.2.1.1 i tng lp báo cáo tƠi chính hp nht
Công ty m
Mt công ty đc coi là công ty m ca mt công ty khác khi s hu trên 50%
vn điu l hoc tng s c phn phn ph thông đư phát hành ca công ty khác, có
quyn chi phi các chính sách tài chính và kim soát hot đng ca các công ty khác
nhm thu đc li ích kinh t, mt công ty m có th có mt hoc nhiu công ty con.
Công ty con
Công ty con là doanh nghip chp nhn s kim soát hoc chi phi ca mt
công ty khác(công ty m), mi công ty con ch có mt công ty m, mi công ty con có
th có các công ty con ca mình(công ty cháu).
Mi quan h công ty m, công ty con
Phân b li th thng mi ( nu có)
Tách li ích ca c đông thiu s
Loi tr toàn b các giao dch ni b trong tp đoàn,c th nh sau:
Doanh thu, giá vn ca hàng hoá, dch v cung cp gia các đn v trong ni
b tp đoàn, kinh phí qun lý np tng công ty, kinh phí ca công ty thành
viên, lưi đi vay và thu nhp t cho vay gia các đn v trong ni b tp đoàn,
c tc đư chia và đư ghi nhn phi đc loi tr toàn b.
Các khon lưi cha thc hin phát sinh t các giao dch ni b tp đoàn đang
nm trong giá tr tài sn nh ( hàng tn kho, tài sn c đnh,ầ) phi đc loi
tr hoàn toàn.
Các khon l cha đc thc hin phát sinh t các giao dch trong ni b đang
phn ánh trong giá tr tài sn nh hàng tn kho hoc tài sn c đnh phi đc
loi b tr khi chi phí to nên khon l đó không th thu hi đc.
S d các khon mc phi thu, phi tr trên bng cân đi k toán gia các đn
v trong cùng tp đoàn phi đc loi tr hoàn toàn.
18
Lp các bng tng hp các bút toán điu chnh và bng tng hp các ch tiêu hp nht.
Lp BCTCHN cn c vào bng tng hp các ch tiêu hp nht sau khi đư đc điu
chnh và loi tr.
1.2.2.2 Các bút toán hp nht
thc hin đc các công vic trên, k toán phi s dng các bút toán hp
nht. Bút toán hp nht ch s dng cho mc tiêu lp báo cáo tài chính hp nht mà
không đc dùng đ ghi s k toán tng hp, chi tit đ lp báo cáo tài chính riêng
ca doanh nghip. Bút toán hp nht thc hin theo các quy đnh c th nh sau:
(1)iu chnh tng các ch tiêu thuc phn tài sn ca bng cân đi k toán
bng cách ghi N cho ch tiêu cn điu chnh. Riêng các ch tiêu sau thuc phn tài
sn s đc điu chnh tng bng cách ghi Có cho ch tiêu cn điu chnh.