B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH NGUYN THY ÁNH NHUNG

LUN VN THC S KINH T
Thành ph H Chí Minh, nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH NGUYN THY ÁNH NHUNG MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN

MC LC
TÓM TT
DANH MC T VIT TT
DANH MC BNG
DANH MC HÌNH, S 
PHN M U 1
PHN NI DUNG 4
CHNG 1: TNG QUAN V RI RO TÁC NGHIP TI NGÂN HÀNG
THNG MI 4

1.1 C s lý lun v QTRRTN ca ngân hàng thng mi 4
1.1.1 Khái nim RRTN 4
1.1.2 Phân loi RRTN 5
1.1.3 Ni dung ca QTRRTN 7
1.1.3.1 Khái nim QTRRTN 7
1.1.3.2 Xác đnh RRTN 7
1.1.3.3 o lng RRTN 8
1.1.4 Hu qu ca RRTN 10
1.2 C s lý lun v các yu t nh hng đn công tác QTRRTN 10
1.2.1 T chc b máy QTRRTN 10
1.2.2 Quy trình tác nghip 11


T NGHIÊN CU 40

3.1 Thit k nghiên cu 40
3.1.1 C s d liu: 40
3.1.2 Phng pháp nghiên cu 41
3.2 Kt qu nghiên cu 42
3.2.1 Kt qu nghiên cu đnh tính 42
3.2.2 Kt qu nghiên cu đnh lng 44
3.2.2.1 c đim mu kho sát và thang đo 44
3.2.2.2 Kim đnh đ tin cy thang đo 48
3.2.2.3 Kim đnh thang đo thông qua phân tích nhân t khám phá EFA 51
3.3 Mô hình nghiên cu nghiên cu sau đánh giá thang đo 59
3.3.1 Phân tích tng quan 60
3.3.2 Phân tích hi quy 63
3.3.3 Kim đnh các gi thuyt 67
3.4 ánh giá kt qu nghiên cu 69
3.5 Kt lun chng 3 71
CHNG 4: GII PHÁP TNG CNG HIU QU QUN TR RI RO TÁC
NGHIP TI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN 72

4.1 nh hng QTRRTN ti SCB đn nm 2020 72
4.1.1 nh hng phát trin ca SCB đn nm 2020 72
4.1.2 nh hng QTRRTN ca SCB đn nm 2020 72 4.2 Gii pháp hoàn thin công tác QTRRTN ti SCB 73
4.2.1 Gii pháp v t chc b máy QTRRTN 73
4.2.2 Gii pháp v các quy trình tác nghip 73
4.2.3 Cng c và hoàn thin h thng thông tin tác nghip 74
4.2.4 Chú trng vic đào to con ngi 74

Nghiên cu đnh tính xác đnh đc 5 nhân t tác đng đn Hiu qu QTRRTN
gm: (1) T chc b máy QTRRTN, (2) Quy trình tác nghip, (3) H thng thông
tin, (4) Yu t con ngi, (5) Công tác thu thp d liu tn tht QTRRTN.
Nghiên cu đnh lng đc thc hin thông qua bng câu hi kho sát, s dng
phân tích hi quy đa bin thông qua phn mm SPSS 16.0 vi s lng mu là 220.
Kt qu phân tích, kim đnh thang đo cho thy mô hình s gm: 5 nhân t đc lp
là (1) T chc b máy QTRRTN, (2) Quy trình tác nghip, (3) H thng thông tin,
(4) Yu t con ngi, (5) Công tác thu thp d liu tn tht QTRRTN tác đng đn
Hiu qu QTRRTN. Và kt qu hi quy đa bin khng đnh mô hình nghiên cu là
phù hp vi d liu kho sát cng nh cho thy các gi thuyt cho mô hình điu
chnh đu đc chp nhn. Trong đó, các gi thuyt v các nhân t (1) T chc b
máy QTRRTN, (2) Quy trình tác nghip, (3) H thng thông tin, (4) Yu t con
ngi, (5) Công tác thu thp d liu tn tht QTRRTN có tác đng dng đn Hiu
qu QTRRTN đu đc chp nhn.
Kt qu ca nghiên cu này cho các NHTM có cái nhìn rõ nét hn trong công tác
QTRRTN. T đó, có th đnh hng vic xây dng chính sách, quy trình nhm đm
bo Hiu qu QTRRTN. Bên cnh đó, nghiên cu còn đóng góp thêm mt tài liu
khoa hc trong lnh vc QTRRTN thông qua vic xây dng mt mô hình lý thuyt
gii thích các nhân t tác đng đn Hiu qu QTRRTN. Nó giúp các nhà nghiên cu
hiu rõ hn v công tác QTRRTN ti các NHTM ti Vit Nam.

DANH MC T VIT TT
ATM: Automatic Teller Machine
NHNN: Ngân hàng Nhà nc
NHTM: Ngân hàng Thng mi.
RRTN: Ri ro tác nghip.
QTRR: Qun tr ri ro

Bng 3.10 Bng kt qu phân tích EFA bin ph thuc 58
Bng 3.11 Bng tóm tt gi thuyt trong mô hình nghiên cu sau đánh giá thang đo 59
Bng 3.12 Kt qu phân tích tng quan Pearson 60
Bng 3.13 Bng ch tiêu đánh giá đ phù hp ca mô hình 64
Bng 3.14 Bng kim đnh đ phù hp ca mô hình 64
Bng 3.15 Bng thông s thng kê ca tng bin trong mô hình hi quy 65
Bng 3.16 Bng tóm tt kt qu kim đnh gi thuyt 69
DANH MC HÌNH, S 

Hình 1.1. Các yu t ca QLRR 14
Hình 1.2. Mô hình QLRR 3 cp đ 15
Hình 1.3. Vòng điu khin 9 yu t cho quá trình QTRRTN 16
Hình 1.4. Mô hình đ xut 18
S đ 2.1. B máy QTRRTN ca SCB 28
Biu đ 2.2. Tình hình RRTN 31
Hình 3.1. Quy trình nghiên cu 42
Hình 3.2. Biu đ phn d chun hóa 66
1

PHN M U
1. Tính cp thit ca đ tài
Hi nhp quc t đã m ra c hi đ ngành Ngân hàng Vit Nam tip cn gn hn
vi trình đ và chun mc quc t. Vit Nam gia nhp WTO đòi hi các Ngân hàng
Vit Nam phi đáp ng các yêu cu qun tr nói chung, QTRR nói riêng theo chun

 a ra mt s khuyn ngh v gii pháp hn ch ri ro tác nghip trong hot
đng ti ngân hàng TMCP Sài Gòn.
3. i tng và phm vi nghiên cu
 i tng nghiên cu: Công tác qun tr RRTN ca ngân hàng TMCP Sài
Gòn.
 Phm vi nghiên cu:
 Không gian nghiên cu: Trong toàn h thng ngân hàng TMCP Sài Gòn
 Thi gian nghiên cu: 5/2013 – 5/2014.
4. Phng pháp nghiên cu
Trên c s lý lun c bn v QTRRTN ca ngân hàng thng mi, tác gi vn dng
vào thc tin ti ngân hàng TMCP Sài Gòn.  tài thc hin nghiên cu đnh lng
bng phng pháp hi quy OLS da trên d liu thu thp t nhân viên trong toàn h
thng ca ngân hàng TMCP Sài Gòn, la chn các bin có liên quan đn đ tài đ
xây dng mô hình hi quy đa bin th hin các nhân t tác đng đn RRTN trong
hot đng ti ngân hàng TMCP Sài Gòn.
Da trên kt qu kim đnh các gi thuyt nghiên cu v các nhân t tác đng đn
RRTN, đ tài đa ra mt s các khuyn ngh nhm hn ch RRTN trong các hot
đng ti ngân hàng TMCP Sài Gòn và các ngân hàng thng mi Vit Nam nói
chung.
3

5. B cc đ tài
Kt cu đ tài bao gm 4 chng và đc trình bày theo th t nh sau:
Chng 1: TNG QUAN V RI RO TÁC NGHIP TI NGÂN HÀNG
THNG MI
Chng 2: THC TRNG CÔNG TÁC RI RO TÁC NGHIP TI NGÂN
HÀNG TMCP SÀI GÒN
Chng 3: THIT K NGHIÊN CU VÀ MÔ HÌNH XÁC NH CÁC GI
THIT NGHIÊN CU
Chng 4: GII PHÁP TNG CNG HIU QU QUN TR RI RO TÁC

t con ngi (cu th, gian ln); s yu kém trong h thng công ngh, thông tin; s
s h, thiu các quy đnh ca các NHTM. nh ngha này bao gm c ri ro pháp
lý, nhng không bao gm ri ro chin lc và ri ro danh ting.
RRTN bao gm: gian ln ca nhân viên, các v trm, li h thng, mt đin, l lt,
hoc các lý do khác dn đn các sai sót  mt ngân hàng mà không th phân loi
vào các ri ro khác. RRTN cng bao gm c ri ro tuân th. Ri ro tuân th là ri ro
tim n nh hng đn thu nhp và vn phát sinh do vic không tuân th pháp lut,
quy đnh, quy ch, thông l tt, chính sách và quy trình ni b hoc các chun mc
đo đc khác.
5

1.1.2 Phân loi RRTN
Theo đnh ngha ca Basel 2 thì RRTN đc xác đnh da trên nguyên nhân gây ra
RRTN. Có 4 nhân t (nguyên nhân) là: con ngi (People), quy trình ni b
(Internal Processes), h thng (Systems) và s kin bên ngoài (External Events).
a) Ri ro t bên trong ni b ngân hàng
 Ri ro do yu t con ngi. RRTN tng lên cùng vi s tham gia ca con
ngi vào hot đng khi to, phê duyt, báo cáo hoc điu chnh mt giao
dch. NH càng có nhiu nhân viên, nhiu đa đim giao dch và khách hàng thì
RRTN càng cao. S lng nhân viên tng nhanh là du hiu tng RRTN.
+

Do cán b, nhân viên thc hin các nghip v, nhim v không đc y quyn
hoc phê duyt vt quá thm quyn cho phép.
+

Do cán b tác nghip không tuân th đúng các quy ch, quy trình nghip v
nh cho vay không đúng đi tng, không đúng mc đích s dng vn vay,
hch toán nhm tài khon không sa cha kp thi, cha chp hành nghiêm
chnh các quy ch bo mt bng mã khóa đin t,…

đng truyn,…
b) Ri ro do các tác đng bên ngoài: S kin bên ngoài là các yu t nm ngoài s
kim soát ca ngân hàng cng góp phn gây ra RRTN.
 Ri ro do hành vi la đo, trm cp và/hoc phm ti ca các đi tng bên
ngoài ngân hàng (hành đng phá hoi, đánh bom ).
 Ri ro do các s kin bên ngoài và/hoc do t nhiên (đng đt, bão ) gây
gián đon /thit hi cho hot đng kinh doanh ca ngân hàng.
 Ri ro các vn bn, quy đnh ca chính ph, các ban ngành liên quan có s
thay đi hoc có nhng quy đnh mi làm nh hng đn hot đng ca ngân
hàng.
 Tn tht do các s kin bên ngoài gây ra có th đc gim bt thông qua bo
him, k hoch d phòng và h thng phc hi. Vic lp k hoch kinh
doanh liên tc là mt cách quan trng giúp ngân hàng chun b cho các ri ro
t các s kin bên ngoài và qun lý nhng ri ro này.
c) Các vn đ khác nh: Khi lng và giá tr giao dch, mc đ phc tp ca giao
dch, nhng thay đi mà ngân hàng đang gp phi (quyn s hu mi, lãnh đo
mi, nhân viên mi, sn phm mi, nhng thay đi v chính sách, quy trình, h
thng vv ). Các ngân hàng đang trong quá trình sáp nhp vi t chc hot đng
ngân hàng khác thì có mc đ RRTN đc bit cao.
7

1.1.3 Ni dung ca QTRRTN
1.1.3.1 Khái nim QTRRTN
QTRRTN là quá trình t chc tín dng tin hành các hot đng tác đng đn
RRTN, bao gm vic thit lp c cu t chc, xây dng h thng các chính sách,
phng pháp qun lý RRTN đ thc hin quá trình qun lý ri ro đó là xác đnh, đo
lng, đánh giá, qun lý, giám sát và kim tra kim soát RRTN nhm bo đm hn
ch ti mc thp nht ri ro xy ra.
1.1.3.2 Xác đnh RRTN
a) Xác đnh du hiu RRTN

KBIA =

Trong đó:
 K
BIA
: là chi phí vn trong phng pháp ch s c bn
 GI: là tng thu nhp nm ca 03 nm gn nht tha mãn điu kin thu nhp
dng.
 n = s lng ln ca ba nm k trc mà tng thu nhp là dng.
  = 15%, do y ban quy đnh, có quan h vi mc đ m rng ngành ca
mc đ vn yêu cu đi vi mc đ m rng ngành ca ch s.
Tng thu nhp hàng nm đc tính bng thu nhp lãi ròng, cng vi thu nhp phi
lãi ròng theo đnh ngha bi các c quan giám sát quc gia và/ hoc các tiêu chun
k toán quc gia.
Phng pháp 2: Phng pháp tiêu chun hóa SA
9

Theo phng pháp này, các hot đng ca ngân hàng đc chia thành 8 mng hot
đng chính.
Các yu t Beta đt cho các mng hot đng kinh doanh
Tài tr doanh nghip (1) 8% Chi tr và thanh toán (4) 8%
Thng mi và bán hàng (2) 8% Các dch v ngân hàng đi lý (6) 5%
Ngân hàng bán l (3) 2% Qun lý tài sn (7) 2%
Ngân hàng thng mi (4) 5% Môi gii bán l (8) 2%
Tng chi phí vn đc tính theo công thc sau:
K
TSA
= {
Trong đó :
 K

h tng phù hp do không áp dng đúng các th tc phê duyt sn phm mi.
-

i vi hot đng thanh toán: Hu qu mà ngân hàng phi gánh chu có th là
không thanh toán đc theo yêu cu ca khách hàng hoc thanh toán nhm
đi tng th hng.
-

i vi lnh vc công ngh thông tin: Hu qu mà ngân hàng phi gánh chu
có th là tình trng mt kim soát h thng hoc h thng c s d liu ngng
hot đng.
-

i vi hot đng tài chính: Hu qu ca ri ro tác nghip có th là vic đnh
giá tài sn sai, các báo cáo lãi l không hoàn chnh, các khon mc k toán
không đc đi chiu…
-

i vi hot đng qun lý nhân s: Hu qu ca ri ro tác nghip có th là
hành vi vi phm pháp lut trong vn đ kt thúc hp đng lao đng….
-

i vi uy tín ca ngân hàng: i x vi khách hàng không tt dn ti mt
khách hàng hoc to uy tín không tt v ngân hàng, t đó dn đn hu qu
làm mt vn, gim uy tín hoc làm gim li nhun ca ngân hàng
1.2 C s lý lun v các yu t nh hng đn công tác QTRRTN
1.2.1 T chc b máy QTRRTN
Theo đnh ngha thì QTRRTN là quá trình t chc tín dng tin hành các hot đng
tác đng đn RRTN, bao gm vic thit lp c cu t chc, xây dng h thng các
chính sách, phng pháp qun lý RRTN đ thc hin quá trình qun lý ri ro đó là

12

1.2.3 H thng thông tin tác nghip
H thng thông tin tác nghip đc hiu là h thng thng tin đc xây dng vi
đnh hng h tr cá nhân và nhóm làm vic trong ngân hàng nhm đt hiu qu
cao nht trong xây dng, vn hành và ci tin các quy trình tác nghip.
H thng tác nghip bao gm hai dng thc c bn:
 ng b: hi tho trc tuyn, đàm thoi trc tuyn …
 Không đng b: chia s không gian, quy trình và d liu tác nghip.
Mt h thng thông tin tác nghip đc thit k hiu qu s đm bo các yu t c
bn sau:
 t nn tng v mt nhn thc: mi cá nhân là mt thc th tham gia vào các
quy trình chung ca toàn h thng. Mi tác v đu là nhân t h tr quá trình
ra quyt đnh  các quy trình liên quan khác.
 To đng lc thúc đy chun hóa các quy trình tác nghip: mi công vic
đu cn có s phi hp gia các cá nhân, b phn. Và nh vy cn chun hóa
và ci tin không ngng các quy trình tác nghip.
 Nâng cao tính ch đng ca mi cá nhân:  mi quy trình tác nghip, các cá
nhân liên quan s có trách nhim tham gia h thng ti nhng thi đim nht
đnh tùy vào quy trình tác nghip c th.
 Thúc đy làm vic theo nhóm: mi cá nhân tham gia h thng ý thc rng
các cá nhân khác cng tham gia trong các quy trình chung, và hiu qu
chung ca toàn b quy trình ph thuc vào tng bc phi hp thc hin ca
quy trình c th.
 iu hòa li ích: cho phép các cá nhân tng tác và cùng tìm ra cách gii
quyt vn đ mt cách hiu qu.
 Tng cng kh nng trao đi và chia s: các cá nhân đu có th chia s và
đc chia s, thông qua các công c và tin ích mang tính h thng.
13