B
B
G
G
I
I
Á
Á
O
OD
D
C
CV
V
À
À
I
IH
H
C
CK
K
I
I
N
N
H
HT
T
N
NT
T
H
H
V
V
N
N
H
H
Â
Â
N
N
G
I
I
Á
Á
O
OD
D
C
CV
V
À
À
À
À
O
O
H
H
C
CK
K
I
I
N
N
H
HT
T
T
T
p
p
.
T
H
H
V
V
N
N
H
H
Â
Â
N
N
LP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HP
NHT TI TNG CÔNG TY DU LCH SÀI GÒN-
TNHH MT THÀNH VIÊN - THC TRNG VÀ
GII PHÁP HOÀN THIN
Chuyên ngƠnh: K toán
MC LC
Trang
Trang ph bìa
1.2.1. LỦ thuyt thc th 17
1.2.2. LỦ thuyt công ty m 18
1.2.3. LỦ thuyt li ích ch s hu 18
1.3. Vai trò và h thng Báo cáo tài chính hp nht 19
1.3.1. Vai trò ca Báo cáo tài chính hp nht 19
1.3.2. H thng Báo cáo tài chính hp nht 21
1.4. Lp và trình bày Báo cáo tài chính hp nht 26
1.4.1. Các nguyên tc lp và trình bày Báo cáo tài chính hp nht 26
1.4.1.1. Các nguyên tc chung khi lp và trình bày Báo cáo tài chính và Báo
cáo tài chính hp nht 26
1.4.1.2. Các nguyên tc riêng khi lp và trình bày Báo cáo tài chính hp nht
27
1.4.2. Phng pháp lp Báo cáo tài chính hp nht. 28
1.4.2.1. Phng pháp chung đ lp Báo cáo tài chính hp nht. 28
1.4.2.2. nh hng ca Lý thuyt hp nht đi vi k toán lp và trình bày
Báo cáo tài chính hp nht. 30
1.4.2.3. Các bút toán loi tr trong giao dch ni b nhóm Công ty m – Công
ty con chu nh hng ca các lỦ thuyt hp nht 32
1.4.2.4. K toán hp nht kinh doanh theo phng pháp mua 33
1.4.2.5. K toán các khon đu t vào công ty liên kt, liên doanh trên Báo cáo
tài chính riêng và Báo cáo tài chính hp nht 33
1.4.2.6. Chuyn đi Báo cáo tài chính ca các c s nc ngoài 35
Kt lun Chng 1 36
CHNG 2: THC TRNG LP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHệNH HP
NHT TI TNG CÔNG TY DU LCH SÀI GÒN – TNHH MT THÀNH VIÊN.
2.1. Tng quan v Tng Công ty Du lch Sài Gòn – TNHH Mt thành viên 37
2.1.1. Lch s hình thành và phát trin 37
2.1.2.Các lnh vc hot đng kinh doanh chính 38
2.1.3.T chc nhân s 40
Sài Gòn – TNHH Mt thành viên 72
3.1.2. Nguyên tc lp Báo cáo tài chính hp nht ti Tng công ty Du lch Sài
Gòn – TNHH Mt thành viên 73
3.2. Gii pháp hoàn thin vic lp Báo cáo tài chính hp nht ti Tng Công ty Du
lch Sài Gòn – TNHH Mt thành viên 74
3.2.1. Hoàn thin phm vi hp nht Báo cáo tài chính 74
3.2.2. Hoàn thin các bút toán điu chnh trc hp nht 74
3.2.3. Hoàn thin k thut lp báo cáo lu chuyn tin t hp nht 77
3.2.4. Hoàn thin các bng biu 78
3.2.5. Hoàn thin c cu t chc phc v cho vic lp Báo cáo tài chính hp
nht 79
3.2.6. Hoàn thin c cu t chc nhân s 80
3.3. Mt s kin ngh hoàn thin vic lp và trình bày Báo cáo tài chính hp nht ti
Tng Công ty Du lch Sài Gòn – TNHH Mt thành viên theo mô hình Công ty m –
Công ty con 81
3.3.1. i vi Tng Công ty Du lch Sài Gòn – TNHH Mt thành viên 81
3.3.2 Mt s kin ngh hoàn thin vic lp và trình bày báo cáo tài chính hp
nht đi vi B Tài Chính 82
Kt lun chng 3 86
KT LUN 87
Tài liu tham kho
Ph lc
Ph lc 13: Bng hp cng các ch tiêu trc và sau điu chnh
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
VAS : Chun mc K toán Vit Nam
IAS : Chun mc K toán Quc t
IFRS : Chun mc Báo cáo tài chính Quc t
CMKT : Chun mc K toán
CMBCTC : Chun mc Báo cáo tài chính
BCTC : Báo cáo tài chính
BCTCHN : Báo cáo tài chính hp nht
BCKT : Bng cân đi k toán
BCKTHN : Bng cân đi k toán hp nht
BCLCTT : Báo cáo lu chuyn tin t
BCKQKD : Báo cáo kt qu kinh doanh
LTTM : Li th thng mi
CQTS : C quyn thiu s
CTS : C đông thiu s
1. S cn thit ca đ tài
Vi quá trình toàn cu hóa ngày càng mnh, ngày càng có nhiu doanh
nghip, t chc nc ngoài gia tng đu t làm n vi các doanh nghip Vit Nam,
phát sinh nhiu hot đng nghip v mi, yêu cu tuân th các chun mc mi theo
thông l quc t. Quá trình tái c cu nn kinh t Vit Nam thi gian qua cng đư
khai sinh nhiu doanh nghip hot đng theo mô hình Công ty m – Công ty con, c
trong khu vc nhà nc và khu vc t nhân. khu vc nhà nc, đin hình nht là
vic chuyn đi các Tng công ty Nhà nc hot đng theo mô hình c sang mô
hình Công ty m – Công ty con nhm nâng cao hiu qu hot đng sn xut kinh
doanh đư và đang đc đy mnh đ thích ng vi tình hình mi. khu vc t
nhân, vic hình thành các “Tp đoàn kinh t” cng đang dn đnh hình đa ngành, đa
lnh vc.
Mô hình t chc sn xut kinh doanh thay đi dn đn các hot đng nghip
v tài chính cng có nhiu bin đi, đc bit là công tác xây dng BCTCHN, tuân
th theo các CMKT Vit Nam, đư thay th cho công tác lp BCTC tng hp trc
đây.
Tuy nhiên, k t khi 26 Chun mc K toán Vit Nam (VAS) đc ban hành
t cui nm 2005 đn nay, vic áp dng các CMKT Vit Nam vn còn là vn đ ít
nhiu phc tp khi trin khai trong thc tin. Hn na, khi xem xét s tng đng
gia vic áp dng h thng CMKT Vit Nam vào công tác lp BCTCHN ca doanh
nghip và công tác tng t, khi lp BCTCHN theo các Chun mc K toán Quc t
(IAS) và Chun mc Báo cáo Tài chính Quc t (IFRS), thc t cho thy vn còn ít
nhiu khong cách.
Nguyên nhân do CMKT Vit Nam đc ban hành t cui nm 2005 đn nay
cha đc điu chnh, bin đi tng ng vi s phát trin chung, cho dù Vit Nam
đư có khá nhiu vn bn qui phm pháp lut đ điu chnh. Trong thi gian này, rt
nhiu thay đi, cp nht đư đc công b ti CMKT Quc t và CMBCTC Quc t.
Chính vì vy, thc t là các doanh nghip Vit Nam vn lp và trình bày BCTCHN
2
hp nht ti Tng công ty in lc Min Nam (Võ Thu Phng, 2010).
3
Vi các s liu c th ti Tng Công ty Du lch Sài Gòn – TNHH Mt thành
viên, cng nh các lun vn đư đ cp, tác gi nêu lên các u nhc đim trong quá
trình lp BCTCHN, qua đó đa ra gii pháp hoàn thin hn trong quá trình lp
BCTCHN ti Tng công ty. Tuy nhiên, ti đ tài này, tác gi đư phân tích rõ v lý
thuyt hp nht và nh hng ca lý thuyt này đn vic lp và trình bày BCTCHN
ti Tng công ty, t đó đa ra nhng kin ngh cho quá trình sa đi chun mc k
toán theo xu hng hi nhp vi th gii trong tình hình hin nay.
3. Mc tiêu nghiên cu
H thng hóa các phng pháp lp và trình bày BCTCHN đc thc hin
theo CMKT Quc t, CMBCTC Quc t và CMKT Vit Nam.
Phân tích mi tng quan gia lp và trình bày BCTCHN đc thc hin
theo CMKT Quc t, CMBCTC Quc t và CMKT Vit Nam ti mt đn v c th.
Trên c s đó, đa ra mt s đ xut nhm góp phn thúc đy vic đi mi,
b sung các CMKT Vit Nam tng ng vi s phát trin ca các CMKT Quc t
và CMBCTC Quc t.
4. i tng và phm vi nghiên cu
4.1. i tng nghiên cu:
i tng nghiên cu ca lun vn là CMKT Vit Nam và CMKT Quc t
và CMBCTC Quc t v lp và trình bày BCTCHN.
Vn dng vào thc t k toán lp và trình bày BCTCHN ca Tng Công ty
Du lch Sài gòn – TNHH Mt thành viên
4.2. Phm vi nghiên cu:
6. Ý ngha ca lun vn
C th hóa phng pháp xây dng BCTCHN theo các h thng CMKT Vit
Nam và CMKT Quc t ti mt đn v xác đnh, Tng công ty Du lch Sài gòn –
TNHH Mt thành viên, cung cp mt ví d trc quan, sinh đng cho nhng ngi
5
quan tâm đn vic xây dng BCTCHN theo các h thng CMKT, các góc nhìn
toàn din và chi tit.
7. Kt cu ca đ tài
Ngoài phn m đu, kt lun, mc lc, danh mc các ch vit tt, ph lc, tài
liu tham kho đ tài đc b cc theo ba chng nh sau:
Chng 1: Tng quan lý thuyt v lp và trình bày Báo cáo tài chính hp
nht
Chng 2: Thc trng lp và trình bày Báo cáo tài chính hp nht ti Tng
Công ty Du lch Sài Gòn – TNHH Mt thành viên.
Chng 3: Hoàn thin vic lp Báo cáo tài chính hp nht ti Tng Công ty
Du lch Sài Gòn – TNHH Mt thành viên
- Các hot đng kinh t ca thc th đư, đang và s tip tc din ra;
- Các hot đng kinh t ca thc th này có th nhn dng tách bit vi các
hot đng kinh t ca các thc th khác và tách khi môi trng kinh t mà thc th
đó đang tn ti;
- Thông tin tài chính v các hot đng kinh t này hu ích cho các nhà đu t,
ch s hu vn, ch n hin ti và tng lai. Nhng đi tng này không trc tip
có đc các thông tin cn thit khi ra các quyt đnh phân b ngun lc cho thc
th, cng nh khi đánh giá hiu qu kinh t ca quá trình qun lý và s dng ngun
lc đc cung cp cho thc th.
Tip cn theo góc đ hp nht, thc th báo cáo đc hiu là:
7
- Mt cuc hp nht kinh doanh đư đa hai công ty riêng r cùng đt di s
kim soát ca mt ban qun lý chung (là Hi đng qun tr ca công ty m). Mc dù
c hai công ty vn tn ti nh nhng đn v pháp lý riêng l, nhng vic mua bán đư
to ra mt thc th báo cáo mi chu s kim soát ca bên mua.
- Khi vic mua bán c phiu to ra mi quan h Công ty m – Công ty con thì
thc th mua (là công ty m) và thc th bán (là công ty con) vn tn ti nh các
thc th riêng l vi t cách pháp nhân riêng, có h thng s sách riêng. BCTC riêng
ca công ty m và công ty con đc chuyn đi sang BCTCHN, phn ánh tình hình
tài chính và kt qu hot đng kinh doanh ca thc th hp nht (bao gm c công
ty m và công ty con). Công ty m chính là thc th mi, có trách nhim lp báo
cáo.
Tóm li, các khái nim v thc th báo cáo đư đc công b chính thc đu
thng nht hai đim sau:
- Thc th báo cáo không đng ngha vi thc th pháp lý;
- Mt thc th đc xem là thc th báo cáo nu trong thc th tn ti các
nhà đu t, ch n, và các đi tng khác cn có BCTC đ ra quyt đnh.
1.1.1.2.2. Mc đích ca Báo cáo tài chính và Báo cáo tài chính hp nht
Tùy theo đi tng s dng mà BCTC và BCTCHN có các mc đích khác
nhau:
- Theo IASB và FASB thì đi tng s dng BCTC và BCTCHN là các nhà
đu t, ngi cho vay và các ch n khác (c hin ti ln tng lai) do đó mc đích
ca BCTC và BCTCHN là cung cp các thông tin tài chính v thc th báo cáo mt
cách hu ích cho các đi tng trên, giúp h đa ra các quyt đnh cung cp ngun
lc cho thc th (ví d nh quyt đnh mua, bán hay nm gi c phiu, các công c
n, cung cp hay thu hi các khon vay, cho vay, ).
- Ti Vit Nam, đi tng s dng là ch doanh nghip, c quan nhà nc và
nhng ngi s dng khác. Do đó, mc đích ca BCTC và BCTCHN là cung cp
các thông tin v tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các dòng tin ca doanh
nghip nhm đáp ng nhu cu hu ích cho các đi tng nêu trên.
1.1.2. Nhóm Công ty m - Công ty con
9
1.1.2.1. Khái nim nhóm Công ty m - Công ty con
Theo đnh ngha ti IFRS 10 “Công ty m là mt thc th mà thc th này
kim soát mt hoc nhiu thc th khác; Công ty con là mt thc th chu s kim
soát ca mt thc th khác; Nhóm công ty bao gm công ty m và các công ty con
ca nó”. Vy, nhóm công ty chính là s liên kt gia nhiu công ty có t cách pháp
nhân riêng l trong cùng mt ngành hoc nhiu ngành khác nhau, trong đó công ty
nm quyn kim soát là công ty m và công ty b kim soát là công ty con, và liên
kt này đc hình thành vì mt mc đích chung là li ích kinh t.
iu 146 Lut Doanh nghip Vit Nam nm 2005 có đnh ngha: “Nhóm
công ty là tp hp các công ty có mi quan h gn bó lâu dài vi nhau v li ích
Kim soát Kim soát - Cu trúc hai cp
Kim soát Kim soát Kim soát Kim soát
- Cu trúc nhiu cp
ng kim soát
Kim soát Kim soát nh hng đáng k Kim soát Kim soát
Công ty m A
Công ty con B
Công ty con C
Công ty con B
Công ty con C
nhau), có sn th trng thì ít ri ro hn trong vic nghiên cu phát trin sn phm
mi, khi mc tiêu là đa dng hóa sn phm;
- Li th v thi gian: mua li doanh nghip đang hot đng trong hp nht
giúp tha mãn yêu cu v môi trng, nhng yêu cu, th tc phê duyt ca chính
quyn; tránh đc các chm tr thng gp trong trng hp xây dng mi, do đó
rút ngn đc thi gian tung sn phm ra th trng;
- Tránh đc s thôn tính: nhiu công ty có quy mô nh hp nht li nhm
tránh s thâu tóm ca các tp đoàn ln;
- Li ích v tài sn vô hình: bên cnh tài sn hu hình, hp nht kinh doanh
còn mang li c tài sn vô hình. Do đó, đng c thúc đy doanh nghip hp nht là
vic s hu các bng sáng ch, quyn khai thác tài nguyên, công trình nghiên cu,
các chuyên gia qun lỦ hàng đu, ;
Công ty cháu D
Công ty cháu E
12
- Li ích khác: nhiu doanh nghip la chn phng thc hp nht kinh
doanh hn nhng phng thc m rng kinh doanh khác vì có li v thu thu nhp
doanh nghip, thu thu nhp cá nhân, thu bt đng sn, qu hu trí,…
- Ngoài ra hp nht cng có th đa đn kt qu:
+ Sáp nhp khi mt doanh nghip (công ty sáp nhp) tip qun toàn b quyn,
ngha v, li ích hp pháp, tài sn ca doanh nghip khác (công ty b sáp nhp),
đng thi công ty b sáp nhp này gii th;
+ Hp nht khi mt pháp nhân mi đc thành lp, tip qun toàn b tài sn,
hot đng kinh doanh ca hai hay nhiu công ty riêng bit và chm dt s tn ti
ca các công ty này. Hp nht kinh doanh thng din ra theo hai phng pháp:
phng pháp hp lưi và phng pháp mua. Hin nay, theo yêu cu ti IFRS 3, hp
thc th mun kim soát mt hoc nhiu thc th khác thì thc th đó phi nm gi
trên 50% quyn biu quyt ti thc th b kim soát. Hoc, có th nói rng hp nht
kinh doanh ch xy ra khi thc th kim soát (công ty m) s hu trên 50% quyn
biu quyt trc tip hoc gián tip ti thc th b kim soát (công ty con) (theo IFRS
3 và IAS 27).
Trong k toán, khi lp và trình bày BCTCHN, công ty m phi hp nht
BCTC riêng ca công ty m vi tt c BCTC riêng ca các công ty con, ngoi tr
mt s trng hp công ty con không đc hp nht nh sau:
- Khi quyn kim soát không thuc v ch s hu đa s;
- Thành lp theo hình thc liên doanh;
- Mua li mt tài sn hoc mt nhóm tài sn mà không hình thành mt doanh
nghip;
- Mt s hp nht gia các công ty di s kim soát chung; và
- Hp nht gia các đn v phi li nhun hoc mua li mt đn v kinh doanh
ca mt đn v phi li nhun.
VAS 11 đnh ngha hp nht kinh doanh là vic chuyn các doanh nghip
riêng bit hoc các hot đng kinh doanh riêng bit thành mt đn v báo cáo.
Hp nht kinh doanh liên quan đn các doanh nghip hoc các hot đng
kinh doanh di s kim soát chung, trong đó các doanh nghip hoc hot đng
14
kinh doanh tham gia hp nht chu s kim soát ca mt bên hoc mt nhóm các
bên c trc và sau khi hp nht kinh doanh và s kim soát đó là lâu dài. 1.1.5. C quyn thiu s
CQTS là quyn s hu mt phn vn c phn trong doanh nghip và phn s
hu này là không đáng k so vi tng s c phiu ca doanh nghip đang lu hành
Ti Vit Nam, VAS 11 đnh ngha: “Li ích ca CTS là mt phn ca kt
qu hot đng thun và giá tr tài sn thun ca công ty con, đc xác đnh tng
ng vi các khon li ích không do công ty m s hu mt cách trc tip hoc gián
tip thông qua các công ty con”.
1.1.6. Li th thng mi
LTTM hình thành t hp nht kinh doanh. Trong quá trình thâu tóm các
doanh nghip vi nhau s phát sinh LTTM. IAS 22(1998) và IFRS 3(2004) xem
LTTM nh phn chênh lch gia giá mua đư thanh toán (cho vic thu mua doanh
nghip) so vi giá tr hp lỦ ca tài sn thun nhn đc (t hot đng mua doanh
nghip đó) và chp nhn LTTM là tài sn, đc ghi nhn trong k toán nh là tài
sn. Giá tr ghi nhn ban đu đc tính bng cách ly chi phí mua trong hp nht
kinh doanh tr đi phn giá tr hp lỦ thuc v bên mua nm trong tài sn, n phi
tr, n tim tàng có th xác đnh đc.
n ngày 10 tháng 01 nm 2008, IFRS 3 đc sa đi (gi là IFRS 3R), cho
rng khi phn chênh lch gia tng các giá tr: (i) Giá tr hp lý ti các ngày mua
ca các tài sn mang trao đi + (ii) giá tr thuc v CTS + (iii) giá tr hp lý ti
ngày mua các c quyn trong doanh nghip b mua ti ngày mua trc đó (nu quá
trình hp nht xy ra trong nhiu giai đon) tr đi tng giá tr thun ti ngày mua
(giá mua) ca các tài sn nhn đc và n phi tr xác đnh đc là mt s dng,
đc gi là LTTM, khi phn chênh lch này là s âm thì gi là bt li thng mi
(thua l).
Vit Nam, LTTM đc đnh ngha trong VAS 11 nh sau: “LTTM là
nhng li ích kinh t trong tng lai, phát sinh t các tài sn không xác đnh đc