BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

HÀ ĐĂNG TUẤN

TÁC ĐỘNG CỦA BẤT CÂN XỨNG THÔNG TIN
ĐẾN CHẤT LƯNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Á CHÂU LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH T
Ế TP. Hồ Chí Minh, Năm 2014


TP. Hồ Chí Minh, Năm 2014LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số
liệu được thu thập trung thực từ các nguồn đáng tin cậy. Các giải pháp kiến nghò
do cá nhân tôi rút ra từ quá trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn.

TP.HCM, Ngày tháng 05 năm 2014.
Tác giả luận văn Hà Đăng Tuấn

MỤC LỤC


TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN

1.2.2.2. Các nhân tố từ phía khách hàng 16
1.2.2.3. Các nhân tố từ phía môi trường 18
1.2.3. Đo lường chất lượng tín dụng 19
1.2.3.1. Tổng dư nợ tín dụng 19
1.2.3.2. Nợ quá hạn 19
1.2.3.3. Nợ xấu 20
1.2.3.4. Dự phòng rủi ro tín dụng 21
1.2.3.5. Thu nhập từ hoạt động tín dụng 22
1.3. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu 22
1.3.1. Giả thuyết nghiên cứu 22
1.3.2. Mô hình nghiên cứu 23
1.3.3. Phương pháp nghiên cứu 24
1.3.3.1. Kiểm đònh độ tin cậy của thang đo 24
1.3.3.2. Phân tích nhân tố (EFA) 24
1.3.3.3. Kiểm đònh đa cộng tuyến 26
1.3.3.4. Kiểm đònh Durbin-Watson 26
1.3.3.5. Kiểm đònh ANOVA 26
1.3.3.6. Phân tích hồi quy 26
Kết luận chương 1 27 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA BẤT CÂN XỨNG THÔNG
TIN ĐẾN CHẤT LƯNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ
PHẦN Á CHÂU 28
2.1. Sơ lược về ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu 28
2.2. Thực trạng tác động của bất cân xứng thông tin đến chất lượng tín dụng
tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu 30
2.2.1. Thực trạng tác động của bất cân xứng thông tin đến công tác quản lý
và giám sát tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu 30
2.2.1.1. Bất cân xứng thông tin trong khâu lập hồ sơ tín dụng 30

3.2. Một số giải pháp hạn chế bất cân xứng thông tin nhằm nâng cao chất
lượng tín dụng cho ACB. 57
3.2.1. Nhóm giải pháp rút ra từ kết quả cuộc nghiên cứu 58
3.2.1.1. Giải pháp nhằm hạn chế bất cân xứng thông tin trong khâu lập hồ
sơ tín dụng 58
3.2.1.2. Giải pháp nhằm gia tăng hiệu quả thông tin trong khâu phân tích
tín dụng 60
3.2.1.3. Giải pháp nhằm gia tăng hiệu quả thông tin trong khâu quyết đònh
tín dụng 61
3.2.1.4. Giải pháp nhằm hạn chế bất cân xứng thông tin trong khâu giám
sát tín dụng 63
3.2.1.5. Giải pháp hạn chế rủi ro đạo đức thông qua đánh giá, xếp hạng
khách hàng đònh kỳ nhằm gia tăng chất lượng tín dụng 66
3.2.2. Nhóm giải pháp khác 67
3.2.2.1. Giải pháp về con người 67
3.3.2.1. Giải pháp về tài sản đảm bảo 69
3.3. Kiến nghò 70 3.3.1. Tăng cường thanh tra, giám sát chất lượng báo cáo tài chính 70
3.3.2. Hoàn thiện văn bản pháp lý quy đònh xử lý tài sản đảm bảo để bảo vệ
lợi ích cho ngân hàng khi khách hàng mất khả năng trả nợ 71
3.3.3. Khuyến khích thành lập công ty xếp hạng tín dụng chuyên nghiệp 72
3.3.4. Kiên quyết xử lý triệt để nợ xấu 73
Kết luận chương 3 75
KẾT LUẬN CHUNG 76
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Bảng 2.4: Kiểm đònh độ tin cậây của thang đo điều chỉnh 45
Bảng 2.5: Các thành nhân tố sau khi EFA hoàn tất 46
Bảng 2.6: Thống kê kết quả hồi quy 52
1

PHẦN 1: GIỚI THIỆU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nợ xấu – một vấn đề nhức nhối trong hệ thống ngân hàng thương mại
Việt Nam trong nhiều năm qua, đến nay, nó đã trở thành vấn đề tác động
không nhỏ đến toàn hệ thống tài chính và nền kinh tế Việt Nam.
Nợ xấu chiếm tỷ lệ cao đã làm cho chất lượng tín dụng của hệ thống
này suy giảm đáng kể. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến suy giảm tín dụng và
“bất cân xứng thông tin” là một trong số đó. Đã có một số nghiên cứu về bất
cân xứng thông tin trong lónh vực tài chính. Trong lónh vực chứng khoán:
Nguyễn Ngọc Sơn (2012) với đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ bất cân
xứng thông tin trên thò trường chứng khoán Việt Nam và Phan Thò Thơm (2013)
với đề tài “Tác động của bất cân xứng lên bảo vệ nhà đầu tư trên thò trường
chứng khoán Việt Nam” đã lý giải được phần nào mức độ và những hậu quả
mà bất cân xứng thông tin trên thò trường chứng khoán Việt Nam tạo ra. Còn
trong lónh vực ngân hàng, với nghiên cứu: “Thông tin bất cân xứng trong hoạt
động tín dụng tại Việt Nam”, nhóm tác giả Huỳnh Thế Du, Nguyễn Minh Kiều
và Nguyễn Trọng Hoài (2005) đã mang lại một cái nhìn tổng quát về bất cân
xứng thông tin trong hoạt động tín dụng trước năm 2005. Gần đây, tác giả
Nguyễn Thò Mỹ Tiên (2012) đã nghiên cứu tác động của bất cân xứng thông tin
trong hoạt động tín dụng cá nhân tại các ngân hàng thương mại TP.HCM đã cho
rằng “bất cân xứng thông tin ảnh hưởng khá sâu đến quyết đònh cho vay cũng
như việc quản lý khoản vay của ngân hàng, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng tín

(3) Cần những giải pháp nào để hạn chế bất cân xứng thông tin nhằm
nâng cao chất lượng tín dụng cho ACB trong thời gian tới?
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là tác động của bất cân xứng thông
tin đến chất lượng tín dụng tại ACB. Hoạt động tín dụng được đề cập trong luận
văn này là hoạt động cho vay.
Bất cân xứng thông tin trong hoạt động tín dụng xuất phát từ hai phía:
ngân hàng biết ít thông tin hơn khách hàng và ngược lại khách hàng biết ít
thông tin hơn ngân hàng. Tuy nhiên, để hạn chế bất cân xứng thông tin – tác
nhân của suy giảm chất lượng tín dụng, trong luận văn này bất cân xứng thông
tin được tiếp cận theo hướng ngân hàng biết ít thông tin hơn khách hàng. Ngoài
ra, bất cân xứng thông tin trong hoạt động tín dụng trong luận văn này cũng giới
hạn trong phạm vi bất cân xứng thông tin ở các khâu trong quy trình tín dụng
của ACB.
Thời gian để nghiên cứu đònh tính là tháng 07/2013 và nghiên cứu đònh
lượng: từ tháng 08/2013 đến cuối tháng 10/2013. Thời gian thu thập dữ liệu
trong nghiên cứu thống kê mô tả là giai đoạn 2008-2013.
4. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn kết hợp cả 2 phương pháp nghiên cứu: phương pháp đònh tính
và phương pháp đònh lượng. Ngoài ra, tác giả cũng sử dụng phương pháp thốâng
kê, tổng hợp để làm rõ những vấn đề liên quan đến chất lượng tín dụng
nhằm mang lại một cái nhìn đầy đủ hơn khi đánh giá tác động của bất cân
xứng thông tin đến chất lượng tín dụng.
4

5. Những điểm nổi bật của luận văn
Bất cân xứng thông tin trong hoạt động tín dụng nói chung mặc dù đãõ
được đề cập đến một số nghiên cứu nhưng tác giả chưa tìm thấy mô hình nào.
Trong phạm vi luận văn này, tác giả đã chắt lọc từ những nghiên cứu trước,
cũng như các lý luận liên quan và từ đó mạnh dạn đưa ra các giả thuyết, xây

chứng khoán, thò trường bảo hiểm, thò trường đồ cũ, thò trường lao động, thò
trường hàng hóa, lónh vực tín dụng v.v.
Trong thò trường bảo hiểm, người mua bảo hiểm là người biết rõ tình
trạng sức khỏe của mình trong khi người bán bảo hiểm – các công ty bảo hiểm
lại không có được những thông tin đó một cách đầy đủ. Trong thò trường lao
động, người đi xin việc luôn người biết rõ thực lực của mình hơn nhà tuyển
dụng v.v. hệ quả mà bất cân xứng thông tin gây ra là người bán bảo hiểm, nhà
tuyển dụng, người cho vay v.v. phải chòu tổn thất từ những thương vụ nói trên.
6

1.1.2. Hệ lụy của bất cân xứng thông tin
1.1.2.1. Lựa chọn nghòch
Bất cân xứng thông tin xảy ra trước khi diễn ra giao dòch sẽ dẫn tới lựa
chọn bất lợi. Khi các bên tham gia giao dòch cố tình che đậy thông tin, người
mua không có thông tin xác thực, đầy đủ và kòp thời nên trả giá không tương
xứng với giá trò đích thực của hàng hóa.
Theo Mankiw (2003), lựa chọn nghòch phát sinh khi một người biết
nhiều hơn về các thuộc tính của sản phẩm so với người khác và kết quả là
người không am hiểu có nguy cơ mua một sản phẩm chất lượng thấp. Điều này
trái ngược với điều kiện thông tin cân xứng, khi các bên trong giao dòch nắm
thông tin ngang nhau, đầy đủ về thứ được giao dòch, thì họ có thể tìm được thứ
tốt hoặc thứ tương xứng với cái giá mà họ phải bỏ ra
Trong hoạt động tín dụng, người đi vay là những người biết rõ về mình,
họ có thể che dấu những thông tin bất lợi, thổi phồng những thông tin có lợi
nhằm đạt được mục tiêu là vay được tiền. Sự việc lại càng nghiêm trọng khi
những người cần vốn để đầu tư vào những dự án, phương án kinh doanh có rủi
ro cao lại là những người tích cực trong việc xin vay, thậm chí họ sẵn sàng trả
lãi suất rất cao để được vay vốn. Như vậy, bất cân xứng thông tin trong hoạt
động tín dụng dẫn tới lựa chọn nghòch.
1.1.2.2. Rủi ro đạo đức

Bất cân xứng thông tin sẽ gây tác hại lên các đối tượng sau:

8

 Đối với ngân hàng
Khi bất cân xứng thông tin xảy ra trong hoạt động tín dụng, dẫn đến
ngân hàng quyết đònh cho vay không chính xác, cấp tín dụng cho những khách
hàng không đủ tiêu chuẩn, cho nên không thu được vốn tín dụng đã cấp và lãi
cho vay trong khi ngân hàng vẫn phải trả vốn và lãi cho khoản tiền huy động
khi đến hạn. Vì vậy, ngân hàng mất cân đối trong việc thu chi, vòng quay vốn
tín dụng giảm làm cho ngân hàng kinh doanh không hiệu quả, chi phí của ngân
hàng tăng lên so với dự kiến, rủi ro tín dụng xảy ra. Điều đó cho thấy chất
lượng tín dụng suy giảm.
Khi rủi ro tín dụng xảy ra, ngân hàng phải sử dụng các nguồn vốn khác
(vốn chủ sở hửu, vốn vay của ngân hàng khác) để trả cho người gửi tiền, đến
một chừng mực nào đó, ngân hàng không có đủ nguồn vốn để trả cho người gửi
tiền thì sẽ rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, dẫn đến rủi ro thanh
khoản. Và kết quả là làm thu hẹp quy mô kinh doanh, năng lực tài chính giảm
sút, uy tín, sức cạnh tranh giảm không những trong thò trường nội đòa mà còn lan
rộng ra các nước, kết quả kinh doanh của ngân hàng ngày càng xấu có thể dẫn
ngân hàng đến thua lỗ hoặc đưa đến bờ vực phá sản nếu không có biện pháp xử
lý, khắc phục kòp thời.
Rủi ro tín dụng của một ngân hàng có thể xảy ra ở nhiều mực độ khác
nhau: nhẹ nhất là ngân hàng bò giảm lợi nhuận khi không thu hồi được lãi vay,
nặng nhất là ngân hàng không thu được vốn lẫn lãi. Tình trạng này kéo dài sẽ
làm ngân hàng bò phá sản, gây hậu quả nghiêm trọng cho hệ thống ngân hàng
và thò trường tài chính tiền tệ.
Như vậy, bất cân xứng thông tin đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng
tín dụng.
9

Lập hồ sơ tín dụng là khâu quan trọng trong quy trình tín dụng vì nó là
cơ sở để thực hiện các bước tiếp theo. Nhiệm vụ chính của khâu này là thu thập
thông tin, một trong những yếu tố quan trọng nhất để có CLTD tốt trong hot
đng tín dng là cóï đầy đủ và chính xác của thông tin khách hàng. Thông tin
không đầy đủ và thiu chính xác rất dễ dẫn đến thiếu chính xác trong phân tích
và thẩm đònh tín dụng, từ đó dẫn đến quyết đònh tín dụng thiếu chuẩn xác.
Thông tin tín dụng càng nhanh, càng chính xác và toàn diện thì khả năng ra
quyết đònh tín dụng chính xác càng cao, phòng chống rủi ro tín dụng càng tốt,
chất lượng tín dụng càng cao.
Thông tin tín dụng có thể thu thập được từ rất nhiều nguồn: từ trung
tâm tín dụng của ngân hàng Nhà nước, từ phòng thông tin tín dụng của các
ngân hàng thương mại, qua báo chí, các tổ chức nghề nghiệp, qua việc cán bộ
tín dụng trực tiếp thu thập tại cơ sở sản xuất kinh doanh của khách hàng, qua
báo cáo tài chính của khách hàng v.v.
Lập hồ sơ tín dụng là tiền đề cho các khâu tiếp theo của một quy trình
tín dụng, nhưng trong quan hệ tín dụng thì khách hàng luôn nắm được nhiều
thông tin về quá trình sử dụng vốn vay, tình hình thực tế tốt hay xấu, họ có thể
che giấu thông tin và thực hiện những hoạt động gây rủi ro cho khoản vốn vay
mà người cho vay không mong muốn. Vì vậy nếu khâu này thực hiện không tốt
thì lựa chọn nghòch sẽ có cơ hội tốt để tồn tại và phát triển.
11

Xuất phát từ cơ sở lập luận này, tác giả sẽ nghiên cứu tác động đầu
tiên trong quy trình tín dụng là: Bất cân xứng thông tin trong khâu lập hồ sơ tín
dụng và chất lượng tín dụng.
 Bất cân xứng thông tin trong phân tích tín dụng
Với vai trò tìm kiếm những tình huống có thể dẫn đến những rủi ro và
tiên liệu những khả năng để kiểm soát những rủi ro cho ngân hàng, để phân
tích tín dụng đúng thì mức độ đầy đủ và chính xác trong thu thập thông tin vẫn
đóng vai trò quan trọng dẫn tới lựa chọn nghòch hay không.

khách hàng tốt. Cả 2 loại sai lầm này là do bất cân xứng tạo nên và lựa chọn
nghòch đã xảy ra: khách hàng tốt lẽ ra là đối tượng nên cho vay thì từ chối còn
khách hàng đáng bò từ chối lại chấp thuận cho vay. Hệ quả của lựa chọn nghòch
này đã dẫn đến những thiệt hại đáng kể cho ngân hàng: Loại sai lầm thứ nhất
dễ dẫn đến thiệt hại do nợ quá hạn hoặc nợ xấu có khả năng mất vốn không
thể thu hồi còn sai lầm loại thứ hai dễ dẫn tới thiệt hại về uy tín và mất cơ hội
cho vay.
Như vậy, khâu lập hồ sơ tín dụng, phân tích tín dụng, quyết đònh tín
dụng diễn ra trước khi một hợp đồng tín dụng được ký kết. Những phân tích ở
trên cho thấy: bất cân xứng tập trung chủ yếu tại khâu lập hồ sơ tín dụng. Nếu
thông tin có được ở khâu này không đầy đủ, thiếu chính xác và kém tin cậy thì
các khâu tiếp theo: phân tích tín dụng, quyết đònh tín dụng cũng sẽ thiếu chính
xác và dễ phạm phải những sai lầm. Đó là một trong những nguyên nhân tác
động đến chất lượng tín dụng. Từ cơ sở lý luận trên, tác giả sẽ nghiên cứu tác
13

động thứ ba là: “Hiệu quả thông tin trong khâu quyết đònh tín dụng và chất
lượng tín dụng”.
 Bất cân xứng thông tin trong giám sát tín dụng
Trong quy trình tín dụng, nếu hệ lụy do bất cân xứng thông tin trong
các khâu trong lập hồ sơ tín dụng, phân tích tín dụng, quyết đònh tín dụng là lựa
chọn nghòch thì hệ lụy mà bất cân xứng thông tin trong khâu giám sát tín dụng
là rủi ro đạo đức.
Sau khi vay được vốn từ ngân hàng, người vay vốn có thể sử dụng vốn
không đúng với cam kết ban đầu: sử dụng tiền cho hoạt động khác, đầu tư vào
dự án rủi ro hơn,… Mặc dù đã cố gắng kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn
cũng như những bất lợi xảy ra liên quan tới khoản vay nhưng ngân hàng có
được thông tin từ khách hàng hoặc là không đầy đủ, thiếu kòp thời, không đáng
tin cậy, hoặc là không tiếp cận được thông tin do chi phí để có những thông tin
này là quá cao. Điều này làm cho công tác giám sát tín dụng kém hiệu quả.

năng sinh lợi của các sản phẩm, dòch vụ ngân hàng. Nâng cao chất lượng tín
dụng còn giúp NHTM có một danh mục tài sản lành mạnh.
Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng tín dụng sẽ giúp các ngân hàng giảm
thiểu các chi phí. Chất lượng tín dụng tốt cũng đồng nghóa với việc các ngân
15

hàng tiết kiệm được chi phí dự phòng rủi ro nợ xấu cũng như chi phí để xử lý nợ
xấu. Vì thế, nó cũng giúp bộ phân tín dụng hoạt động có hiệu quả hơn.
Ngoài ra, nâng cao chất lượng tín dụng không chỉ khắc phục những yếu
kém, tồn tại mà còn tạo tiền đề để ngân hàng phát triển ngày càng bền vững
hơn trong tương lai.
Sự tăng trưởng và phát triển của hệ thống tài chính – hệ thống đóng vai
trò huyết mạch trong nền kinh tế được cấu thành từ sự tăng trưởng lớn mạnh
của mỗi ngân hàng. Chính việc nâng cao chất lượng tín dụng sẽ giúp mỗi ngân
hàng phát triển vững mạnh và do đó, cả hệ thống tài chính mới thực sự lành
mạnh.
 Ý nghóa của việc nâng cao chất lượng tín dụng đối với nền kinh tế
Hội nhập kinh tế quốc tế trong lónh vực ngân hàng đã tạo cho các
NHTM có nhiều cơ hội để hoàn thiện và phát trin, nhưng đồng thời các NHTM
cũng phải đối mặt với những thách thức về cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn.
Do vậy, việc nâng cao chất lượng tín dụng sẽû giúp hoạt động tín dụng thích
nghi với điều kiện kinh tế thò trường, thúc đẩy nền kinh tế thò trường phát triển.
Khi chất lượng tín dụng được cải thiện thì dòng vốn trong nền kinh tế sẽ
được lưu thông, vòng quay vốn tín dụng sẽ được cải thiện, giúp cho bộ máy
tổng thể nền kinh tế vận hành tốt, hiệu quả; huy động tới mức tối đa lượng tiền
nhàn rỗi trong xã hội để phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, giảm tối thiểu lượng tiền thừa trong lưu thông, góp phần kiềm chế lạm
phát, ổn đònh tiền tệ, tăng trưởng kinh tế, tăng uy tín quốc gia.
1.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng
1.2.2.1. Các nhân tố từ phía ngân hàng