B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp.HCM

HÀ C HIU
MI QUAN H GIA QUN LÝ
THANH KHON VÀ KH NNG
SINH LI CA CÁC CÔNG TY
SN XUT TI VIT NAM
LUN VN THC S KINH T

TP.H Chí Minh ậ Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp.HCM

TP.H Chí Minh ậ Nm 2014
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đ tài “Mi quan h gia qun lý thanh khon và kh
nng sinh li ca các công ty sn xut ti Vit Nam” là đ tài nghiên cu
ca riêng tôi di s hng dn ca ngi hng dn khoa hc. Các s liu,
kt qu nêu trong lun vn là trung thc và có ngun gc rõ ràng.
Tôi xin cam đoan nhng li nêu trên đây là hoàn toàn đúng s tht. Tp.HCM, ngày 03 tháng 06 nm 2014
Tác gi HÀ C HIU
MC LC
Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc t vit tt
Danh mc bng biu
Tóm tt
CHNG 1: GII THIU 1
1.1.Lý do thc hin đ tài 1
1.2.Mc tiêu nghiên cu và vn đ nghiên cu 2
1.3.D liu và phng pháp nghiên cu 3
1.4.Phm vi nghiên cu 4

CHNG 5: KT LUN 55
5.1.Kt qu nghiên cu và kin ngh 55
5.2.Hn ch ca đ tài và hng nghiên cu tip theo 56
5.2.1.Hn ch ca đ tài 56
5.2.2.Hng nghiên cu tip theo 57
Tài liu tham kho
Ph lc

DANH MC CÁC T VIT TT

T vit
tt
Ting Anh
Ti ng Vit
OLS
Ordinary Least Squares
Phng pháp bình phng bé nht
GLS
Generalized Least Square
Bình phng nh nht tng quát
HOSE
Ho Chi Minh Stock Exchange
S giao dch chng khoán Thành
ph H Chí Minh
HNX
Ha Noi Stock Exchange
S giao dch chng khoán Hà Ni
CR
Current ratio
T s thanh toán hin hành

LnTA
Ln total asset
Logarit c s e ca tng tài sn

DANH MC CÁC BNG BIU
Trang
Bng 3.1. nh ngha chu k chuyn đi tin mt 30
Bng 3.2. Tng hp các bin nghiên cu trong đ tài 31
Bng 3.3.K vng nghiên cu ca đ tài 34
Bng 4.1.Thng kê mô t các bin 40
Bng 4.2.Ma trn tng quan gia các bin nghiên cu 42
Bng 4.3. Kt qu c lng mô hình Pool OLS 44
Bng 4.4.Kt qu c lng mô hình Fixed Effect 44
Bng 4.5.Kt qu c lng mô hình Random Effect 45
Bng 4.6.Kt qu kim đnh LM và Hausman 45
Bng 4.7. Kt qu kim đnh t tng quan bc 1 47
Bng 4.8. Kt qu kim đnh phng sai thay đi 47
Bng 4.9. Kt qu c lng mô hình bng phng pháp GLS 48
Bng 4.10.Tng hp kt qu nghiên cu 51

TÓM TT
Vi mc tiêu tìm hiu mi quan h gia qun lý thanh khon và kh nng
sinh li ca các công ty sn xut ti Vit Nam trong giai đon 2008-2013. 
tài thc hin nghiên cu trên 64 công ty sn xut đc niêm yt trên S giao
dch chng khoán Thành ph H Chí Minh và S giao dch chng khoán Hà
Ni đ đánh giá mi quan h gia qun lý thanh khon và kh nng sinh li.
Thông qua vic c lng mô hình đ kim đnh gi thit nghiên cu ca
mình, kt qu cho thy có mt mi tng quan nghch chiu gia kh nng
sinh li ca công ty và vic qun lý thanh khon đc đo lng bng ch s
chu k chuyn đi tin mt. T kt qu nghiên cu, đ tài cho rng các nhà


theo đui mt mc tiêu trong khi phi loi b mc tiêu còn li. Ngc li,
Padachi (2006) cho rng đó là cn thit đ mt công ty duy trì s cân bng gia
tính thanh khon và li nhun trong khi vn đm bo tính thông sut trong các
hot đng hàng ngày ca công ty đó. Quan đim này bt ngun t lý lun cho
rng c hai tình trng không đ kh nng thanh toán hoc thanh khon d tha
đu trc tip nh hng đn li nhun ca công ty. Nh vy gia lý thuyt và
thc tin cng có nhng mâu thun nhau, do đó xét trong bi cnh nn kinh t
Vit Nam hin ti khi mà các công ty đang hot đng trong giai đon kinh t còn
nhiu khó khn do khng hong tài chính toàn cu thì vn đ mi quan h gia
thanh khon và li nhun li đc đt lên hàng đu và cng là vn đ mà các nhà
qun tr cn phi quan tâm. ó cng là lỦ do tác gi chn đ tài “ Mi quan h
gia qun lý thanh khon và kh nng sinh li ca các công ty sn xut ti
Vit Nam” cho đ tài tt nghip ca mình. Bài nghiên cu có th đóng góp thêm
mt bng chng thc nghim v mi quan h gia thanh khon và kh nng sinh
li ca các công ty sn xut. Qua đó cng cung cp cho các nhà qun tr cách
thc đ hoch đnh ngun lc mt cách ti u nhm ti đa hoá giá tr doanh
nghip.
1.2.Mc tiêu nghiên cu và vn đ nghiên cu
- Xác đnh mi quan h gia qun lý thanh khon và kh nng sinh li ca các
công ty thuc lnh vc sn xut đc niêm yt trên S giao dch chng khoán
Thành ph H Chí Minh và S giao dch chng khoán Hà Ni. Theo đó, mc
tiêu nghiên cu ca đ tài là:
- Tn ti mt mi quan h nghch chiu gia kh nng thanh khon và kh
nng sinh li ca công ty.
3

- Xem xét mi quan h gia qun lý thanh khon và kh nng sinh li ca
các công ty sn xut thông qua vic tìm hiu mi quan h gia chu k
chuyn đi tin mt và kh nng sinh li ca công ty, t s thanh toán

ca các công ty sn xut đc niêm yt trên S giao dch chng khoán Thành
ph H Chí Minh và S giao dch chng khoán Hà Ni.  tài thc hin trên
mu nghiên cu 64 công ty vi 384 quan sát.
1.5.óng góp ca đ tài
-  tài tp trung nghiên cu các thành phn trong tài sn ngn hn thông
qua vic xem xét các ch s đi din cho kh nng thanh khon nh: Ch
s thanh toán hin hành, ch s thanh toán nhanh, chu k chuyn đi tin
mt trong mi quan h vi kh nng sinh li ca công ty.
- Vi nhng n lc nghiên cu ca mình, đ tài k vng rng s cung cp
thêm bng chng thc nghim v mi quan h mi quan h gia qun lý
thanh khon và kh nng sinh li ca các công ty sn xut và mong mun
ban qun tr công ty quan tâm nhiu hn v mi quan h gia thanh khon
và kh nng sinh li ca công ty đ có th ti u hoá ngun lc mang li
giá tr cho c đông.
1.6.Kt cu ca đ tài
Nhm tr li cho các vn đ nêu trên, đ tài chia b cc bài vit làm nm
chng.

5

 Chng 1: Gii thiu
Trong chng này đ tài s nêu ra c s cho vic chn đ tài, tóm lc
phng pháp nghiên cu, đóng góp ca đ tài và b cc ca đ tài.
 Chng 2: Tng quan các nghiên cu trc đây
Trong chng này đ tài s tp trung nêu lên kt qu ca các nghiên cu
trc đây có liên quan đn vn đ nghiên cu ca đ tài.
 Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Trong chng này đ tài nêu ra c s d liu đ thc hin nghiên cu, cách
đo lng các bin, mô hình nghiên cu và các gi thit nghiên cu ca đ tài.
 Chng 4: Phân tích d liu và kt qu nghiên cu

vic qun lý vn luân chuyn đc đ cp bi Richards và Laughlin (1980) theo
đó vòng quay ca tin đc xác đnh bng ngày phi thu + ngày tn kho- ngày
phi tr. Chu k này dng nh là mt đánh giá tt hn trong vic xem xét vic
đánh giá kh nng thanh khon ca công ty bi vì nó cho thy các thành phn
quan trng có liên quan đn vn luân chuyn. Vòng quay ca tin cho thy s
ngày t ngày công ty tr tin cho nhà cung cp cho đn ngày công ty thu đc
tin t khách hàng. Nhng nhà qun lý phi đm bo rng con s này là thp hn
7

so vi đi th cnh tranh và trung bình ngành. Vic qun lý tt vòng quay ca
tin s tác đng đn kh nng sinh li ca doanh nghip.
2.1. Mi quan h gia thanh khon và li nhun
2.1.1.Thanh khon và li nhun
Thanh khon là mt điu kin tiên quyt đ đm bo rng các công ty có th đáp
ng các ngha v ngn hn ca nó. Thanh khon ca công ty đc xem xét t hai
khía cnh khác nhau: quan đim tnh hoc đng (Farris và Hutchison, 2002).
Quan đim tnh xét xét kh nng thanh khon ca mt công ty da trên các h s
truyn thng đc đánh giá da trên các h s thanh khon hin hành (current
ratio) và h s thanh khon nhanh (quick ratio). Các h s này đo lng kh
nng thanh khon ti mt thi đim nht đnh. H s thanh khon hin hành thit
lp mi quan h gia tài sn ngn hn và n ngn hn. Thông thng, mt h s
thanh khon cao đc coi là mt ch s phn ánh kh nng ca công ty đ đáp
ng kp thi các khon n ngn hn ca nó. H s thanh khon nhanh thit lp
mt mi quan h gia tài sn ngn hn sau khi đã tr đi hàng tn kho và n ngn
hn. Mt tài sn có tính thanh khon nu nó có th đc chuyn đi thành tin
mt ngay lp tc hoc sm nht có th mà không làm mt giá tr. Thanh khon
thp dn đn tình trng mt công ty không có kh nng đ tr n đúng hn cho
các nhà cung cp, dch v và hàng hóa. iu này có th dn đn tn tht cho
công ty và có th dn đn phá sn.
Ngoài ra, không có kh nng đáp ng các khon n ngn hn có th nh hng

9

vic theo đui mt yu t này cng đng ngha là đánh đi yu t kia (Dash và
Hanuman, 2009).
Tuy nhiên, mt quan đim khác cho rng các nhà qun lý có th theo đui c hai
mc tiêu: mc tiêu thanh khon và mc tiêu li nhun vì chúng có mi quan h
trc tip vi nhau. Các nhn đnh này đc nghiên cu bi Chakraborty (2008)
khi đánh giá mi quan h gia vn lu đng và li nhun ca các công ty dc
phm  n . Ông ch ra rng có hai trng phái t tng riêng bit liên quan
đn vn đ này:
(i) Trng phái th nht cho rng vn lu đng không phi là mt yu t đ
nâng cao kh nng sinh li ca công ty và có th có mt mi quan h
ngc chiu gia chúng;
(ii) Theo trng phái th hai, vic đu t vào vn lu đng đóng mt vai trò
quan trng đ nâng cao li nhun ca công ty và doanh thu bán hàng
không th đc duy trì tr khi có mt mc đu t ti thiu ca vn lu
đng.
2.1.2.Lý thuyt đánh đi gia thanh khon và li nhun (Liquidity-
Profitability Trade-off)
Smith (1980) là mt trong nhng ngi đu tiên nghiên cu đánh đi gia tính
thanh khon và li nhun trong qun lý vn lu đng. Duy trì tính thanh khon
thích hp ch ra rng ngân qu đc gii hn trong tài sn lu đng do đó ngân
qu không có sn đ s dng cho hot đng hoc cho các mc đích đu t cho
li nhun cao hn. Do đó, tn ti mt chi phí c hi liên quan đn vic duy trì
nhng tài sn lu đng và điu này có th nh hng đn li nhun tng th ca
công ty.
10

Nói cách khác, li nhun tng s có xu hng làm gim tính thanh khon ca
công ty và ngc li, thanh khon cao s có xu hng nh hng đn kh nng

lý có th làm tng giá tr cho các c đông bng cách gim thi gian chuyn đi
tin mt  mc ti thiu hp lý.
Deloof (2003) đã thc hin mt nghiên cu  B gm 1009 công ty phi tài chính
vi d liu nghiên cu ly trong giai đon 1992-1996, vi hn 5054 mu quan
sát. Deloof đã tìm thy mi tng quan âm gia t sut sinh li gp và các thành
phn ca chu k chuyn đi tin mt: k thu tin bình quân, ngày tn kho, vòng
quay khon phi tr.
Kt qu nghiên cu hàm ý rng các nhà qun tr có th gia tng li nhun bng
cách gim chu k chuyn đi tin mt. Deloof gii thích tng quan âm gia t
sut sinh li và khon phi tr nh sau: t sut sinh li thp thì li nhun thp
nên phi ch lâu hn mi có tin chi tr cho nhng hoá đn.
Eljelly (2004) xác đnh mi quan h gia li nhun và tính thanh khon  Saudi
Arabia trong vi mu ca 29 công ty c phn (không bao gm các ngành công
nghip đin và Ngân hàng) trong giai đon 1996 – 2000, Nghiên cu cho thy
rng chu k chuyn đi tin mt là quan trng hn nh mt bin pháp thanh
khon hn so vi t l hin nay có nh hng đn li nhun. Bin quy mô công
ty đã đc tìm thy có nh hng đáng k đn li nhun  mc đ công nghip.
Kt qu là n đnh và có Ủ ngha quan trng cho vic qun lý thanh khon ti các
công ty Saudi khác nhau.
12

- u tiên, có mi quan h tiêu cc gia li nhun và tính thanh khon nh
t l thanh toán hin hành và chu k chuyn đi tin mt trong mu các
công ty  Saudi.
- Th hai, nghiên cu cng tit l rng đã có s thay đi ln trong ngành
công nghip liên quan đn các bin pháp quan trng ca tính thanh khon.
Kesseven Padachi (2006), đã tin hành nghiên cu kim tra xu hng trong
vic qun tr vn luân chuyn lên thành qu ca doanh nghip vi mu gm 58
doanh nghip nh, s dng phân tích d liu bng t 1998 đn 2003. Bin ph
thuc: t sut sinh li trên tng tài sn (ROA). Các bin đc lp gm: s ngày

1996-2002 vi phân tích đn bin (Univariate analysis) và phân tích đa bin
(Multivariate analysis). Kt qu th hin rng nhà qun tr có th gia tng giá tr
c phn bng cách làm gim k thu tin bình quân, vòng quay hàng tn kho theo
ngày và chu k chuyn đi tin mt.
Raheman và Nasr (2007) cng đã nghiên cu ca nghiên cu nhng tác đng
ca qun tr vn luân chuyn lên li nhun ca 94 doanh nghip Pakistan đc
niêm yt trên th trng chng khoán Karachi (KSE) t nm 1999-2004. Vi
bin đc lp là: li nhun hot đng ròng, bin ph thuc: k thu tin bình quân,
s ngày vòng quay hàng tn kho, k thanh toán bình quân, chu k chuyn đi
tin mt, bin kim soát: t s thanh toán hin hành, t l n, qui mô ca doanh
nghip và t l tài sn tài chính trên tng tài sn. Kt hp vi phng pháp kim
đnh: thng kê mô t, phân tích tng quan Pearson, phân tích hi qui thì thu
14

đc các kt qu sau. Tác gi đã tìm thy bng chng v mi tng quan âm
gia li nhun hot đng ròng và k thu tin bình quân, s ngày vòng quay hàng
tn kho, k thanh toán bình quân cho các doanh nghip Pakistan. Nhng kt qu
này đ ngh các nhà qun lý có th to ra li nhun cho các c đông bng cách
gim k thu tin bình quân và s ngày vòng quay hàng tn kho đn mc nh
nht (ti u). Ngoài ra, nhóm tác gi còn tìm thy đc mi tng quan âm gia
thanh khon và li nhun ca doanh nghip, mi tng quan dng gia qui mô
và li nhun, cng nh mi tng quan âm gia vic vay n vi li nhun ca
doanh nghip.
Samiloglu và Demirgunes (2008) thc hin nghiên cu tác đng ca vic qun
lý vn luân chuyn đn li nhun ca doanh nghip, nghiên cu đc thc hin
ti Th Nh K vi 5843 công ty trong giai đon 1998-2007 đc chn làm mu
nghiên cu. Kt qu nghiên cu cho thy có mi quan h ngc chiu gia
khon phi thu, ngày tn kho và đòn by tài chính vi kh nng sinh li ca
công ty đc đo bng t sut sinh li trên tng tài sn. Trong khi tc đ tng
trng doanh thu nh hng tích cc đn li nhun công ty.

2008. Nhng phát hin này là phù hp vi nhng nghiên cu trc đây nh: Chu
k chuyn đi tin mt tng thì li nhun gim, nhng nhà qun lý có th gia
tng li nhun cho c đông bng cách ct gim các chu k chuyn đi tin mt.
Ngoài ra, nghiên cu cho thy ba mi quan h quan trng: th nht là mi quan
h ngc chiu gia thanh khon và li nhun, th hai là mi quan h cùng
16

chiu gia quy mô công ty và kh nng sinh li, th ba là mi quan h ngc
chiu gia n s dng và li nhun. Qua đó hàm Ủ rng các nhà qun lý có th
tng li nhun cho doanh nghip bng cách gim s ngày khon phi thu và
hàng tn kho và ít phi ch đi cho vic chi tr các hoá đn.
Huynh và Su (2010) thc hin nghiên cu nh hng ca vic qun lý vn luân
chuyn đn kh nng sinh li ca các công ty đc niêm yt trên th trng
chng khoán Vit Nam, theo đó các nghiên cu các công ty phi tài chính đc
chn làm mu cho nghiên cu, sau khi loi tr các công ty không đ d liu mu
nghiên cu ca nhóm tác gi là 130 công ty. Nhóm tác gi s dng chu k
chuyn đi tin mt đ đo lng kh nng qun lý vn lu đng ca công ty và
s dng t sut li nhun gp đi din cho kh nng sinh li ca công ty. Bng
các c lng mô hình hi quy đa bin cho d liu bng kt qu nghiên cu cho
thy có mt mi quan h nghch chiu gia chu k chuyn đi tin mt và kh
nng sinh li ca công ty.
Thông qua kt qu nghiên cu ca mình nhóm tác gi cho rng đ to ra giá tr
cho các c đông thì các nhà qun lý nên kim soát chu k chuyn đi tin mt
hp lý và gi các giá tr thành phn ca nó nh: S ngày tn kho, s ngày phi
tr và s ngày phi thu  mc ti u.
Nobanee và cng s (2011) thc hin nghiên cu mi quan h gia gia chu k
chuyn đi tin mt và thành qu ca các công ty phi tài chính Nht. Theo đó tác
gi thc hin nghiên cu cho 2.123 công ty đc niêm yt trên th trng chng
khoán Tokyo trong thi gian 15 nm t nm 1990 đn nm 2004. Bin t sut
sinh li trên vn đu t đc s dng đi din cho thành qu ca công ty. Thông

Trích đoạn ng 4.2.Ma tr nt ng quan gia các bin nghiên cu ng 4.10.T ngh kt qu nghiên cu

---