B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
TRN TH THÁI MINH

ÁNH GIÁ NGHÈO A CHIU CA CÁC H GIA ÌNH
VIT NAM
LUN VN THC S KINH T TP. H Chí Minh – Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

Hc viên thc hin Trn Th Thái Minh MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các t vit tt
Danh mc các bng biu
Danh mc các hình v
M U 1
1. t vn đ 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
3. Câu hi nghiên cu 3
4. i tng và phm vi nghiên cu 3
5. Phng pháp nghiên cu 4
6. Cu trúc đ tài 4
CHNG 1: TNG QUAN LÝ THUYT V O LNG NGHÈO 6
1.1. Chun nghèo 6
1.1.1 Mt s quan đim v nghèo 6
1.1.2 Chun nghèo theo thu nhp/chi tiêu 7
1.2 Phng pháp tip cn nghèo đa chiu 11
1.3 Các phng pháp đo lng nghèo 12
1.3.1. Phng pháp nghèo đm đu 12
1.3.2 Phng pháp tính HPI 14

3.1.8 Ch tiêu 8: không có nc ung sch 52
3.1.9 Ch tiêu 9 & ch tiêu 10: không có đin thoi c đnh và thit b gii trí c bn . 52
3.1.10 Ch tiêu 3.11: din tích nh hn 7m2/ngi 53
3.1.11 Ch tiêu 12: Tip cn tín dng u đãi ngi nghèo 53
3.1.12 Ch tiêu 13: thu nhp di chun nghèo 54
3.1.13 Ch tiêu 14, ch tiêu 15: ch h tht nghip hoc không có lng hu 54
3.2 Nghèo đa chiu theo tng chiu 57
3.3 Nghèo đa chiu tng th MPI 63
3.3.1 Ch s nghèo đm đu (H) 63
3.3.2 Cng đ thiu ht trung bình (A) 67
3.3.3 Ch s nghèo tng th MPI 68
CHNG 4: CHNG 4: KT LUN VÀ KIN NGH 73
4.1. Các kt qu chính 73
4.2 Kin ngh 75
4.3 Nhn xét và hng nghiên cu mi ca đ tài 76
4.3.1 im mi và hn ch ca đ tài 76
4.3.2 Hng nghiên cu mi ca đ tài 77
TÀI LIU THAM KHO 78
PH LCPHN PH LC
Ph lc 3.1: Kt qu phân tích phng sai v thu nhp bình quân đu ngi gia
các vùng trên c nc
Ph lc 3.2: S h nghèo theo các ch tiêu khi thiu ht 20% tng s các ch tiêu
Ph lc 3.3: Kt qu phân tích giá tr trung bình ca quy mô h theo hai nhóm sc
tc
Ph lc 3.4: S chênh lch v t l h nghèo đm đu theo phng pháp tin t và
ch tiêu thu nhp trong phng pháp nghèo đa chiu
Ph lc 3.5: Kt qu phân tích giá tr trung bình ca thu nhp bình quân theo hai

ESCAP
United Nations Economic and
Social Commission for Asia and
the Pacific
y ban Kinh t và Xã hi
châu Á-Thái Bình Dng
ASEAN
Association of Southeast Asian
Nations
Hip hi các Quc gia ông
Nam Á
HDR Human Development Report Báo cáo phát trin con ngi
OPHI
Oxford Poverty and Human
Development Initiative
Vin nghiên cu vn đ
nghèo đói và sáng kin phát
trin con ngi ca đi hc
Oxford UNDP
United Nations Development
Programme
Chng trình Phát trin Liên
Hip Quc
HPI Human poverty index Ch s nghèo kh tng hp
cutoff Mc gii hn thiu ht
UPS Urban Poverty Survey iu tra nghèo đô th
UNICEF United Nations Children's Fund Qu nhi đng liên hp quc
DANH MC CÁC HÌNH V
Hình 1.1: T l nghèo tính theo chun nghèo ca TCTK-NHTG và B LTBXH 9
Hình 1.2: Biu đ các chiu ca nghèo theoAlkire and Santos 17
Hình 3.1: Thiu ht 20% các ch tiêu 58
Hình 3.2: Thiu ht 33,3% các ch tiêu 58
Hình 3.3: T l h nghèo thiu ht các ch tiêu  mc gii hn 20% 62
Hình 3.4: T l h nghèo theo chun nghèo và nghèo MPI  khu vc nông thôn –
thành th (mc gii hn 20%) 63
Hình 3.5: T l h nghèo theo chun nghèo và nghèo MPI  nhóm dân tc
Kinh/Hoa – dân tc khác (mc gii hn 20%) 64
Hình 3.6: T l h nghèo theo chun nghèo và nghèo MPI  6 vùng (mc gii hn
20%) 65 -1-

PHN M U
1. t vn đ
Nghèo đói đc xem là vn nn không ch  phm vi mt quc gia mà còn là
vn nn ca cng đng quc t. Nghèo đói không ch là s thiu thn v tin bc,
các dch v y t, giáo dc, sc khe, nhà , nc/ v sinh môi trng, bo tr xã
hi,… Nghèo còn ám ch đn s nghèo nàn v tinh thn, làm cho con ngi mt dn
nim tin cuc sng, th hin thái đ buông xuôi, th , tuyt vng. Do đó, trong
nhiu nm qua xóa đói và gim nghèo đói là mt trong nhng mc tiêu quan trng
ca ng và Nhà nc song song vi công cuc phát trin kinh t.
Trong nhng nm qua, Vit Nam đã đt đc nhng thành tu rõ rt trong
công tác xóa đói gim nghèo, xóa đói giáp ht. T l đói nghèo trên tng s dân
gim liên tc trên c

da trên c s mc thu nhp hoc chi tiêu ca h gia đình. Phng pháp này đã cho
thy nhiu bt cp trong vic đánh giá tình hình nghèo ca ngi dân. Ví d nh
nhng ngi trên ngng nghèo nhng vn thiu ht nhng chiu khác nh s tip
cn các dch v
v nhà , y t, môi trng sng…
Phng pháp tip cn đa chiu trình bày trong báo cáo này đc xây dng
trên c s nhìn nhn tm quan trng ca vic cn có mt phng pháp đa chiu
riêng cho Vit Nam đ đo lng nghèo ca ngi dân Vit Nam.
Vì vy, vic nghiên cu, chuyn đi phng pháp tip cn đo lng nghèo
đói t đn chiu da vào thu nhp sang đ
a chiu đ đáp ng các nhu cu c bn ti
thiu ca ngi dân là mt đòi hi mang tính khách quan đ thc hin mc tiêu
gim nghèo bn vng trong giai đon ti.
Vi ý ngha đó, đ tài “ánh giá nghèo đa chiu ca các h gia đình Vit
Nam” cng nhm mc đích ng dng mt phng pháp đo lng nghèo, đánh giá
tng th
 v tình hình nghèo ca các h gia đình Vit Nam ti thi đim nm 2010,
t đó đ xut mt s kin ngh.
2. Mc tiêu nghiên cu
Ni dung ca đ tài tp trung vào bn mc tiêu c th sau đây:
 Nghiên cu nghèo theo hai phng pháp tip cn: tin t và đa chiu.
 Xác đnh đc nhóm các ch tiêu, các chiu mà các h nghèo trên c
nc (khu vc, vùng, các nhóm dân tc) thiu ht nhiu nht.
-3-

 Xác đnh s b nh hng ca mc gii hn thiu ht lên đi tng
nghèo trong phng pháp nghèo đa chiu.
 Xác đnh đc nhóm đi tng h nghèo cn đc s quan tâm, h tr
ca Nhà nc.
3. Câu hi nghiên cu

binh Xã hi.
Phng pháp phân tích: đ tài s dng phng pháp chính là phng pháp tính
toán thng kê nhm tính toán các ch tiêu v nghèo và đánh giá mi quan h gia
ch s đo lng nghèo theo các yu t v đc đim ca h. Kt qu tính toán ch s
đo lng nghèo đc so sánh gia hai phng pháp tip cn tin t và đa chiu.
6. Cu trúc đ tài
Nhm đt đc tính cht ch trong vic trình bày, kt ni các ni dung giúp
cho ngi
đc có th tham kho các vn đ và kt qu ca quá trình nghiên cu,
tip theo phn m đu, ni dung ca đ tài đc trình bày trong bn chng nh
sau:
Phn m đu: Gii thiu các ni dung tng quát ca đ tài, đt vn đ
nghiên cu, mc tiêu và câu hi nghiên cu cng nh gii thiu s lc v phng
pháp, và phm vi nghiên cu ca đ
tài.
Chng 1: Tng quan lý thuyt đo lng nghèo. a ra các đnh ngha v
nghèo, t đó h thng hóa khung lý thuyt phân tích nghèo làm c s nn tng lý
thuyt cho nghiên cu.
Chng 2: Phng pháp thc hin nghiên cu. Ni dung ca chng này
nêu ra các khái nim, phng pháp tính toán các ch s đo lng nghèo đa chiu
theo các nhóm ch tiêu. ng thi, trình bày quy trình x lý, tinh lc d liu t b
d
liu kho sát mc mc sng dân c Vit Nam nm 2010 và đa ra quy trình
phân tích ca đ tài.
Chng 3: Thc trng nghèo ca h gia đình Vit Nam. Chng này s
tp trung vào mô t tng quát thc trng nghèo ca h gia đình Vit Nam. Ni dung
bao gm: (i) Thc trng nghèo ca h gia đình Vit Nam tính theo hai phng pháp
-5-

tip cn. (ii) Hn ch tip cn các nhu cu xã hi c bn ca h gia đình Vit Nam

ch hoc thiu c hi to thu nhp, thiu tài sn đ đm bo tiêu dùng nhng lúc
khó khn và d b tn thng trc nhng đt bin, ít đc tham gia vào quá trình
ra quyt đnh.” (V Th Ngc Phùng, 2005 trang 152). Theo khái nim này, nghèo
còn đc chia thành hai nhóm, bao gm: nghèo tuyt đi và nghèo tng đi
 Nghèo tuyt đi: Mt ngi hoc mt h gia đình đc xem là nghèo tuyt
đi khi mc thu nhp ca h hoc h gia đình thp hn tiêu chun ti thiu
(mc thu nhp ti thiu) đc quy đnh bi mt quc gia hoc mt t chc
quc t trong mt thi gian nht đnh.
 Nghèo tng đi: Là tình trng mà mt ngi hoc mt h gia đình thuc v
nhóm ngi có thu nhp thp nht trong xã hi theo nhng đa đim c th
và thi gian nht đnh.
Ti hi ngh bàn v xoá đói gim nghèo do ESCAP t chc ti Bng Cc
Thái Lan tháng 9 nm 1993 đã đa ra khái nim v nghèo đói nh sau: “ói nghèo
là tình trng mt b phn dân c không đc hng và tho mãn nhng nhu cu c
-7-

bn ca con ngi đã đc xã hi tha nhn tu theo trình đ phát trin kinh t xã
hi và phong tc tp quán ca các đa phng”. Theo đnh ngha này thì mc đ
nghèo đói  các nc khác nhau là khác nhau. Hin nay, đnh ngha này đc Vit
Nam cùng nhiu quc gia khác s dng.
T l nghèo (hay ch s đm đu ngi) đc xác đnh bng t l dân s có
mc sinh hot (mc tiêu dùng bình quân đu ngi) nm di chun nghèo trong
mt giai đon c th.
1.1.2 Chun nghèo theo thu nhp/chi tiêu
Nhìn chung mi quc gia đu s dng mt khái nim đ xác đnh mc đ
nghèo kh và đa ra các ch s nghèo kh đ xác đnh gii hn nghèo kh. Gii hn
nghèo kh ca các quc gia hay còn gi là chun nghèo.
Theo cách tip cn nghèo theo thu nhp/chi tiêu (phng pháp tip cn
nghèo đn chiu) thì chun nghèo đc xác đnh bng mc thu nhp ti thiu đ
ngi dân có th tn ti đc, đó là mc thu nhp mà mt h gia đình có th mua

xác đnh điu kin tham gia th hng t các chng trình mc tiêu v gim nghèo
(ví d ch
ng trình mc tiêu quc gia v gim nghèo CTMTQG-GN, Chng trình
30a).
Phng pháp tip cn th hai là ca TCTK và đc dùng đ đo lng nghèo
đói và theo dõi tin đ trên c s s dng các cuc điu tra mc sng h gia đình
mang tính đi din cho toàn quc. TCTK s dng hai phng pháp khác nhau đ đo
lng nghèo đói: mt là da trên các chun nghèo chính thc (có điu chnh theo
lm phát) đc áp d
ng đ tính mc thu nhp bình quân đu ngi, và phng pháp
th hai là theo phng thc tip cn do mt nhóm phi hp gia TCTK – NHTG
xây dng vào cui thp k 90 và ln đu tiên đc trình bày trong đánh giá nghèo
nm 2000.

1
Nhu cu c bn là nhu cu thit yu đm bo các thành viên trong h có đ lng thc, thc phm
đ duy trì sc khe và sn xut cng nh có phng tin đ tham gia đy đ vào xã hi (NHTG, 2012).
-9- Hình 1.1: T l nghèo tính theo chun nghèo ca TCTK-NHTG và B
LTBXH
Ngun: NHTG (2012)
Chun nghèo ca TCTK – NHTG đc xây dng theo phng pháp chun
chi phí ca nhng nhu cu c bn, da trên mt r lng thc tham kho cho các h
nghèo tính theo lng calo mà mi ngi dân tiêu tn mt ngày cng vi mt
khon b sung cho nhng nhu cu phi lng thc thit yu da trên mô hình tiêu
dùng ca ngi nghèo. Theo NHTG, chi phí lng th
c, thc phm cn thit đ duy
trì cuc sng ca ngi dân các nc đang phát trin và khu vc ASEAN tng

chuyn đi (2,0 USD /ngi/ngày), chun trung v dành cho t
t c các nc không
k 15 nc nghèo nht (2,5 USD/ngi/ngày) và các nc M La Tinh (4
USD/ngi/ngày) thì chun nghèo ca Vit Nam vn thp hn. C th chun nghèo
chính thc cho khu vc đô th đã đc nâng t 260.000 VND/ngi/tháng (bng
1,34 USD/ngi/ngày) lên thành 500.000 VND (bng 1,61 USD/ngi/ngày).
Chun nghèo chính thc cho khu vc nông thôn đc nâng t 200.000
-11-

VND/ngi/ngày (bng 1,03 USD/ngi/ngày) lên 400.000 VND/ngi/ngày (bng
1,29 USD/ngi/ngày).
Bng 1.2 Chun nghèo ca Chính ph qua các giai đon
n v tính: đng/ngi/tháng
Giai đon Thành th Nông thôn
Quyt đnh
ca Th tng
2001-2005 150.000 100.000
143/2001/Q-TTg ngày 27/09/2001
2006-2010 260.000 200.000
170/2005/Q-TTg ngày 08/07/2005
2011-2015 500.000 400.000
09/2011/QTTg ngày 30/01/2011
Ngun: Tng hp t các quyt đnh ca Th tng v chun nghèo
1.2 Phng pháp tip cn nghèo đa chiu
o lng nghèo là mt nhim v đy thách thc và phc tp bi bn thân
khái nim nghèo rt phc tp và bao hàm nhiu khía cnh. Nu ch da vào tiêu chí
thu nhp/chi tiêu đ đánh giá chun nghèo thì cha hp lý. Trên thc t, nhiu
ngi dân tuy đã thoát nghèo theo các tiêu chun trên v
n thiu thn rt nhiu
nhng nhu cu thit yu v công vic, nhà , y t, giáo dc và các điu kin sinh

nc có thu nhp trung bình - là nhng ni mà nghèo đn chiu có th xy ra 
phm vi và mc đ hp hn rt nhiu so vi nghèo đa chiu (Oxfam
Anh/ActionAid, 2011: trang 14).
1.3 Các phng pháp đo lng nghèo
Có nhiu phng pháp đo lng nghèo, mi phng pháp đ
c đi din bi
mt hoc mt b ch s đo lng nghèo. Ba phng pháp gm: phng pháp nghèo
đm đu, phng pháp tính HPI và phng pháp nghèo đa chiu MPI là nhng
phng pháp đnh lng đo lng nghèo ch yu hin nay.
1.3.1 Phng pháp nghèo đm đu
Phng pháp nghèo đm đu cho bit t l h nghèo trong toàn b dân c (P
0
).
Nó đc tính bng cách ly t l s h có thu nhp di chun nghèo ca quc gia
chia cho tng dân s ca quc gia.
-13-

ây là phng pháp thun tin và d s dng, cho thy mt cách nhìn trc
quan v t l nghèo ca mt nc. Thc đo này đc dùng rng rãi đ tính phn
trm dân s có thu nhp hoc chi tiêu thp hn chun nghèo. Tuy nhiên, vi cách
tính toán này thì cha cho thy mc đ nghèo gia các h nghèo vi nhau, cng
nh không th đánh giá đc mc sng thc t ca nh
ng h gia đình vi nhau.



N
i
i
N

).Khong cách nghèo chính là khong cách gia mc thu nhp trung bình
ca ngi nghèo vi mc chi tiêu ti thiu (chun nghèo), đc tính theo công thc
1.2 sau:



n
i 1
i
1
Z
)X-(Z
N
1
P
(Công thc 1.2)
Trong đó:
Z: Chun nghèo
X
i
: Thu nhp bình quân hay chi tiêu bình quân.
Khong cách nghèo càng cao cho thy s chênh lch gia các nhóm h gia đình
nghèo càng ln và mc đ nghèo càng trm trng  nhng h nghèo này.
-14-

- Ngoài ra, đ th hin mc đ trm trng và khc nghit ca h nghèo, ch s
khong cách nghèo bình phng (P
2
) đc s dng. Khong cách nghèo bình
phng chính đc tính theo công thc 1.3 nh sau:

P
2
: % ngi ln mù ch
P
3
: % ngi không tip cn dch v y t (P
3.1
); chm sóc sc khe (P
3.2
);t
l không tip cn phng tin v sinh đm bo (P
3.3
).
3
P
3.32.31.3
3
PPP



(Công thc 1.5)
HPI là mt ch s tng hp v nghèo đa chiu đo lng s thiu ht trong tip
cn đn các tính cht phát trin c bn ca con ngi  ba khía cnh tui th, giáo
dc và thu nhp nh HDI nhng cng thêm khía cnh tip cn các dch v thit yu.
HPI là c s nghiên cu hu hiu cho tính toán ch s nghèo đa chiu (MPI).
1.3.3 Phng pháp tính ch s nghèo đa chiu (MPI)
Ch s nghèo đa chiu là mt ch s nghèo tng th, thng đc s dng đ
so sánh t l h nghèo gia các quc gia, vùng lãnh th hoc gia các vùng trong