B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

TRN CỌNG TRNG
GII PHÁP HN CH
THỌNG TIN BT CỂN XNG TRONG
TH TRNG BO HIM Y T T NGUYN:
TRNG HP TNH TIN GIANG LUN VN THC S KINH T

Tp. H Chí Minh-Nm 2014

Tp. H Chí Minh-Nm 2014
LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan rng lun vn thc s: “Gii pháp hn ch thông tin bt cân
xng trong th trng bo him y t t nguyn : Trng hp tnh Tin Giang” là công
trình nghiên cu đc lp do chính tôi thc hin vi hng dn khoa hc ca PGS. TS.
Nguyn Vn Ngãi. Các s liu đc kho sát t thc t và đc x lỦ trung thc,
khách quan.
Tôi hoàn toàn chu trách nhim v ni dung ca đ tài này.
Tp. H Chí Minh, tháng 01 nm 2014
Tác gi
Trn Công Trng


Tóm tt Chng 2 : 34
CHNG 3 : THC TRNG TH TRNG BO HIM Y T T NGUYN
TNH TIN GIANG 36
3.1 Tình hình thc hin thông tin tuyên truyn bo him y t ti tnh Tin Giang
37
3.1.1 Phng thc thông tin tuyên truyn 38
3.1.2 Ni dung thông tin tuyên truyn 38
3.2 Thc trng tip nhn thông tin đi vi bên mua th bo him y t t nguyn
39
3.3 Thc trng th trng bo him y t t nguyn tnh Tin Giang 40

Tóm tt Chng 3 : 45
CHNG 4 : THỌNG TIN BT CỂN XNG TRONG TH TRNG
BO
HIM Y T T NGUYN - TRNG HP TNH TIN GIANG 46
4.1 Thng kê mô t d liu đư kho sát 46
4.1.1 Thu nhp bình quân 47
4.1.2 Gii tính 47
4.1.3 Tui 47
4.1.4 Tình trng hôn nhân 48
4.1.5 Mc đ tin tng đi vi bo him y t 48
4.1.6 Trình đ hc vn 49
4.1.7 Hiu bit ca ngi dân v cht lng thuc và bác s ni khám bnh 50
4.2 Kt qu nghiên cu 51
4.2.1 Kim đnh hin tng la chn ngc 51
4.2.2 Kim đnh hin tng ri ro đo đc 59

Tóm tt Chng 4 : 66
CHNG 5 : KT LUN VÀ KIN NGH 67

Bng 4.5 Kt qu hi quy mô hình 51
Bng 4.6 Kt qu hi quy mô hình 60 DANH MC BIU , HỊNH V

Hình 2.1 Chi phí sc khe mong đi 13
Hình 2.2 Tn tht do tiêu dùng quá mc hƠng hóa công Error! Bookmark not
defined.
Hình 2.3 Quy trình nghiên cu 32
Hình 3.1 S th bo him y t đư phát hƠnh trong giai đon 2008-2012 41
Hình 3.2 Cơn đi thu, chi Qu khám cha bnh bo him y t ca tnh Tin
Giang 41
Hình 3.3 Chi phí khám cha bnh bo him y t t nguyn ca tnh Tin Giang
42
Hình 3.4 Tn sut khám cha bnh bo him y t ca hai nhóm tham gia bo
him y t 43
Hình 3.5 Chi phí khám cha bnh bình quơn ca mt th bo him y t 44
Hình 4.1 Tng hp điu tra tiêu chí hiu bit v thuc vƠ bác s 50
viên trong các hi, đoàn th, và 10% s hc sinh, sinh viên trong trng; th hai,
mc phí BHYTTN đc xác đnh ch yu trên kh nng đóng góp mà không da
2
trên c s nhu cu chi phí y t ca cng đng tham gia bo him. Vic quy đnh t
l ti thiu và m rng đi tng tham gia là các Hi có xác sut bnh tt cao nh
Hi ngi cao tui, Hi ngi tàn tt…trong khi không có c ch đm bo cho các
Hi khác gm các thành viên khe mnh tham gia đ đm bo nguyên tc chia s
cng đng, ngha là ngi khe mnh chia s chi phí cho ngi đau m. iu này
to điu kin cho vic ngi có bnh mi mua th, h thng xuyên đi khám bnh
hn, dn đn tình trng bi chi Qu KCB BHYT.
Báo cáo kt qu giám sát thc hin chính sách, pháp lut v BHYT giai đon
2009-2012 ca y ban Thng v Quc hi trong vic s dng Qu BHYT đã
đánh giá nhóm ngi tham gia BHYTTN có s chi phí KCB gp 3 ln s tin đóng
BHYT do “m nng mi mua BHYT” và “có tình trng lm dng BHYT v phía
cán b y t cng nh ngi có th BHYT. Nhng vi phm ph bin là lm dng xét
nghim, thuc, hóa cht, vt t y t, kê đn thuc ngoài danh mc cho phép, kê
khng tin thuc, bnh nhân nm ghép nhng vn thanh toán 1 ngi/1 ging
bnh, lp h s bnh án khng (nh làm gi kt qu xét nghim), có ni cán b y t
 bnh vin s dng th bo him y t ca ngi thân đ làm th tc ly thuc 
bnh vin, ngi có th bo him y t lm dng thông qua vic cho mn th, đi
khám nhiu ni trong ngày (nht là các bnh mãn tính), cho thuê th bo him y t
và thuê ngi b bnh mãn tính đi KCB đ ly thuc (theo kim tra ca BHXH Vit
Nam), “có trng hp th BHYT  tnh ng Nai đc s dng 157 ln KCB trong
nm”.
ó là thc trng chung  toàn quc, riêng ti tnh Tin Giang, t nm 2006
đn nay liên tc có tình trng vt Qu KCB BHYT, trong đó, chi phí chi tr cho
ngi có th BHYTTN cao và liên tc b mt cân đi thu chi. Bên cnh đó, s ln
khám bnh trung bình ca ngi có th BHYTTN cao hn gp 2 ln so vi ngi
có th BHYT bt buc (Bng 3.4).
Sc khe tt hay xu chính là thông tin mà ngi bo him cn bit đ quyt

ti tnh Tin Giang?
Xut phát t các vn đ nêu trên,  góc đ ca nhà qun lý trong ngành
BHXH, tác gi thc hin kim đnh mt cách khoa hc v s tn ti ca s la
chn ngc và ri ro đo đc trong th trng BHYTTN ti mt đa phng c th
(tnh Tin Giang), t đó đ xut gii pháp thích hp cho vic qun lỦ hot đng ca
th trng này.
1.2 Mc tiêu nghiên cu
- Xác đnh có tn ti hay không hin tng la chn ngc trong th trng
BHYTTN ti tnh Tin Giang.
- Xác đnh có tn ti hay không hin tng ri ro đo đc trong th trng
BHYTTN ti tnh Tin Giang.
-  xut, kin ngh các vn đ liên quan đ hn ch thông tin bt cân xng
trong th trng BHYTTN tnh Tin Giang, nâng cao hiu qu qun lỦ và hot đng
ca c quan BHXH.
1.3 i tng vƠ phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ca lun vn là gii pháp hn ch thông tin bt cân
xng trong th trng bo him y t t nguyn tnh Tin Giang.
Phm vi ca nghiên cu gii hn trong đa bàn tnh Tin Giang. Mt đa
phng có xy ra tình trng bi chi Qu KCB BHYT trong thi gian gn đây.
1.4 Phng pháp nghiên cu
Phng pháp nghiên cu là phng pháp đnh lng da vào mô hình kinh
t lng ca Nguyn Vn Ngãi và Nguyn Th Cm Hng (2012) nghiên cu thông
tin bt cân xng trong th trng BHYTTN ca tnh ng Tháp gm: mô hình kim
đnh hin tng la chn ngc và mô hình kim đnh hin tng ri ro đo đc.
5
S dng k thut bin gi: trong hai mô hình này, mt s bin là bin đnh
tính nên đ lng hóa chúng dùng cho phân tích hi quy mô hình kinh t lng, tác
gi có s dng k thut bin gi có 2 thuc tính: D=1 và D=0.
S dng phng pháp chn mu thun tin bng cách phát phiu điu tra s
ngi đang khám cha bnh có BHYT ti Bnh vin đa khoa trung tâm Tin Giang,
7
Chng 2
C S Lụ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIểN CU

LỦ thuyt kinh t tân c đin gi đnh trong th trng thì ngi bán và ngi
mua có thông tin hoàn ho v ba ch th: mt là: đi tác bên kia trong giao dch; hai
là: cht lng, đc đim ca hàng hóa hay dch v đc trao đi; và ba là cu trúc
ca th trng. Nu vic có đc thông tin là d dàng thì giao dch mua bán s tr
nên công bng hn, giá c tng xng vi cht lng. Tuy nhiên, trong thc t luôn
tn ti vic thông tin b che đy gây méo mó th trng, ví d nh trong th trng
hàng hóa, khi thông tin b che đy s làm ngi mua khó phân bit đc gia sn
phm có cht lng tt vi nhng sn phm có cht lng xu. Trong th trng lao
đng, ngi s dng lao đng thng gp rt nhiu khó khn trong vic xác đnh k
nng và nng lc ca ngi lao đng trc khi tuyn dng h. Còn trong th trng
bo him, công ty bo him phi gánh chu nhng khon chi phí đn bù cho nhng
ri ro t ngi đc bo him. Trong th trng BHYT, đc bit là BHYTTN cng

cho t chc bo him y t và nhng khon chi phí hp pháp khác liên quan đn bo
him y t.
-Qu khám cha bnh bo him y t: là qu thành phn ca qu BHYT,
qu này bng 90% s tin thu BHYT đc đ li cho c quan BHXH tnh qun lỦ
phc v cho khám bnh, cha bnh.
-Giám đnh bo him y t: là hot đng chuyên môn do t chc bo him y
t tin hành nhm đánh giá s hp lỦ ca dch v y t cho ngi tham gia bo him
y t, làm c s đ thanh toán chi phí khám bnh, cha bnh bo him y t.
9
2.2 LỦ thuyt v thông tin bt cơn xng
2.2.1 Gii thiu s lc v thông tin bt cơn xng
LỦ thuyt v thông tin bt cân xng đc Akerlof (1970), nhà kinh t hc
ngi M đa ra trong The market for “Lemons”: Quality Uncertainty and The
Market Mechanism. Trong bài nghiên cu này, Akerlof (1970) đ cp đn th
trng xe đã qua s dng  M bng ví d thc t trong th trng này bao gm hai
loi xe tt và xe xu (nhng qu chanh).
Ngi bán mt chic xe đã qua s dng ra giá 10,000 USD. t gi thit là c
ngi bán và ngi mua không h bit thông tin v nhau và d nhiên là ngi mua
không bit giá tr tht ca xe là tt hay xu nên ch chp nhn mua xe  mc giá
trung bình là 5,000 USD.
Vi mc giá đc ngi mua đa ra nh vy, ngi bán bit rng giá tr chic
xe ca mình cao hn 5,000 USD nên rút lui khi th trng, lúc by gi, trên th
trng ch còn li nhng chic xe có giá tr di 5,000 USD.
i vi ngi mua, do không bit rõ thông tin v chic xe nên li ch đa ra
mc giá trung bình là 2,500 USD, ngi bán s rút lui khi th trng vì xe ca h
có giá tr cao hn 2,500 USD. C nh th, trên th trng s không còn tn ti xe
tt, thay vào đó là nhng chic xe xu nht.
Akerlof (1970) kt lun rng: xe xu đã đy xe tt ra khi th trng, th
trng ch còn li nhng qu chanh.
Trong ví d này, ngi bán là ngi nm li th v thông tin, ngha là h luôn

thng là mua đc nhng chic xe xu, vic la chn xe đ mua trong trng hp
này gi là s la chn ngc, vì h có th tr giá cao hn đi vi xe xu và ngi
bán li không th bán đc do giá bán thp hn giá ca xe tt. Mt phng cách đ
gim bt thông tin bt cân xng trên th trng là thông qua các t chc trung gian
trên th trng. T chc trung gian này có th gii thiu rõ hn thông tin sn phm
đn vi ngi mua nh bo hành, nhãn mác, thông s k thut… chính điu này đã
làm cho các bên giao dch cân bng hn v thông tin sn phm, khi đó giao dch s
d dàng thc hin (Akerlof, 1970).
Trong th trng lao đng, thông tin bt cân xng đc th hin trong vic
trc khi thuê mn lao đng, ngi thuê lao đng không bit trc đc kh nng
sn xut, trình đ tay ngh ca ngi lao đng đn đâu, vic to ra nng sut lao
đng sau khi đc thuê là bao nhiêu (Spence, 1973).
Vic thuê lao đng là mt quyt đnh đu t không chc chn và kh nng
11
ca con ngi phi qua đào to hay đc chng minh thông qua kinh nghim trc
đây ca h. Do đó, ngi thuê lao đng có th thuê đc lao đng hay không là
phi bit trc đc trình đ, nng lc ca lao đng thông qua xem xét bng cp,
kim tra kinh nghim ca ngi lao đng. Bng cp, kinh nghim đc xem nh là
mt cách ngi lao đng phát tín hiu đ cho thy rng h có nng lc đáng tin cy
đ làm tt công vic. Vì vy, vic thuê mn lao đng đc thc hin d dàng hn
do s bt cân xng thông tin gia ông ch và nhân viên đc gim bt (Spence,
1973).
Bt c hàng hóa nào cng đu có cht lng, kiu dáng khác nhau.  phân
bit thì cn phi có “c ch sàng lc” chúng (Stiglitz ,1975). i vi lao đng cng
có ngi có ngi có kh nng, tay ngh cao và lao đng có kh nng, tay ngh
thp. Vì vy, không th tr lng theo mt mc lng cân bng. i vi ngi có
kh nng to nng sut lao đng cao thì cn phi tr lng cao đ khuyn khích h.
i vi ngi có kh nng thp, vic c gng đt đc mt mc nng sut sn xut
đ nhn đc lng cao s tn chi phí rt ln so vi ngi có kh nng cao. Vì vy,
vic phân nhóm lao đng đ tr lng là vic làm cn thit đ khuyn khích nhng

đc (moral hazard).
2.2.3.1 La chn ngc
La chn ngc là kt qu ca thông tin b che đy, nó xy ra trc khi thc
hin giao dch hay nói cách khác trc khi kỦ hp đng (Nguyn Trng Hoài,
2006).
La chn ngc là xu hng nhng ngi có nguy c v sc khe cao mong
mun có đc bo him hn ngi có nguy c v sc khe thp. Bi vì, công ty
bo him không bit ngi nào có nguy c v sc khe cao và ngi nào có nguy
c v sc khe thp (Pauly, 2007).
Hin tng la chn ngc là mt vn đ ca th trng liên quan đn
BHYT. Trong BHYT, thông tin cng không đng b ging nh hin tng mua xe
13
c trong ví d ca Akerlof (1970). Ngi mua bo him bit rõ bnh tt ca mình,
hiu bit v tình trng sc khe ca mình tng tn hn là c quan bán BHYT.
Trong khi đó, c quan bán BHYT bit đc phân b ca chi phí thông qua các d
liu thng kê nên h thng đt giá da trên chi phí trung bình ca dch v KCB mà
không phi là chi phí cn biên (Nguyn Hu Ngc, 2001).

Xác sut
1/n


tn ti trong th trng BHYTTN.
2.2.3.2 Ri ro đo đc
Ri ro đo đc xut hin do hành vi b che đy và xut hin sau khi kỦ hp
đng (Nguyn Trng Hoài, 2006).
Ri ro đo đc trong lnh vc bo him xy ra khi s tn tht d kin t s
kin bt li trong bo him tng lên (Pauly, 2007).
Theo Nguyn Hu Ngc (2001), BHYT là hàng hóa đc cung cp công
cng bi vì: Th nht, nó không phi đc dành riêng cho ai, do vy, càng không
th buc mi ngi tr tin trc tip khi s dng hàng hóa mà không phi dành
riêng cho mi cá nhân, khi không phi tr tin trc tip, h vn có th th hng
đc hàng hóa y. Th hai, vic s dng dch v khám cha bnh BHYT ca ngi
15
này không nh hng đn ngi khác. Th ba, chi phí tng thêm đ tiêu dùng thêm
mt hàng hóa thng không đáng k, hu nh bng không.
Chính vì BHYT đc cung cp công cng nên khi s dng th BHYT đc
min gim đn 80% chi phí y t s dn đn hin tng lm dng do tiêu dùng quá
mc cn thit. Bi vì ngi tiêu dùng tr rt ít s tin mà anh ta tiêu th hàng hóa,
do đó, anh ta s tiêu dùng hàng hóa đó cho đn khi li ích cn biên mà anh ta nhn
đc hàng hóa đó là bng không.
Gi s chi phí biên đ sn xut ra mt đn v hàng hóa là không đi và bng
MC, li ích t vic tiêu dùng hàng hóa đc th hin bng đng cu D.
Nu hàng hóa đc cung cp bi t nhân, ngha là ngi tiêu dùng s tr mt
khon tin bng vi chi phí cn biên MC khi tiêu dùng thêm mt đn v hàng hóa
thì sn lng hàng hóa khi tiêu dùng s là Q
E
là mc sn lng tiêu dùng hiu qu
mà ti đó, li ích cn biên bng vi chi phí cn biên (MU=MC).
Tuy nhiên, nu hàng hóa đc Chính ph cung cp công cng thì sn lng
hàng hóa đc tiêu dùng s lp tc tng lên t Q
E

0 Q
E
Q
A
Q hàng hóa công
Ngun: Nguyn Hu Ngc (2001)
Hình 2.2 Tn tht do tiêu dùng quá mc hƠng hóa công
Sau khi có th BHYT, ngi đc bo him có xu hng  li rng nu h
có bnh thì s đc hng quyn li nên h thng không chú trng đn vic t
chm sóc sc khe. Do  li vào vic có th BHYT s đc s dng dch v bt c
khi nào h cn, điu này làm cho h đi khám bnh nhiu hn, riêng đi vi ngi
mc bnh mãn tính, s ln s dng dch v y t ca h càng nhiu và do đó chi phí
mà Qu KCB BHYT phi tr cho h cao hn.
2.2.3.3 Tht bi ca th trng
Begg và cng s (2005) cho rng nguyên nhân gây ra tht bi cho th trng
là do s bóp méo làm cho th trng không hiu qu. Khi đó, chi phí xã hi cn
biên và li ích xã hi cn biên không bng nhau. La chn ngc và ri ro đo đc
là hai trong nhng nguyên nhân bóp méo th trng.
Th trng bo him đc cho là đy đ và hoàn ho nu nó làm cho ri ro
có th dch chuyn t ngi không thích ri ro sang ngi chp nhn ri ro  mt
mc giá nào đó. Giá cân bng s làm cho chi phí cn biên và li ích xã hi cn biên
17
bng nhau. Trong th trng bo him, mt khi xut hin hin tng la chn
ngc và ri ro đo đc s hn ch vic t chc th trng. Vì th, các gói bo him
có ri ro khác nhau phi đc bán  mc giá khác nhau tng ng vi mc ri ro,
điu này s hn ch đc ri ro cho các công ty bo him (Begg và cng s, 2005).
Mt cách na đ hn ch s tht bi ca th trng do thông tin bt cân xng
gây nên là đm bo vic cung cp thông tin cho các bên giao dch mua bán. Tuy
nhiên, đ có đc thông tin là mt vic rt tn kém. i vi mt sn phm có kh
nng gây hi cho xã hi thì vic minh bch thông tin v chúng s giúp ngi mua