B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
NGUYN HU TH GII PHÁP HOÀN THIN HOT NG
QUN TR RI RO TÍN DNG TI
NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN HÀ NI
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
NGUYN HU TH
GII PHÁP HOÀN THIN HOT NG
3. i tng và phm vi nghiên cu ca đ tài
4. D liu và phng pháp nghiên cu ca đ tài
5. Tình hình nghiên cu trong nc, ngoài nc và đim mi ca đ tài
6. Cu trúc ni dung nghiên cu ca đ tài
CHNG 1: C S LÝ LUN V QUN TR RI RO TÍN DNG TRONG
HOT NG CA CÁC NGÂN HÀNG THNG MI
1.1. RI RO TÍN DNG TI CÁC NGÂN HÀNG THNG MI 1
1.2.1. Khái nim v ri ro tín dng 1
1.2.2. Nguyên nhân dn đn ri ro tín dng 1
1.2.2.1. Nguyên nhân t phía khách hàng vay 2
1.2.2.2. Nguyên nhân t phía ngân hàng 2
1.2.2.3. Nguyên nhân khách quan t môi trng bên ngoài 2
1.2.3. Các nhân t nh hng đn ri ro tín dng 3
1.2.3.1. Chính sách tín dng 3
1.2.3.2. Phân tích tín dng 4
1.2.3.3. Xp hng tín dng 5
1.2.3.4. Chm đim tín dng 6
1.2.3.5. Bo đm tín dng 6
1.2.3.6. Mua bo him tín dng 7
1.2.3.7. Lp qu d phòng ri ro tín dng 7
1.2. QUN TR RI RO TÍN DNG 8
1.2.1. Mc tiêu qun tr ri ro tín dng 8
1.2.2. Chc nng qun tr ri ro tín dng 9
1.2.3. Hip c Basel đi vi qun tr ri ro tín dng 10
1.2.4. o lng ri ro tín dng 11
1.2.4.1. Mô hình đnh tính v ri ro tín dng 11
1.2.4.2. Các mô hình lng hóa ri ro tín dng 12
1.2.5. Trình t x lý ri ro tín dng ti các Ngân hàng thng mi 15
1.2.5.1. ánh giá n xu và trích d phòng ri ro tín dng 16
1.2.5.2. C cu li n 16
2.3.2.2. Tiêu chí và tiêu chun tín dng 41
2.3.2.3. Gii hn tín dng 42
2.3.2.4. Xp hng tín dng ni b 43
2.3.2.5. Bo đm tín dng 45
2.3.2.6. Quy trình tín dng 46
2.3.2.7. Quy trình nhn din, đánh giá và kim soát ri ro tín dng 50
2.3.2.8. Thc trng vn dng Hip c Basel đi vi QTRRTD ti SHB 51
2.3.3. Thc trng x lý ri ro tín dng 52
2.3.3.1. Thc trng x lý ri ro tín dng ti các NHTM 52
2.3.3.2. Thc trng x lý ri ro tín dng ti SHB (2006 – 2011) 54
2.3.4. o lng ri ro tín dng ti SHB 56
2.4. ÁNH GIÁ HOT NG QUN TR RI RO TÍN DNG CA
NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN HÀ NI 59
2.4.1. Nhng u đim 60
2.4.2. Nhng mt còn hn ch 61
2.4.3. Nguyên nhân hn ch 62
CHNG 3: GII PHÁP HOÀN THIN HOT NG QUN TR RI RO
TÍN DNG TI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN HÀ NI
3.1. NH HNG HOT NG QUN TR RI RO TÍN DNG TI
NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN HÀ NI N NM 2020 64
3.1.1. Hoàn thin b máy QTRR và nâng cao cht lng ngun nhân lc 64
3.1.2. Xây dng chính sách và điu chnh danh mc cho vay tng thi k 65
3.1.3. ánh giá và xác đnh hn mc ri ro 66
3.1.4. Hoàn thin và tuân th nghiêm ngt quy trình tín dng 67
3.1.5. Hoàn thin vic qun lý và x lý n có vn đ 68
3.2. CÁC GII PHÁP HOÀN THIN HOT NG QUN TR RI RO
TÍN DNG TI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN HÀ NI 68
3.2.1. Nhóm gii pháp phòng nga ri ro 68
3.2.1.1. Nâng cao cht lng công tác thm đnh và phân tích tín dng 68
3.2.1.2. Xác đnh và cp gii hn tín dng cho khách hàng trong tng thi k 69
- CT TNHH : Công ty trách nhim hu hn
- CVHTTD : Chuyên viên h tr tín dng
- CVQHKH : Chuyên viên quan h khách hàng
- CVT : Chuyên viên thm đnh
- DN : Doanh nghip
- DNNN : Doanh nghip Nhà nc
- DNVVN : Doanh nghip va và nh
- HC : i hi đng c đông
- HQT : Hi đng qun tr
- MBS : Chng khoán có đm bo bng tài sn th chp (Mortgage
Backed Securities)
- NH : Ngân hàng
- NHNN : Ngân hàng Nhà nc
- NHTM : Ngân hàng thng mi
- NHTMCP : Ngân hàng thng mi c phn
- HQT : Hi đng qun tr
- KH : Khách hàng
- QHKH : Quan h khách hàng
- QLTD : Qun lý tín dng
- QTRR : Qun tr ri ro
- QTRRTD : Ri ro tín dng
- RRTD : Ri ro tín dng
- SHB : Ngân hàng TMCP Sài Gòn Hà Ni
- TCTD : T chc tín dng
- TSB : Tài sn đm bo
- VDN : Vit Nam đng
- USD : ô la M
DANH MC CÁC BNG BIU, BIU
Bng biu
thng xuyên cp nht các thông tin kinh t, có h thng kim soát và kim toán ni b
hiu qu. Trong bi cnh hi nhp th trng tài chính và hot đng dch v tài chính
ngân hàng ngày càng phát trin mnh m, cnh tranh khc lit hn, do vy đòi hi
ngành ngân hàng cn có nhng ci cách đ nâng cao nng lc qun tr ri ro trong tng
hot đng, mà đc bit là trong hot đng tín dng.
Tín dng đc xem là chc nng kinh t hàng đu ca các ngân hàng, là mt
phn quan trng trong chc nng trung gian tài chính, tài tr cho chi tiêu ca các doanh
nghip, cá nhân và các c quan Chính ph. Hot đng tín dng ca ngân hàng có mi
quan h mt thit vi tình hình phát trin kinh t, bi vì cho vay thúc đy s tng
trng cho các doanh nghip, to sc sng cho nn kinh t.
i vi hu ht các ngân hàng, khon mc cho vay thng chim quá na giá
tr tng tài sn và to ra t ½ đn 2/3 ngun thu ca ngân hàng. ng thi, ri ro trong
hot đng ngân hàng thng có xu hng tp trung vào cht lng danh mc các
khon cho vay. Tình trng khó khn v tài chính ca mt ngân hàng thng phát sinh
t các khon cho vay khó đòi, bt ngun t mt s nguyên nhân nh: Qun lý yu
kém, cho vay không tuân th đúng nguyên tc tín dng, chính sách cho vay không hp
lý và tình trng suy thoái ngoài d kin ca nn kinh t.
Cng vì tính cht quan trng ca cht lng các khon mc tín dng đi vi
hiu qu hot đng ca ngân hàng, mt khi n xu gia tng có th làm cho ngân hàng
lâm vào trng thái mt thanh khon và dn đn nguy c phá sn nên ri ro tín dng
luôn là mi quan tâm hàng đu ca các ngân hàng và qun tr ri ro tín dng luôn gi
v trí trung tâm trong hot đng qun tr ri ro tín dng ca ngân hàng. Chính vì vy tôi
chn đ tài “Gii pháp hoàn thin hot đng qun tr ri ro tín dng ti Ngân hàng
TMCP Sài Gòn Hà Ni” làm đ tài nghiên cu.
2. Mc tiêu ca đ tài
tài nghiên cu gii quyt ba vn đ c bn nh sau:
Nghiên cu và h thng hóa mt s vn đ lý lun c bn v qun tr ri ro
tín dng ca ngân hàng.
Phân tích hot đng tín dng và hot đng qun tr ri ro tín dng ti Ngân
hàng TMCP Sài Gòn Hà Ni, t đó cho thy nhng u đim cng nh nhng
ngân hàng thng mi, NXB Lao đng Xã hi, Hà Ni; TS. Trng Quang Thông
(2010), Qun tr ngân hàng thng mi, NXB Tài chính, Hà Ni; Mai Thi Chính
(2012), N xu ngân hàng gii quyt bng cách nào?, NXB Thanh Niên, Hà Ni.
Các bài vit trên Tp chí Ngân hàng, Tp chí Công ngh Ngân hàng, website
nh: PGS.TS. Trn Huy Hoàng (2010), “Basel và tin trình hi nhp vào h thng
NHTM VN”, www.caohockinhte.info; ThS. Trn Chí Chinh (2012), “Nguyên nhân
dn đn n xu ca ngân hàng Vit Nam hin nay”, (77), tr.32-39; ThS. Bùi c
Giang (2011), “Mt s hn ch ca ch đnh th chp quyn đòi n theo quy đnh hin
hành”, Tp chí Ngân hàng, (21), tr.27-33; ThS. Nguyn Th Qunh Hng (2012),
“Mô hình x lý n xu trên th gii – Thc tin Vit Nam”, Tp chí Ngân hàng, (13),
tr.55-63; oàn Thái Sn (2012), “Mt s vn đ pháp lý v Hp đng th chp quyn
s dng đt ca bên th ba”, Tp chí Ngân hàng, (12), tr.17-20; Nguyn ào T
(2008), “Xây dng mô hình qun tr ri ro tín dng t nhng ng dng nguyên tc
Basel v qun lý n xu”, Tp chí Ngân hàng, (5), www.sbv.gov.vn; TS. inh Th
Thanh Vân (2012), “So sánh n xu, phân loi n và trích lp d phòng ri ro tín dng
ca Vit Nam và thông l Quc t”, Tp chí Ngân hàng, (19), tr.5-12; ThS. H Tun
V (2012), “Kinh nghim phát trin h thng thông tin ca các nc trên th gii và
bài hc cho Vit Nam”, Tp chí Ngân hàng, (10), tr.57-60.
Các công trình nghiên cu ngoài nc nh: Samuel Jacques le Roux
(2008), “Measuring counterparty credit risk: an overview of the theory and practice”,
University of Pritoria, South Africa; Xiuzhu Zhao (2007), “Credit Risk Management in
Major British Banks”, University of Nottingham, England; Muzaffer Aka (2007), “A
Unified Credit Risk Model”, Stanford University, USA…
tài đã đt đc mt s đim mi nh: Có cách tip cn mi v ni dung
c bn qun tr tín dng ca NHTM di khía cnh tng trng bn vng v li nhun
và gn phát trin th phn vi kim soát tín dng, hn ch ri ro. Nhng nguyên nhân
có tính xác thc và mang tính đc thù ca Ngân hàng TMCP Sài Gòn Hà Ni. T đó,
đ xut các gii pháp hoàn thin hot đng qun tr ri ro tín dng phù hp vi các
chun mc, thông l quc t và phù hp vi điu kin kinh doanh đc thù ca Ngân
hàng TMCP Sài Gòn Hà Ni.
(2011), 139].
Nh vy, có th hiu RRTD là loi ri ro phát sinh trong quá trình cho vay,
chit khu giy t có giá, cho thuê tài chính, bo lãnh NH, bao thanh toán và các hình thc
cp tín dng khác ca NH, biu hin trên thc t qua vic KH không tr đc n hoc tr
n không đúng hn cho NH.
1.1.2. Nguyên nhân dn đn ri ro tín dng
Nguyên nhân dn đn RRTD rt đa dng, có th xét góc đ t phía KH
vay, t phía NH và nhng nguyên nhân khách quan t môi trng bên ngoài.
2
1.1.2.1. Nguyên nhân t phía khách hàng vay
Là nguyên nhân ni ti ca mi KH. Nh kh nng t ch tài chính kém,
nng lc điu hành yu, h thng qun tr kinh doanh không hiu qu, trình đ qun lý
ca KH yu kém dn đn vic s dng vn vay kém hiu qu hoc tht thoát, nh hng
đn kh nng tr n. Cng có th do KH thiu thin chí trong vic tr n vay NH hoc
do KH đo n hoc c tình la đo [27, 169].
1.1.2.2. Nguyên nhân t phía ngân hàng
Cán b NH không chp hành nghiêm túc ch đ tín dng và các điu kin
cho vay.
Chính sách và quy trình cho vay cha cht ch, cha có quy trình QTRR hu
hiu, cha chú trng đn phân tích KH, xp loi RRTD đ tính toán điu kin vay và
kh nng tr n. i vi cho vay cá nhân, DN nh, quyt đnh cho vay ca NH ch yu
da trên kinh nghim, cha áp dng công c chm đim tín dng.
Nng lc d báo, phân tích và thm đnh tín dng, phát hin và x lý khon
vay có vn đ ca cán b tín dng còn rt yu, nht là đi vi các ngành đòi hi hiu
bit chuyên môn cao dn đn sai lm trong quyt đnh cho vay.
Mt khác, cng có th quyt đnh cho vay đúng đn nhng do thiu kim tra,
kim soát sau khi cho vay dn đn KH s dng vn sai mc đích nhng NH không ngn
chn kp thi.
nn kinh t tng trng và công tác QLTD ca NH đc đm bo.
Ngc li, chính sách tín dng tht cht th hin nhng ni dung sau: Lãi
sut cho vay mc cao; T l tham gia ca vn NH cho vay so vi tng nhu cu vn
ca KH thp; Quy trình đánh giá và xét duyt cho vay k lng. Chính sách tín dng
tht cht thích hp và nên đc áp dng trong hoàn cnh NH QLTD kém hiu qu hoc
khi nn kinh t có du hiu chng li m đu cho thi k suy thoái.
4
Chính sách tín dng phù hp là chính sách tín dng linh hot chuyn đi qua
li gia hai trng thái m rng và tht cht tùy theo tình hình ca nn kinh t cng nh
tình hình QLTD ca NH. Mt khác, chính sách tín dng ca NH cn gn bó cht ch vi
chính sách kinh t v mô, đc bit là gn vi chính sách tin t ca NHNN và các ch
tiêu kinh t v mô nh lãi sut, t l lm phát và tc đ tng GDP.
1.1.3.2. Phân tích và thm đnh tín dng
Mc tiêu ca phân tích tín dng là nhm đánh giá kh nng tr n ca KH đ
quyt đnh cho vay, theo đó NH ch cho vay khi đánh giá đc KH có kh nng tr n.
iu này đã góp phn làm gim thiu RRTD.
Vic phân tích tình hình tài chính DN s dng d liu t các báo cáo tài chính
ca DN và áp dng k thut phân tích t s tài chính đ đánh giá xem tình hình thanh
khon, tình hình s dng n, hiu qu s dng tài sn và kh nng sinh li ca DN. T
đó, có c s đánh giá DN có kh nng tr n hay không. Tuy nhiên, do s dng d liu
quá kh nên phân tích tình hình tài chính DN ch thích hp đánh giá kh nng tr n ca
DN quá kh, trong khi vic cho vay đc thc hin hin ti và vic thu hi n li din
ra tng lai. Do đó, phân tích tình hình tài chính có nhng hn ch nht đnh, cn đc
b sung bng phân tích phng án sn xut kinh doanh.
Phân tích phng án sn xut kinh doanh s dng d liu quá kh và d liu
c lng đ đánh giá tình hình doanh thu, chi phí, li nhun và dòng tin k vng, t
đó, đánh giá s kh thi ca phng án sn xut kinh doanh. Kt hp gia phân tích tình
hình tài chính DN và phân tích phng án sn xut kinh doanh là s kt hp gia quá
kh và tng lai nhm đánh giá chính xác hn kh nng tr n ca KH.
Công vic đánh giá và xp hng nói chung và xp hng tín dng nói riêng nên
do t chc đc lp thc hin, có nh th mi khách quan. Vi t cách là ngi cho vay,
6
NH thng thn trng hn và đ bo v mình NH có khuynh hng xp hng KH thp
hn so vi uy tín tín dng thc s ca KH. Ngc li, nu đ KH xp hng thì KH có
khuynh hng xp hng cao hn so vi uy tín tín dng thc s ca mình đ d dàng vay
vn NH. Do vy, xp hng tín dng nên do các t chc đc lp thc hin.
1.1.3.4. Chm đim tín dng
Chm đim tín dng là k thut s dng các d liu nghiên cu thng kê và
hot đng đ đánh giá mc đ RRTD đi vi KH. im tín dng th hin mt con s
do NH xác đnh da trên c s phân tích thng kê ca CBTD ti phòng tín dng hoc
ca công ty chuyên thc hin dch v chm đim tín dng.
Mi bin s đc gán cho mt s đim nht đnh và có tính trng s tùy theo
mc đ tác đng ca bin đó đn bin RRTD. Nói chung, kt qu chm đim càng cao
thì RRTD càng thp. Hin nay chm đim và xp loi tín dng đã đc vi tính hóa, hu
ht các NH ngày nay đu s dng h thng vi tính đ thc hin công vic chm đim tín
dng. Vi h thng chm đim vi tính hóa, CBTD ch cn thu thp d liu t h s vay
ca KH nhp vào h thng. H thng s t đng chy chng trình chm đim và cho ra
kt qu. Da vào kt qu chm đim, CBTD s đ ngh và trình lãnh đo duyt chp
nhn hoc t chi cho vay. Nh vy, vic chm đim tín dng tr nên nhanh chóng và
đn gin. Tuy nhiên, vic chm đim và quyt đnh cho vay nh th ch yu da vào
các mô hình thng kê, do đó, vn còn tim n hai loi sai lm: Sai lm do h thng chp
nhn cho vay khon tín dng mà l ra phi t chi. Sai lm do h thng t chi cho vay
khon tín dng mà l ra nên chp nhn. Mc dù vy, h thng chm đim vi tính vn
đc a chung vì tht ra h thng đánh giá nào cng luôn luôn có hai loi sai lm trên.
1.1.3.5. Bo đm tín dng
Nh trên đã nói, mc dù quyt đnh cho vay phi tri qua các khâu nh phân
tích, thm đnh, chm đim và xp loi tín dng nhng vn không th loi b hoàn toàn
sai lm, ngha là vn còn tim n RRTD. Do vy, bin pháp QLRRTD tip theo có th
cho vay không có TSB. Tt c các NH đu lp qu d phòng RRTD nhm khc phc
ri ro nu có trong nhng tình hung này. Nhìn vào bng báo cáo kt qu kinh doanh ca
NHTM, có th d dàng nhn ra rng d phòng RRTD đc trích ra theo đnh k t thu
nhp ca NH trc khi np thu đ hình thành nên.
1.2. QUN TR RI RO TÍN DNG
QTRRTD là quá trình xây dng và thc thi các chin lc, chính sách qun
lý và kinh doanh trong hot đng tín dng nhm đt đc các mc tiêu an toàn, hiu qu
và phát trin bn vng. Trong đó chú trng tng cng các bin pháp phòng nga, hn
ch n quá hn, n xu trong hot đng tín dng. T đó tng doanh thu, gim chi phí và
nâng cao hiu qu hot đng tín dng ca NHTM.
1.2.1. Mc tiêu qun tr ri ro tín dng
Hot đng cho vay là hot đng ch đo ca NHTM ti th trng Vit Nam
hin nay, hot đng này luôn tim n rt nhiu ri ro, NH không th lng trc đc
nhng ri ro này có th xy ra bt c lúc nào. Do đó, NH phi hoch đnh đc chin
lc phát trin tín dng khoa hc, phù hp vi các quy lut kinh t th trng, quy trình
c th, chi tit đ hng hot đng NH nói chung và chính sách tín dng nói riêng theo
hng tng trng bn vng, phát huy li th so sánh, hiu qu ít ri ro. QTRRTD cn
hng ti nhng mc tiêu nh sau:
Tng các ngun thu thêm t các hot đng dch v khác, gim bt ph thuc
vào các khon thu t hot đng tín dng. Chính sách này s làm cho hot đng ca
NHTM đc đa dng, phc v dch cho KH trn gói nên s thu hút đc nhiu KH
truyn thng và NH s hiu rõ hn v nng lc cng nh kh nng hot đng ca KH,
điu này s làm gim bt RRTD do không hiu ht v nng lc ca KH.
Gim thiu RRTD trên c s nâng cao cht lng tín dng nhng đm bo
tng trng theo chính sách và đnh hng tín dng đã đ ra.