B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
ÀO V PHNG LINH MI QUAN H GIA KH NNG TIP CN VN
VÀ TNG TRNG CA DOANH NGHIP VA
VÀ NH  VIT NAM

Chuyên ngành : Kinh t Phát trin
Mƣ s : 60310105

LUN VN THC S KINH T

NGI HNG DN KHOA HC
TS. PHM KHÁNH NAM TP. H Chí Minh ậ Nm 2013

2.2 Vai trò ca vn vƠ tng trng doanh nghip 6
2.2.1. Khái nim tng trng doanh nghip 6
2.2.2. o lng tng trng doanh nghip 7
2 2.3 Vai trò ca vn và tng trng doanh nghip 7
2.2.3.1. Hàm Cobb Douglas 7
2,2.3.2.Lý thuyng Doanh nghip ca Penrose 8
2.2.3.3 Lý thuyt v quy mô t 9
2.2.3.4 Lý thuyn 11
2.3 Tài chính cho doanh nghip va và nh 13
2.4 Thông tín bt đi xng 14
2.5 Tng hp nghiên cu liên quan 15
CHNG 3: THC TRNG DOANH NGHIP VA VÀ NH CA VIT
NAM 21
CHNG IV: THIT KÊ NGHIÊN CU 32 4.1 Phng pháp nghiên cu 32
4.2 D liu nghiên cu 33
4.3 Bin s và mô hình phân tích 34
4.3.1 Bin ph thuôc 35
4.3.2 Bin đc lp 35
4.3.3 Bin kim soát 36
4.3.3 Mô hình nghiên cu 39
CHNG V: KT QU NGHIÊN CU 40
5.1. Thng kê mô t mu 40
5.2. Thng kê mô t chi tit các nhân t 41
5.2.1. Bin tui, quy mô và tài chính ca Doanh nghip 41
5.2.2. Bin kh nng tip cn vn theo tng nm 42
5.2.3. Bin s tính cnh tranh ca th trng 44
5.2.4. Bin s tính đi mi ca sn phm 45
DANH MC CÁC T VIT TT
TING VIT
TCTK
Tng cc Thng kê
SMEs
B d liu điu tra c đim môi trng kinh doanh Vit Nam
DN
Doanh nghip
DNVVN
Doanh nghip va và nh
VCCI
Phòng thng mi và công nghip Vit Nam
N-CP
Ngh đnh chính ph
PTTH
Ph thông trung hc
THPT
Trung hc ph thông
HCMC
H Chí Minh City
TB_GTVT
Thit b giao thông vn ti
TNHH
Trách nhim hu hn
SME
DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 3.1: Doanh nghip theo quy mô và hình thc pháp lý. 22
Bng 3.2: T l phn trm DNVVN  các lnh vc hot đng giai đon 2000-
2005 23
Bng 3.3: c đim c bn ca ch s hu doanh nghip 25
Bng 3.4: c đim trình đ ca ngi lao đng 26
Bng 4.1: Bin sô và gi thuyt nghiên cu ca mô hình hi quy 37
Bng 5.1: S lng DN theo quy mô 40
Bng 5.2: T trng DN theo quy mô 40
Bng 5.3:  tui trung bình, quy mô trung bình, s lng vn trung bình hng
nm DN tip cn đc 42
Bng 5.4: Kh nng tip cn vn ca DN nm 2005 43
Bng 5.5: Kh nng tip cn vn nm 2007 43
Bng 5.6: Kh nng tip cn vn nm 2009 44
Bng 5.7: S lng DN hot đng  nhng th trng có tính cnh tranh khác
nhau 45
Bng 5.8: T l phn trm DN hot đng  nhng th trng có tính cnh tranh
khác nhau 45
Bng 5.9: S lng DN thc hin ci thin đi mi sn phm 46
Bng 5.10: Bng t trng DN thc hin ci thin đi mi ca sn phm theo
nm 46
Bng 5.11: S lng DN thc hin ci thin đi mi công ngh 47
Bng 5.12: Bng t trng DN thc hin ci thin đi mi ca sn phm theo
nm 47
Bng 5.13: Bng t trng DN đc h tr theo tng nm 48
Bng 5.14: Bng t trng DN đc h tr theo các nm 48
Bng 5.15: Bng s DN tip cn đc vn theo các nm 49
Bng 5.16: Bng t trng DN tip cn đc vn theo các nm 49

DANH MC CÁC HÌNH V

1. Hình 2.1: Nm giai đon tng trng ca Doanh nghip 13
2. Hình 3.1: C cu DNVVN theo quy mô ngun vn giai đon 2004-2006 28
3. Hình 3.2: Nhng khó khn ln nht đi vi s tng trng theo nhn thc ca
Doanh nghip 30
4. Hình 3.3: Ngun gc ca đu t 30
5. Hình 3.4: Vic s dng công ngh mi  các Doanh nghip 32
6. Hình 4.1: Mô hình nghiên cu đ xut 35

1
CHNG I
GII THIU CHUNG
1.1 Lý do chn đ tài
Doanh nghip va và nh đóng vai trò quan trng trong nn kinh t Vit
Nam.Bng chng là trong tng s doanh nghip  Vit Nam có khong 97%
doanh nghip va và nh
1
.Báo cáo ca VCCI cng cho thy các doanh nghip
va và nh (DNVVN)  Vit Nam s dng 51% lao đng xã hi và đóng góp
40% GDP ca c nc. Ngoài ra các doanh nghip này còn đóng góp ln trong

xem xét và coi yu t hn ch tín dng nh là mt nhân t chính và nh hng
làm cn tr s tng trng ca doanh nghip.i vi môi trng kinh doanh
ca Vit Nam, dng nh điu này không ngoi l. Theo Do (2001) nhng hn
ch ca doanh nghip va và nh  Vit Nam liên quan đn vic: hn ch tip
cn vn và tín dng, kh nng cnh tranh và gia nhp th trng, trình đ và
thông tin, thái đ ca dân chúng đi vi DN nh, chng trình u đưi h tr ca
chính ph; vn đ v mt bng và c s.
Thông thng, ngun vn t có ca các doanh nghip rt him có th đáp ng
đc nng lc sn xut ca doanh nghip dù cho là doanh nghip ln, vì vy mà
các doanh nghip phi nh đn các ngun vn t bên ngoài ch yu là vn t h
thng ngân hàng. Tuy nhiên,theo Nguyn Th Cành (2008) cho thy ch khong
62.5% DNVVN trong tng s DN điu tra đc cho vay vn t ngân hàng
thng mi, con s đi vi các DN ln là 100%. Hin nay, theo báo cáo ca
kho sát c đim môi trng kinh doanh Vit Nam (2009) cho thy ch có
30% DN np h s vay vn đi vi ngân hàng thng mi trong khi đó có đn
75.3% DN cn vay vn. Rõ ràng, các DNVVN cn vn nhng ti sao s lng
np h s xin vay li thp nh vy, liu rng có phi do nhng th tc rm rà
t h thng ngân hàng mang li rào cn cho DNVVN?
Nh vy, t lý thuyt đn thc t cho chúng ta nhng cái nhìn đu tiên vn đ
khó tip cn vn tín dng là nguyên nhân quan trng nh hng đn tng trng
ca các DNVVN. Tuy nhiên cha có nhiu nghiên cu khoa hc c th  Vit
Nam chng minh mi quan h này. Liu rng, vn đ khó tip cn tín dng là
nguyên nhân ln nht nh hng đn s phát trin ca DNVVN  Vit Nam?
3
cung cp thêm bng chng thc nghim v mi quan h này  môi trng kinh
doanh Vit Nam, tôi đa ra đ tài “Mi quan h gia kh nng tip cn vn và
s tng trng ca Doanh nghip va và nh  Vit Nam”.

1.5 Kt cu ca đ tài
 tài bao gm 6 chng. Sau chng m đu này là nm chng tip theo.
Nhng lý thuyt liên quan đn DNVVN, khái nim tng trng và vai trò cng
nh mi quan h ca vn đi tng trng ca DN đc trình bày  chng th
2. ng thi nhng kt qu t các nghiên cu liên quan cng đc trình bày
trong chng này.Chng ba trình bày s lc nhng đc đim ca DNVVN
đang hot đng ti Vit Nam trong thi gian qua.Chng 4 trình bày các gi
thit nghiên cu, mô hình nghiên cu, mô t cách la chn mu, mô t các bin
và cách đo lng và phng pháp x lý d liu.Chng 5 trình bày kt qu
thng kê mô t v đc đim ca mu, các kt qu hi quy.Cui cùng, chng 6
trình bày tóm lc nhng kt qu ca nghiên cu.
5
Chng II
TNG QUAN LÝ THUYT
2.1 Doanh nghip va và nh
Theo NCR (National Credit Regulator) ca Nam Phi trích dn bi Mahembe (2011)
đnh ngha v các doanh nghip va và nh có th chia làm 2 loi: đnh ngha
theo kinh t và đnh ngha theo thng kê.

Doanh nghip va.
2.2 Vai trò ca vn và tng trng doanh nghip
2.2.1 Khái nim tng trng doanh nghip
Sun (2004) đnh ngha tc đ tng trng doanh nghip là quá trình phát trin
doanh nghip t nh đn ln, t yu đn mnh.Ý ngha ca s phát trin doanh
nghip không ch bao gm quá trình ln lên mà nó còn bao hàm c giai đon phát
trin và d báo giai đon phát trin. Tuy nhiên tng trng doanh nghip là quá
trình điu chnh phc tp ca vic m rng t nhng quy mô đn gin. Nó phi
điu chnh cân bng hp lý gia các mi quan h khác nhau c bên trong ln bên
ngoài, nó là s cân bng cho s mt cân bng, t cân bng thp đ cân bng cao
hn. Do đó, ý ngha ca s phát trin doanh nghip là mt quá trình phát trin mà
doanh nghip gi xu hng cân bng và n đnh  tt c các kt qu bao gm sn
lng, li nhun, doanh thu, tng tài sn. S phát trin ca doanh nghip bao gm
các ý ngha sau:
o Thi gian hot đng ca doanh nghip;
o S nng đng ca doanh nghip: s phát trin ca doanh nghip phi
thay đi t cân bng n đnh sang không cân bng, t không cân bng
sang cân bng tr li và t cân bng thp sang cân bng cao hn;

o Tng trng doanh nghip là s thng nht gia s lng và cht
lng. S gia tng v s lng đc th hin trong s m rng v quy
mô bán hàng, m rng s lng bán, th trng c phiu, giá tr sn
7
xut, li nhun và nhân viên. S phát trin v mt cht lng ca tng
trng doanh nghip là kh nng đi mi công ngh, hiu qu ti u
trong đu t và nng lc sn xut, đi mi t chc và ci cách.
2.2.2 o lng tng trng doanh nghip

cn ít nht hai yu t là vn và lao đng. Trong kinh t hc, dng hàm sn xut
ca Cobb Douglas đc s dng rng rưi và nó đc xem là mt hàm sn xut
đn gin và mang tính đi din nht cho tt c các hàm sn xut.Nó th hin mi
quan h gia đu vào và đu ra trong mt quy trình sn xut. Hàm sn xut này
đc đa ra bi Knut Wicksell (1928) và đc th nghim li bi Charles Cobb
và Paul Douglas(1928) (theoHÁJKOVÁ và HURNÍK-2007). Hai nhà nghiên cu
này đư đa ra hàm sn xut này trong quá trình nghiên cu s phát trin ca nn
kinh t M. Mô hình này cho chúng ta mt cái nhìn đn gin hóa v mt nn sn
xut, trong đó các yu t khác đu đc lc gin và ch còn li hai yu t c bn
nht mà mi mô hình sn xut đu phi dùng nó làm đu vào đó là vn và lao
đng.
P(L, K) = bL

K


Trong đó: L: lao đng (tng s lao đng hoc gi lao đng trong nm)
K: vn (giá tr tin t ca tt c máy móc, thit b, c s h tng)
P: tng sn lng (giá tr tin t ca tt c các hàng hóa đc sn
xut trong nm.
b: h s sn xut
2.2.3.2 Lý thuyt tng trng doanh nghip ca Penrose
Lý thuyt này đ cp đn hai vn đ: lý thuyt v thúc đy ngun lc và nhng
gii hn v qun lý đi vi tng trng doanh nghip.
Theo Penrose (trích bi
Pitelis- 2009), tng trng doanh nghip đng ngha vi vic s dng hiu qu
9

rng nhng nhân t tác đng đn quy mô ti u ca DN bao gm chi phí sn xut,
mc đ cnh tranh, nng lc qun lý, k thut công ngh. ây là nhng nhân t
ch yu tác đng đn quy mô ca DN và vì th tác đng đn tng trng DN.
Mt kt lun quan trng na ca lý thuyt này là doanh nghip nh tng nhanh
hn DN ln cho đn khi đt ti quy mô sn xut hiu qu. Mt vài nhà kinh t
hc chuyn lý thuyt v quy mô doanh nghip ti u đ cp  trên sang mt mô
hình đn gin và có th kim đnh trên thc t (Geroski,1999):


 


 


  

 





Trong đó:





là quy mô thc ca doanh nghip I ti thi đim t

o S nm hot đng ca doanh nghip
o Hình thc pháp lý (loi hình t chc doanh nghip)
11
o a đim hot đng
o Chính sách và khung pháp lý
o Và mt s nhân t khác
Tuy nhiên cng có lý thuyt có quan đim ngc li nh ca Becchetti và
Trovato cùng cng s (2002). Lý thuyt này nói rng các bin tui, kích thc
ca doanh nghip không có tác đng lên tng trng ca DNVVN. H cho rng,
các bin này ch đc xem xét là bin tim nng nh hng đáng k đn tng
trng doanh nghip sau khi loi b các bin gii thích khác có th nh hng
đáng k đn tng trng bn vng.
2.2.3.4 Lý thuyt tng trng theo giai đon
Các nghiên cu cho rng các doanh nghip phi tri qua nhiu giai đon tng
trng (Churchill và Lewis, 1983). S lng các giai đon tng trng rt đa
dng, ch yu qua ba (Cooper,1979), nm (Greiner, 1972) hay by (Flamholtz,
1986) giai đon. Cng có nhà nghiên cu xây dng mô hình lên ti 10 giai đon
tng trng (Adizes, 1989). Nghiên cu đc quan tâm nht là ca Greiner nm
1972. Tác gi lý lun rng doanh nghip tng trng qua nm giai đon là: sáng
to, s điu khin, y quyn, điu phi và hp tác. Các nhà nghiên cu còn xem
xét giai đon tng trng thông qua các nhân t sau:
- Quy mô doanh nghip: đc xác đnh bi doanh s bán, tng tài sn hoc s
lng ngi lao đng (Timmons, 1994). Barrie (1974) đc trích bi T
Minh Tho (2006) cho rng doanh s và li nhun là nhân t c bn đ xác
đnh đng vòng đi vì các s liu này là thc t, có th thu thp đc và có
ý ngha phn ánh tng lai ca doanh nghip. Nhìn vào doanh s và li
nhun ca doanh nghip qua thi gian s nhn bit đc doanh nghip đang

13
Hình 2.1: Nm giai đon tng trng ca Doanh nghip
Ngun: T Minh Tho (2006)
Xác đnh đc giai đon ca Doanh nghip đ có đc các k hoch s
dng các ngun lc đ có đc tc đ tng trng hu hiu nht. Vì nu
nh bn có gia tng các nhân t khác tác đng đn tng trng doanh
nghip nhng doanh nghip đư đn giai đon suy thoái và cn đc thay
mi bi mt c cu hoàn toàn mi thì vic gia tng các ngun lc này là vô
hiu hóa hoc s không đt đc k vng v tng trng doanh nghip.
Mc đ tng nhanh hay chm cng ph thuc vào giai đon mà doanh
nghip đang tn ti.
2.3 Tip cn tín dng và tài chính cho Doanh nghip va và nh
Tip cn tín dng đc hiu khác nhau trong nhng nghiên cu khác nhau.
Bebczuk (2004) cho rng tip cn tín dng ca DNVVN là kh nng tip cn bt
kì mt khon tin vay nào trong th trng tài chính chính thc hoc phi chính
thc. Theo Nikaido (2012) kh nng tip cn tín dng t khu vc chính thc ca
Tin thành lp
Thành lp

Thông tin bt cân xng là hin tng mt bên tham gia th trng không có thông
tin đy đ bng bên còn li. Thông tin bt cân xng xy ra trong th trng tài
chính có hai dng chính (Bebczuk, 2003) la chn bt li và tâm lý  li. La
chn bt li là hành đng xy ra trc khi kí kt hp đng ca bên có nhiu thông
tin có th gây tn hi đn bên có ít thông tin.Tâm lý  li là hot đng xy ra sau
khi kí kt hp đng làm tn hi đn bên có ít thông tin hn.Trong các hot đng
tín dng thng ngân hàng s là bên có ít thông tin hn v khon tín dng so vi
15
khách hàng ca mình.Hot đng la chn ngc làm cho các ngân hàng khó khn
trong quá trình cho vay. H d dn đn sai lm khi cho vay đi vi nhng ngi
đi vay khó có kh nng tr n hn là nhng ngi d có kh nng tr n hn.
Trong lúc này, ngân hàng không bit làm sao đ phân bit đc ngi đi vay nào
có th tr tin và ngi nào thì không. H cn mt c ch sàng lc đ bo v
quyn li cho chính bn thân các ngân hàng. Bin pháp thng đc s dng
nht là s dng tài sn th chp, tuy nhiên điu này đng ngha vi vic các ngi
cn đi vay vn s càng khó tip cn đc ngun vn vì không có tài sn th chp,
đc bit đi vi nhng ngi đi vay  các quc gia kém và đang phát trin.Hin
tng la chn ngc này còn b hành đng tâm lý  li làm trm trng hn. Hin
tng tâm lý  li làm cho ngi đi vay sau khi vay đc tin thì  li là đư có
tin trong tay, h cho mình quyn s dng s tin này vào các mc đích khác so
vi lúc h đa ra vi ngân hàng khi xin cp tín dng.  kim soát hành đng
này, ngân hàng phi theo kim soát hot đng ca ngi đi vay, tuy nhiên điu
này khó thc hin và tn nhiu chi phí.  gim hin tng này, ngân hàng tip
tc s dng hình thc th chp tài sn làm bc qun lý gim ri ro cho bn thân
và lúc đó li càng to ra khong cách cho ngi cn đi vay vn.
2.5 Tng hp nghiên cu liên quan
Nghiên cu ca Ayyagari và Beck(2005) khi điu tra v các công ty trên 80 quc

trng.
Theo s liu ca The World Business Environment Survey (WBES) khi nghiên cu
các công ty t nm 1999 đn 2000 cho trên 10 000 công ty ca trên 80 quc gia, b
d liu cung cp thông tin v nhng khó khn mà nhng công ty cung cp, nó cho
phép ngi nghiên cu tìm ra mi quan h gia nhng khó khn mà công ty phi
đi mt và tng trng ca các công ty. Phn th hai ca b d liu bao gm các
thông tin đa chiu ca nhiu loi hình công ty, bao gm mt s lng ln các doanh